DIODORE, LIV. V. LA BRETAGNE

langues connues] et difficile à comprendre : ils sont au nombre de plus de trente mille.

XXI. Après avoir discouru de l'Océan qui longe la Libye, et des îles qui s'y trouvent, nous allons passer ailleurs et parler de l'Europe. — Près de la Galatie parocéanique, en face des forêts nommées Hercynies, lesquelles , à ce que nous avons appris , sont les plus grandes de l'Europe, il y a dans l'Océan plusieurs îles dont la plus grande est appelée Brettanique. Anciennement, elle n'avait jamais été envahie par des forces étrangères, et, à ce que nous avons appris, ni Dionysos1, ni Héraclès2, ni aucun de nos autres héros ou potentats n'y avait porté la guerre. De nos jours, Gaïus Caesar, celui qui, à cause de ses exploits, a été surnommé dieu, est le premier de ceux dont on garde la mémoire, qui ait subjugué cette île et qui, après avoir défait les Brettans, les ait forcés de payer des tributs fixes; mais à ce sujet, nous enregistrerons avec détail tout ce qui s'est fait, en temps opportun. Nous allons discourir à présent de cette île et de l'étain qu'elle produit. Sa forme est triangulaire, à peu près comme celle de la Sicélie; mais ses côtés sont inégaux. Comme elle s'étend obliquement en face de l'Europe, le promontoire qui est le plus voisin du continent et qu'on appelle Cantium, est, dit-on, à cent stades environ de la terre [ferme] , au lieu où la mer prend son cours3; l'autre promontoire, appelé Bélérium, est, à ce qu'on dit, éloigné du continent de quatre jours

t. Bacchus. — 2. Hercule.

3. Cette description de la Bretagne est en partie empruntée à César, G. G., V, 12 et suiv. : Insula natura triquetra, cujus unum latus est contra Galliam, etc.

λειπομενον άνήκειν [/.εν ίστορουσιν εις το πέλαγος, ονο[/.άζεσθαι δ' "Ορκαν1. Των δε πλευρών τήν μέν έλαχίστην είναι σταδίων επτακισχιλίων πεντακοσίων, παρήκουσαν παρά τήν Εύρώπην, τήν δε δευτέραν τήν από του πορθμού προς τήν κορυφήν άνήκουσαν σταδίων μυρίων πεντακισχιλίων, τήν δε λοιπήν σταδίων δισμυρίων, ώστε τήν πασαν είναι της νήσου περιφοραν σταδίων τετρακισμυρίων δισχιλίων πεντακοσίων. Κατοικεί ν δέ φασι τήν Βρεττανικήν αυτόχθονα2 γένη και τον παλαιόν βίον ταΐς άγωγαΐς διατηρουντα. (Rhod., ρ. 301 .) ΓΆρμασι μεν γαρ κατά τους πολέμους χρώνται, καθάπερ οι παλαιοί των 'Ελλήνων ήρωες εν τω Τρωικω πολέμω κεχρήσθαι παραδέδονται , και τας οικήσεις ευτελείς έ'χουσιν, εκ των καλάμων ή ξύλων κατά το πλείστον συγκειμένας ■ τήν τε συναγωγήν των σιτικών καρπών ποιούνται τους στάχυς αυτούς άποτέμνοντες και θησαυρίζοντες εις τάς καταστέγους3 οικήσεις * εκ δέ τούτων τους παλαιούς στάχυς καθ' ήμέραν τίλλειν, και κατεργαζο μένους εχειν τήν τροφήν. Τοίς δ' ήθεσιν απλούς είναι και πολύ κεχωρισμένους της τών νυν ανθρώπων άγχινοίας και πονηρίας. Τάς τε δίαιτας ευτελείς εχειν και της εκ του τζλούτου γεννώμενης τρυφής πολύ διαλλαττ ούσας. Είναι δέ και πολυάνθρωπον τήν νήσον, και τήν του αέρος εχειν διάθεσιν παντελώς κατεψυγμένην, ως αν υπ' αυτήν τήν άρκτον κειμένην. Βασιλείς δέ και δυνάστας πολλούς εχειν, και προς αλλήλους κατά το πλείστον ειρηνικοί διακείσθαι4.