ATA
FRANÇAIS
l'étrier
la bride
la sangle
le brancard
la voilure
le mètre
la mesure
la longueur
la largeur
la grosseur
l'épaisseur
le volume
le poids
la taille
la hauteur
le prix
la valeur
la côte
l'enterrement
la mine
l'achat
la dépense
le paiement
la paire
la paille
le foin
la paix
l'horreur
le tanneur
le timpre-poste
la lettre (correspondance) . . .
l'enveloppe
le reçu
la châsse
le gibier
la bète féroce
le champignon
le fond
la surface
la charge du porteur
le trou
le creux
la plaine
le pic
la boule
le ravin
le torrent
le torrent est à sec
le lit de la rivière
le courant
la rive droite
la rive gauche
en amont
en aval
le gué
le passage d'un cours d'eau . .
le niveau
le niveau de l'eau
l'horizon
le feu de brousse
TRADUCTION
ny fitoeran-tongotra
ny Iamboridy
ny etra (fehikibo)
ny lia ra
ny kalesy
ny mamaky tratra
ny fandrefesana
ny halavany
ny habeny
ny hateviny (halehihiazana) . .
ny hateviny
ny halehibe
ny lanjany
ny hahavony (ny lijoro). . . .
ny haliavo
ny vidiny
ny tombany (vidy)
ny kisolosolo
ny fandevenana
ny tany (ihadiana metaly . . .
ny zavatra voa-vidy
n y lany
ny fandoavana
ny iray amin'olona
ny mololo
n y vilo-maina
ny Badanana
ny tahotra
ny mpandona hoditra
ny sary fametaka amy ny taratasy ny taratasy ampitondraina. . .
ny valopy
ny rosia
ny vata fitoeran'ny tao lany ny olomasina,
ny biby lihaza
ny biby masiaka
ny holatra
ny fanambaniny
ny tavan-javatra
ny entan'ny borozanv
ny lavaka
ny holoka aty
ny tany lemaka
ny tendrombohitra avo . . . .
n y baolina
ny hady nohazan'ny riaka . . .
ny ranon-driaka
ny ranondriaka maina
ny mason'ny renirano
ny rano mandeha
ny morondrano havaiiana . . .
ny morondrano havia
ny an y ambony (any era) . . .
ny any ambany (any ava). . .
ny fitana (firobohana)
ny fitana ny rauomandeha iray.
n y fandanjana
ny fandanjana rano
ny fara vodi-lanitra
ny afo eny antampon-tanety . .
l'HONONCIATION.
ni fitouérantoTuigoutra, ni lambourïde,
ni êtra ; lVhikîbou),
ni liâra.
ni kalêssi,
ni maïuâkilrâtra,
ni fandrefthHMi
ni halâvani,
ni hahêni,
ni hatêvini (halêhibiâzana), ni hatêvini, ni halêhibê, ni lândzani,
ni hahâvouni (ni hdzôûrou), ni hahâvou, ni vïdini,
ni toûmbani (vïdi), ni kissoTiloussôûlou, ni fandevënana, ni tâni iihadïana metâli, ni zâvatra voua vïdi, ni lâni.
ni fandouâvana, ni irai âminoTilouna, ni moulôTilou, ni vïloumaina, ni (iadânana, ni tâhoutra,
ni mpandôûna hôûditra,
ni sâri famêtaka âmi ni târalâssi,
ni târalâssi ampitoundraîna,
ni valôpe,
ni rossîa, .
ni vâta fitouërani tô lani ni
ôTiloumâssina, ni bïbi fihâza, ni l)îl)i massïaka, ni hôûlatra, ni fanambânini, ni tâvandzâvatra, ni êntani bôïïrouzâne, ni lâvaka.
ni hôTilouka atï, ni tâni lêmaka, ni têndroumbôTdiitra âvou.
ni bôlina,
ni hâdi noubâzani rïaka.
ni rânoundrïaka,
ni rânoundrïaka maîna,
ni mâssou ni rënirânou,
ni rânou mandêha,
ni môûroundrânou havânana,
ni môûroundrânou havîa.
