S018SONS
Confirmation par Philippe Auguste de la charte communale de Soiêsons (B).
Cf. Delisle, Calaloffue des acte* de PhiUppe Auguste, n' 3i.
In nomine sancte et individue Trinitatis, amen. Phiiippus, Dei gratia Francornm rex. Noverint univers! quod karissimus avus nosler Ludovicus burgensibus Suessionensibus communiain inter se habendam concessit et sigillî sui auctorilate confirma vit; post cujus decessum, pater noster Ludovicus bone meniorie eis eam manutenait et cuslodivil. Nos vero priorum patrum nostrorum vesligiis inhérentes, cartam super communia eis a memorato avo noslro concessam et communie consuetudînes, sicul pater noster eas eis tenuit, concedimus et confirmamus; bas videiicet :
i"" Intra firmitates civitatis Suessionensis, aller alteri recte secundum suam opinionem auxiliabitur et nuUatenus patietur quod aliquis alicui eorum aliquid auferat, vel ei lalliatam facial, vel qnidlibet de rébus ejus capiat, excepto hoc quod homines civitatis episcopo per très meuses de pane et de carne et de piscibus creditionem facient Et si episcopus \mi très menses quod ei ci'editum fuerit non reddiderit, nihil ei credetur, donec illud ab episcopo persolvatur. Piscatores autem foreuses, nonnisi per quindecim dies, ei creditionem facient, et si post xv. dies non reddiderit, tautiun de rabus communie, ubicuuqiie poluerint, capient, quoad quidquid episcopo credidetint babeant.
s* Omnia forisfacta, exceptis infraclione urbis et veteri odio, v. sol. emendabuntur; et si ab aliquo teloneum requiralur et requisitor di^ quo iilud et unde illud habere debuit, minime nominaverit et ille dictum ejus sola sua manu iuGrmare non potait, V. soi. emendabit.
3" Si quis sacramenlum alicui facere debuerit, et ante arramilionem sacramenti se in negotium suum iturum dixerit, propter illud faciendum de itinere suo non remanebit, nec ideo iucidet; sed postquam redierit, convenienter submonitus sacrameatum iaciet.
4" Si autem archidiaconus aliquem implacitaverit, nisi clamator ante veneril, vel forisfaclura apparuerit, non ei respondebit. Si tamen testem habuit, contra quem accosatus defendere se non poterit, emendabit.
5* Homines etiam communionis hujus, uxores quascumque voluerinU licentia a dominis suis requisita , accipienl. Et si domini hoc concedere noluerinl et, absqueconsensu et concessione domini sui, aliquis uxorem alterius potestatis duxerit, et si dominns su us inde eum implacitaverit, quinque tantum solidos ilii inde emendabit.
6" Capitales homines censum debitum d<upiinis suis pe^olvenl; sed, si die conslituto non reddideriut, quinque inde solidos mendabunl.
7* Et si aliquis aliqaam injuriam fecerit homini qui hanc communiam juraverit , el clamor ad juratos inde venerit, si ipsuin hominem qui injunam' fecerit capere poteriot, de coi*pore suo vindictam accipient, nisi forifactuni emendaverit ipsi cui illatuni jjuerit, secundum juditium virorum illonim qui communionem custodierunt. Et si ille qui forifiactum fecerit ad aliquod receptaculum perrexerit et homines communie ad ipsum receptaculum traosmiserint, et domiao receptaculi vel primatibus ipsius ioci questionem fecerint, ut de eorum inimico faciant eis rectitudinem , sicut snperius dietum est, si satisfacere voluerit, rectitudinem accipient; quod si facere noluerit, homines communie auxiliatores enint ad faciendi vindictam de corpore et de pecunia ipsius qui forifactum fecit et hominum illius receptaculi, ubi inimicus eorum erit.
S"" Si mercator in istam viilam ad mercatum venerit et aliquis ei aliquid fecerit infra leucam istius ville, si jurati inde clamores audierint, et mercator in ista villa eum invenerit, homines communie ad vindictam faciendam super hoc recte secundum opinionem suam auxilium prestabunt, nisi mercator iile de hostibus sepedicte communie foerit. Et si ad aliquod receptaculum iile adversarius peiTexerit, si ipse mercator vel jurati ad eum miserint, et ille hostis satisfecerit mercaton secundum judicium iilorum qui communionem servaverint, vel probare et ostendere poterit se iilud forisfactum non fecisse, communie suiBciet. Quod si ille facere noluerit, si postmod(fintra viilam Suessionensem capi poterit, de eo vindictam facient jurati.
9*" Nemo autem, prêter nos et dapiferum nostrum , poterit oonducere in viilam Suessionensem hominem qui forifactum fecerit homini qui hanc communiam juraverit, nisi fori&ctum emendare venerit, secundum judicium illonim qui communiam servaverint.
1 0* Si episcopus Suessionensis ignoranter adduxerit in civitatem Suessionensem hominem qui forifactum fecerit homini istius communie, postquam sibi ostensnm fuerit illum esse de hostibus communie, nullo modo eum postea adducet, nisi assensu iilorum quibus communia servanda incubit, et ea vice eum reducere poleriU
1 1** Pecuniam iliam quam homines istius communie crediderunt antequam communionem hanc jurassent, si rehabere non potennt postquam inde justum clamorem fecennt, querent quoquomodo potennt quod creditam pecuniam rehabebunt. Pro illa vero pecunia quam crediderint postquam hanc communiam juraverint, nullum hominem capient, nisi sit debitor vel fidejussor.
19** Sr extraneus homo panem aut vinnm snum in viilam Suessionensem, causa securitatis, adduxerit, si postea inter dominum ^us et homines communie discordia emerserit, quindecim dies habebit iile vendeudi panem et vinum in eadem villa et defereodi nummos et aliam pecuniam suam prêter panem et vinum, nisi ipse forifactum fecerit vel fuerit eum iliis qui fecerint.
i3* Nemo de villa prdibata qui hanc communionem juraverit, credet pecuniam suam vel commodabit hostibus communie , quamdiu guerra dnraverit. Et si quis probatus fuerit credidisse aliquid hostibus communie, justicia de eo fiet ad judicium eorum qui communiam servabunt.
i/r Si alîquando homines communie contra hostes suoa exierint, nullus de communia ioquetur eum hostibus communie, nisi licentia custodum communie.
1 5* Ad hoc statut! homines jurabunt quod neminem propter amorem sui seu propter odium deportabunt seu gravabunt, et quod rectum judicium facient secundum suam estimationem.
i6* Omnes aiii jurabunt quod idem jndiciiun, quod predicti statuti super eos fece-
BBArYAI.<<. ] 8
iwpmwriiic «ATioMLF.
rint, et padeniur et concèdent, nisi probare potuerint quod de censu proprio penoivere nequeant.
