‹ Histoire de Beauvais et de ses institutions communales jusqu'au commencementChapitre 37 sur 47 · CONCLUSION · texte numérisé non relu

CONCLUSION

La tâche que je m'étais imposée est maintenant terminée : mon but était de conduire l'histoire des institutions de Beauvais jusqu'à l'époque où un représentant de l'autorité du roi établit son tribunal dans la ville, prit la haute direction des affaires de la commune et exerça sur elles une surveillance rigoureuse.

Le simple exposé des faits montre avecT quelle sûreté la royauté a conduit sa marche, avec quelle habileté elle a su profiter des circonstances malheureuses de la guerre de Cent ans. Pour protéger Beauvais contre les ennemis du dehors, elle commença par introduire de^ agents, qui, agissant de concert avec les magistrats municipaux, firent faire les réparations nécessaires aux fortifications, instruisirent et commandèrent les défenseurs de la ville et pourvurent aux dépenses par des levées de deniers sur tous les habitants.

Et quand on se fut habitué à voir la main du roi dans les affaires militaires et dans les finances, arriva enfin un juge royal qui, non content de connaître de toutes les causes appartenant de droit au bailli de Senlis, finit par se trouver aux assemblées des trois corps de la ville et par y exercer une influence prépondérante. En matière d'administration , le lieutenant du bailli fut à peu près tout puissant; il ne laissa au maire et aux pairs qu'un certain droit de délibération sur le caractère duquel il ne faut pas se tromper, car dans toutes les assemblées on retrouve dès lors l'action effective des agents royaux. Toutefois, dans la première moitié du xv* siècle, il n'essayait pas encore d'intervenir dans l'élection des magistrats municipaux. Les bourgeois de Beauvais conservèrent, en effet, longtemps encore leur liberté dans le choix de leurs représentants, avec quelques autres privilèges politiques, dernier souvenir de l'ancienne indépendance et de l'ancienne autonomie, dont ils s'étaient montrés si fiers et si jaloux aux XII* et xiii' siècles.

BlAOVAlS. 17

twpmvf.KiK HAriHitLi:.

1010. — Sairt-Drnis.

Le roi Robert II confirme la donation Hune partie du comté de Beauvais faite par Eudes ^ comte de Beauvais et de Bhis, à Roger, éveque de Beauoais,

Cf. Pfi8ter<*)« Étude twr le règne de Robert le Pieux (64* fiisc de la BibHothique de PÉeole de» Hautee-Étudee), Cota/, n* 5i.

In nomine sanctae et individuae Trinitatis. Robertus, J)ei gratia Francorum rex se-

reniflsimus, cnnctis ortbodoxae fidei coltoribus. Quoniam, divina propritiante cle-

mentia, nos gallica iiberalitas ad regni provexit fastigia, dignum ideo doximoa eccle-

sianim Dei noslri operam dare profectibus et considère utilitatibus. Proinde, noverit

*aniam tam praesentium aetas qnam {utnrorum posteritas, quod Rogerîus sanctae

-acensis sedis venerabilis pontifex, qnamplurimum ejusdem sedis competentibus et

'ÎB inhians augmentis, mnltis precibus et obseqniis imploravit diiectionem Odonis ,

praedari comitis, quatenos ea quae sibi jam dederat in bénéficie, confeiret

i snae ecdesiae, pro remédie animae ipsius comitis : id est, omnes exactiones et

js oomitatus, qnem tenebat ex nostro beneficio in suburbio Belvacensis urbis,

^ villis extra ambitam eivitatis constitntis, sient jam ipsi episcopo concesserat ac

divisenit; praeterea, omnês exactiones et redditns, et qnidquid pertinebat ad comi-

tatom in Tiflis subter adnotatis, hoe est in ySla episcopi quae dicitur Braelia, in yifla

