L'EUCHARISTIE SACR
L'Eucharistie exige la foi
souli(
de latQ!
.î^v^sr
an puissarit
ts^^ IfJà^
L'hlUGIIARISTIE EXIGE LA FOI
Le plan divin : le salut par la foi. — Dieu, qui pouvait édifier le salut de riiumanité sur telle base qu'il lui plût, choisit comme fondement essentiel, la foi (1). PouvxDns-nous donner quelques
(1) Juslitia autem Del per fidem Jesu Ghristi in omnes et super omnes qui credunt in eum; non enim est distinctio ;
Omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei.
Justificati gratis per gratiam ipsius, per redemptionem quae est in Ghristo Jesu.
Quem proposuit Deus propitiationem per fidem in sanguine ipsius, ad ostensionem justitiae suae propter remissionem prsecedentium delictorum,
lnsustentationeDei,ad ostensionem justitiseejusin hoc tempore: ut sit ipse justus, et justificans eum qui est ex lide Jesu Ghristi.
Ubi est ergo gloriatio tua? Exclusa est. Per quam legem? Factorum? Non : sed per legem fidei.
Arhitramur enim justificari hominem per fidem sine operibus legis. (Rom. II.)
Finis enim legis, Ghristus, ad justitiam omni credenti.
Moyses enim scripsit quoniam justitiam quae ex lege est, qui fecerit homo, vivet in ea.
Qu9e aulem ex fide est justitia, sic dicit : Ne dixeris in corde tuo : Quis ascendet in cœium? id est, Ghristum deducere;
Aut quis descendet in abyssum? hoc est, Ghristum a mortuis revocare.
2 l'eucharistie sacrement de foi
raisons de ce choix divin et en pourrons-nous pénétrer le secret ?
1*^ La foi '.moyen de salut le mieux adapté à la nature divine.
Sed qiiid dicit Scriptura? Prope est verbum in ore tuo, et in corde tuo : hoc est verbum fidei quod praedicamus,
X}uia si contitearis in ore tuo Dominum Jeaum, et in corde tuo credideris quod Deus illum suscitavit a mortuis, salvus eris.
Corde enim creditur ad justitiam; ore autem confessio fit ad salutem.
Dicit enim Scriptura : Omnis qui crédit in illum, non confundetur. (Rom. X.)
Quid enim dicit Scriptura ?Gredidit Abraham Deo, et reputatum est illi ad justitiam.
Ei autem qui operatur, merces non imputatur secundum gratiam, sed secundum debitum.
Ei vero qui non operatur, credenti autem in eum qui justificat impium, reputatur fides ejus ad justitiam secundum propositum gratise Dei.
Sicut et David di^it.
Ideo ex fide, ut secundum gratiam firma sit promissio omni semini, non ei qui ex lege est solum, sed et ei qui ex fuie est Abrahse, qui pater est omnium nostrum.
(Sicut scriptum est : Quia patrem multarum gentium posui te) ante Deum, cui credidit, qui vivilicat mortuos, et vocat ea quse non sunt, tanquam ea quœ sunt.
Qui contra spem in speni credidit, ut fieret pater multarum gentium secundum quod dictum est ei : Sic erit semen tuum.
Et non infirmatus est lide, nec consideravit corpus suum emortuum, quum jam ferecentum esset annorum,et emortuamvulvam Sarse.
In repromissione etiam Dei non hsesitavit diffidentia, sed confortatus est fide, dans gloriam Deo ;
Plenissime sciensquia quaecumque promisit, potens est et facere.
Ideo et reputatum est illi ad justitiam. (Rom. IV.)
Respondit Nicodemus, et dixit ei : Quomodo possunt hsec fieri?
Respondit Jésus, et dixit ei : Tu es magister in Israël, et hsec ignoras?
Amen, amen dico tibi, quia quod scimus loquimur, et quod vidimus testamur; et testimonium nostrum non accipitis.
Si terrena dixi vobiy et non creditis, quomodo, si dixero vobis cœlestia, credetis?
Et nemo ascendit in cœlum, nisi qui descendit de cœlo, Filius hominis, qui est in cœlo.
Et sicut Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita exaltari oportet Filium hominis ;
Ut omnis qui crédit inipsum non pereat, sed habeat vitam aeternam.