17* Universi homines, infra murum civitatis et extra in suburbio commorantes, m cujuscumque terra morentor, communionem jurent. Qui vero jurare noiuerit, ilii qui juraverunt de domo ipsius et de pecunia justiciam iacient
iS"" Si quis etiam de communione aiiquid fonfeoerit, et per juratos emendare noiuerit, homines communie fiacient eidnde justiciam.
19* Si quis vero ad sonum pro congreganda communia factum non venerit, doodecim denariis emendabit.
so* Prêter lias autem consuetudines a patribus noslris eis concassas et indidtas, concedimus ut nullus infra ambitum ville Suessionensis diquem posait capere, nisi major et jurati, quamdiu de eo justiciam facere voiuerint. Et si aliqois de commnoia nobis aiiquid forifecerit, oportebit ut nos, in curia episcopi Suessionensis, per majorem ville, ad judicium juratorum, justiciam de eo capiamus; nec eos extra predictam coriam vel placitare vel cartam monstrare compellere poterimus. Nec cuiquam licebit ab aliquo vel ab aliqua de communia manum mortuam exigere.
Has itaque consuetudines pretaxatas et eas, que ab avo nostro eis conoesse faenmt et coniinnate , saivo jure nostro et episcopi et ecclesiarum et dominoram qai in predicta villa aiiquid babent juris, concedimus et confirmamus.
Que omnia, ut perpetuam stabilitatem obtineant, presentem paginam sîgiili nostri auctoritate, ac regii nominis karaclere inferius annotato, precepimus confirmarL
Actum Suessionis, anno incamati Verbi m^'c* octagesimo primo, rc^i nostri secundo ; astantibus in palatio nostro quorum nomina supposita sunt et signa.
Signum comitis Theobaldi, dapiferi nostri. Signum Guidonis, buticuiarii. Sigoiun Mathei, camerarii. Signum Radulfi, constabularii. Data per manum Hugonis, cancellarii.
XH
Fin du zii* siècle.
! par les magistraU de Smêsons aux bourgeoi
OiiG. Arch. commuD. de Dijon.
Édit. J. Garnier, Chartsi de communes et d'affiranchiitementi en Bourgogm» 1 1. p. i5.
Noverint universi présentes et futnri quod bec inslituta et bas habet consuetudioes communia Suessionis :
1" Si quis violentiam alicui de communia fecerit, cujuscumque dominii sit, etinde clamor ad majorem et juratos pervenerit, per eos emendabit, vel de eo justida fiet
a*" Si clamor de debito fiât, ad dominum de cujus justida est, damor prius 31e 6et, et si satisfeoerit ei, acdpiet.
3* Si vero non prima justicia super debitorem nonnullam non fadet. sed quioqoid per primam juslidam cognitum fuerit, vel per duos legitiraos testes, major rebabere faciet, si inde clamor ad enm venerit.
4** Sciendum etiam qood coannuoia majorem et jjoratos digit in communia 8ua , cnjascumque dominii sit, seu miles sit an non, et oportet ut eiectus in majorera et jaralum sit major vel juratus, veiit, noiit.
5* Possant autem jurati ad sua judicia facienda aJiquos discretos quam jar atos advoçare, si voiuerint
6* Si qiiiB eommunie missam vei talliam super se posilam solvei-e ooiuerit, major vadia capiet, vel corpus ejiis detinebit, donec dicta missa vel taiilia persolvi^ur, eaju»cumque domiiud sit.
7* Oamia autem regulanda sant, prêter feoda.
S"" Mémo de communia cum bannito pro gravi eulpa loquetur, nisi iicentia majoris et juratorum , nec aliquod ei beneficium prebebit.
9* Si quis judicium in curia majoris factum blaspheraaverit et tenerenoluerit, singulis juralis qui judicio interfiierint qainque solidos emendabit.
10* Si villa régi aliquem emendationem fecerit, omnes de communia, cujuscunque dominii sint, excepto majore, secundum posse suum ibi ponenL
11'' Si rex in exercitum comrauniam invitât, omnes de communia, cujuscunque dominii sint, per majoi'eni ibant, nisi major et jurati eos detinuerint.
13* Ad viliam claudendam et inforcendam, vel ad balfridum vel ad campanam faciendam, omnes, cujuscunque dominii sint, ponmit.
i3* Curia episcopi ad voluntatem nostram nobis a rege data est, ad cartam mopstrandam et ad placitandum , nec aliquis nos a dicta curia expdlere potest.
i&* Major in commuoi missa vel tailla nichil ponet; jurati nec excubias facient, neque emendationem duodecim denariorum, que ad majorera pertinet.
1 5* Si quis vadia famulo majoris vi absluierit, v. sol. emendabit.
i6* Major neminem juratorum per se capere potest, nisi homicidio.
17* Si quis in dnello victus fiierit, ant aiiquis pro eo, post dudlum ûrmare non potest née testimomum in causa poitare, nec aliquam moastram facere.
18* Si prepofiilus Suessioois aliquid contra communiam fecerit, per majorera emen< dabit
19* Nemo aliquem de suis faominibas qui de communia nostra sit, infra viUara nostram vel extra, ob uUam causam capere poterit, quandiu per majorera se justiciare voluerit.
ao* Si faomo de commnoia nostra famulum régis iratus percutîet vel e cofiverso, per majorera emendabitur.
91* Scteodum qnod banieucam extra civitatem habemus.
sa* Nemo aliquem vadiare potest, pro debito vel pro alia causa, nisi per majorera sua expoeaerit
s3* Si quis raajorem desment, per juratos emendabit
a&* Si jurattts juratum ooram majore iratus percutit, secundum judicium juratorum emendabit.
96* Si qnis de communia, cujuscunque dominii sit, adramitionem joisii per manum majoris fecerit, dominus cjus inde eura retrahere non potest.
a6* Custodes s^tum et vinearum, assensu eorum quorura aegetes et vinee suni, singulis territoriis apponuntur, domino terre assentiente, qui nunqaam refutare posset.
97* Nemo de communia justiciabit se de possessionibns suis , per archidiaconum nec per decanum , nisi sit viduo.
98" Si giierra inter ducera et alium oria fiierit, dux vel alius, licet in coraraunia
homines habeant, nichi) de rébus hominam communie pro iila gaerrn capere poterit.
99'' Si quis de juratis eorum revelat consilium , extra coDsiiium fiet.