Saneti Jnsti, in vilia Castîniaco, in villa Bureio, in villa Flaiaco, medietatem qnoqne

comitatas in villa qnae dicitur Senentes et in Montigniaco, et Amonciaco, et in villa

qnae didtar Gogiacus, medietatem etiam comitatus et mcrcatum quod tenebat Franco

de Castro quod dicitur Gerboredum. Praefatns itaque darissinnis comes, praedicli et

memorandi antiaCitîs bénigne annuens votis, caltnque divini amoris permotus, sanetam

Belvaeensem adiit eeelesiam, eamque in conspectn reverendissimi pastoris, sabtesti-

monio tothu deri ac populi, fecit haeredem praescriptt comitatus, secnndnm cautionem

soperius deCoitam. bisuper ipsam divîsionem comitatus nobis reddidit, et hoc regiae

donatioois praeceptum obnixe flagitavit nostrae munificentiae imperio fîerî ipsi sanctae

eodeaiae Bdvacansi, idque super altare beati Pétri, apostolorum prindpis, locavit, ut

habeal, teneat, atque possideat supradictus episcopus prae&tam divisionem comitatus ,

*'l Ce dipkkme se troaTait dans le a' CariuUdre du chtqntre, fol. 63, lit. h"] (Biblioth. de Troassures, V a*, p. 47).

cum omnibus suis successonbus, nomine posibac inquiétante, vel repetenle, seu réclamante. Hac antem conditione id corroboratum est, quatenus per singulas bebdomadas succedentimn annorum, in ecclesia beati Pétri, semel missarum aacrosancta mysleria, pro abolendis excessibus animae memorati comitis, celebrentur, ut propension cnra caeteri ad zelum incilentur largifluae pietaiis. Postquam vero hamana fragilitafe oaturae cessent, ei dies anniversarii ab episcopo et canonicis sanctae Belvacensis ecclesiae, tam strenue quam etiam religiosissime, fiât per sinjpilos annos. Si quis autem, qud absit, et quod minime per gratiam Dei speramus, contra hoc nostrae regiae majeslatis praeceptum venire tentaverit, si praepotens sit, centum b'brîs auri muUetur; si mtdiocris fortunae, decem; si abactor, regiae ultionis vindictam cum detrimenio sui patiatur. Haoc igitnr nostrae auctoritatis notitiam inconvulsam et învioialam fore eupientes, per succedentia temporum diludia, manu propria eum corroboravimns, et sigilli nostri impressione insigniri jussimus.

Actum apud castrum beati Dionysii, anno ab incarna tione Domini nostri Jesa Clm'^ti m'xv", régnante Roberto rege gloriosissimo anno w".

Franco , cancellarius sacri palatii , subscripsit.

ioOq. — Bb4DVAIS.

Déclaration , par le trésorier Garin , que la dîme qu'il avait usurpée sur la ville

appartient au chapitre.

Copies, a. Coll. Baluze, t. 9o5, fol. 96.

6. Dibl. de Troussures, Y a*, p. 66 ((raprès le a' CartuUirê dêrégHttif Beauvais, fui. ioi!i, Ut. 1A8).

In nomine sancte et individue Trinitatis. Guido, sancte Belvacensis ecclesie aatisles, omnibus orthodoxis, perpétuant in Domino ^'^ saiutem. Ad notitiam tam futarorum quam presentium ^'^ pervenire volumus venerabilem congregationem Sancti Peln Belvacensis ecclesie nostram adisse presentiam, et conquestionem super Guarino thesaurario, qui eis medietatem décime nostre urbis auferebat, multotiens fecisse. Pnlsatus ergo crebris eorum damoribus, invitavi predictum thesaurarium et canonicos ante presentiam nostram, ad audiendam utriusque partis controversiam. In cujus cause disoeptationem ^^\ monni ipsum thesaurarium quatinus veritatem nullatenns ceiaret. Audita autem nostra ammonitioue, rei ventatem protulit, testatus est se injuste tenuisse, debere eam esse sub jure canonicorum; confessus culpam, ad satisfactioneni venit, decimam dimisit, veniam postulavit, absolutionem promerait. Petitione ergo predietorum canonicorum, necnon consilio et authoritate coepiscoporum nostroram, postulatione etiam venerabilium clericorum Sancti Quintini, qui ad dedicandam eode siam Sancti Quintini martyris pretiosi, que in suburbio nostre urbis sita est, conveo^ rant, giadio aoathematis feriendos omnes eos decrevimus, qui prefatam decimam a jure canonicorum deinceps alienare tpmptaverint.