Sic enim Deus dilexit mundum, ut Filium suum unigenitum daret; ut omnis qui crédit in eum non pereat, sed habeat vitam seternam.
L EUCHARISTIE SACREiMENT DE FOI
— Dieu est Esprit. « L'iieure vient, disait Jésus- Christ, où les vrais adorateurs du Père l'adoreront en esprit. » Et Saint Paul : « Que votre culte soit tout en esprit » — C'est donc dans rame, dans sa partie la plus haute, dans son intelligence, que Dieu placera rhonimage voulu de nous. — Or que peut être cet lioinmage sinon l'obéissance respectueuse, Tacquiescenient filial de la foi?
Dieu est vérité. Toute parole divine est vérité substantielle et absolue. — Or quels honneurs peut réclamer la vérité suprême sinon une suprême croyance?
Dieu est souverain domaine, — Or ce domaine ne se révélera jamais plus magnifiquement que lorsque notre intelligence soumise adhérera, sur la simple affirmation de Dieu, à de profonds et incompréhensibles mystères (1).
Non enim misit Deus Filium suum in mundum ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum.
Qui crelit in eura, non judicatur ; qui autem non crédit, jani judicatus est : quia non crédit in nomine unigeniti Filii Dei.
Hoc est autem judicium : quia lux venit in mundum, et dilexerunt homines magis tenebras quam lucem ; erant enim eorum mala opéra. (Joan. III.)
(1) Nain arma militiae nostrse non carnalia sunt, sed potentia Deo ad destructionem munitionum, consilia destruentes.
Et omnem altitudinem extollentem se adversus scientiam Dei, et in captivitatem redigentes omnem intellectum in obsequium Ghristi.
Et in promptu habentes ulcisci omnem inobedientiam, quuni impleta fuerit vestra obedientia. (II Gorinth. X.)
O altitudo divitiarum sapientise et scientiae Dei : quam incompreliensibilia sunt judicia ejus, et investigabiles vise ejus!
Quis enim cognovit sensum Domini ? aut quis consiliarius ejus fuit ?
Aut quis prier dédit illi, et retribuetur ei?
Quoniam ex ipso, et per ipsum et in ipso sunt omnia : ipsi gloria in sœcula. Amen. (Rom. XI.)
Quid ergo dicemus? numquid iniquitas apud Deum? Absit.
Moysi enim dicit : Miserebor cujus misereor; et misericordiani prsestabo cujus miserebor*
Igitur non volentis neque currentis, sed miserentis est Dei.
Dicit enim Scriptura Pliaraoni : Quia in hoc ipsum excitavi ta, ut ostendam in te virtuiem meam, et ut annuntietur nomen meum in universa terra.
Ergo cujus vult miseretur, et quem vult indurat.
Dicis itaque mihi. Quid adhuc queritur ? voluntati enim ejus quis resistit ?
O homo, tu quis es, qui respondeas Deo f Numquid dicit fîgmeivtum ei qui se finxit : Quid me fecisti sic?
L EUCHARISTIE SACREMENT DE FOI
2^ La foi : moyen de salut le mieux adapté à la nature de l'homme. — Rien ne lui est plus naturel que la foi. iMême clans sa vie terrestre, au sein de la Société dont il est membre, l'homme vit de foi (1). — De plus le chrétien passe ici-bas pai* wnçi épreuve \ son bonheur éternel revêt la forme d'une conquête, et par conséquent est le prix de quelques rudes combats. Jamais combat plus noblement terrible que celui de la foi, jamais conquête plus glorieuse que celle obtenue par le vrai croyant (2). — Enlin, c'est de la foi, racine féconde, que sortiront les fleurs et les fruits de la sanctification tout entière (3). « Radix totius justificationis. »
An non habet potestatem figulus luti ex eadem massa facere aliud qaidem vas in honorem, aliud vero in contumeliam?
(Rom. XI.)
(1) Altiora te ne quaesieris, et fortiora te ne scrutatus fueris : sed quse pra^cepit tibi Deus, illa cogita semper, et in pluribus operihus ejus ne fueris curiosus. Non est enim tibi necessarium, ea quœ abscondita siint, videre oculis tuis. In supervacuis rébus noli scrutari multipliciter, et in pluribus operibus ejus non eris curiosus. Plarimaenim super sensum hominum ostensa sunt tibi. Multos quoque supplantavit suspicio illorum, et in vanitate detinuit sensus illorum. (Eccli. III.)