ni âni ambôûni (âni erâ .
ni âni ambâni (âni avâ),
ni fitâna (lîroubôûhana).
ni fitâna ni rânou mandeha irai.
ni fandândzana,
ni fandândzana rânou,
ni fâravôudilânitra,
ni àfou êni antâmpountanëti,
FRANÇAIS
TRADUCTION
PRONONCIATION
. nv fasana
fâssana,
. nv Isangam-bato
ni
tsângambâtou,
. nv fasana
ni
fâssana.
la circoncision
. nv famorana
ni
famourâna,
. nv trano vorona
ni
trânouvôûrouna,
. nv fomba fanajana
ni
foûmba fanadzâna,
ni
fialôTifana,
. ni lava-bato
làvabâtou,
les rapides
ni
rânou marïa,
la cascade
• nv riana
ni
riana,
le barrage
. nv toho-drano
ni
toûhoudrânou,
le versant
ni
kissôTiloussôûlou,
le précipice
. nv hantsana
ni
hântsana,
l'affluent
. ny sampan-drano
ni
sâmpandrânou,
l'affluent de droite
. ny sampan-drano havanana. . .
ni
sâmpandrânou havânana,
l'affluent de gauche
. nv sampan-drano havia ....
ni
sâmpandrânou havïa.
. nv fihaonan-drano
ni
fihaôûnandrânou,
la droite
. nv havanana
ni
havânana,
la gauche
ni
liavLi.
ni avaratra,
ni atsîmo,
. nv antsinanana
ni atsinânana,
l'ouest
ni
andréfana,
le nord-est
. nv avaratra antsinanana. . . .
ni
avaratra atsinânana,
. nv atsimo antsinanana ....
ni
atsîmo atsinânana,
avaratra andrëfana,
le sud-ouest
. uv atsimo andrefana
ni
atsîmo andrëfana,
. nv rivotra miova anv amy ny
ni
rïvoutra miôïiva âni âmi ni
ranomasina indiana,
rânoumâssina indiâne,
nv rivotra avv avaratra ....
rïvoutra âvi avaratra.
. nv volom-bato na hazo ....
ni
vcïïiloumbâtou na hâzou,
. nv sampv
ni
sâm|)i,
. nv rojo vv
ni
roûdzou vî,
ni
fôTunpoutra,
le salpêtre
ni
sïran-lâni,
le lépreux
ni
bôTika,
la lèpre
ni
hâboukâna,
le chant
hîra,
le musicien
ni
mouzîque,
le danseur
ni
mpandîlii,
le chanteur
ni
mpihïra.
le caoutchouc
. nv matezaroritina
ni
matëzarourïtina ,
la gomme à e (lacer
ni
famouncïïiantsûuratra,
ni
dihi,
l'envoyé
. nv iraka
îraka,
le ministre
nv ministra (mpanao raharaham-
ni
minîsstra (mpanô râharâham-
panjakana),
nmdzakâna,
la sentinelle
ni
fanllou,
la balance
nv mizana
ni
mizâna,
la concession
nv fanekena
ni
fanekëna,
la ration
nv anjara hanina isan'andro . .
ni
andzâra hânina ïssanândrou,
le massif montagneux. . . .
nv tanv be tendrombohitra . .
ni
tâni bë téndroumbôûhitra.
la clairière
nv tsv misv hazo ao anatv ala .
ni
tsi missi hâzou ô anâti âla.
nv solifara
ni
sôlifâre.
la royauté
nv fiandrianana
ni
fiandrianana,
la famille rovale
nv Ganakavian'ny mpanjaka . .
ni
fiânakaviany mpandzâka,
ni
anclrïambï,
l'aiguille aimantée
nv fanjaitra misv andriambv. .
fandjaîtra mïssi andrïambï.
le mortier (pour piler le riz)
ni
lôna,
. nv fanoto
ni
fanôTitou,
le riz non décortiqué. . . .