(^' Gbristo (Balaze). — ^' tam presentium qnam ruturoram {Jd.). — '' diseeptatione (M.).

Et Bubscripsî : Ego Guido, Dei gratia Belvacensis ecciesie episcopus. Si quis prefatam decimam a jure caDonicorum deinceps alienaverit, analhema sit. Et ceteri episcopi subscripserunt :

Gudterus, MeideDsis episcopus. Si quis, etc.

Hugo, Trecavineosis episcopus. Si quis, etc.

Odo, Sylvanectensis episcopus. Si quis, etc.

Guido, Ambianensis episcopus. Si quis, etc.

Ratbotdus, Novionensis episcopus. Si quis, etc. El Frodus ^^\ decanus Sancti Quintini. Si quis , etc.

" Elfredus (Baluze).

107S-10S3. — Bbadvais.

Notice sur la reddition à Févéque Gui, dans sa maison et dans la cathédrale, des territoires de Longueil et de Bertecourt, par Simon, fils de Raoul, comte de Crépy et d'Amiens.

Copii. Coll. Moreau, t. 3o, fol. 86, 87 et 88 (diaprés le Carltdaire du chapitre do V église cathédrale de Beauvait, fol. 119).

Villas duas Longoilum scilicet et Bertolicurtem , a jure Belvacensis episcopi dudum abaiienatas, domnus Guido episcopus recuperavit, et domiiiio Belvacensis episcopi redintegravit. Nam Symon, Radulphi comilis filius, jamdictas villas in domo predicti presuiis sine ulia detractione dimisit, presentibus Galtero thesaurario, Radulpho urbis casato et fratre ejus Petro, Arfrido senescalco, Galtero venatore et fratre ejus Gulberto, Ursione de Jerborredo , Berengero camerario. De parte autem Sy monis fuerunt Ursio de Fontanis, Guidardus filius Rothardi. Item dimisit easdem villas predictus Symon ante altare Sancti Pétri ; cui demissioni multi interiuerunt tam clerici quam laici. Clerici : Hugo decanus, Galterius thesaurarius , Gunscelinus archidiaconus, Roscelinus, Heilo, Salomon, Odo portarius, Herimannus succentor, Gilduinus, Radulfus de Sancto Michaele, Lanscio filius Lanscionis; laici : Radulfus casatus, Hugo de Autoilo, Gotrannus de Bug^is, Erfridus senescalcus, Gulbertus venator, Sigerannus filius Memii, Goscelinus Calderons, Doubertus de Routengi.

iiiâ, 19 août. — Bkauvais.

Louis VI confirme la donation de six boulangers , faite au chi^ritre de B^uams par Févéque Godefroy, et le diplôme qu'il a donné hi-méme à ce chapitre en 1 loL

CopiBs. a. Bibl. nat,ii. aeq. laU 16&6, fragment de Cariuimre eu tkapitrt, RAt*.

b. CoU. Grenier, t. m, fol. 67 (d'après 1" CartMlmn im^ du iAêpiin et

Sai»t-Pierre49'BêmwaiM, rédigé aa xiu* siècle sut Tétin, fol. 38 ?*).

c. CoU. Grenier, t aSft, fol. 197 (d*après id.).

d. CoU. Moreau, t kj, foi. 8& (d'après id.).

Ird. Lachaire, Lotos YI le Groe, tamalee deeame etde son régne ^ n" 175.