(2)Meiautem pêne moti sunt pedes, pêne effusi sunt gressusmei;
Quia zelavi super iniquos, pacem peccatorum videns ;
Quia non est respectus morti eorum, et firmamentum in plaga eorum.
In labore hominum non sunt, et cum hominibus non flagellabuntur.
Ideo tenuiteos superbia ; operti sunt iniquitate ut impietate sua.
Et dixerunt : Quomodo scit Deus, et si est scientia in Excelso?
Ecce ipsi peccatores, et abundantes in seculo ; obtinuerunt divitias.
Et dixi : Ergo sine causa justificavi cor meum, et lavi inter innocentes manus meas.
Et fui flagellatus tota die, et castigatio mea in matutinis.
Si dicebam : Narrabo sic; ecce nationem filiorum tuorum reprobavi.
Existimabam ut cognoscerem hoc; labor est ante me,
Donec intrem in sanctuarium Dei, et intelligam in novissimis eorum. (Psal. LXXII.)
Et non infirmatus est fide, nec consideravit corpus suum emortuum, quum jam fere centum esset annorum, et emortuam vulvam Sarse.
In repromissione etiam Dei non haesitavit diffidentia, sed confortatus est fide, dans gloriam Deo;
Plenissime sciens quia quaecumque promisit, potens est et facere.
Ideo et reputatum est illi ad justitiam. (Ptom. IV.)
(3) Quid proderit, fratres mei, si fidem quis dicat se habere,
L EUCHARISTIE SACREMENT DE FOI O
Comment Dieu exécute ce plan. — De ce qui précède concluons à la puissance et à la rigueur avec lesquelles Dieu exécutera ce plan qui est de n'accorder notre bonheur éternel qu'à la foi à d'incompréhensibles vérités.
{""Ce plan Dieu r inaugure au paradis terrestre. — L'homme innocent y est doué de force merveilleuse; sa vaste intelligence, que n'obscurcit aucune ombre, rayonne en dominatrice sur la création. Dieu seul peut savoir jusqu'à quelle profondeur sa créature bienheureuse pénètre dans le monde surnaturel. — Mais voici la foi. Un arbre mystérieux est planté, dont l'homme ne saura pas le mystère. Une menace est formulée, dont l'homme ne comprendra pas le sens. Le mystère se dresse devant lui comme l'infranchissable rivage où devra se briser son vaste savoir (1).
2^ Ce plan. Dieu le poursuit plus vigoureusement après la chute originelle. — A travers la corruption universelle passe une fa-
opera autem non habeat? Numquid poterit fides salvare eum ?
Si autem frater et soror nudi sint, et indigeant victu quotidiano,
Dicat autem aliquis ex vobis illis : Ite in pace, calefacimini et saturamini ; non dederitis autem eis quge necessaria sunt corpori, quid proderit?
Sic et fides, si non habeat opéra, mortua est in semetipsa.
Sed dicet quis : Tu fidem habes, et çgo opéra habeo ; ostende mihi fidem tuam sine operibus : et ego ostendam tibi ex operibus fidem meam.
Tu credis quoniam unus est Deus ; bene facis : et daîmones credunt, et contremiscunt.
Vis autem scire, o homo inanis, quoniam fides sine operibus mortua est ?
Abraham pater noster nonne ex operibus justifîcatus est, offerens Isaac filium suum super altare ?
Vides quoniam fides cooperabatur operibus illius et ex operibus fides consummata est?
Et suppleta est Scriptura, dicens : Gredidit Abraham Deo ; et reputatum est illi ad justitiam, et amicus Dei appellatus est.
Videtis quoniam ex operibus justificatur homo, et non ex fide tantum? (Jacob. H.)
(i) Produxitque Dominus Deus de humo omne lignum pulchrura visu, et ad vescendum suave; lignum etiam vitse in medio paradisi, lignumque scientiœ boni et mali.
