PORTII
(P. 34) Huic addi potest nomen fœmininum ὄξοδος, quod cum sit tertie declinationis, variat tamen in plurali terminationem accusativi, communiter enim pro cai; ὄ-οδους, ponitur cai; ózoda, quæ est terminatio accusativi pluralis secundæ declina-
s tionis.
At vero neutra omnia in os, ut à/o; flos, κέρδος lucrum, etc. et nonnulla in ον, ut δέν2ρον arbor, loco « in nominativo plurali reponunt »; dicimus enim 2» lores, γέρδη lucra, et δένen arbores, quorum genitivus est in à» circumflexe.
ο. Nomen ῥίγας Ret, quanvis quinte declinationis, quia tamen accentum mutat, et terminationem in genitivo singulari, ideo non immerito inter heteroclyta annumeramus. Dicetur igitur in genitivo pro τοῦ ῥίγα juxta regulam τοῦ pro; ; caeteri casus tam singulares, quam plurales sequuntur flexionem
15 quintze declinationis.
(P. 35) Nomina propria virorum in οὓς et ως, ac mulierum in ov et à, non declinantur nisi in singulari, et retinent ου vel ω in omnibus obliquis. At vero substantiva in o2; in utroque numero declinantur. Singula propriis exemplis elucescent.
20 Evemplum virorum in οὓς et w:.
Sing. Sing.
No. 0 [ησοῦς Jesus. No. ὁ Mivyo; Minos.
Ge. roù [ησοῦ Ge. ro0Mówg — Ac. τὸν [ησοῦν Αο. τὸν Μίνων 2: Vo. o [ησοῦ Vo. à Mw
Exemplum mulierum in ov et o.
Sing. Sing.
No. 7" μαϊμοὺ simia. No. 75» Avo Latona.
Ge. Tr μαϊμοὺ Ge. τῆς Aro 30 AC. τὴν μαϊμοὺ Ac. την Λιτὸ Vo. à μαϊμοὺ Vo. ὦ Λιτὼ
Exemplum substantivorum in οὓς
Sing. Plur.
Nom. ὁ νοῦς mens. Nom. οἱ νόοι 35 Gen. τοῦ νοῦ Gen. τῶν νόων (Ρ. 90) Acc. τὸν vov Acc. τους νόους Voc. ὦ vou Voc. ὦ νόοι
Nomen item nou; et πολὺ heteroclytum est, licet foemininum
πολλὴ nequaquam sit, cum observet regulas secundæ declinationis. Quare sit exemplum masculini πολὺς, et neutrius πολὺ.
Sing. Plur.
Nom. ὁ πολὺς multus. No. οἱ πολλοὶ Gen. τοῦ πολλοῦ Ge. τῶν πολλῶν 5 Acc. Toy row Ac. τοὺς πολλοὺς Voc. o πολὺ ' Vo. © root.
Sing. Plur.
No. τὸ πολυ muwultwm. Νο. τὰ πολλὰ (49. τοῦ πολλοῦ Ge. τῶν πολλῶν 10 Acc. ro πολὺ Acc. τὰ πολλὰ Voc. o πολὺ Vo. ὦ πολλὰ
His adde omnia nomina in u; barytona ut βαρὺς, γλυὺς, et alia, qua sic flectuntur.
(P.31) Sing. Plur. 45 No. ὁβαρὺς gravis. No. οἱ βαρεῖς
Ge. τοῦ βαρυοῦ Ge. τῶν βαρυῶν
Acc. roy βαρὺν Acc. τοὺς βαρεῖς
Voc. à βαρὺ Voc. o βαρεῖς.
Neutra eorum in v, non sunt irregularia sed pertinent ac » reducuntur ad ultimam declinationem, et eodem modo declinantur quo desinentia in i. atque hæc de heteroclytis.