So** Si communia ad vindicandam se aliquando exîerit, quocumque modo poterit se vindicabit , ita tamen quod aliis qui nichil eis forefecerunt, dampnum non inférât
Si*" Et si quis de communia, sine assensu majoris et juratorum, aliquid aiicui forefeeerit, si probatus fuerit, solus emendabit, et non communia.
3q* Sciendum quod quicunque domum vel plateam infra villam Suemionisbabei, communiam jurare débet et in communibus missis , secundnm suum posse, ponere.
Ut autem hoc ratum et constans habeatur, communia Suessionis hanc carCam appositione sui sigilli certificavit.
118a, 9 septembre. — Bbaotais.
Philippe de Dreux, évéque de Beauvais, lègue à son chapitre, avant de partir en pèlerinage h Saint-Jacques , la moitié des revenus sur les moulins à foulon , qu'il avait reçue du même chapitre , hrs de son élection au siège de Beauvais.
Copies, a. ColL Moreau, t 85, fol. 906 (diaprés t" CartnUnre de la cathéirtkdi Bemtoaù, fol. 1&6 r*).
h. Coll. Grenier, t. 111, fol. la (ù2.).
in nomine sancte et individue Trinitatis, amen. Ego Philippus, Dei gratia Belvacensis ecclesie humilis minister, universis fidelibus in perpetuum. Ad notitiam tam futurorani quam presentium volumus pervenire, quod cum iter ad Sanctum Jacobum arripere vellemus peregre profecturi, \enimu8 in capituium Belvacense, et in ter cetera de quibus sermonem habuimos, ibidem ecciesie beati Pétri et capitulo, intuitu pietatis, pro sainte anime nostre et anniversario nostro habendo post decessum nostrum , legatum nostmm facimus hoc modo. Medietatem fructuum omnium , qui nos contingebant de molendinis (itllonum , ecclesie et capitulo in presentiarum remisimus. Quam videlicet medietatem, tempore electionis nostre, ab ipso capitulo habueramus, compositiooe quadaiu habita inter nos et ipsum; siquidem pro certo cognoscentes predecessorem nostrum sane memorie Bartholomeum episcopum molendina illa ecclesie et capitulo legasse, insnper omnes excommunicasse qui legatum immutarent vel in irritum revocarent, postnlata a capitulo de transactis venia, totum in continenti, sicut scriptum est, remisimus, totumque ecclesie et capitulo, sive a peregrinatione rediremus sive non, quiète de cetero possidendum legavimus. GoUegimus etiam idem capituium ad medietatem omnium molendinorum fîillonum, que amodo fîent in omnibus aquis nostris Belvaci et infra banleucam. Hec igitur legata nostra tenore quo prescriptum est, ut firmiora permaneant, eo presenti scripto et sigilli nostri impressione munivimus. Actum Belvaci in crastino Nativitatis béate Marie, anno incarnati Verbi m"* g" lxxxii.
laiâ, du 9 odobreau m novembre. — Biadtais.
Démarches faites par les chanoines de la cathédrale auprès de Philippe de Dreux , évéque de Beauvais, pour obtenir la mainlevée de la saisie faite y par ordre du roi et de T évéque , sur les cens du chapitre situés dans la ville de Beauvais.
GopiB. Bibl.deTroassores, ? a*, p. 109 (d'après s' CartuUdreduehapiùre, tit. àkby
Audo incamati Verbi 11 ce xiiii*', in crastîno S. Remigii in octobri , reqinsitus fuit dominus episcopos a canonicis in claustro , per dominum Nicolaom de Monte Capreoii in bec verba : rr Domine, nos expectavimus eri quod baberemus census nostros ecclesie, canoniooram et capellanariarum , sîcut solebamus ; et quia nec reddili fiierunt nec deprecati, nos requirimus vos tanqnam dominum etdefensorem ecdesie, quod vos precipiatis preposito et oflBcialibus vestris et baillivis quod ipsi faciant nobis justitiam de tenoribns, cum requisiti fueriot per nos, vei per nuntios nostros, sicut soient.» Dominus ita respo&dit quod non boc precipiet baillivis suis, quia rex preciperat ei quod seisii*et, et quod miserat clerjcum suum per vicos ad faciendam^ saisinam cum nuntiis majoris et parium, et quod auctoritate r^s et sua boc faciebant saisitores; et ideo non volebat facere justitiam contra factum suum , sed iaudavit quod iretur ad regem , e( quod rex super hoc requireretur. Postea ibidem requisitus per magistrum P. capellannm pro canonicis, quod ipse mitteret ad regem cum nuntiis ecciesie, respondit quod non. Et buic facto présentes fuerunt thesaurarius, H. cantor, B. succentor, P. capeU lanus, P. de Drocis, N. de Cbambliaco» presbiteri, Clai*embaldus et Radulfus de Moyaco et Johannes de Claromonte diaconns, Drogo canceJlarius, Manasserus de Fomival, Nicoiaus de Monte Capreoii, magister H. de Garnoto, Odo de Hosay, magister Ivo de Monte Tbare, Adam de Lusarchiis, Adam de Anolio, Guillelmus deMerloto, Warmimdus de Martincurt, Nicoiaus Martini
Sequenti die, requisivimus eum in caméra sua cum decano, et ipse respondit sicut prius quod nec restitueret, nec faceret restitui ; et ctim adjiceremus quod per nos non fuisserous in aliquo defectu, et cum diceremus quod nuilus baberet bannum in villa ista vei interdictum ut ipse, et ideo petebamus quod faceret nos restitui de saisina quam fecerat per bannum suum, respondit quod rex garandiret eum, nec ostendens mandatum vei litteras domini régis super hoc Gacto. Gui diximus quod de boc nicbil sciebamns, sed quod etiam régi deberet se opponere pro eeclesia sua tuenda. Et ut hoc faceret requisivimus eum, qui respondit quod non faceret, quia homo erat régis ; et in fine petiit inducias ut oonsilium baberet. Et nos respondimus, quod spoliati inducias dare non debebamus, cum ipse bene recognosceret quod per ipsum et per famuhim suum saisita erant bona nostra , et quia adbuc sustinebamus et sustinuimus et sustmemus. Et buic facto présentes fuerunt ^'^
Cum aulem diceremus quia sustinebamus et sustineremus, quia nicbil faciebamus contra ipsum, cum jam per aliquod tempus fuissemus desaisili, dixit: «rEt ego appellol» Gui responsum est : «rVos bene regnoscilis quod per vos et per bannum ves-
<*) Etaient présentes «les personnes ci-dessus nommées avec Taibbë et le prieur de Saint^QùentiiiD.