Tulit ergo Dominus Deus hominem, et posuit eum in paradiso voluptatis, ut operaretur et custodiret illum ;
Praecepitque ei dicens : Ex omni ligno paradisi comede ;
De ligno autem scientiae boni et mali ne comedas ; in quocumque enim die comederis ex eo, morte morieris. (Gènes. IL)
6 L EUCHARISTIE SACREMENT DE FOI
mille sainte et bénie : la famille des enfants de Dieu. Elle ne Tit que de la foi (1). Patriarches et prophètes, peuple élu et croyants disséminés çà et là dans la gentilité, tous saluent de loin le mystère: « A longe salutantes; » tous s'appuient, sans en pénétrer le secret, sur l'annonce du futur Rédemppeur. — Le culte Mosaïque est tout entier édifié sur la foi. La grande annonce en fait le fond et la figure y projette son ombre. Tout y réclame l'acquiescement de la foi (2).
(1) Justus meus ex fide vivit. (Rom. I, 17.)
(2) Est autem fides sperandarum substantia rerum, argumentum non apparentium.
In hac enim testimonium conseculi sunt senes.
Fide intelligimus aptata esse saecula verbo Dei ; ut ex invisibili- Bus visibilia fièrent.
Fide plurimam hostiam Abel, quam Gain obtulit Deo, per quam testimonium consecutus est esse justus, testimonium perhibente muneribus ejus Deo; et per illam defunctus adhuc loquitur.
Fide Henoch translatus est ne videret mortem, et non inveniebatur : quia transtulit illum Deus ; ante translationem enim testimonium habuit, placuisse Deo.
Sine fide autem impossibile est placere D30. Gredere enim oportet accedentem ad Deum quia est, et inquirentibus se remunerator sit.
Fide Noe, responso accepto de iis quae adhuc non videbantur, metuens aptavit arcam in salutem domus suœ, per quam damna- •vit mundum; et justitise quse per fidem est hseres est institutus.
Fide obtulit Abraham Isaac, quum tentaretur, et unigenitum offerebat, qui susceperat repromissiones;
Ad quem dictum est : Quia in Isaac vocabitur tibi semen :
Arbitrans quia et a mortuis suscitare potens est Deus : unde eum et in parabolam accepit.
Fide et de fuluris benedixit Isaac, Jacob et Esaû.
Fide Jacob, moriens singulos filiorum Joseph benedixit, et adoravit fastigium virgse ejus.
Fide Joseph, moriens, de profectione filiorum Israël memoratus est, et de ossibus suis mandayit.
Fide Moyses, natus, occultatus est mensibus tribus a parentibus suis, eo quod vidissent elegantem infantem : et non timuerunt régis edictum.
Fide Moyses, grandis factus, negavit se esse fîlium filia3 Phar.aonis.
Magis eligens affligi cum populo Dei, quam temporalis peccati iiabere jucunditatem.
Majores divitias seslimans thesauro JEgyptiorum, improperium Ghristi ; aspiciebat enim in remunerationem.
Fide reliquit iEgyptum non veritus animositatem régis : invisibilem enim tanquam videns sustinuit.
'l'eucharistie SAGRliMENT DE FOI 7
3° Ce plan j Dieu le couronne durant les âges chrétiens. — LapléniLiule des temps est venue ; l'IIoinnie-Dieu, annoncé dès le commencement du monde, naît, vit, souffre, meurt, au milieu do nous. Suprême objet de foi 1 Là oii la raison de l'homme voulait être éblouie d'un soleil de gloire, la nuit de la pauvreté et de la douleur, les ténèbres du sépulcre s'épaississent. Une croix est dressée ; sur cette croix une Victime sanglante agonise et expire ; tous les siècles, toutes les générations, du plus sublime génie jusqu'au plus humble pâtre, viendront, se prosterneront, adoreront: « Tu es Christus Filius Dei vivi ! » (1)
4<^ Ce plan Dieu en fait aboutir les abîmes à sa très sainte Eucharistie.
In Gruce latebat sola Deitas; At hic latet simul et humanitas.
Au calvaire, si la foi se déconcerte à la vue des ignominies et des douleurs divines, les merveilles qui y éclatent, la sur-
Fide celebravit Pascha, et sanguinis effusionem : ne qui vastabat primitiva, tangeret eos.
Fide transierunt mare Uubrum tanquam per aridam terratti; quod expert! .Egyptii, devorati sunt. (Haebr. XI.)