Verbalia quædam deducuntur à presente versa o in r, si aliqua praecedat consonans, vel simplex vocalis, sic à v:xo formatur νίκη victoria, et à βοῶ for clamor : si vero vocalem o, ss praecedat diphthongus ευ, tunc ο, mutatur in a, et v inc, unde à ὀρυλεύω fit δουλεία servitus, et à φτωχεύω φτωχεία paupertas. Verum siante o, ponaturov diphthongus, o quidem vertitur in nat vu abjicitur, ut zxow» audio, a«or, auditus.
(P.38) Ex verbis in γω, quorum penultima est ευ, formantur 30 etiam verbalia in », rejecta v, ut ex φεύγω φυγή fuga. Ea vero quæ vel solam e habent, vel junctam cum in penultima, mutant o in oc, ε in ο, et abjiciunt « ut λέχω λόγος verbum, σπείοω σπόοος Semen. Sunt etiam alia verba in γω, quorum penultima est in x, et hiec verbale formant in t, ut ozye φαγὶ, cibus, et ss additione ro, φαγιτὸ. Verba etiam in ὁῶ circumflexa verbalia habent in t, ut τραγουδῶ CAO, τραγοῦλι cantus, et lolo da floreo, λουλοῦδι flos. At in νῶ, et 0o formant verbalia in ος, ut πονῶ doleo, πόνος dolor, et ποθῶ desidero, πόθος desiderium. Tandem
22 PORTII
ex verbis in uw effingi possunt verbalia in µα rejecta v, ut à κάμνω facio, κάµωμα factum.
Quædam autem suam desumunt originem ab aoristo activo, et hæc vel desinunt in ux et uo;, vel in i, velin ua.
s (P.39) Verbalia in ya et µός formantur à prima persona aoristi
- primi, qui si fuerit in σα verborum barytonorum formabit guum verbale ponendo inter set x, u, ut ἀνούω audio, aoristus primus est ἄχουσα, hinc interposita u, inter c et a, fit ἄχουσμα auditio, et versa ux in uo; ακουσμὸς nominis fama. Dixi ver-
10 borum barvtonorum, quia. aoristi verborum circumflexorum mutant simpliciter ox in uz, et rejiciunt c, si fuerit augmentum syllabicum, ut κινῶ, ἐκίνησα; ox in ua, et ablato e, augmento syllabico, xéaux motus.
Verbum δένω ligo, quanvis barytonum, et aoristum habeat
15 in σα, ejus tamen verbale exit in ux, et non in cua, ut ἔδεσα, Œua vinculum, et additione τι, δεμάτι fasciculus.
Si ultima aoristi fuerit in λα, vel ρα formanda erunt verbalia in ua, et voc, interpositione u, εἰ ablatione (P. 40) augmenti, quod si ejus penultima fuerit ει, rejicienda est ι. si vero n
0 tantum verti debet in α, ut σπείρω semino, ἔσπειρα. antpux Semen, δαίρνω verbero, ἔδηρα, ὀαρμός verberatio.
Tandem verbalia in τς, τα, et wo deducuntur à secunda persona ejusdem aoristi mutando ε in :, et abjiciendo e, si fuerit augmentum syllabicum, ut ab εκίησες, Ἀίνησις motus, ab ἐπορ-
35 πάτησε: Gmbulasti, ποοπατησιὰ ambulatio, et ab ἔκλεψες furatus es, Χλεψιμιό furtum. Adverte tamen caracteristicam v, vertendam esse in c, ut*ab éxcues judicasti fit κοίσις judicium, mutata v in £,e in ν et rejecto augmento.
Atque hæc de derivatione verbalium substantivorum, nam
30 de adjectivis infra suo loco dicendum. Illud tantum addo ex ipsis substantivis derivari alia nomina substantiva in ox, έζα, οὔλα, et όπουλον, quæ dimi(P. 41)nutionem significant, ut à ματι OCUÎUS, µατάκι OCellus, à καρδιὰ cor, καρδίζα corculum, à ψυχη anima, ψυχούλα animula, et ab εὐκγγέλιον evangelium,
35 εὐχγγελιόπουλον evangeliolum, etc.
Jam dicamus de numeralibus, quorum aliqua sunt cardinalia, ut loquuntur, alia ordinis.
