CHAPITRE XXI
statuer quant au mode de l'élection et à d'autres questions qui importaient à toute la République, sans l'avis de leurs frères cadets, c'est-à-dire, l'ordre équestre, ils invitaient les palatins à appeler la noblesse à ses diétines, pour y avoir à élire ses représentants1. » On décida que ces diétines
1. « Nos senatores regni Polonise, tam spiritualis quam secularis conditionis, significamus omnibus et singulis : Nos, nulli parcentes labori et diligentiae quam toto hoc tempore, non sine valetudinis nostrse detrimento, subire et adhibere pro debito ac amore erga Rempublicam (quo negotia regni ad hoc tempus pertinentia in ordinem disponi possint) haud recusavimus, convenimus hue in Kascis et, perlectis legationum quae hoc tempore confluxerant litteris, post multas inter nos mutuas collationes et collocutiones, hoc modo, in commodum Reipublicse, secundum articules infra enumeratos, constituimus:
I. Retinentes igitur jus publicum, quod in se continet post mortem regum Polonorum, principum nostrorum, veteratum et usitatum morem fuisse, ut regno vacante consiliarii status utriusque, rapto invicem consilio, conventum electionis generalem statuèrent, illumque omnibus ordinibus regni in tempore denuntiarent, Nos itaque mutuum fraternum amorem conservantes, nec ullas causas (quod Deus a nobis avertat) dissensionis dantes, nihil commodius utiliusque Reipublicae ad compositionem et ordinationem legum commistarum hoc interregni tempore putavimus, quam ut omnes senatores regni ex omnibus ejus partibus ad mutuam cointelligentiam, stato tempore, in unum convenientes, ibi tempus et locum certum eligendi novi régis mutua concordia et amore indiceremus : quapropter inter nos convenit, ut omnes senatores regni, tam spirituales quam seculares, ex omnibus ejus partibus ad mutuam de loco et tempore electionis cointelligentiam Varsaviam ad festum Trium Regum conveniant. Cujus causa misimus ad Dominos Lituanos : Magnificos Dominos D. Petrum de Zborow, palatinum Sandomiriensem et Stobnicensem ac Tlumaciensem capitaneum, D. Johannem de Tomice, castellanum Gniesnensem ; itidem ad Dominos Prutenos : Magnificos Dominos D. Johannem do Sluzev, palatinum Rrestensem, D. Johannem a Krotzin , palatinum Vladislaviensem ; ad regiones rutenas et podolienses, D. Johannem de Sienno, castellanum Zarnoviensem ; in Livoniam, Reverendum D. Georgium ab Eden, presbyterum Zakoviensem; itemque ad alios palatinatus alii universales sunt missi. Quamvis summo cum dolore nostro tempus hoc electionis tam diu protrahi videamus, praesertim cum animadvertamus quantum in eo situm sit ut cito dominum habeamus, multis namque malis practicis et suspicionibus quœ ex parte aliqua jam erumpunt occurri,
auraient lieu le 16 décembre et que chacune d'elles nommerait deux nonces, ou même plus, si cela était jugé nécessaire1. L'assemblée ainsi invitée à se réunira Varsovie reçut le nom nouveau de diète de Convocation. Dès lors, cette espèce de diète, particulière aux interrègnes, prit rang dans le droit polonais, et toute diète d'élection dut être précédée d'une diète de Convocation 2. Avant de se
ac de securitate regni maturiore régis electione melius provideri possit, verum hoc visitationi divinse ac peccatis nostris adscribendum (quo tamcn fortassis Deus Opt. Max. nobis aliquando in melius est versurus) , et quia nos cum citiorem conficere sine consensu aliorum voluissemus eo diutius immoratos fuisse expert! sumus, tutiora sequentes consilia, nobis, convocatis omnibus, iisque hac de re consultis, turn demum ad electionem accedere visum est.
II. Nec rem minus necessariam esse putavimus, ut, tempore hoc interregni, quo principatus et régna periclitari soient, in quiète manere et dominum nobis tuto (salutis facultatisque nostrae eo tempore quo convenire debemus securi) eligere possimus; de defensione finium, praesidiis arcium , solutione militis Podoliensis, Podgoriensis et Silesii constituants; prœterea, ut statim inter nos concludamus, quo pacto ordinc ad electionem venirc possemus, ac modum quo regem eligere; ut non cum tumultu, non armis, non alter alteri clamore obstrepentes, pœnis in transgressores aclhibitis ; quod cum sine fratribus junioribus, ici est nobilitate, statui haud queat, visum est nobis dominos palatinos in omnibus regionibus regni, quemque in suo palatinatu, ad diem Divre Lucise conventus districtuum indicere ; et quia in Livonia nulli sunt palatini, castellanorum id officium erit, qui simul fratres juniores monebunt, ut e medio sui duos ex districtibus ad constitutionem prsesidii et ordinis quo in unum convenire possimus eligant, et ipsi castellani Liv.onienses personis suis una cum legatis ab equitibus veniant. » Voy. aux Documents, p. 135, la pièce : Statuta ordinum regni in conventu Kascis.
1. « Comitia convocationis a convocando nomen babent, quia omnes ordines convocantur; et licet ex hac causa omnia comitia convocationis possint dici, manet tamen haec appellatio illis comitiis, quœ mortem régis sequuntur, qualia primum post Sigismundi Augusti obitum, initio anni 1573 celebrata fuerunt. » Lengnich, lib. III, cap. v, p. 72.
2. « De primatis potestate indicendi comitia et minores conventus post. mortem Sigismundi Augusti disceptabatur, cum nulla de ea re lex esset scripta, et regni mareschalcus tum hoc, tum alia jura sibi per interregnum