TRADUCTION
Des biens que le père ou la mère donnent à teursenfiifUs.
S'il arrive que mari et femme dotent un ou plusieurs enfants , et que l'un de ces enfants décède sans postérité , la succession retournerait aux père et mère, s'ils étaient tous deux vivants. Et si l'un seulement vivait, l'une moitié de la succession retournerait à celui qui vivrait; et l'autre moitié aux sœur et frère, s'ily en avait. Ets'iln'y avait sœur ni frère, la succession viendfrait aux plus prodies qui seraient du c6té du prédécédé.
Et s'il arrivait que de mari ou femme l'un des deux fiit mort et que le survivant mariât son enfant et le dotât, si l'en&nt mourait sans hoir, la moitié du bien de l'enfant re^ tournerait à celui qui l'a marié et doté, soit père, soit mère, et l'antre moitié aux plus proches du prédécédé.
JUSTIFIGATITES. 991
Keure de Gand iur lapunithnduraptdesfiUéi no6fa«(l)* (Du milieu du XIII* siècle).
Qui domicellam abducit , id est onscaket (2) , erit in forisfacto LX libr. et bannietiir exti^ terram comitissaE» pér très annos; qui si intérim in eadem terra captus fuerit, justitia fiet de ipso tanquam de bannito.
Ipsa quoque domicella bona sua amittet, qu» habet et etiam portiones suas, qudé ad eam devolvi debent a pâtre et matre vel aliis quibusciunqué parentibiis suis; participandà quidem ab illis, qui éadem bona participarent, si ipsa mortua esset. Et notandum est, quod ille propter filiam pauperisy quamnoUet aliqîio mododucere in uxorem, immo tenere pro amasia, dicta lege minime punietur. Ende dU van den anscakene es Keure ende negheen wrboL
(Cette disposition sur le rapt est une Keure et non une ordonnance des <
(1) D'après le cartulaire cobcernant la ville de Oand, ayant appartenu à TAbbaye de S'.-Pierre.
(9) Conférez la lex super placito depecùnià, art. 20 et 80, abrogés par la disposition présente.
192 piicEs
QuitUtnce de 2000 livres de Flandre^ remises en don par tes échevins de Gand à la comtesse Marguerite (4).
16 Octobre 1960.
Nos Margareta Flandr. Et Haynonî» comitissa notum &cimus uoiversis, quod nos recepimus duo milia librar. Flandren. monetae a dilectis nostris scabinis Gandensibus in quibus nobis tenebantur in termino paschae proximo venturo , de dono quod nobis fecenint, anno domini MGG sexagesimo mense septembri. Et nos de dicta summa duorum milium librarum dictas monetae, dictos scabinos quitamus, prsesentium testimonio litterarum. Datum anno domini MGG sexagesimo sabbato ante festum beati Lucsb Evangelistae.
(1> D*apr^ rorigtnal aux archiver 4e la viUe, n« 148.
JusTincATivEs, 993^
Lettres de rum-préjudiee relatives à la nonUnation du ehevcUier Grilles de Machelen comme bailli de Gand (l).
10 Février 1268.
Mai^arita Flandriae et Hanonias comitissa, universis et singulis prsesentes litteras inspecturis salutem. Noveritis , quod nos tenore praesentium, recogiioscimus, et protestamur, quodperhoc, quodnos Egidium de Mechlines milîtem pluries ballivum Gandensem constituimus, et seabini Gandenses eundem , ad mandatum nostrum , receperunt in ballivum, nuUum jus sit nobisacquîsitum, necperconstitutionem et receptionem dicti ballîvi, praedictisscabinis, nec communitati ylllse Gandensis, nec privilegiisa domino Fernando, quondam Flandrise et Hanoni» comité, et carissima domina et sorore nostra Johanna ejus uxore, Flandri* et Hanoniae comitissa, ac aliis pradecessoribus nostris, et etiam a nobis ipsis coneessis, aliquod fiât prœjudicium; se4 quod dicta privilégia in sua firmitate permaneant, ac si dietus Egidius nunquum balUvus Gandensîs constitutus aa receptus fuisset. In cujus rei testimonium, présentes litteras, sigillé nostro dictis scabinis Gandensibiis contulimus sigillatas.
Datum anno domini MGGLXVII®, feriasexta postoctavam purificationis beatae Mariae virginis.