Cardinalia sunt hæc :
Masc. Fam. Neut.
10 Sing. Ν. ἕνας unus. µία una. ἕνα UNUM.
(1. ἑνὸς vel ἐνοῦ μιᾶς ἑνοῦ
À. ἕναν vel ἔνχνε. μίαν ἔνχ.
Hinc composita masculini generis καθένας unusquisque, xavévas nullus, vel κανεὶς à literali εἷς, et foeminini πασαµία unaqueæque, et χαµία nulla, et neutrius καθένα, et per syncopem xat unumquodque, et χανένα mullum, eodem prorsus modo flectuntur, quo primitiva ἕνας, µία, ἕνα paritérque carent numero 5 plurali, et vocativo.
(P.42) Avo duo, est omnino indeclinabile omnisque generis, cum dicatur οἱ, αἱ καὶ τὰ δύο, in omnibus casibus solos articulos variando; reperitur tamen interdum genitivus τῶν duo duorum. 10
Τρεῖς tres, est commune, cujus genitivus cpu, acc. τρεῖς. Neutrum habet τὰ τρία tria. ge. τριῶν. acc. τρία.
Técoape; quatuor, etiam est masculini ac fceminini generis, ge. τεσσάρων. acc. técoapes. Neutrum est τὰ τέσσαρα. ge. τεσσάρων. acc. τέσσαρα. Atque ab his usque ad ἑκατὸν centum sunt is indeclinabilia, ut πέντε quénque, & sex, ἑφτὰ septem, óxzo octo, one novem, déxa decem, ἔνδεκα undecim, δώδεκα duodecim, (ὁριατρία vel δεκατρεῖς tredecim, δεκατέσσαρα Vel δεκατέσσαρες quatuordecim, apud modernos Grecos declinantur,) δεκαπέντε quindecim, δεκάξη sexdecim, δεκαφτὰ septemdecim, δέκα ὀκτὼ 30 decem et octo, δέκα ἐννειὰ decem et movem, (P. 451) εἴιοσι viginti, εὔνοσι ἕνα viginti unum etc. τριάντα triginta, σαράντα quadraginta, πενήντα quinquaginta, ἑξήντα sexaginta, ἑδδομήντα septuaginta, ὀγδοήντα octoginta, ἑνενήντα nonaginta, ἑκατὸ centum. Hinc jam incipiunt declinari oi διακόσιοι, n διακόσιαις, τὰ ss διακόσια ducenti, etc. τριακόσιοι trecenti, etc. χίλιοι, χίλιαις, χίια mille, hinc δύο χιλίαδε duo mille, τρες χιλιάδες tria millia, récoures χιλιάδες quatuor millia, etc. usque ad ἕνα μιλιοῦνι millionem generis neutrius, unde déo μιλιούνια duo milliones et sic deinceps. 30
Ordinalia sunt πρῶτος primus, δεύτερος secundus, τρίτος tertius, τέταρτος quartus, πέµπτος quintus, ἔχτος sextus, ἔδδομος septimus, ὄγδοος octavus, ἔννατος nonus, δέχατος decimus, ἐνδέχατος wndecimus, δωδέκατος duodecimus, δέκατος τρίτος tertius decimus, δέκατος τέταρτος decimus quartus, etc. εἰκοστὸς vige- s; simus, εἰκοστὸς πρῶτος vigesimus primus, etc. (P. 44) τριακοστὸς trigesimus, τεσσαρακοστὸς quadrigesimus, πεντηκοστὸς quinquagesimus, ἑξηκοστὸς Sexagesimus, ἑβδομηκοστὸς septuagesimus,
1. P. 43, ligne 12 de l'édition originale, le texte porte μιλῶν, puis μιλιούνια. — P. 44, 1. 6, il a διακοσιστὸς. Dans un cas comme dans l'autre ce sont de simples fautes d'impression.
