‹ Histoire d'Espagne depuis les premiers temps jusqu'à nos jours (volume 4)Chapitre 151 sur 267 · CHAPITRE VINGT-CINQUIÈME · texte numérisé non relu

CHAPITRE VINGT-CINQUIÈME

Tels sont les premiers actes du royaume d'Aragon. Si, malgré ces documens authentiques, quelqu'un croit pouvoir affirmer qu'il y en a d’autres antérieurs, que personne ne l'écoute.

Mais je reviens aux royaumes des régions centrales de la Péninsule, à Castille et à Léon.

Dans cette partie de l'Espagne , Sancha , fille d’Alfonse V,

et feci pro mea anima , et commendavi ad Deum et ad suos sanctos Sanctium filium meum, filium Ermisendis, quæ vocata est per Baptismum Gisberga,; et mitto illum et omnem terram, et meum honorem et meos viros, quæ Deus mihi dedit, in baiulia de Deo , et de suis sanctis , ut teneat illam terram et honorem in Dei servitium. Et si Deus mihi dederit sanitatem et ego vixero, quod teneam illam terram et honorem, quomodo usque hodiè, illum tenui in Dei servitio : et post meos dies, habeat illam Sanctius filius meus jam dictus, in servitio Dei. Et dimitto Aybar, et Exavierre Latri, cum omnibus earum villis, quæ ad eas pertinent , ad alium filium meum Sanctium ut possideat illas, et ut teneat illas suprascriptas villas, per manum fratris sui Sanctii, quasi per me. Et si desvenerit de eo, et laxaverit filium, teneat ipse ejus filius eas, per manum de Sanctio filio meo, in sua fidelitate. Et si talem infamiam fecerit ad fratrem suum Sanctium, ut, quod absit,ei mentiret aut de suo capale, se auœsierit facere, aut se fecerit contra Reges de Pampilona : in potestate sit illa honore , de filio meo Sanctio filio meo filius Ermisendis. De meas, autem armas, qui ad varones et cavalleros pertinent , sellas de argento et frenos et brunias , et espatas, et adarcas , et gelmos, et testinias, et cintorios, et sporas, ét cavallos et mulas, et equas, et vaccas, et oves ; dimitto ad Sanctium filium meum, ad illum , ad quem illam meam terram destino, ut habeat et possideat illud totum : extra meas vaccas et oves, quæ fuerint in sancta cruce, et in sancto Cypriano, quas laxo pro mea anima, ita quod medietas illarum vadat , ad sanctum Joannem et alia medietas ad sanctam crucem pro mea anima, De meo mobile, scilicet de auro et de argento et de toto qui ad argentum pertinet, et vassos de auro et de argento et de girca et cristalo, et macano et meos vestitos , et acitaras et collectras et almucellas, et seruitium de mea mensa , totum vadat cum corpore meo ad sanctum Joannem , et sedeat ibi, in manibus illorum seniorum de sancto Joanne : et illud quod Sanctius filius meus, quæ fierit comparare, et reddimire, de esto meo mobile, comparet et reddimat illud, et illud quod ille non quæsierit comparare sedeat ibi venditum in quantum magis poterunt illud vendere. Et illos vassos, quos Sanctius filius meus comparaverit, et redemerit, peso per peso de plata, aut de cazeni. Illos prendat et reddimat , et ipsum prætium, quod filius meus dederit in isto mobile suprascripto, et omne aliud prætium, de illo quod fuerit venditum, medietas vadat, pro mea anima ad sanctum Joannem, ubi jacuerim, et illa alia medietas distribuatur ad laudamentum de meos magistros , ad arbitrium de abbate sancti Joannis , et illo Episcopo qui fuerit in illa terra et de seniore Sanctio, Galindez et senior Lope Garcez et senior Fortunio Sanz, et de alios meos varones, mayores, sedeat totum datum partitum, pro mea anima , ad monasteria, et in labores de pontes facere, ct pro redim ‘dis captivis, et in Castellos de fronteras de Mauros,

étant morte (en 1067), deux ans après son mari, une rupture éclata entre deux des fils de Ferdinand et de Sancha. Suivant la chronique de Complutum, la bataille qui s’en suivit eut lieu le 19 du mois de juillet 1068 , un mercredi :. Mais il doit y avoir quelque erreur de chiffre dans cette indication; car le 19 Juillet de cette année fut un samedi, et non un mercredi. Ce qu'il y à de certain, c'est que les armées de Sancho et d’Alfonse marchèrent l’une contre l’autre, et que, s'étant rencontrées dans un lieu appelé Plantada (aujourd’hui Llantada), près le rio Pisuerga, elles combattirent à outrance, avec une grande perte d'hommes de part et d'autre, jusqu’à ce que les Léonais ayant été repoussés et vaincus par les Cas-

qui sunt pro facere , unde prossit Christianis ; totum sic sedeat, datum et partitum, pro mea anima. Il!ud vero seruitium de illa mea Ecclesia sedeat ad prætiatum et pretium sit pro captiuis, et in quo potuerit dictum seruitium, reddimat Sanctius filius meus, et habeat eum ; quia ad illum potestas de illa terra mea, pertinet similiter de pane et vino de meas laboranzas, et radizes, et totes meos peculiares, sic de illo quod est aplicatum , quam de illo quod est pro aplicare, medietatem illius habeat Sanctius filius meus, cum illa terra : et de illa alia medietate , fiat ad laudamentum de meos magistros , quomodo de illo alio meo mobile dictum est, totum vadat pro anima mea ad monasteria et servos Dei et in pontes facere, et in redemptionem captiuorum et in castellos qui sunt in fronteras per facere. Et posuit pro mea anima, in sxncto Joanne, monasterium S. Angeli de Sios , cum suis terris et vineis et illam villam quæ vocitatur Sangorrin, quæ sedeat in Dei servitio, et de S. Joanne. Comendo itaque filiam meam Urracam et ceteras sorores, quæ sunt in arcisterio S. Mariæ, quæ est in sancta Crucæ, ut sint in Baiolam Dei et de sancta Maria, et sub potestate de Abbate S$. Joannis semper, et ejus seniorum, secundum regulam S. Benedicti, et ipsi provideant de ipsis, ut non habeant ul!am fracturam. Et quia ego magis amavi ad illos quam alios de mea terra , comendo étiam ad filium meum Sanctium, cui illam terram et honorem destino, dictum monasterium sancti Joannis, ut sicut ego amaviillud, et seniores S. Joannis, ita ille amet et exaltet eum, in omnibus : et comendo ad eum Garseam filium meum, ut faciat eum sedere in Dei servitio, et faciat ad illum bene , et non laxet illum pati ullam fracturam : et mando prædicto filio meo Sanctio, quod si ego mortuus fuero antequam, totum illud habere, habeam datum , ad domnam Sanctiam filiam meam, quæ est ad Provençam , ut ille det illi, pro amore Dei, et pro sua anima.

1 Era movr die rv feria x1v kal. Augusti miserunt bellum duo fratres filii Fredenandi Regis : majoris nomen Rex Sancius, et minaris Rex Aldefonsus, adunati super ripam Pisoricæ fluvii secus villam Plantada vocitatam , et fuit arrancatus Rex Aldefousus cum suo exercitu (Annal, Complut,, p. 315):

Page 1