ni
akôTUri,
VOCABULAIRE
FRANÇAIS
la fin
le commencement
la liberté
la mise en liberté
le désert
la chaîne de montagnes ....
la tribu
la race
le pays
la région
la ligne de faite
la presqu'île
l'embuscade
le guet-apens
le combat singulier
le hameau
la léproserie
le frère de sang
le parc à bestiaux
la lagune
le pangalane
le gîte (endroit où l'on couche).
la chute
tombé
le sort
tirer au sort
le hasard
la cause
l'effet ,
la conséquence
la vengeance
le jugement
la justice
la sentence
la loi
le code
le règlement
le mort
le secrétaire
la réparation
les lunettes
le transport
l'intérêt (d'une somme). . . .
le taux
le prêt
l'emprunt
emprunter de l'argent . . . .
le service (que l'on rend). . .
le remerciement
remercier quelqu'un
la diminution
la réduction
l'augmentation
l'importance
l'effectif (de l'armée)
la collection
la quantité
l'indépendance
la famine
TRADUCTION
ny Qafarana
ny (iantombohana
ny Fafaafahana
ny fanafahana
ny efitra
ny tendrombohitra tomandavana.
ny foko
ny karazana
n y tan y
ny fari-tany
ny tampon-tendromhohitra. . .
ny saiky nosy
ny lierena
ny fanaovana oliika
ny ady samy irery
ny vohitra
ny trano ûtsaboana ny boka . .
ny fati-dra
ny fahitra
ny hotsaka (honahona) ....
ny any ampangalana
ny trano fandriana
ny hapotrahana
potraka
ny fivoahana
miloka
ny sendrasendra
ny antony
ny vokatra
ny zavatra avy
ny famalian-dratsy
ny fitsarana
ny fahefana hitsara
ny setensa (didy)
ny lalana
ny bokin'ny lalana
ny fandaminana
ny maty
ny mpanoratra
ny fisarahana
ny solo-maso
ny famindrana entana
ny zana-bola
ny lombany
ny fampindramana
ny findramana. .
mampisambo-bola
ny fanompoana
ny tisaorana
misaotra olona
ny fihenana
ny fanakelezana
ny fitomboana
ny halehibcn'ny raharaha iray .
ny tena isan'ny miaramila. . .
ny famorian-javatra isan-karazany,
ny habetsahana
ny fahaleovan-tena
I'KONONCUTION.
ni iiafarâna. ni liantonmbôfihana, ni fanafahana, ni fanafahana, ni êlitra,
ni tendroumbôûhitra toûmandâ-
vana, ni foûkou, ni karazana, ni tâni, ni fâritâni,
ni tâm|)ountêndroumbôûhitra, ni salki noûssi, ni tierëna,
ni fanaôuvana ôûtrika, ni âdi sâmi irêri, ni vôuhitra,
ni trânou litsabôûana ny bôûka m fâtidrâ, ny fâhitra,
ni hôûtsaka (hôûnahôuna),
ni âni ampangalana,
ni trânou fandrïana,
ni hapoutrâhana.
pôûtraka,
ni fivouâhana,
milôûka,
ni sêndrassêndra,
ni ântouni,
ni vôûkatra,
ni zâvatra âvi,
ni famalîan-drâtsi,
ni fitsarâna,
ni fahefana hitsâra,
ni setënsa (didi).
ni lalana,
ni bôukini lalâna.
ni fandaminana,
ni mâti,
ni mpanôuratra,
ni fissarâhana,
ni sôûloumâssou,
ni famindrana ëntana,
ni zânabôiïla,
ni tôûmbani,
ni fampindramana,
ni findramana,
mampisâmbou-bôûla,
ni fanoumpôûana,
ni fissaoTirana,
missôtra oïïlouna,
ni fihenana,
ni fanakelezana,
ni fitoumbôûana,
ni halëhibêni râharâha irai.
ni tëna îssani miâramîla.