tram et factura fuimus desaisili de rébus nostris et de reddiliboB ecclesie, et verbuin appellandi dieitis ; non concedimus quod valeat. n
Item die sancte Fidis (Fidei), iterum reqpiîsivimus eum in capella sua ut res nostras quas fecerat saisiri, libéra ret, quia nullus habebat bannum vel prohibitîonem in villa, preterquam ipse, et adjuravimus eum per fidelitatem qua tenebatur ecclesie, quod defenderet nos a seculm potestate, cujns authoritate et sua se dicebat bec facere. Reqnisivimus etiam eum quod poteskatem r^am averteret a rébus nostris, cam in nallo defectu juslitie essemus et semper parati fuissemus et essemus stare juri coram eo quatinus debemus ; et ideo pelebamus quod esset nobis in auxilio de banuo et saisina toilenda. Et ipse primo respondit quod contra se et contra regem non esset nobis in auxiiio. Et postea petiit inducias sicut prius , adjiciens quod de cetero nobis non responderet sine consiiio. Huic facto présentes fîierant ^^^
Item eadem via requisitus fuit de dampnis et injuriis nobis illatis in territorîo nostre nove ville S. Justi per servientes suos, et quia ipst recognoverunt se fecisBe, coram dicto episcopo in jure constitutif de lino et cambisio inciso et vastato, et aliis injnrtis et dampnis, et quia ex hiis nobis nichil fecerat, eum sustinnissemus per moltum tenipas. Et ideo , adhuc requirebamus eum ut et dampna restitui faceret et em^dam , et ipse nichil nobis fecit.
Feria sexta ante festam apostoiornm Simonis et Jude , requisivimas dominum episeopam Belvacensem \q. domo sua Parisius sub bac forma : g Domine, bene nosiis quod comitatum Belvacensem dédit quidam comes in eleemosyna ecclesie beati Pétri Belvacensis, et comitatum iUnm tenuerunt predecessores vestri episcopi et vos ipse usqoead dies istos, in tanta iibertate quod rex Francie nec bannum in precepto et prohibitione babebat Belvaci , née saisinam nec arrestationem faciebat. Vos autem adduxislis dominum regem ad hoc ut saisiat et arrestet et census et domos et alias res, et permisistis eum usurpare jus episcopale; unde mnltis modis manifeste exberedatis ecclesiâm. Requirimus ergo ut bracbium seculare et regiam potestatem amoveatis sicut debetis ; reqnirimus etiam pro majori ecclesia, pro ecciesia Sancti Luciani, pro ecdesia Sunctt Quintini, pro monasterio de Beaupré^ pro monasterio de Fresmont, ut census et domos quos Qutoritate domini régis et vestra arrestare fecistis, restituatis, et injuriam factam ecclesiis , tam per factum quam per defectum vestrum , plenarie emendetis ; et bona fide requirimus vos in villa ista , apud quam presto habetis coepiscopos vestros et jurisperitos et consanguioeos vestros , a quibusiibet integritatem consihi habere potestis.)»
Ipse autem respondit quod pro hac causa non perendinaret in villa illa et dilationem petiit mensem integrum continentem , a die sciiic^t illa usque ad feriam sextam post octabam S. Martini. Et concessa fuit ei dilatio ista sub hac forma que instnimento cujusdam composidonis facte inter nos et ipsum continebatur, quod nec ipse nobis nec nos ipsi poteramus denegare dilationem in injuriis emergentibus per illam compositionem. Abbatibus autem nullam diem assignare voluit, super acquisitione ab ipsis et pro ipsis facta , et dixit se plus debere ecclesie majori quam aliis. Isti requisîtioni interfîierunt abbates S. Luciani, S. Quintini, de Belloprato, et Fresmont, eum sociis sais, decanus, archidiaconus. Berneras thesaurarius Belvacensis, decanus Mddensis , precentor et succentor Belvacenses, Nicolaus de Chambly, magister Ivo, Radulfus de Moy, Nicolaus Martini , magister Johannes de S. Dionisio , canonici Belvacenses.
<" Les mêmes que ci-dessus, le doyen, elc. Nicolas de Montchevreuil , Barthélémy Dubois, Gui d» Brana, CoUnus Martini.
Feria sexU ante festam S. Cediie respondit magister Godefrîdus capituio Belvacensi ei parte domini episcopi in domo ejus. Nontii fueruot Petrus de Drocis ^'^ Thomas de Remis, Barthdomeas de Bosco, Guido de Braoa; cam nuntîis ecclesie missi faeroot abbates, abbas S. Luciani, abbas Flaviaoeasis, abbates de Prato, de Briostel, de Fulcarmont, de Fresmont Ita respondit magister G.: «Capitulum conquestum iuerat domino Belvacensi super injuriis qne fiebant iili in censibus suis in civitate Belvacensi ; dominas Beivacensis multum diligit capitulnm et magis qaam reiiquas ecdesias Bdvaoensis diooesis, multum laboravit pro ecdesia Bdvacensi, et tantum quod dominas rex vnlt et ipse vult quod ecdesia habeat saisinam censuum suornm omnium, ita quod census quos infra quinquennium acquisivit, infra annum vendat, nisi remaneat pênes episcopum : annus vero venditionis cepit currere a die quo Theobaldus Macer fuit Belvaci ex parte régis. Reliques autem census a quinque annis et rétro capitulum paci6ce possideat, hoc retento quod si de illis postmodum vdiet loqui, curiaiitas quam fedt ecclesie non obesset ei. » Requisitus de censibus qui sunt in ecclesia capellanorum et canonicorum, si qui census habent, respondit quod nuUam faciebat eis saisinam. Requisitus quomodo tali ^*^ essemus de rafihabitione (ne) responsionis ejus, respondit quod litteras non habebat, sed respondit et promisit se tesliGcaturum coram quibus* cumqne opus esset, quod mandatum istud receperat ab episcopo. Cognitioni vero de ratihabitione interfuerunt abbates de Flaviaco, de Prato, de Aketo, Petrus de Drocis, Barthoiomeus de Bosco.
Capitulum secundo misit eodem die ad magistrum Godefridum, magistrum Petrum penitentiarium, Manasserum de Fumival, Petrum de Virel et Henncum nepotem archi-' episcopi. Hii requisierunt ab eo utrum responderet de aliis articulis super quibus conventus fîiit episcopus Parisiis , respondit quod non, quia de hoc nichil fuerat ei injunctum. Hui responsioni interfuerunt hii, prior S. Quiotini, dominus Garinus et dominus Bemenis canonici et cdlarius de Prato.
^') Frère de TéTéque Philippe de Dreux.
(*' Tali eut daos le texte. Le seDs rédame uu mot comme tuH, que je propose de mettre à la place de tali y qui doit être une faute des copistes.
1919, isQO ou 1991, avaat Pâques. — Bbauvais.
