TOUS les mss. et les anc. édit. κα\ τών ιππέων

2. Tite-Live, l. c. : Sed et Baliares, pulso équité, jaculabantur in latera, et eiephanti jam in mediam peditum aciem sese tulerant : et Mago Numidaeque, simul latebras eorum improvida praeterlata acies est, exorti a tergo ingentem tumultum ac terrorem fecere. Tamen in tôt circumstantibus malis mansit aliquandiu immota acies, maxime, prseter spem omnium, adversus elephantos : eos velites, ad id ipsum locati, verutis conjectis, et avertere, etc.

troupes aux armes pesantes, les cavaliers des Carchèdonies, partant tout de suite des deux ailes, refoulèrent leurs adversaires, sur lesquels ils l'emportaient de beaucoup par le nombre, par leur vigueur et celle de leurs chevaux, parce que, comme on l'a dit, ils avaient toutes leurs forces à leur sortie [du camp]. Ainsi du côté des Romains, la cavalerie ayant reculé et les flancs de la phalange1 étant découverts, les piquiers des Garchèdonies et le gros des Nomades, s'élançant par delà leurs propres soldats placés en premières lignes, et tombant sur les flancs des Romains, leur firent beaucoup de mal, et ne leur permirent pas de combattre ceux qu'ils avaient en face. Les soldats pesamment armés, qui de part et d'autre étaient aux premiers rangs et au centre du corps de bataille, luttèrent longtemps de pied ferme et leurs efforts se balançaient.

LXXIV. C'est à ce moment que les Nomades, sortant de leur embuscade et tombant tout à coup sur le dos de ceux qui combattaient au centre , apportèrent un grand trouble , une grande gêne pour les manœuvres, dans l'armée romaine. Enfin les deux ailes de Tibérius, refoulées de front par les bêtes, et à l'entour, là où les flancs faisaient face à l'ennemi,

Tous s'appelaient ψιλοί, mot qui a le même sens que chez Polybe,

ευζωνοι. V. Onosand. Στρατηγικ. XVII : "Οτι τους ψιλούς, άκοντιστας, etc. πρώτους στήσει της φάλαγγος, etc. XIX : Έστω δε διάστημα κατά τας τάξεις, ΐν', επειδαν εκκενώσωσιν, ετι προαγόντων των πολεμίων, τα βέλη (οι

ψιλοί) επιστρέψαντες εν κόσμω, δείξωσι μέσην (fors, διεξίωσι) τήν

φάλαγγα, κ. τ. λ. « Qu'il y ait un intervalle dans les rangs ou les manipules, pour que les troupes légères ayant épuisé leurs traits, si l'ennemi avance encore, puissent, par une conversion régulière, être reçues dans le corps de bataille. » 1. C'est-à-dire du corps de bataille.

έτράπησαν , και συνεωθουντο κατά τον διωγμόν προς τον ύποκείμενον ποταμόν. Τούτου δε συμβάντος, οι κατά μέσον τον κίνδυνον ταχθέντες των Ρωμαίων, οι μεν κατόπιν έφεστώτες υπό των εκ της ενέδρας προσπεσοντων άπώλλυντο και κακώς έ'πασχον • οι δε περί τας πρώτας χώρας έπαναγκασθέντες έκράτησαν των Κελτών και μέρους τίνος τών Λιβύων, και izdXkobç αυτών άποκτείναντες διέκοψαν τήν τών Καρχηδονίων τάξιν. Θεωρουντες δε τους από τών ιδίων κεράτων έκπεπιεσμένους , το μεν επιβοηθεί ν τούτοις ή πάλιν εις τήν εαυτών άπιέναι παρεμβολήν άπέγνωσαν, ύφορώμενοι μεν το πλήθος τών ιππέων, κωλυόμενοι δε δια τον ποταμόν και τήν έπιφοραν και συστροφήν του κατά κεφαλήν ομβρου. Τηρουντες δε τας τάξεις αθρόοι μετ' ασφαλείας απεχώρησαν εις Πλακεντίαν, οντες ουκ έλάττους μυρίων. Τών δε λοιπών οι μεν πλείστοι περί τον ποταμόν εφθάρησαν υπό τε τών θηρίων και τών ιππέων, οι δε διαφυγόντες τών πεζών και το πλείστον μέρος τών ιππέων, προς το προειρημένον σύστημα ποιούάμα τούτοις εις Πλακεντίαν. Το δε τών Καρχηδονίων στρατόπεδον, εως του ποταμού καταδίωξαν1 τους πολεμίους, υπό δε του γειμώνος ούκέτι δυνάμενον πορρωτέρω προβαίνειν, επανήλθε πάλιν εις τήν παρεμβολήν2. Και πάντες επί μεν τη μάχη περιχαρείς ήσαν, ως κατωρθωκότες • συνέβαινε γαρ ολίγους μεν τών Ιβήρων και Λιβύων, τους δε πλείους άπολωλέναι τών Κελτών ■ υπό δε τών