ni famourîan-dzâvatra issanka-
râzany, ni habetsahana, ni fahaleôûvantëna, ni moussâri,
FRANÇAIS
la disette
la préférence
la haine
la colère
l'exécution [à mort
a peine des fers
l'emprisonnement
le poison
l'empoisonnement
le châtiment
infliger un châtiment à quelqu'un, l'abondance
l'excès
l'accès (d'une maison . . .
l'aventure. ........
l'aventurier
le brigand
l'assassin
l'enceinte
l'intérieur
l'extérieur
les sujets (d'un roi). . . .
le fer (d'un cheval). . . .
ferrer un cheval
le cheval est déferré. . .
le coup de pied de cheval.
la longe
le licol
la bride
brider un cheval. . .
le trot
le galop
le pas
la course
le trajet
l'espace
la période
le pisé
le mortier
la plante.
la racine
la branche
l'affluence
le présent
le passé
l'avenir
la question
la réponse
l'amende
infliger une amende .
la plantation
la graine
la couleur
blanc
noir
gris
brun
rouge
bleu
TRADUCTION
ny tsy fahampiana
ny Gfidianana
ny fankahalana
ny hatezerana
ny famonoana ho faty
ny figadrana
ny fanaovana antrano maizina .
ny poizina
ny fanomezana poizina ....
ny famaizana
manome famaizana olona . . .
ny fahafenoana fahatondrahana .
ny fihoarana amy ny mety. . .
nv fanatonana ny trano ....
ny zavatra sendrasendra. . . .
nv mpanao mosalahy
ny jiolahy
ny mpamono olona
ny faritra manodidina
ny anatiny
ny ivelany
ny vahoaka
ny kitrovin-tsoavaly
manisy kitrovy amy ny soavalv.
afaka nv kitrovy amy ny soavalv.
ny dakan-tsoavaly
n y fa ma tora n-t soa va 1 y
ny fatoram-biby
ny lamboridy
manisy lamboridy amy ny soavalv,
ny fitsaikona
ny firiotra
ny dian-tongotra
ny hazakazaka
ny lalana
ny halalaka
ny (itsingerenana
ny tany totoina
ny rihitra
ny zava-maniry
ny fakan-kazo
ny rantsan-kazo
ny habetsahana
n y ankefaitriny
ny lasa
ny ho avy
ny fanontaniana
«y valy
ny sazy
manasazy olona
ny fambolena
ny voanjavatra
nv volon-javatra
fotsy
mainty
giry
manja
mena \ t
manga .
PRONONCIATION
ni tsi fâhampïana,
ni Gfidiânana,
ni fankahalâna,
ni hatczêrana.
ni famounôTiana hou fâti,
ni figadrâna,
ni fanôvana antrânou maîzina.
ni pouïzina,
ni fanoumêzana pouïzina, ni famaizana.
manoumë famaizana ôTdouna, ni fahafenôuana fahatoundrâ
hana),
ni fihouârana âmi ni mêti,
ni fanaloTmana ni trânou,
ni zâvatra sêndrasêndra,
ni mpanô môTissalâhi,
ni dzïoulâlh,
ni mpamôTniou ôTdouna,
ni faritra manoudîdina,
ni anâtini,
ni ivëlani.
ni vahôTiaka,
ni kïtrouvïn-tsôûavâli,
manïssi kïtrouvï âmi ni sôTiavâli
âfaka ni kïtrouvï âmi ni sôuavâli
ni (lâkantsôTiavàli,
ni famatôTiranlsôTiavâli,
ni fatôûram-bïbi,
ni lambourïde,
manïssi lambourïde âmi ni sôîïa
vâli,
litsaikouna,
ni
Grïoutra,
ni
diaiilôTingoutra,
ni
hâzakâzaka,
ni
lâlana.
ni
halâlaka.
litsingerênana,
tâni loutouina.
ni
rihitra,
ni
zàvamanïri.
ni
fàkan-kàzou,
rântsan-kâzou.
habetsâhana,
ni
ankelhtrïni
lâssa,
ni
hou âvi.
ni
fanountanïana,
ni
vâli,
ni
sâzi,
manassâzi ôTdouna.
ni famboulëna.
ni vôTiandzâvatra.
ni vôûloundzâvatia.
i'ôûtsi.
maïnti,
grï,
màndza.
mena.
màngna.