In nomine sancte et individue Trinitalis. Ego Ludovicus, Dei gratta Francoram rex. Notum facio omnibuR tam fiituris quam preaentibus, quia dominas Gaaffiîdos Bdvacensis episcopus, ecciesie et canonicis beati Pétri dédit sex bolengarios de burgoBelvaceosi ; quod donum ego concedo et ia posterum ecciesie et canonida habendos ooofirmo, ita scilicet ut, sicut in moleiidinis episcopi ipai bolengarii mcAere solebant, sic in molendinis canonicorum , ubi ipsis canonicis placuerit, annonas suas molaot Qood si quis de sex boiengariis vel morte , vel paupertate, vel quolibet alîo casa, a moleodo defecerit, minislri canonicorum ad prepositum episcopi venient et ei noininabiut très de boiengariis episcopi, et unam de tribus nominatis récipient ab ipso prepositoad eum restituendum qui a moiendo cessaverit Preceptnm autem quod , vivente pâtre rueo karissimo r^ PhiUppo, cum adhuc essem designatus rex, ecciesie et canoniciB beati Pétri feci , nnnc quoque conGrmo et Mbertatem ecciesie ante babitam et usus et ooDsœtudines ante babitas canonicis concedo. Et si inde aliqua contentio oborta fuerit, qooâ duo canonict vel duo homines eorum probare poterunt, Grmum manebit Qnod at firmins in posterum permaneat et ad noûtiam posterorum perveoiat, hoc preceptom inde fieri jussi et nostri sigilli impressione firmavi, nominis etiam nostri karactere 'mgnîvi. ^pj Q

Signum Ludovici régis. >K j

Signum Godefridi Ambianensis episcopi.

Actum Betvaei in capitulo beati Pétri, kalendas septembris, anno incamati Verbt mVxuu*, indictione vi*, régnante Ludovico rege sexto anno.

S. Anselli dapferi.

S. Hugonis constabuiarii.

S. Guidoms camerarii.

S. Gisleberti buticularii.

Pelrus decanus ibi afluit. Rogerius archidiaconus. Heuricus archidiaconus. Gosceiioos- Robertus. Raldricus. Gualo cantor. Restedus. Hugo sacerdos. Gamerus sacerdos. Gualterus sacerdos. Hugo. Guaierannus. Robertus. Engelramnus. Raineras. Arnuifos- Johannes. Arnulfus. Ansculfus. Robertus. Petrus et multi alii.

Laïci : Guido Silvanectensis. Frogeras Catalannensis. Bartholomeus de Facoos- Drogo de Monceio. Lanscelinus. Radulfus delicatus. Adans de Unsula. Deodatus mooetaiius. Garnerus nepos ejus. Ivo monetarius. Rainardus Rufus. Haimericus Aelooe-

ariiu. Gualteras vicarius. Raduliiis et Berengarîiu (iratres. Rogeros et multi alii , quorum iaerat numerus.

Data per manus Stephani canceUariî.

lias ou 119^, 1 8 novembre. — Romb.

Le pape ùdixte II annonce au clergé et au pétale de Beauwns Tabsolution donnée à Gautier y voyer de BeawHUêy et la con/irmatian de la sentence portée par Févéque Pierre contre Gui de MeUo, qui a usurpé F office de sénéchal.

Coni. Bibl. de TroassarM, ¥ a*, p. 49 (d*aprè8 a' CêrtÊÛaire tU Saint-Pierre, fol. 68 T% tit 6t ).

Galixtus, epiflcopus, servns servorum Dei, dilectis filiis R. decano, clero et popido Belvacensi, salutem et apostolicam benedictionem. Vestre dilectioni litteiis presentibuB intimamus , quod Guaiterius olim vicarius, ad nos, dum vester nobiscum esset episcopus, venit, et coram nobis et fratribus nostris, de hiis super quibus episcopum apud fratrem nostrum boue memorie Cononem, Romane ecdesie vicarium, accusaverat, se omoino mentitum fuisse confessns est, et iu illa, quam teuuerat, vicaria nihil se jnris babere pemtusi*ecogDosceDs, eam in conspeetu nostro in manus ejusdem fratris nostri Pétri, episcopi vestri, prorsus demisit, et se, post suum reditum, cum episcopus requisierit de pace tenenda et de hiis observandis, consilio Belvacensium dericorum, securitatem bcturum promisit Dehinc idem episcopus , cum precibus et mandate nostro, ab excommunicatione qua tenebatur, absolvit. Porro, si Guido Merlonensis, qui dapiferiam injuste episcopi tenere visus est [contra] voluntatem clericorum et aliorum religiosorum virorum , ecdesie Gdeiium conmlium, ejusdem monitis acquiescei*e onmino renuerit, sententiam quam in eum episcopus, média equitate, protulit, nostra noveritis autoritate firmari. Datum Rome, apud Sanctum Petrum, xiiii kalendas decembris.