Le chapitre de la oatkidraU euepend le clergé de Beauoais , qui rCapas vouh dérumeer Vexetmmumcation ptniée par ledit chapitre contre Pierre de Bury, coypahU d'avoir emprisonné un de ses sergents^ et contre le prévôt et les baillis de Vévéque, qui n'avaient pas voulu rendre ce sergent.
Copie. Carton n* XII de M. de Brétiiel (d*après Cartuhire de VégUtÊ de Bmmms, p. 910 r*, tit. 567).
Quinta feria ante ramos palmarum, convocato capituio, intraverunt ad nos officiales electi Beivacensis rogati ex parte capituli ut venirent. Requisimus eos diligenter in hune modnm : (r Petrus de Buriaco injuriatus est nobis et ecclesie nostre, graviterqiie
verberavit servientes canonici noslii et unum eorum luitti fecit in prisiouem et earcerem iatronum , et equum quem habebaat secum servientes canonici Bimiliter reiinuit « Unde requisivimus eum quod hominem redderent et equum , et repromittebanius pro hotniDe qdod sisteremus eum jari ubi deberemus et faceremus eum stare juri obi débet, banc repromissionem offerentes pro canoiiico cujiis serviens erat et pro capitule et pro bomine, tauquam serviente canonici « et in serviente canonici capto; ipai requirebaot plegium , nobis dicentibus quod aliom plegium nec debebamus nec aolebamos dare quam banc repromissionem. ISihil inde fecenint et sic recesserunt a capitule offieiales. Postea raisimus statim très de canonicis nostris ad Joannem de Bitesi et Pbilippum Balduini, baillivos et ad Adam prepositum, qui inventi sunt simul in domo Rogeri canonici nostri. Ipso Rogero présente, requisiti fuerunt ab eisdem missis quod homineoi redderent, servientem scilicet canonici et equum, et emendarent, maxime prupter verberationem capientis et viiitatem prisonis. Ipsi omnino recusaferunt reddere vei recredere nisi per plegium. Tola ilia nocte, tenuerunt hominem captum vinctum et vincuktum in ignominiosa prisona Iatronum , non dantes ei aliquem cibum usqne ad matutinas circa raediam noctem, licet jejunus esset, eum captus esset ante horam eomeatioois. Sed et antequam reverterentur a bailli vis canonici missi per nos, iterum intrayeruot ad nos officiales, qui similiter revertebantiu* a bailiivis, ut communicarent eum eia coosilium, et expectabamus eos : qui nibil aliud volebant facere quam prius. Et nos taoc sepe et crebro commonuimus eos, quod l'edderent res ecclesie sub rppromissione prias facta , sepius eandem revolventes et repromittenles. Et iterum commonuimus eos quod compellerent baillivos ad reddendum sub eadem repromissione^ quia aliud non solebamus facere, nec alie ecclesie in casu consimili aliud faciunt, et boc vocatur apud nos vulgo plegium christianitatîs. Dum bec agerentur, revers! sunt nuntii nostri; unde audito ab eisquod nibil fecerint baillivi laici, iterum commonuimus officiales defectu bailli vorum, et ipsi omnino nibil nobis fecerunt; et ita a nobis recesserunt illa nocte.
Sequenti die, circa diei tertiam, venerunt coram nobis in capitule Joannes et Pbilippus baillivi et Adam prepositus, Petro de Buri absente per conturoadam , qui similiter vocatus fucrat; quibus diximus : ffExcommunicamus vos et Petrnm de Buri, quia ita injnriosecaplus fuit homo noster, et ita irreverenter detrusus in speluncam Iatronum,
et ab beri requisiti reddere noluistis, in injuriam et scandalum ecclesie nostre
et quia requisiti super hoc officiales nibil modo fieri deci*everunt, potestate quam babemus ex privilegiis nostris, post commoniliones multas ipsis et vobis factas. Excommunicamus etiain P. de Buri, qui contumaeiter non apparet et cujus injuria manifesta est; vobis etiam, qui bominem detinetis, non negantibus, quin ipse ceperit eum et equum. n Post hoc advenerunt officiales, et seorsum loculi sunt eum eisdem, qui iterum venientes ad nos et tra(n)ctantes diu de pace non in bailiivis, quod vellent emendare injuriam detentionis, que manifesta erat, post requisitiones et monitiones factas a die precedcnti; fecerunt tamen tune quod redditus fuerit homo et equus. Nos autem tune duo fecimus : requisivimus enim eos quod roandarent senlentiam nostram executioni et facerent exequi, sicut solebaut fieri, antequam haberemus novum privilegium, quia excommunicati fuerant antequam redderentur homo vel equus, et ridiculosa et inanis non debebat esse detentio lata, nisi petereut absolvi in forma ecclesie; et commonuimus officiales iterum , quod facerent emendam fieri de detenlione post requisitiones factas et de opprobrio personis tam probroso. Quod, quia nibil horum fecerunt officiales, ad boram nonani misse, fecimus predictos excommiinicalos publiée denuntiari in ecclesia, Joanne de Bitesi tune dicentc : «rËgo appelb ad officiales domini mei ad diem
iuarti8.n Et nos tune vocavimus presbyteros civitatis, qui venerunt ad nos post prandiuni, ilia ipsa die, sciticet sexta feria ante ramos palmarum, quibus dixiraus: «rNos ex antiqno privîlegio nosiro, sicuiscitis, habemus potestateui excommunicandi de propriis forisfaclis nostris. Baillivi doraini decti forisfecerunt Ecdesie et nobis el officiales saper liiis requisîti nichil inde feoerunt. n Et resolvimus eis omnia ex ordine. Et quia de novo privilegio babemus deountiationem el executionem sententiarum nostrarum et privileifii antiqui« decanus ecciesie nostre, qui est arcbidiaconus presbyterorum civilatis , injunxil eis et precepit, ordinaria sua potestate et polestate capituîi quam babet ex priviiegiis, quod deountiarent excommunicatos illos iiii'"' et excomoiuxûcarent. Ipsi noluerunt, dicentes quod jam locuti (uerant eis supor boc officiales et adbuc loquerealur cum pis super boc. Et ita recesserunt, tamen commoniti a nobis quod facerenl et exequerentur mandatum nostrum sub eomminalione suspensionis. In crasliuum reversi snnt ad nos , et iterum commoouimus eos sepe et diligenter, quod exequerentur sententias nostras, adjicienU*s quod periculosum erat venire contra priviiegium nostmm vel attemptare, nocere, quia ad boc lata est sententia excommunicationis in ipso privilegio. Tune magister Godefridus. offieialis, dixil: (rNo9 appellamns ne aliquid faciatis contra pereonnas