VOCABULAIRE
FRANÇAIS
vert
jaune
orange
violet
rose
marron
foncé
clair
roux
viens ici
va-t-en
fais vite
cours
je veux... faire cela
il faut... —
va chercher
apporte-moi
donne-moi
prends cela
réponds-moi donc
parle plus lentement
qu'est-ce que c'est?
qu'y a-t-il?
d'où viens-tu?
où vas-tu ?
qui es-tu ?
comment t'appelles-tu? ....
que fais-tu?
va acheter... un poulet ....
écarte-toi (pour me laisser passer)
gare !
regarde
écoute
de quel village es-tu?
veux-tu venir?
que veux-tu?
je ne comprends pas
je ne sais pas parler malgache, veux-tu me vendre cela? . . . combien vends-tu cela?. . . .
donne-moi de la monnaie. . .
je ne veux pas
oui
non
si
attends moi
attends un peu
que dis-tu?
ouvre la porte.
ferme la porte
quelle heure est-il?
où sommes-nous?
quel est ce village?
où est ta maison?
va me chercher de l'eau . . .
fais-moi à manger
va me chercher de la monnaie, porte cette lettre à
TIt ABtTCTIOR.
maitso
von y
volon-daoranjy
volomparasy
vonindraozy
mavo
manga antitra
ma/a va
menapina
avia aty
mandehana any
ataovy haingana
mihazakazaha
tiako ny... hanao izany ....
tokony... hatao izany
akao
ento ety amiko
omeo aho
alao izany
valio ary aho
ataovy miadana kokoa ny teninao .
inona izany?
misy inona?
avy aiza hianao?
ho aiza hianao?
iza hianao?
iza no anaranao ?
inona no ataonao?
mandehana mividy... akoho . .
mihataha handehananko ....
mitanila
jereo
henoy
avy any aninona hianao? . . .
moa tianao ny ho tonga? . . .
inona no tianao ?
tsy fantatro
tsy mahay teny gasy aho . . .
tianao ny hivarotra ity amiko va?
hoatrinona no ivarotanao ity? .
omeo vola aho
tsy tia aho
cny
tsia
eny
andraso aho
andraso kely
inona angelia no lazainao? . .
vohay ny varavarana
arindrino ny varavarana. . . . amin'ny firy ny famantaranandro ?
tonga aiza isika izao? ....
aninona no anarany iroa vohitra iroa?
aiza ny tranonao?
mba itadiavo rano kely aho . .
anaovy sakafo aho
izaliao vakivakim-bola aho. . .
atero ary amin-dli... ity taratasy ity,
l'HONOSCIATION.
maîtsou, vôûni,
vôtUoundôûrandje, vôTdoumparâssi, vôTinindraôûzi, mâvou,
mangue Antitra, ina/âva.
mënapîna, avïa atî.
mandehana âni, atôvi haîngana, mihazakazaha, tîakou ni hanô izâni, tôûkouni hatô izâni, akaô.
êntou etî âmikou,
oumêou âhou,
alaôTi izâni,
valïou âri âhou,
atôvi miâdana koukôua ni teninô
înouna izâni?
mîssi înouna?
âvi aîza hîanô?
hôû aîza hîanô?
îza hîanô?
ïza nou anaranô?
înouna nou atônô?
mandehâna mivïdi... akôûhou.
mihatâha handehânankou,
mitanila,
dzerëou,
henôûi,
âvi âni anînouna hiannô?
môûa tïanô ni hou tôûnga?