1193. SlIllT-LiOB>-Bll-lvv.lllB.

Louis VI confirme la donation de six boulangers , faite par Vévique

de Beauvaisy Pierre, à son chapitre.

Conis. a. Bibl. nat, n. aeq. lat. 1666, fragment de Cartulairedu chapitre, fol. 8.

b. CoU.Gremer,t t it, toi %{A'e^Tèai"Cartutmre de SaifU-Pierre, toi 9o y*),

c. Ibid., U a34, fol. soo (d'après id,).

d. Coll. Moreau, t. 5i, fol. 96 et 97 (d'après id,). ê. Ârch. nat, K 189, n* 5 (d'apnte roriginal).

1(10. Lachaire, I/nde Vî le Groê, Annalee, n* 398.

In nomine sancte et individue Trinitatis. Ego Ludovicus , Dei gratia Franeorum rex. Notum ûeri voio cunctis fidelibus, tam futuris quam et instantibas, quod Petrus, vene-

rabili"^ Belvacensium cpiscopus, vi. bolengarios de rébus ad episcopatum pertinentibas, beato Petro Belvacensis ecclesie et caaonicîs jure perpetuo habendos, ut molendiois canonicorum beati Pétri dediti sint in perpetuum, donavit et ooncessit. Nos vero,predictum Belvacensis episcopi donum et concessionem Deo et beato Petro et caDonids Belvacensis ecclesie concedimus, et in perpetuum, quantum ad nostram majestatem pertinet, confinnamus. Quod ne valeat obb'vione deieri, scripto commendavimas, et De a posteris inOrmari valeat, sigiili noslri auctoritate et nominis nostrt karactere sabteriirmavimus. ^p O

Actum apud Sanctum Leodegarinm in Aquilina, publice, anno incarnati Verbi MVxxiir, regni nostri xyi"; astaotibus in palatio nostro quorum nomina subtitnfaU sunt et signa.

S. Stepbani dapiferi. S. Gisieberti buticularii. S. Hugonis constabularii. S. Albend camerarii.

Data per manum Stepbani cancellarii.

1 1 3 1 , 1 8 juin. — GoMPiècNK.

Le pape IntiocerU II confirme F accord fait entre Tévêque Pierre, éCune pari, ti Gautier, voyer de Béarnais , et son JiU Pierre , d^ autre part , au sujet de la voirie de ladite ville.

Oric. Bibl. nat., n. acq. lai. a3i5, n* i (pièce en parchemin, coupée de baat en bas, et dont on n'a conservé que le cdté gaoehe. H manque à peu près on cinquième du texte ).

Ind. JafTé, n" 7Â80 a.

Innocentius episcopus servus servorum [Je donne dans cette colonne la Ira-

Dei, venerabiii fratri Petro Belvacensi duction du chanoine Hermant (livre IV,

episcopo, salutem et a[postolicam bene- chap. 33) qui a eu en main cette bufie

dictionem]. alors conservée dans les archives du cha-

Desiderium nostrum est ecclesiae Dei pitre de Beauvais et qui Va longnemeot

pacem statuere, et ne lites in infinitura analysée, bien souvent même traduite.]