nostras; et tamen libenter vîderemus adbuc privilégia nostra.i» Qui tamen magister' Godefridus ^*\ alia vice, propter alinm casum, viderai et inspexerat prius priviiegium noslrum in quo continetur excommunicatio lata. Venerunt itaque officiales nobiscum in capilulum, et exbibita sunt eis privilégia; quibus diligenter inspectis, responderunt : «Non credebamos quod talia essent privilégia vestra; quod si sciremus, facla sunt que facia non fuissent, sed modieum temporis petimus ad deliberandum , et respondebimus vobîs ante boram oomestionis.» Quod et fecimus. Venientes tune ad nos presbyteros intérim commonebaraus diligenter, el quidam eorum dicebant quod bonam babebant spem de excommunicatione nostra facienda. El nos assignabamus eis boram ad respondendum certum post prandium , tamen commonentes eos ut prius. Ante prandinm , venit ad nos magister Godefridus officialis in ecclesia et dixit quod magister Miio properabat ad Alnetum , ut super boc consuleret dominum B. ^*^ areliidiaconura , et quod maue responderet. Respondimus : «rBene audimus quod dicitis.D In sero reversi sunt presbytcri ad boram sua m. Nos iterom eommonuimos eos et ostensa sunt privilégia et perlecta diligenter. El tune iterum decanus, ordinaria sua potestate et privilegiorum nostrorum auctorilate, precepit eis denunliatiouem et excommunicationem faciendam in crastinum mane ad missas suas parochiales. Et sic recesserunt usque in crastinum, scilicet dominica in ramoe palmarura. Mane facto, circa boram primam reversus est ad nos magister Godefridus officialis primo et dixit : «rNoo babemus cousiiium de mutando quod fecimus nec aliud faciendi modo.?) Post, circa boram tertiam venerunt plures de presbiteris ad ecdesiam nostram, sicut moris est; in illa die vocati • sunt in capitulo, requisiti sunt utmm fecissent denunliationem excommunicatorum nostrorum, responderant quod non. Requisiti sunt iterum utrum adbuc vellent facere; responderunt quod de boc non babebant consilium. Tune decanus dixit: «r Potestate mea ordinaria et privilegiomm nostrorum auctoritate,ex parte capituîi et mea, suspendo vos ab offieio, quia tam sepe commoniti et jussi, contempsislis omnino mandatum nostrum. Albas deponite, quia nobiscum non venietis ad proce8sionem.9» Responderunt recedentes in pace : «rPiget nos, quia non facimus.i) Ad processionem fecimus excom-
'" Godefroy, officiai en 1918 avec Roger, en 1919 avec Milon. "' BerniVr de Reoqueroiles, arebidiaere en 1916 et i939.
muDicatoB nostros et suspensos denontiari publiée. Et quidam presbiterorum, sdlioet Eiinandus de Sancto Vedasto, cum ei speciaiiter preoeptum fuisset a decano qucni noo veuiret, cum etiam aiii socii recesdssent humiiiter in pace se habentes pro soapensis, ilie Eiinandus iatenter venit in alba et surrexit împrudenter et improbe in medio sermonis denuntiationis nostre, voiens oontradicere si posset, non timens Domioum, nec reverens archidiaconum suum, decanum, nec nos, nec metnens eicommunicatiooem latam in priviiegio contra notorie attemptantes. Vocaii sunt alii presbyteri, qui noo fuenint présentes suspensioni, ut venirent post prandium in domum decanî; et veoerimt et commonitî faerunt sepe et sepius ibi , ut facerent denuntiationem senteotîe nostre, et ita recesserunt usque in crastinum sub comminatione suspensionis ferende si non facerent. In crastino , sciJÏcet die lune post ramos paknarum , oonvenimus in capitalo et officialescum domino B. archidiacono, et cum diu tractatum esset de pace, nichil pn>fecimus. Et vocavimus presbiteros illos qui adhuc non erant suspensi tn capituio, et ofBciales cum domino post prandium ; qui et vénèrent. Et commonuimus iteram eos ut mandatum decani et capituli exequerentur. Duo tamen eonim executi sunt, et denuntiaverunt excommunicatos nostros in eccleslis. Alios iterum et iterum commonentes, in crastÎQnin venientes iterum ad nos, auctontate ordinaria decani et capitali et privikgiorum oo^tronim potestate, suspendimus eos qui mandatum nostrum exequi contempserunt. Tamdiu ipsîsomnino tacentibus et in nulle contradicentibus, nisi quod Robertus de Sancto Hypolito inter verba ipsa suspensionis cepit dicere : «rEgo appello ad euriam Remensem.T) Sed ante fuerunt prolata verba suspensionis quam verbum appellationis, etmulto ante incepta. Tamen post suspensionem factam, Fulco de Sancto Andréa dixit : rrEgo appello pro me et pro sociis meis ad euriam Remensem.» Et tune bumiiiter se abslinuerunt omnes, se habentes pro suspensis, preterquam duo, scilicet Fulco de S. Andréa et Eiinandus de S. Vedasto, qui semper oeiebraverunt suspensi et postea absttnueront et abstinent.
1990, du i" BU 91 mars. — Bbautaib.
Règlements donnés en F absence de réoéque Milon de Nanteuil par le bailli royal,
pour la vente du poisson et du pain,
CopiB. Bibl. de Troussor*», V a*, p. laS (d'après 9* Cartulaire du chapitre de Btmmr vaiâ, tu. 589).
Louvet, Mb. de la CouitutHê de SenUt, fol. 39.
Anno Domini 1919, mense martio ante festum S. Benedicti, magtster Boso, bailli vus domini régis, electo Belvacense degente in partibus transmarinis, dedii içtas duas constitutiones que sequuntur.
Gonslitutio quod nnllus emat pisces reoentes ad revendendum Belvaci. Quilibet pi»cinator vendat pisces suos in propria persona si velit, et non compeliatur habere aliom venditorem quam se; si de voiunlate sua piscinator venditorem non degerit, vendîtio a venditore fada non valeat nec approbet eam piscinator ei denarios venditionis redpiat
PIECES JUSTIFICATIVES. — XVif. 283
piscinator si velit. Sî vero piscinator degerit sibi venditoreoi , pro mercede sua imius diei oclo denarios, et pro cibo quatuor dena^ios ad plus. Et si piscinator potuerilhabere venditorem suain pro minore pretio, habeat. Quilibet piscinator qui defert piscen in villa ad vendendum, deferat eos in foro omnes nec recludat in domo, nisi nox compeiiat recludere. Nec piscinator compellatnr ab aliquo cedere piscem suum, nisi velit, preterquam dominus ville. Quicumque contra bas constilutiones ire presumpserit, corpus sunm et res sue in jastitia domini r^is erunt.