înouna nou tianô?
tsi fântatrou,
tsi mahaî têni gâssi âhou,
tianô ni hivàroutra îtî âmikou va?
hôûatrïnouna nou ivaroutanô itï?
oumêou vôûla âhou,
tsi tîa âhou,
êni,
tsïa,
êni,
andrâssou âhou,
andrâssou këli,
înouna angêha nôû lazaînô?
vouhaï ni vâravârana,
arindrînou ni vâravârana,
âmi ni fïri ni famantâranàndrou?
tôû ngua aîza issîka izô?
anînouna nou anârani irôTia vôû-
hitra irôûa?
aîza ni trânounô?
mba itadiâvou rânou këli âhou, anôvi sakâfou âhou, izahô vâkivâkim-bôTila âhou, atérou arï âmin-dR... itï târa-
tâssi itï,
FRANÇAIS
TRADUCTION
PRONONCIATION
va dire à Z... de venir ....
ilazao R... hotonga aty . . . .
ilazô R... hou tôTinga atî,
ramasse-moi... cela
angôTmi irêtou,
prends mes affaires (vêtements
et autres)
mandehana alao ny entako. . .
mandehana alô ny ëntakou,
dans combien de temps arrive-
rons-nous ?
hafiriana dia tonga isika? . . .
hafiriana dîa tôûnga issîka?
combien faut-il d'heures de filan-
tokony hisy ora firy raha lanjaina?
tôukouni hïssi ôûra fîri râha
zane?
landzaîna?
va manger, mais reviens de suite.
mandehana mihinana, dia mive-
mandehana mihinâna, dïa mive-
rena haingana,
rêna haingana,
comprends-tn?
âzounô vâ?
missaôûtra,
je n'ai pas besoin de toi. . . .
tsy misy ilako anao
tsi mîssi îlakou anaôu,
haingana,
tout à l'heure
relu" fa këlikêli,
tsv ambola
tsi amboûla,
vëtivëti,
miaraka amin'izav
miârakàminizai,
davantage
kokoa
koukôûa,
encore
indraî,
âmpi.
loatra
lôûatra,
bêtsaka,
tsy ampv
tsi âmiii.
kely
kèli,
moins
kelikely kokoa
këlikêli koukôûa,
koukôûa,
lôûatra,
miaraka,
l'un après l'autre
mifandïrnbi,
rehêtra,
anatrehana
ânatrëhana,
ivôûhou,
anïla,
maiidrakariva . . ■
mândrakarïva,
na oviana na oviana
na ouvïana na ouvîana,
indraïndraï,
imbetsaka
i m bêtsaka,
allons, as-tu fini?
andeha ary, efa vitanao? . . .
andêha Sri, èfa vïtanô?
es-tu prêt?
efa vonona va hianao? ....
êfa vôûnouna vâ hianô?
les bourjanes sont-ils prêts? . .
moa efa vonona va nyborozany?
inôTia êfa vôûnouna vâ ni boûr-
zanes?
les bagages sont-ils prêts?. . .
efa voafehy va ny entana? . .
êfa vouafêbi vâ ni êntana?
lavitra
làvitra,
eto
ètou.
là
erï.
amin'irv
âmi ni irï,
erï ankôûatra erï,
âmi ni itï,
âmi ni irï (ou bien erï).
arrête-toi mijanona hianao midzanôTina hianaou,
le ])lus vite possible faingana mihitsy faïngana mihïtsi,
combien cela coûte-t-il? . . . hoatrinona no vidiny ity? . . . hoûatrînouna nôû vîdini itï?
rends-moi la monnaie avereno ny vola averënou ni vôûla,
reviens vite miverena faingana iniverêna faïngana,
qu'est-ce que c'est que ce bruit ? inona izany tabataba izany? . . ïnouna^izâni tâbatâba zân.
pleuvra-t-il? ho avy va ny orana? hôû âvi vâ ni ôûrana?
fera-t-il chaud? hafana va ny andro? hafâna vâ ni ànclrou?
fera-t-il froid? . hangatsiaka va ny andro?. . . hangatsïaka vâ ni ândrou
VOCABULAIRE
TRADUCTION. I'ItO.\ONUATIONv
hisakafo ary amin-dR... va isika? bissakàfou an âmindR... vâ
issïka?