Haec autem omnia in figura contingebant illis : scripta sunt autem ad correptionem nostram, in quos fines sseculorum devenerunt. (I Gorinth. X.)
(1) Puto enim quod Deus nos apostolos novissimos ostendit, tanquam morti destinatos; quia spectaculum facti sumus mundo, et angelis, et hominibus.
Nos stulti propter Ghristum, vos autem prudentes in Ghristo; nos infirmi, vos autem fortes; vos nobiles, nos autem ignobiles.
Usque in hanc horam et esurimus, et sitimus, et nudi sumus, et colaphis caedimur, et instabiles sumus.
Et laboramus opérantes manibus nostris; maledicimur, et benedicimus; persecutionem patimur, et sustinemus;
Blasphemamur, et obsecramus ; tanquam purgiinenta hujus mundi facti sumus, omnium peripsema usque adhuc.
(I Gorinth. IV.)
Quia quod stultum est Dei, sapientius est hominibus; et quod infirmum est Dei, fortius est hominibus.
Videte enim vocationem vestram, fratres, quia non multi sapientes secundum carnem, non multi potentes, non multi nobiles.
Sed qua3 stulta sunt mundi elegit Deus, ut confundat sapientes; et infirma mundi elegit Deus, ut confundat fortia;
Et ignobilia mundi, et contemptibilia elegit Deus, et ea quae non sunt, ut ea quce sunt destrueret : (I Gorinth. II.)
8 l'eucharistie sacrement de foi
humaine puissance qui y apparaît, le triomphe qui en jaillit la relèvent et l'exaltent. — Mais, quand Dieu conduit cette même foi en face du Tabernacle, il la livre, magnifiquement désarmée, au milieu des plus furieuses luttes de la raison en révolte. — Et cette foi, ayant pour appui l'affirmation divine, trouvant dans cette affirmation plus de vérité et de certitude que dans toutes les objections réunies, cette foi jette son cri suprême de triomphe : « Tu es Christus, Filius Dei vivi! (1) »
(1) Dixit autem eis Josus : Ego sum panis vitae; qui venit ad me, non esuriet, et qui crédit in me, non. sitiet unquam.
Sed dixi vobis quia et vidistis me, et non creditis.
Omne quod dat mihi Pater, ad me veniet; et eum qui venit ad me, non ejiciam foras.
Murmurabant ergo Judœi de illo, quia dixisset : Ego sum panis vivus, qui de cœlo descendi ;
Amen, amen, dico vobis : qui Crédit in me, habet vitam aeternam.
Ego sum panis vitse.
Patres vestri manducaverunt manna in deserto et mortui sunt.
Hic est panis de cœlo descendens ; ut si quis ex ipso mariducaverit, non moriatur.
Ego sum panis vivus qui de cœlo descendi.
Si quis manducaverit ex hoc pane, vivet in agternum; et panis quem ego dabo, caro mea est pro mundi vita.
Litigabant ergo Judsei adinvicem, dicentes: Quomodopotest hic nobis carnem suam dare ad manducandum?
Dixit ergo eis Jésus Amen, amen dico vobis nisi manducaveritis carnem Filii hominis et biberitis ejus sanguinem non habebitis vitam in vos.
Qui manducat meam carnem, et bibit meum sanguinem, habet vitam seternam ; et ego resuscitabo eum in novissimo die.
Caro enim mea vere est cibus; et sanguis meus vere est potus.
Hsec dixit in synagoga docens, in Gapharnaum.
Multi ergo audientes ex discipulis ejus dixerunt : Durus est hic sermo, et quis potest eum audire?
Sciens aulem Jésus apud semetipsum quia murmurarent de hoc discipuli ejus, dixit eis : Hoc vos scandalizat?
Si ergo videritis Filium liominis ascendentem ubi erat prius?
Spiritus est qui vivificat : caro non prodest quidquam. Verba quae ego locutus sum vobis, spiritus et vita sunt.
Dixit ergo Jésus ad duodecim : Numquid et vos vultis abire?
Respondit ergo ei Simon Petrus : Domine, ad quem ibimus ? verba vitse œternse habes.
Et nos credidimus, et cognovimus, quia tu es Christus, Filius Dei. (Joan. VI.)
L EUCHARISTIE SACREMENT DE FOI