Voir !iupra, p. 170. n

Cuillaume du Rellav. -'•

4l8 GUILLAUME DU IJKLLAY

XIIII' lebruarii ex (iuibus cuiii almnde intellexissemus quicquid tune ad nos scriberclis, dilecUuu lidelcnique Auloniiuu Maeauliuni e secretariis et cubieulariis noslris unuiii, aceuralc inslructuni eonlestini ad vos missum voluinius, ul loLi de re quid sentireinus vobis plenius coram explicaret. Itaque JVIacaulium ipsuin priusquam has aceperitis literas ad vos pervcnturuni existiniainus. Deinde vero nuntius hic vester, oui has ad vos dcdiinus, \eslras nobis atlulil posteriores Ulleras datas Casselii die nona niartii, eum exeniplo el responcis earuin quas, vester eanceliarius misisset ad nobileni consiUarium, oraloreni et cubicularum nostruni Gulielmuin Langiuiu, ipsius item Langii ad cancellarium vestruni responsa et ratilicationem per vos lacta super fédère Augusta' nuper concluso inter eundeni Langium oiatoreui nostrum atque iilustrissinios Saxoniic Bavariteque duces et vestruni oratorem. Quauiobieni loto negotio ex scriptione veslra satis cognilo, ut ad id precipue respondeanius quod inagis expedit habetote summe nobis gratum esse ; cum quod ratificationem predictam niiseritis quodque vestris simul et cancellarii vestri ad Langium litterarum exemplo perspexerimus staluisse vos omnino observare ae iraplere pacta inter nos inita apud oppidum Barri Ducis, Augustense et jam iedus conditionibus in veslra ralilicalione descriptis : tum vero optatius quicquam vix poluit accidere quam quod vestris pariter signilicabatur literis, vos non modo in spem ingressos sed pêne coniidere, facile futurum cum libuerit ul ad v^îstrum sludium adjungatis perilissimos quosque vu-i mililaris qui Ce saris partes vel adversum nos antea sequuti fuerint quorum quidem opéra ut in bello primo quoque tempore ut animi et ex usu esse censemus et maxime hortamur pro eo quo teneiuur desiderio videndum re elara ineepta veslra ad exitum perducla quibus ex sentencia exequendis quantum prefert cunctacioni celeritas satis arbitramur intelligilis prêtera probe et jam meminisse potestis qui sermones ultro eorum qua> vobis hac de re sint habitie cum una esse mus poslremo ad capiendum possessionem comitatus iMontis Beliardi cum reliqua dicione oppidisque per nos emptis destinavimus procuratores illuc futuros ad diem constitutam quo lit uti vos summopere rogemus operam detis, ad id tempus adsinl procuratores illuslrissimi consanguinei nostri ducis Wirtenbergensis et ab eis tradatur permittaturque noslris rerum eraplarum libéra possessio ; restât quantum ad Augustense tedus attinet, ut vos certiores faciamus missum esse nuper a nobis Gervasium Wain, abbatem monasterii Gussiaci, ad Langium oratorem nostrum ei consilii nostri rationes aperiendi causa ut sciât quid in toto negocio sibi sit spectandum, sed neque vos lalere volumus Langium ipsum per litteras datas vigesima secunda marci nobis nunciasse se procurante cautum esse litteris chirographo subscriptis et obsignalis sigillo illuslrissimorum Bavaritc ducum quibus pênes eundem Langium exislentibus promittunt ipsi duces aniplectendo ac suscipiendo causam recuperandi ducatus Wirtembergensis sese id facluros JJcnelicio ac nomiuc palris sinml el lilii, modo (llius

patri semper, ut par est, obsequatur et pareat itaque se forte in tractando quid pro pâtre quid pro filio sit agendum tum cciam quid eorum uterque vicissini complere prestareque debeat controversia aut dificultas aliqua eraerserit inter ipsos vos eciam seniorem ducem de Wirteniberg stabunt predieti Bavariee duces... et consilio et judicio super hoc nostro: quem ad modum vobis jam notum esse putamus ex eiusdem Laugii litteris. Quapropter scribendi modum t'aciemus simul ac Deum optimum maximum precati l'uerimus rébus vestris perpeluo dignetur aspirare. Chantilliaci, die octava mensis apiùlis anno M" D. XXXlIilo

Françoys.

BUETON.

Au dos : lilustrissimo ac potentissimo principi Pliilippo lantgravio Hassiœ amico et consanguineo carissimo.

Instructions de Guillaume du Bellay à Gervais Wain ' (fin mai i534)

Quae per D.Gervasium Vannium nomine Guleilmi Bellaii, Francorum régis apud Bavarite duces oratoris. signiûcari debent principi Philippo lantgravio Hassie hàec sunt. Primum nunliabit me Gulielmum Bellaium hue Monacum venisse cum sumraa 100.000 aureorum solatorum, et licet dux Saxoniœ ratificationem non miserit, me tamen hic Monaci relinquere dictas pecunias apud duces Bavarice, qui restituturi sunt, nisi idem dux ratificationem mitlat, itaque veUm ut curent ratificationem a dicto Saxonite duce mitli dicetque quantum hoc maie habuit hos duces quod cum eis nihil comuiùcatum fuerit de inceplis ducis Wirtembergensis.nos tamen hoc oblinuisse, in terposita Régis autoritate, ut nihilorainus adjuturi sint ejus coepta, et siiis et regiis pecuniis, eosque ad landgravium missuros, ut ratio ineatur rerum deinceps gerendarum, dicet preterea si (quod laxit Deus) contingat omnes arces recuperari, nobis tamen videri, non esse ante hiemem dimittendum exercitum, neque item eundem ociosum et inutilem retinendum, sed debere ipsum D. Wirlembergensem pro coiupensatione fructuum, quos ex ducatu Wirtembergensi percepit Ferdinandus, et expensarum per ipsum Wirtembergensem ducem lacturum pro ejus ducatus recuperatione aggredi, et Deo dante, sibi acquirere Brisgoiam et adjacentes terras, ad que coepta etiam ab bis ducibus juvabitur. Dicet preterea quantum Ferdinandista; concitaverant superiores Helvetiorura pagos in ipsum D. Wirtembergensem et lantgravium, hoc pretextu, quod persuadèrent ipsis dicti Ferdinandista; eosdem, ducem et lantgravium