habita rano ary amin-dR... va lialiîta rânou arï imindR... vâ
isika? issïka 7
hahazo hita ity rcnirano va isika? hahâzou hîta ili rénirânou vâ
issïka?
misy lalana mankary amin-dR... mîssi lâlana mankarï âmindR...
va? vâ?
za ny lalana mankanv arnin-
R..? aïza ni lâlana mankâni âmindR... ?
ariho amin-dl{... any Moraman- tarïbou âmindR... âni Môârà-
ga aho, mânga âhou.
hoatrinona ny volanao aty amiko? hôTiatrlnouna ni voulanaôu atî
âmikou ?
itadiavo olona hitondra ity tara- itadiâvon ôûlouna liitôûndra itï
tasy ity ho any Ampasipotsy . târatâssi itï hou âni Ampàssi-
poîitsi,
aza mitabataba âza mitâbatàba,
aza mihetsika âza mihètsika.
sasao ny lamba sassaôû ni lâmba,
mandehana mitady kitay hazo mandebâna mitâdi kitalhâzou si
s y rano, rânou,
anaovy fialofana aho anaôûvi fialôûfana âhou,
tsy madio ity rano ity tsi madïou itï rânou itï.
itondray hafa itoundraï hâfa,
aza mandeha âza mandêha,
FRANÇAIS
trouverons-nous à manger à...?
trouverons-nous de l'eau... à...?
Pourrons-nous passer la rivière?
y-a-t-il un chemin pour aller à... ?
où est le chemin qui conduit à.
conduis-moi à... Moramanga?. .
combien te dois-je?
cherche-moi un homme pour porter cette lettre à Ampasinpotsy,
ne fais pas de bruit
ne bouge pas
lave-moi ce linge
va chercher du bois, de l'eau. .
fais-moi un abri
cette eau n'est pas propre. . .
apporte-m'en d'autre
ne t'en va pas
voilà pour t'acheter de quoi manger
dis aux autres bourjanes de venir
marche le plus vite possible . .
passe par ce chemin
reviens vite
où sont mes bagages? ....
les bagages sont-ils arrivés? . .
il faudra venir sans faute. . .
prends les bagages demain à la pointe du jour,
arrêtons-nous là
arrèions-nous un instant. . . .
suivez-moi avec le fdanzane. .
comment s'appelle cette montagne ?
comment s'appelle cette rivière ?
comment s'appelle cet arbre?
comment s'appelle cette plante?
comment s'appelle ce fruit? .
qu'est-ce que c'est que cela? .
cela va bien
fais sécher mes vêtements. . .
tu m'éveilleras demain matin à
cinq heures, qu'ils ne fassent pas de bruit, je
vais dormir,
indro hividianana hanina. . . .
ilazao ny borozany hoavy aty .
maiidehana faingana mihitsy hianao,
ity lâlana ity aleha
miverena faingana
aiza ny entako rehetra? . . . efa tonga va ny entana? . . .
tsy maintsy tonga mihitsy. . .
maka ny entana rahampitso ma-
raina koa,
mijanona eto isika
mijanona kely eto isika. . . .
araho fdanjana aho
inona no anaran'ity tendrombo-
hitra ity?
inona no anaran'ity renirano ity ?
inona no anaran'ity hazo ity? .
inona no anaran'itv zavamanirv ity?
inona no anaran'itv voankazo ity?
inona izany?
tsara izany
anamaino ny fitafiako
mifohaza rahampitso aminy dimy.
aoka tsy hitabataha izy, fa hatory aho,
ïndrou hividianana hanina,
ilazaôTi ni bôûrzanes hoû âvi atï, mandebâna faingana mihïtsi
hianô, itï lâlana itï alêha, miverêna faingana, aïza ni êntakou rehêtra? êfa tôûnga vâ ni êntana?
tsi maïntsi tôûnga mihïtsi, makâ ni êntana rahampïtsou,
maraïna kôûa, midzanôûna étou issïka, midzanôûna kéli étou issïka, arâhou fïlandzàna âhou, ïnouna nou anâranitï téndroum-
bôûhitra itï?