Constitutio quod nulius bolengarius vendat panem suum ad meschief, et talem faciat quod denariala valeat denarium unum. Et si bolengarius habuerit deperditum in pane conservando, rationabiliter ponat illud deperditum in pane, quando fil panis. Eligantur de consilio bolengariorum quatuor bolengarii probiores ville, qui siugulis quindenis eant cum preposito ; et prepositus , de consilio eorum , capiat panes qui venduntur ad minus rationabiles, et si inventi fuerint non esse rationabiles, emendet illud boilengarius lege qua vivit; et si secundo inventus fuerit in hoc deliquisse, similiter emendet ea lege qua vivit. Insuper ille qui secundo emendavit, non vendat in quindenam in viUa in penam.
1 967, 6 novembre. — Bbauvais.
Sentence parlée par k chapitre contre Henri de Elargies, coupable d'avoir battu
et blessé des prêtres et des clercs.
Copie. ColL Mvnau, t. 168, fol. 5G (diaprés Archivée du chapitre de Saint-Pierrt de Beauvaiê).
Tex est la pes Henri de Blargies , por prestres et clers qui furent batu et navrés. 11 rendra les cous des navrez , et puis movra de la porte Saint Jaque de Ricbeborc et vendra au moustier Monseigneur Saint Pierre de Beauvez seur nus pies en chemises et en braies sans coettes, y requerra le chapitre selonc la pes qui est devisëe, que il lui pardoine son mautalent. Apres il juerra sor sains que jamais n'entarra en la cité de Beauvez, ne en la banlieue, ne en le terre Monseigneur Saint Pierre de Beauvez; et puis a la Nativité Saint Jehan , qui vendra premièrement , movra a aler outre mer, et demeura trois ans en la tere, et au revenii* il ne passera Oyse par devers la tere de Beauvez, devant la que il ara envoyez lestres au chapitre de Beauvez, du Temple ou de rOspital , ou du patriarche , on du roy de France , que il ara fête la devant dite demourée en la tere d*outre mer. Il juerra sor sains , a tenir dorenavant bonne pes au chapitre et a lor tere et a lor homes partout de lui et des siens, et de ce tenir il metra son cors en abandon et en plege , et toutes ses choses. Et nous , Robers evesques de Beauvez, et Renaus sire de Tricot, dievalier, furent presens a cestepes, et mont autres bone gens. Et en testinion de ce, nous feimes mestre nos seaux an ces pi'esentes lestres. Et fu ceste pes feite en chapitre de Beauvez , en Tan de Tincamation Nostre Seigneur mil et deux cens xlvii , le mercredi âpres la feste Toussains.
[t* Sceau ovale, cire blanche. Repr^ésentation : Evéque en habits pontificaux. Lé-
284 PIÈCES JUSTIFICATIVES. — XVIll.-XlX.
geiide : t Sigilium Roberti Betoaeensis epû Cootre-scel : croix caatonuée de à clefs; légende : Crux Christi, claves Pétri, a" Sceau rond« cire verte : coq crèU et armé, pos^ du c^të gauche. C'est le sceau de Renaud, sire de Tricot.] {Note de D. Grenier,)
1956, août.
Uévèque de Beauvais permet au chapitre de refaire des parties de mwraiUes de la cité,
d'ouvrir des portes , etc.
CopiB. Carton n* XV de M. de Brétixel, liasse Hôtel de ViUe, p. 9& ( d'après rincciitaire de i Soo, fol. ag v% tit. 399).
Littera Guidelmi episcopi Belvacensîs sub anno 1366, mense augusto, qualiterad requisitiouem decani et capituii concessit ut ipsi, auctoritate episcopali, reficerent fractura m murorum de caslello Belvacensi , que erat in illa parte mûri prope plateam Sancti Michaelis Belvacensis, versus turrim et alibi, ubi refectione indigerent; et ubi porte non erant et esse consueverant, novas portas facerent, pro utilitate et tuifîone episcopi et sua et ecctesie Belvacensis ; et quod ad easdem portas per ipsos et de novo constituendas, tempore opportuno claudendas etaperiendas, servientem unum cum servienle episcopali, si idem episcopus servientem baberc vellet, habere posse[n]t; et hoc concessit, salvis jure, justitia et proprietate sua et successorum suorum sicut ante.
xrx
1255, janvier. — Par».
Arrêt du parle mnit statuant sur Fabatis de maison^ le bannissetnent de la ville,
la condition des francs-hommes et des bujfetiers.
Copies, a. Arcb. commun, de Beauvais, A A 1, fui. 86.
b. Bibl. de Troussures, V t", Piéeei concernant l'hietoùv de Beoueaie, p. 988. TivD. a. Arcb. commun, de Beauvais, AA 1, fol. i83 v'.
b. Ibid., kk a, fol. ihhy\
Ludovicus, Dei gratia Francornm rex, uotuni facirous universis présentes litteras inspecturis , quod , cura contentio esset inter dilectum et fidelem nostrum episcopum Betvacensem, ex uua parte, et burgenses Beivacenses, ex altéra, super hoc quod dictus episcopus dicebat quod majores et pares communie Belvacensis diruerant domum Michielis buiïetarii , cum jasticia de domibus dirruendis in villa Belvaconsi ad ipsum episcopum peitineret et non ad eosdem burgenses, ut dicebat; et burgenses e contrario dioerent, quod ad ipsos pertinebat hujusmodi jnsticia, quando homines de communia Belvacensi rebelles sunt preceptis majoris et parium ; nos tandem pro bono pacis ordinavimus in hune modum : videlicet quod predictam domum dirrutam reGci faciemus
per baillivum nostnim et inhibimus, ordinaudo majoribus et paribus antediclis, ne in villa Beivacensi de cetero domos dirmanl, donec fueiit dcclaratum utrum hoc possint facere vel non possint.
Item, super eo quod dicebat idem episcopus, quod ipsi major et pares Flamengum , servientem suum, ui dicebat, prefatis burgensibus e contrario dicentibus, qaod non erat serviens ipsius, et Michaelem bulTetarium, quoedam etiam feodarios et bufietarios suos, videUcet Petrum de Caria» et quosdam alios licentiavérunt , seu expulerunt a villa Beivacensi, quod facere non poterant nec debebant, prout dicebat : ordinavimus tali modo, quod nos revocavimus ipsos licentiatos seu expulsos, et inibuimus eisdem majori et paribus ne de cetero licentient seu expdlant de civitate Beivacensi servientes episcopi, canonicorum etaliorum civitatis ejusdem; non intendentes per hoc eis dai*e licentiam expellendi alios de civitate ultra quam babebant antea , si liabebant. Ordinavimus etiam quod catella predictorum expulsorum sive licentiatorum , que asportaverunt, eidem major et parcs reddant baiilivo nostro et idem baitlivus noster recredet eadem catella eis quonim erant, quousque sciatur utrum juste capta fuerunt vel injuste.