(1) D'après le Zirreft/anc aux archives de la ville, fol. 92 verso* Un autre acte, du 13 avril 1268, relatif au même objet s'y trouve
également transcrit. Mal imprimé dans Diericx, Mèm. sur la ville^
294 fiicB«
C(m9eniemênidelaconaeiseMargueriteà ce qu'une Keare contre les infradions de trêves, dont elle détermine les dispasUkms, soU établie à Gand (I).
19 Septembre 1S70,
Hargareta Flandri» et Hainoni» comitissa ballivosuo et scabinis Gandensibus salutem. Significamus vobis » qaod nos assensum nostnim prsebemus ad hoc : quod in villa nostra Gandensi talis fiai Eeura, quod quicunque treugas infrègerit, vulnus dando velmutilationem membri ferendo, si teneripossityCapitali sententia et (in) sexagintalibrasFlandriae condemnetor : si yerô non teneri possit, exlex fiât in perpetuuniy sine recuperatione legis et terrse nostrae Flandriae. Et quicumqae treugas infregerit sine vulnere vel menibri mutilatione, in centum libr. cpndeninetury sexaginta exinde nobis, viginti vilL» nostrae, et illi, contra quem treugas in£racto fuerint, viginti : priBsentium testimonio litterarum*
Datum apud Félines anno Domini HGGLXX sabbatô ante exaltationem sanct9 crucis.
(1) Imprimé par Diericx, $ur le» lois, 1, 119-130, et Liesbrousm% wr d^Oudegberst, II, îBl. Transcrit au livre blanc, toi. 95,
ta ville de TMemont s'engage envers celle de Gand à ne pas accorder de refuge dans ses murs aux gens de métier qui auraient agi ou conspiré contre ladite ville (1).
SO Juin 1S74.
Yiris providis et honestis amicissuiskarissimis, judicibus ^cabinis ac universis burgensibus de Gandavo, justiciarii «cabiai totaque universitas oppidi de Tienen (2) salutem et paratam ad eorum beneplacita voluntatem. Gausis urgen^» tibus necessariiS; et utilitate nimia exigente competenti deliberatione et consilio praehabitis , vobis promisimus et firmiter promittimus in bonâfide^quod si contigerit, aliquem de fuillonibus veltextoribusaut de aliis bominibus villa» vestrae alterids cujusque officii œntrà libertatem, jura, ac consuetudinem oppidi vestri deGandavo venirevel quidcunqiie machinari contra libertatem eandem in prœjiidicium et gravamen dict» villae vestr» de Gandavo, propter quod ad noset villam nostram duxeritfugiendum, apudnos refugium conservationem et securitatem habere putaturus : talem nnU latenus, quamdiu in tali statu exstiterit et rebellis permanserit : apud nos servabimus seu tenebimus nec refugium îiliquod in villa nostrà aliquatenus consequetur, sed ipsum
(1) D*après Toriginal aux archives de la ville de Gand, n* 61. Deux actes de même date et teneur émanant des villes d^Anvers et
de Leeuwe (Léau), et 4 actes du 24 mai même année, des villes df Bruxelles, Malines, Louvain et Lierre, se trouvent aux archives.
(2) Nom flamand de la ville de Tirlemont.
296 pitcBs
extra Tillamiiostram et ejus libertatemexpeUemus etpnblice banniemus, ità qaod quicumqae ex nobis post bannitionem hujusmodi ipsum ad hospicium ulterius quam solâ nocté receperity solvet viginti solldos, et quociens eum receperit, lociens solvet viginti solidos. Et qaicumquede magistris talem ad officium direxerit, amittet et demerebitar dSeiuni suum per amnini continuum. Qui vero homini hujusmodi cibum potumve vendiderit, solvet viginti solidos : et quociens vendiderit, tociens solvet viginti solidos : et hoc si légitime probari potuerit. Si verô légitime probari non potuerit : simpliciter exigetur ab eo et ipse se excusabit se tercio» qui alteriu^uerit oflScii.
In cujus rei et confederationis testimonium et firmitatem praesens scriptum patens sigillinostri oppidi munimine vobis concedimus et transmittimus roboratum.
Actum anno domini millesimo ducentesimo septuagesimo quarto, feria quarta ante nativitatem beati Johannis Bap-; tistœ.
Accord entre les villes de Gand et de Cologne sur le droit réciproque de contrainte par corps et saisie-arrét (1).
Mai 1384.
