‹ Henri de Valois et la Pologne en 1572Chapitre 78 sur 289 · CHAPITRE Vil · texte numérisé non relu

CHAPITRE Vil

leur pays à ses Etats. Casimir entra en Prusse. La guerre dura douze ans. Elle se termina par la prise de Marienbourg, capitale des chevaliers, et par le traité de Thorn, qui consomma la ruine de l'ordre (1466). Les chevaliers cédèrent à la Pologne une moitié de la Prusse et ne conservèrent le reste de leurs anciens domaines qu'à titre de fief dépendant de la couronne de Pologne, à laquelle chaque nouveau grand-maître était tenu de prêter serment de vasselage et d'obéissance ^

Les débris de Tordre Teutonique disparurent sous le règne de l' avant-dernier des Jagellons. Le grand-maître Albert de Brandebourg, voulant se rendre indépendant, avait refusé le serment de fidélité à la couronne de Pologne. Mais, incapable de résister aux armées polonaises, il fit sa soumission en 1525, embrassa le luthéranisme et se maria. Dès ce moment l'ordre cessa d'exister. Toutes ses possessions furent sécularisées. Sigismond P^ érigea une partie de la Prusse en duché, qu'il donna à Albert de Brandebourg, comme fief dépendant de la Pologne et devant lui faire retour à l'extinction de la descendance masculine d'Albert. Le reste de la Prusse, appelé Prusse royale, par opposition à la Prusse ducale, appartint directement à la Pologne.

Albert, en mourant, transmit ses États à son fils Frédéric-Albert, qui vint à Lublin, en 1569, s'agenouiller devant le roi de Pologne et lui prêter serment de vasselage et

1. Volumina legum, sive Leges, statuta, constitutiones et privilégia regni Poloniae, Magni ducatus Lithuanise, omniumque provinciarum anncxarum, a comitiis Vislicise anno 1347 celebratis usque ad ultima regni comitia; Pétersbourg, 1859, t. I, p. 492.

i28 HENRI DE VALOIS.

de fidélité ^ Tout à l'heure nous verrons le jeune duc de Prusse solliciter pendant l'interrègne , sans pouvoir l'obtenir, la prérogative de prendre part à l'élection du nouveau roi de Pologne.

î. Gvagnin, qui assista à cette cérémonie, où il fat lui-même reçu chevalier, en a laissé une description détaillée.

Voici dans quels termes Sigismond-Auguste donna l'investiture au duc de Prusse : <' Nos Sigismundus-Augustus rex, annuentes vestris et vestrorum subditorum precibus, tradimus et concedimus Illustritati tuas, prout parenti tuo Illustrissimo tradideramus, in feudum terras, civitates, oppida, et arces in Prussia, et ad cas Illubtritatem tuam investimus, per hujus vexilli traditionem, ac instituimus gratia et benignitate nostra, qua Illustritatem tuam uti nepotem nostrum carissimum complectimur, speramusque, quod ejus beneficentise nostrse et memor et grata fidelisque Illustritas tua sit futura. » Deinde princeps Prussiae caiidam vexilli tenens, super libro Evangeliorum in hœc verba juramentutn praestitit : « Ego Albertus-Fridericus marchio Brandenburgensis in Prussia, Stetinensis, Pomeraniae, Slavorum, Cassubiorum dux, princeps Rugige, et burggravius Norimburgensis, promitto et juro, quod serenissimo principi ac Domino Domino Sigismundo-Augusto régi Poloniae invictissimo, magno duci Lituaniœ, Russiseque, ac omnium terrarum Prussiae domino et hseredi, sicut meo naturali haereditarioque domino, et ejus Sacrae Majestatis haeredibus, et successoribus regibus, et regno Polonise ero fidelis et obsequens, ejusque Majestatis ac haeredum et totius regni Poloniai bonum procurabo, et damnum praecavebo, ac omne id faciam quod ad fidelem vassallum feudalemque pertinet. Ita me Deus adjuvet, et hoc sanctum Dei Evangelium. »

« Accepto hujusmodi juramento Majestas regia, gladium ancipitem, a gladiatore regni domino Andréa Zborowski accepit, novumque ducem ter praecinxit inclinatum, de more dicens : « Accingere gladio tuo super fémur tuum, potentissinie. » Postea ei torquem auream, regio munere non indignam, imposuit. Mox omnis ordinis nobiles, qui ad équestre munus contendebant (in quorum ego numéro, eodem more praecinctus fui), praecincti sunt. Quibus omnibus ex ordine solemniter peractis, ac depositis regalibus indumentis, cum toto illo comitatu, duceque Prussiae cum suis praecedente, in arcem rediit. » Rerum polonicarum tomi très, Alexandro Gvagnino, équité aurato, peditumque praefecto auctore, t. II, p. 134.

Page 1