Preterea de feodatariis Belvacensibus, de quibus erat contentio inter eos, ordinavimus sic : videlicet quod feodatarii qui ab antiquo sunt de communia, scilicet filia Josselini de Ponte, Odo de Ponte, Tbeobaldus Bruinus, Johannes Galeranni, Philippus de le Bassëe, Johannes Anglicus, filia Floreutii, Petrus dictus miles, Chincberius, Bartholomeus Becquet, Berneras de Moncbiaco, remanebunt in communia; et feodatarii seu successores eorum qui ab antiquo non juraverunt communiam, quorum feodatariorum et feodonim nomina sunt bec, videlicet Gerardus Asinus, Petrus de Curta, Galterus frater Pétri de Cnria, feodum Johannis Gobts, Adam de Sancto Luciano, feodum damatoris, feodum Colleti viellatoris, Rogerns Peannart, quod est feodum de stabulis, feodum de captione herbe, feodum de furca in prato quod fuit Balduineti, feodum Marie Sue»sionensis, quod tenet Hugo de Aquis. duo feoda que tenel Bartholomcus de Sancto Quintino, feodum quod teimit Adam scriptor, dnmns Radulphi RufH, feodum Viarii, feodum magistri Yvonis aurifabri , feodum magistri Pétri generis sui , quod habet ex parte uxoris sue, et alia, si que sunt, libéra in presenti, eidem episcopo libéra a communia, a tallia remanebunt communiter. Quod si ista feoda vel eorum aliqna venirent in manu episcopi quoquo modo, idem episcopus non posset ea conferre, vendere, vel alio modo ponere in manu alicujus qui esset de communia Beivacensi. De quinque feodatariis , quorum nomina sont hec, scilicet Johannes dictus Asinus, Ingèrrannns Asinus frater ejus, Bemardus de Melleviila, Philippus filius Johannis de Pillar, qui de novo et coacti, lite etiam pendente, communiam juraverunt, ut idem episcopus dicebat, ordinavimus sic: videlicet quod isti feodatarii, pro toto tempore vite sue remanebunt in communia , ila tamen quod si ista feoda vel eorum aliqua quocumque modo redirent in manu episcopi , ipse non posset ea ponere in manu alicujus qui esset de communia Beivacensi. Et si contigeret quod alîquod de predictis quinque feodis, vel de aliis liberis, que rémanent eidem episcopo per ordinationem istam, quoquo modo veniret ad manum alicujus qui esset de communia Beivacensi, ipse teneretur feodum illum extra manumsuam ponere, infra diem et annum. Alioquin polerit episcopus ipsum libère capere in manu sua, et aliis qui non sunt de communia quocunque modo concédera; et ille feodatarius erit apud Beivacum liber a tallia et communia Beivacensi.
De buffetariis autem, de quibus erat contentio super libertate et numéro, taliter ordinavimus : scilicet quod episcopus polerit ponere in villa Beivacensi usque ad sexdecim bufietarios tantum, quonim quilibet, quando fiet buRetarius, non habeat in
bonis plus quam decem libras, et facial illud officium in propria peraona ; et isti seidecim extra commnniam, et liberi a tailia remanebunt.
Nos autem ordinationem islam, prout superios continetur, fecimos inter partes, saivo in omnibus jure nostro. In eujus rei testimonium et munimen, présentes litteras sigili nostri fecimus impressione muniri. Actum Parisius, anno Domini miUesimo dueeotesimo qninquagesimo quarto, mense januario.
i960, 6 juin.
Compte des recettes et dépenses de la commune de Beauvais.
Ou«. Areh. nat, J 385, n* 10.
ion. Dafoar, SUuation Jmûneiirê dei viUêt de Picardie (t XV d«9 Mémoirm mS* de Im Société dn mitiqtuirÊi de Pkmrdie, p. 6t 1 ). De Laborde, iMfeUêi du Tréêûrdmchanec, t. III, p. 5»7.
En l*an de rinearnalion Nostre Sengnor m. et ce. et ltiii. le diemenche après le Toosains prochain, entrèrent Jehans de le Ruele et Pierres Maugier en le raerie de Beauves, et vesqui li devant dis Jehans, maires, dusques a le Purificadon Nostre Dune tant seulement Et après son trespaasement li devant dis Pierres et li per, si eompaingnon, apelerent ovec ans a maieur Jehan le Gastelain; et furent en le mairie li devant dis Pierres et Jehan dusques en Tan de Tincamation h. et oo. et lx. le diemenche après le Trinité, pour ce con leur defendi que il ne feissent mie nouvel maieur fors par le congië de le court. Et furent leur despens du tans devant dit, tel :
S'il est a savoir :
En quemuns presens de vins : ini". liv. et lxxv. sols et vu den.
As seijans de le ville, et au clerc qui fet les escris de le ville : vi". liv. et xv. sols.
A Pierres de Lengni : l. liv. et xu. sols, pour le pes de ses letres.
As chevaux de trois maieors : xxx. liv.
A nostre sengnor le roi , pour le pes d'Ëng^elerre : ■. liv. et vu~. et l. liv.
Au juge de Cambrai, pour le contons des jors du plet encontre Jevesque : xvi. liv.
As frères Meneurs pour ans vestir : xvi. liv.
A Tevesque, pour le pes que mesîre Pierres de Fontaines et mestre Jaques d'Arrax firent : ini**. liv«
Pour les amendes de le court le doien, pour Tocoison du plet de Saint Sypborien : Lxxv. liv. et un. sols.
As frères de Saint Jaque : xx. liv.
Pour les despens a chaus qui taillierent : x. liv. et yiiu sois.
A mestre Jehan de Rue, et a mestre Willame a le Choe, et a autres avocas : c. et vHi. liv.
A Hue Bequet et a Oede Louvel et a autres, pour les hommes de le quemune aidier devant laie justise : xxxv. liv.
A Willame de Gremerviler, le mire de le vile, pour sa rente qn*il a en le vile : IX. liv.
A le gaite du marchi<$ : viu. iiv.
As despea^t le doien de Tours et a mesire Golars de Menou , pour traitier de le pes de Fevesque et de le vile : c. et yii. sols.
As despeos de chaus qui viodrent fcre l'enqueste Saint Syphorien : yii. Iiv. et vu. sols et III. den.
As presens le roi , quaot il vint a Beauves pour fere le pes de le vile et du vesque :