ïnouna nou anâranitï rënirânou
itï?
ïnouna nou anâranitï hâzou itï?
ïnouna nou anâranitï zàvamanïri itï?
ïnouna nou anâranitï vôûankâzou itï?
ïnouna izâni?
tsàra izâni.
anamaïnou ni fitafïakou, mifoubâza rahampïtsou àmini dïmi,
aôûka tsi hitâbatâba ïzi, fa hatôùri âhou.
Signification de quelques expressions particulières ou très fréquemment employées par les indigènes.
kabary discours, assemblée publique,
ratsy fanaby mauvais esprit (mal intentionné),
taratasy papier,
tsara bé • ça va bien,
Vazaba Européen, étranger,
fady interdit, taboué,
fabavalo ennemi,
tontakely brigand,
tsimandoa courrier, émissaire.
ramatoa madame.
maromita domestique,
fandroana bain.
Ambaniandro les habitants de l'Imerina,
andriana noble,
zanakandriana prince,
bova homme libre.
betsabetsa boisson des Betsimisarakas.
toaka rhum,
sampy idole,
mpisikidy devin,
Andriamanitra Dieu,
Zanabary Créateur,
lamba Ïambe,
akanjo vêtement des femmes.
Titres des autorités fonctionnaires, employés indigènes, divisions administratives, etc.
f anjakana gouvernement,
manjaka régner,
menakely serf, s'applique aussi à la terre appartenant à
un seigneur féodal (terre menakely),
menabé serf royal (terre menabé : du domaine royal),
fari-tany ■ circonscription,
gouverneur madînika chef de village,
m'piadidy chef de quartier,
m'pitandrina pasteur,
masoivoho inspecteur,
tompomenakelv seigneur d'un fief,
tomponarivo chef de mille,
tompodimanjato chef de cinq cents.
tomponjato chef de cent,
fiangonana temple,
fokon-olona les habitants de la commune.
Remarque. — 1° Il n'existe pas de mot malgache terminé par une consonne ;
'2° Presque tous les noms malgaches ont une signification. Les noms de personne (chez les Hovas) commencent presque tous par les syllabes ra, particule honorifique, ou raini (le père de), ou reni (la mère de) ou andria (le seigneur).
Ex. : Rabary, Rainibary, Renibary,
Rakoto, Rainikoto, Renikoto, Andriankoto, qui sont tous les mêmes noms,
VOCABULAIRE. 439
Les noms de lieux tirent généralement leur origine d'une particularité géographique, de leur situation topographique, d'un souvenir historique, etc. Beaucoup de localités ont le même nom ; le nom de Hanomafaiia (eau chaude), par exemple, se retrouve dans toutes les localités prés desquelles il existe des sources thermales.
Résumé des régies de prononciation.
Toutes les lettres de l'alphabet malgache se prononcent comme en français, sauf o qui se prononce comme l'u italien ou ; l e est toujours fermé. Le g est toujours dur :
Ex. : gaga, prononcez guagua, ngita — nguita,
L's est aussi toujours dur :
Ex. : sasasasa, prononcez sassassassa.
Il n'y a pas de diphtongues, puisque toutes les lettres se prononcent; cependant ai, dans quelques mots revient à e (fanaikena ou fanekena) et ao revient presque à notre ô long.
Ex. : haolo, prononcez hôlou.
Dr, tr, se prononcent en faisant frôler l'extrémité de la langue contre le palais, ce qui produit un petit sifflement.
Ex. : Ambohïdrâtrimo.
L'accent tonique, dans les mots malgaches, tombe sur l'avant-derniére syllabe : madïo, malôto. Quand les mots finissent en na, ira, ha, l'accent tonique tombe le plus souvent sur l'antépénultième syllabe : mânana, zâvatra, zânaka
58 706. — Imprimerie Lahure, 0. rue de Fleurus, à Paris.
DT469.M26A3v.3
Guide de l'immigrant a Madagascar.
Princeton Theological Seminary-Speer Library