24 PCRTII
ὀγδοηκοστὸς OCtuagesimus, ἐννενηκοστὸς nomagesimus, ἑκατοστὸς
centesimus, δικκοσιοστὸς ducentesimus, τριακοσιοστὸς trecente-
Simus, τετρχκοσιοστὸς quadringentesimus, etc. χιλιοστὸς mille-
simus, χιλιοστὸς πρῶτος millesimus primus, et quæ sequun- 5 tur.
APPENDIX SECUNDA. De Adjectivis, Comparativis et S'uperlativis.
AnjECTIVA Sunt quae propriis ac substantivis nominibus
præfiguntur : horum autem quedam sunt in ος, quædam in
10 ης: alia in a5, alia in ig, alia denique in υς. De uniuscujusque terminatione singillatim agendum hoc loco.
Et primo quidem adjectiva in o; (P. 45) pertinent ad tertiam declinationem, quorum si terminatio fuerit in o; purum, quod Scilicet non subsequitur consonans, sed vocalis, aut diphthon-
15 gus, foeminina desinent in «, ut ἄγριος ferus, &yovx fera, ἄγριον Jerum. Unum excipe óydoo; octavus, ὀγδόη octava. Si vero Sint in o; non purum, habebunt fceminina in v, ut καλὸς, xa35,. καλὸν bonus, bona, bonum, qux ad secundam declinationem revocari debent, neutra vero in ov tertize declinationis.
e; Adjectiva in ης quædam sunt prime, quaedam quintæ declinationis, utraque fœmininum formant vel in pu secunde declinationis, ut κλέφτης fur, κλέγτρια. ἀκαμάτης negligens, ἄχαµάτρια : Vel in σα illud addendo, ut χωράτης rusticus, χωριάτησσα rustica, etc., quæ semper retinent accentum penultimæ sui
s»; masculini, ut patet in exemplis allatis, exceptis duntaxat (P.46) adjectivis in ϱης, quorum fœminina non observant accentum penultimæ, ut διχκονάρης mendicus, διακοναριὰ mendica et ψωµατάρης Tnendazx, ψωµαταριὰ, etc. atque hsc omnia neutris carent. ᾿
x» At vero in ας sunt quinte declinationis, et formant fœminina aliquando in αινα ut pxyxs VOTAX, φάγαινα voraz; Sæpissime in ica, ut βασιλιὰς Imperator, βασίλισσα Imperatriz, ῥίγας Rex, ῥίγισσα Regina, et alia plura quæ neutrum penitus ignorant.
33 Que desinunt in & ad sextam declinationem referuntur, et habent fceminina in iz secundæ declinationis, neutra vero in , sextæ declinationis, ut pæzpis, µαχριὰ, μακρὶ longus, longa, longum. Nomen κύρις Dominus, foemininum habet χυρὰ, non vero κυρία, nec format neutrum inc |
40 Tandem adjectiva in w sunt etiam sextæ declinationis, ex
quibus for(P. 47)mantur fœminina in eix secund: declinationis, et neutra in ? sextæ, ut γλυκὺς, γλυκεῖα, γλυκὺ dulcis, et dulce. Bzpu;, xotix, βαρὺ gravis, et grave, et hujusmodi plura.
Jam Comparativa in repos, et Superlativa in raro; ex iis præ- 5 cipue deducuntur adjectivis, quorum terminatio est in ος, ες, et v; ; alia enim explicant sua comparativa, vel per πλέα vel per µεγαλήτερος; », o», Superlativa vero per µεγαλώτατος, n, ov, ut cum dicimus πλέα ἀκαμάτης negligentior, µεγαλώτατος φαγὰς edacissimus, et ó µεγαλήτερος ἄοχοντας τῆς χώσας tota urbe nobilior. 10
Quá tamen ratione Comparativa, et Superlativa formentur ab adjectivis in ος, «c, et us, quaeve litera dematur, mutetürque vocalis sequentibus clarum fiet exemplis.
(P.48) ( ἄγριος ἀγριώτερος &ypworzros sylvestris ος $ ἔνδοζος ἐνθοξότερος ἐνδοξότατος gloriosus 15 σοφὸς, σοφώτερος, σοφώτατος, SUDIENS.