Universis présentes litteras itispecturis, judices, scabini,
(1) D*après Toriginal aux archives de Gand, Layette T, n» 6. Le double eiiste aux archives de Cologne.
çonsilium et cives univers! colonienses salntem. Noveritis quod inter villam Gandavensem et civitatem eoloniensem, compositio talis est inita : quod nullus oppidanus Gandavensis vel bona ipsius, possunt arrestari ab aliquo de civitate G)Ioniensi pro debito alieno, nisi fiierit fidejussot* vel factus debitorprincipalisy vel possessor bonoram débitons principalis vel fidejussoris; et e converso quod nullus civis Goloniensis vel bona ipsius possunt arrestari ab aliquo de Gandavo similiter pro debito alieno, nisi fuerit fidejussor vel fectus debitor principalis, vel possessor bonorum debitoris principalis vel fidejussoris.
In cujus rei testimonium, praesentibus lilteris sîgillum commune civitatis Goloniensis , duximus apponendum . Patum anno doniini S{GG octogesimo quarto, mense mayo.
Ordonnance sur le droit d^issue à payer par les bourgeois de Gand allant s'établir ailleurs (i).
§1. Ditesgheordineirtbiscepenenendebi den rade ghemeenlike : dat die vinders van der poort, elke in hare prochie, bi hulpen, die hem^scepenen gheven zulleD, suUen
(I) D'après le cartulaire Van Hulthem, fol. 53 verso et 54. Diericx qui Ta publié dans ses Mém. sur la ville, l, 157, dit à tort qu*%\\e est Urée du Registre hîane.
298 piIgm
^vachten en doeo ^rachten ende waere nemen, up haren eed, wat vrouwen of joncvrouwea die vreinden man neemt van buten ende buten der poort trecken ende wonen met haren man dat men sal nemen van haren goede, van elken C pont werts catheilen XY lib. ende van elken G pont weert husmghen ende erwen XII pont, waer so goedinghen gheleghen zyn, binnen der poert ende waers meer of min int avenant,
§ 2. Voort so wat poortre of poorterigghe die uuter poort trect of vaert te wonene ende syn poortre-scepe daermede quite wert of werden wille, dat hi moet gheven van al sinen goede waer soot gheleghen is beede van huusinghe van erve en van catheylen van elken C pondem alsoot voorseit es.
S 5. Voort wat vremder manne iof wive wien goed versteerft binnen Ghend van poortre of poortregghe dat die vremde man of dat vremde wive moet gheven van elken hoadert ponden waerst goeds datti heerft van die versteerften van huusen van erven van catheylen ghelyc hier voorseit es,
§ 4. Voort wat vrouwen of joncvrouwen die poortrigghe es ende huwelyk doet an cleere dat so sal gheven der stede van al den goede dat si brînct te huwelike beede van huusen van eerven ende van catheylen van elken hondert ponden waert*goeds ghelyc hier voorseit es.
§ 5. Voort wat goede dat van poortre of poortregghe comt of versteerft up cleerke, dat de poort sal hebben van al dien goede also vêle van den hondert ponden van huusen van erven van catheylen also hier voorseit es.
§6. Voort in so wat manière poortre iof poortrigghe goed gheerft of uut sinen handen doet, in so wat manière dat es so dats uut scepenen macht gaet datti van dien goede gheven sal der stede van huusen, eerven ende van catheylen also voorseit es.
Dese voorseide sticken waren gheordineirt ende over een gedreghen in ser Philips scependommeUtendaleende siere ghesellen intjaerons heeren als men screef MGGLXXÎ ende zesse.
le duc Jean de Brabant assure sa protection à tous les marchands de vins venant commercer à Anvers, les Gantois setUs exceptés (1).
18 Mars 1387.
Nos Johannes dei gratiâ Lotharingia et Brabantise duit:, notiim facimus universis présentes litteras visuris, quod nos mercatores vinorum ad villam nostram Antverpiensem cam vinis confluentes et ab indè vina deducentes in nostro conductu suscipimus nostrâque protectione per totam terrain nostram et dominium de quibuscumque partibus existant, oppidanis Gandensibus duntaxat exceptis.
In cujus rei testimonium sigillum nostram pr»sentibus daximus apponendum.
Datum anno domini MCGLXXX sexto, feria tertia post letare Jérusalem.
(1) D*après Toriginal aux archives de la ville d'Anvers. Imprimé par J. F. Willems, Chronique de J. de Klerk, cod. dipl. p. 667-668.
jSOO PiicES