extendanlur, sed potius conquiescant, si Sous Tepiscopat de Pierre, un de ses

qua adversus eam querela officiers nommé Gaultier, qui se qualifiait

dispensationis arbitrio, fine debito terini- vicariux Belvacensis y soit qu*il fu^dansla

nare; et quoniam ea quae humanis non ville de Beauvais seulement, soit qau

semper subjacent ocuUs, si non sepe re- exerçast cette fonction dans toute rétendoe

colantur obumbrandi désuet du comté, mais qui vouloit posséder celle

[me]- charge comme un office héréditaire, et

rooria facile soient excidere, lileni et con- qui pretendoil Texercer independemment

troversiam quam Gualterus, Belvacensis de Tevesque comme n^estant pas capaWç

quondam dictus vicarius, ac Petrus filius destre destitué par ce comte, son sei-

ejus, a te siquidem tune gneur. Son fils Pierre, qui reg^tloit cet

PIÈCES JUSTIFICATIVES —Vil.

Belvacensi vicaria se habere asserebaat, in nosira et fratrum nosbronim presentîa terminatam, ad peq)etuain posteromm memoriam scripturç duximtiB committen*

d[um]

qaerimonia per uLnusque partis gratam GODCordiam hoc ordine finita est. Prefati fùquidem Gualtenis et Petros, pater et filias, se sine fraude et maio ing[eoio] . .

statoeremus observaturos, super sanctorum reliquias jarameoto firmanmt. Postmodum vero, ab excommunicationis senteotia , qua tenebantur astricti a te fra[tre]

adaecclesie gremium sunt reducti. Ex de- Kberato îgitur fratrum nostrorum épiscopornm et cardînalium et aliorum sapienlium vîrorum, qui nobiscum essent condlio, preoominatani [vicariam qnam jure] heredîtario postulaveraut, in manu tua libère refutarunt; et ut hoc ipsum iilius suus, qui tune absens erat, et alii,

infra quadraginta dies

tuam facerent, idem Goatterus se effecturum promisit Ad diligentiorem ilaque ipsius rei fîrmitatem in postertim observandam, predicti Gualtems [et Petrus, Yvonem dericum,] Rogerum clericum, Bemardum et Guamerium nepotes sucs , fîdejussores tibi dederunt : qui et ipsi super sanctorum reliquias juravernnt, ut si de caetera pi'e[diclus Gualterus vel ] heredes ejus te vel successores tuos, super hoc quolibet tempore inquietarent, nultum eis consih'um vel auxîlium preberent, sed te vel successores tnos exînde ûdeli

Quibuspactis, tu, frater episcope, ipsorum misericorditer compatiendo miseriis, nostn's consiliisadquiescens, predicto Petro, prenominati Gualteri ri[lio, predictum officium] in vila sua duntaxat commisisti, ipsnmque ofEciaiem luum exinde statuisti ; hoc siquidem tenore habite, ut nisi idem Petrus eam légitime <i[dmini6(raret]

employ comme un héritage certain , avoit aussi la même prétention , et son interest le faisoit entrer dans la révolte de son père. Pierre qui avoit entre ses mains un double pouvoir, voyant leur opiniâtreté, avoit employé contre eux les armes spirituelles de r^ise et lancé les foudres de lexcommunication , qui estoient fort ordinaires en ce temps la. Gaultier et Pierre son (ils en furent épouvantez et eurent recours a Innocent II , qui etoit alors dans le voisinage de Beauvais, pour le rendre juge de ce différend, en lui jurant sur les reliques des saints qu'ils exécuteraient de bonne foy et sans nul déguisement ce qu'il aurait ordonné sur ce sujet. Ensuite Tevesque leva Texcommunication qu'il avoit pranoncée contre eux et les fit reutrer dans le sein de Teglise. Gela fait, le pape, ayant pris Tavis de ses frères les evesques et cardinaux et de plusieurs personnes sages qui estoient oupres de tuy, tes obligea de remettre entre les mains de ce prélat la charge qu'ils avoient prétendu estre héréditaire a leur famille. Et parce que Pierre, fils de ce Gautier, estoit absent, il prononça qu'il feroit et ses complices avec In y la mesme chose dans Uo jours, après en avoir esté averti par l'evesque; le père promit pour eux qu'ils en useraient comme il leur estoit oi'donné.