ις | μακρίς, µακρίτερος, µακρίτατος, longus.
u; | βαρὺς, βαρύτερος, βαρύτατος, gravis.
Ex his facile colligere potes, adjectiva in ος, quorum penultima est longa, servare o, in comparativis ac superlativis ; mutare vero in o, cum sit brevis.
Adverte etiam in hac lingua, ex adjectivis in o; non purum, formari quidem comparativa in τερο:, et superlativa in raros, sed mutari o in η, in solis comparativis : sic à καλὸς bonus fit χαλήτερος ?elior, à γοντοὺς CTASSUS, χοντρήτερος C'assior, à usyaλος Magnus, µεγαλήτερος major, etc. Posset aliquis dicere hujusmodi comparativa desumi à foemininis καλη, χοντρή, et µεγάλη addito recos, sed tunc cave ne dicas superlativa «a4Zracos, χοντρήτατος, et µεγαλήτατος, hæc enim semper respi(P. 49)ciunt maseulina; quare dicendum erit καλώτατος optimus, χοντρότατος 30 — crassissimus, et μεγαλώτατος maximus.
Adverte item adjectivum φίλος non habere comparativum in τερος, et Superlativum in τατος, sed illa exprimere per µεγαλήτεpos, et µεγαλώτατος, Ut pod εἶνχι τοῦτος µεγαλήτερος φίλος οδί hic mihi magis amicus, et µεγαλώτατος φίλος amicissimus. 33
Ex adjectivis in uz, πολὺ: tantum est irregulare, hujus enim comparativum est vel πολλότερος à moo; inusitato, vel περισσότερος à περισσὸς, undein plurali περισσότεροι major pars, vel plerique : superlativum vero πολλότατος quan multus à πολλ2ς. Atque hæc de gradibus comparativis et superlativis, super- 4o est ut nonnulla dicamus de adjectivorum derivatione, ut completam de illis habeamus doctrinam.
te
26 PORTII
Adjectiva quaedam sunt primitiva (P. 50) ut χαλὸς bonus, quædam derivata ut Tewxónow parvus Turca. À primitivis deducuntur alia, quæ diminutiva dicuntur, quorum terminationes sunt in ούτζυιος, n, ov, et in όπουλος, α; ov, ut καλὸς
s bonus, καλούτζιχος, n, ον, subbonus, a, um. et ῥωμπὸς græcus, ῥωμηόπουλος, α, ον, greculus, a, um, et similia.
A substantivis feminini generis in «, modo exeunt adjectiva in as, ut à γλῶσσα lingua, γλωσσὰς loquax : modo in κὸς ut à καρδιὰ COT, καρδιακὸς cordialis : modo in pw ut à βάρκα
ιο cymba, βαρκάρης portitor: modo in ov, ut à γυναῖκα mulier, γυναικούλης muliebris: modo in τερὸς, ut a ζημιὰ damnum, ζημιατερὸς damnificus ; et tandem in vos, ut à χαπέλα sacellum, καπελάνος sacrarii custos.
Item præstandum est si à neutris deducenda sunt adjectiva,
15 cum hac tamen differentia, quod nominativo (P. 51) plurali addenda sint, p;, roc, ινὸς et paxo;, ubi in foemininis soli nominativo singulari imponebantur, sic à χέρατα cornua, additione v, fit κερατὰς cornutus, à παραμύθια fabulæ, additione pns, παραμνθιάρης fabulosus, à γέεια barba, γενειάτος barbu-
so tus, à ψώματα mendacia, ψωμµατωὸς, et ψωματάραος mendax, et hujusmodi plura.
Substantiva foeminina in », modo sua formant adjectiva in ηρὸς, ut τόλμη audacia, τολμηρὸς audax ; modo in ερὸς, ut βλάβη noxia, βλαθερὸς noxius; modo in repos, ut λύπη tristitia, λυπη-
as τερὸς tristis : modo in τικὸς, et vc, ut cum honor, τιμητοιὸς et τίµιος honorificus, et denique in pa; verso v in «, ut µήτη nasus, µηταρας nasutus.
Sic etiam à substantivis in o; deduci possunt adjectivain ερὸς, ut à dodo; dolus, δολερὸς dolosus, à φόθος timor, φοθερὸς timendus
30 etc. in οιὸς, ut à τέλος finis, τελιχὸς finalis, τόπος locus, (P. 52) τοrexos localis, et alia : in vc, ut ab οὐρανὸς calum, οὐράνιος cclestis : in εινος, ut ab aeco; aquila, ἀετεινὸς aquilinus : in vos, ut ab ἄνθρωπος homo, ἀνθρωπωὸς humanus ; et tandem in ιάροιος, ut à ῥόζος nodus, ῥοζιάρικος NOOSUS, κμπος κομπιάρικος, et similia.
ss À neutris in ον fiunt adjectiva in ένιος et ενος, ut à ξύλον lignum, ξυλένιος, et ξύλινος ligneus : item in coc, ut à πρόσωπον persona, προσωπικὸς personalis. At neutrorum in «, adjectiva exeunt vel in dom, ut ypœu accipiter, γερακάρης accipitrarius : vel in ἄτος, ut μουστάκι MyStAT, µουστακάτος mystacem
0 habens magnum : vel in ταος, ut σχυλὶ canis, σχυλίτοιος σαπέnus : vel sæpissime in ac, ut ψάρι páscís, ψαρὰς piscator, µουλάρι mulus, μουλαρὰς mulio, et hujusmodi plura.
Fœminina in &, quæ non sunt verbalia habent adjectiva simpliciter in ræos,ut πόλις urbs, πολιτινὸς urbanus,(P.53) verbalia vero si sint in os mutant ç in v, ut χίνησις motus, κινητυκὸς motivus ; si vero in φις, vel Ex. i vertetur in g, et E in x, ut βλάψις (quod tamen non est in usu) βλαντικὸς damnificus, et s φύλαζις conservatio, φυλακτικὸς conservativus.
Sunt etiam non exigui numeri adjectiva, quæ suam desumunt originem à verbis, quorum alia sunt in aro;, alia in prog, alia in χρὸς, quædam in της, et Tes, alia demum in τὸς; horum autem formationem is omnium optime tenebit, qui græ- 10 coliteralem grammaticam in primis calluerit: Verum ne rudis et Tyro, et τῶν ἑλληνικῶν µαθηµάτων penitus ἄγευστος ab hac nostra Græco-vulgari lingua longe videatur arceri, has sibi regulas observandas proponat.
Primum adjectiva in aro; derivari à presenti mutato ω in 15 a, et addita τος, ut à φεύγω fugio, φευγαάτος fugitivus : (P. 54) item in »oo; mutato o in », ut a πνίγω Su[foco, πνιγηρὸς suffocatorius: item in µος, et precipue a verbis in do versa ζω in pros, ut à γνωρίζω COJNOSCO, γνώριμος cognitus : item in xo; mutatione ω in «, ut à γράφω scribo, γραφυὸς, qui pertinet ad so scripturam.
Secundoadjectiva in τυκὸς, τῆς et vo; deduci à prima persona aoristi activi versa ultima syllaba in ræos, τῆς et τὸς, rejectóque augmento, ut ab ἐκίνησα movi, fiunt κινητικὸς motivus, κωητὴς MOVENS, et κωητὸς Mobilis, ἀγάπησα amavi, ayamncos t5 amabilis, ἀγαπητῆς amans, ἀγαπητιαὸς amatorius, unde ἄγαrun amasia, et similia. Quod si ultima aoristi exierit in £a, vel da,tunc in formandis adjectivis E verti debet in x et ψ, in vel φ et a, in τικὸς, τῆς et τος, ut ab ἔσμιχα miscui, fit σμικτὸς mixtus, σμικτικὸς admixlivus, et ouixrns miscens sic ab ἔγραψα 30 deduci possunt γραπτὸς scríptus, yp&(P.55)prn; scriptor, et γραφτικὸς qui scribi potest, et ita de reliquis.