Il se porta mesme a donner des cautions pour une plus graude seureté de sa promesse ; son fils en fit autant de son costé et ils nommèrent pour pleiges et garands de cette parale Yve , Roger, ecclésiastiques , Bernard et Gantier leurs neveux , qui jurèrent aussi, siu* les reliques des saints, que si , a l'avenir, Gautier et ses héritiers entreprenoient de troubler et d'inquiéter l'evesque Pierra et ses successeurs touchant cet office de judicature, non seulement ils ne les assisteroienl point de leur conseil et ne s'uniraient point à eux pour les secourir, mais ils se joindraient a l'evesque et soutiendraient son droit avec tonte la fidélité |)ossibIe.

ipsam a te revocandi Uberam habeas facoltatem. Suacepto igitur amministrationia officio, idem Petnia fidelitatem tibi et tuis

suoceflsoribus ser.

eJDsdem vicarie se vobis légitime servaturom juramento firmavit. Ne ergo bac occaBÎone ta vel successores tui aut Belva-

oensis a

perturbeotnr, statuimus ut neque prefati Gaaiterus et Petras, Dec eorum succe»sores aut quilibet omnino bominum prefatam vicaria[m hereditario jure] postulare autBelvaceosem aecciesiam super boc inquietare preaumaut, sed ea libéra et quieta in tua, tuorumque successomm

potea[tate]

permaneat Si qais vero auau temerario boc attemptare presumpserit, indignationem beatorum apostolonim Pétri et Pauli, ae uoatram incurrat, atqueanathe[ma sit].

t Ego Imiocentius, cathoiicç ecclesiç episcopus, Bubscripsi.

t Ego Guilldmus, Prenestinus epiBcopu8, buicdiffiûitioni interfui etsubscripsi.

t Ego Ubertus, sancte Romane ecdeaiç presbyter cardinalis tituli sancti Ciemen*tis, iuterfiii, subseripai.

t Ego GoselinuB, presbyter cardinalis titidi sancte Gecilie, subseripai.

t Ego Gregorîu8,diacoDus cardinalis sanctorum Sergi[i et Baccbi, subscripsi.]

Datum Gompendii , per manum Aimeriei, sanctae Romanae aecdesiae diaooni cardinalis et cancellarii, xiiii kalendas julii, indictione vini*, incamationis domiuicae anno ■* g° xxxi% po[ntificatu8 nostri anno secundo].

Apres cette soumission, cet evesque, par le conseil et Texbortatîoa du pape, ayant compassion des misères da père et du ijls, commit an fils cet office de jndicature pour le posséder seulement pendant sa vie, Tetablit son officier en se reservant le pouvoir de le revoqaer sll ne s'en acquittoit pas dignement. Ge magistrat, rentrant de nouveau dans sa charge, s'engagea par serment de garder a Pierre et aux evesques de Beauvais, ses saocesseurs, la fidélité qu'il leur devoit, de se conduire en cette cbarge comme an bon juge y est obligé et d'administrer Intimement la justice. Le pape dedara et établit toutes ces cboses par une buHe, afin que Pierre et les evesques qui monteroient après luy sur le siège de Beauvais, ne fussent plus inquiétez a l'avenir pour cette charge par ceux qui pretendoient qu'elle fust héréditaire, en menaçant de ]*indtgnation apostolique de S' Pierre et de S^ Paul ceux qui oseroient y contrevenir, et les frappant de la sentence d'anatbeme.

Cette bulle fut souscrite après luy par Guillaume, evesqne de Palestrine, par Grégoire, cardinal diacre du titre des saints Serge et Bachus, par Hubert, prestre cardinal du titre de saint Clément, et par Goscelin, prestre cardinal du titre de sainte Cécile.

Elle fut donnée à Compile par la main d'Aimeric, diacre cardinal chancelier de la sainte ^ise romaine, h ta* des calendes de juillet, indietion vin, en l'an 1 1 3 1 de l'Incarnation de J.-C, qui estoit la seconde année du pontificat d'Innocent U.

Page 1