‹ Histoire de Bertrand du Guesclin et de son époqueChapitre 270 sur 286 · A Trente, le 7 mai 1347. J 432, n · texte numérisé non relu

A Trente, le 7 mai 1347. J 432, n

PIKCES JUSTIFICATIVES. 525

tuum ipsorum et cujuslibet ex eis légales et boni atque perfecti amici erimus; et bonorem uberem, statum commodum elprofectum eorum semper procurabimus omnibus modis adjutoriis et ingeniis, sicut unquam melius poterimus; ac universum dampnum ipsorum quod eis in personis, honore vel rébus irrogari posset, dum ad nostri noticiam pervenerit, Hdeliter avertemus; ipsosque et eorum quemlibet, ad resistendum omnibus eorum adversariis et hostibus qui talia dampna contra eos seu eorum alterum aut in prejudicium honoris, status et condition is eorum quomodolibet molirentur, ipsosque predictos regem fratrem nostrum et ejus filios nepotes nostros adjuvabimus et fortificabimus tota nostra potencia, consilio, auxilio et alio modo quo poterimus meliori. Et realiter et eflective advcrsabimur et opponemus nos omnibus regibus, principibus et aliis, cujuscunque status, eminencie aut dignitatis existant, qui ipsorum dispendium, jacturam seu verecundiam procurarent, et honorem, profectum et statum eorum custodiemus legaliter juxta posse. Et ne, post amicabilis hujusniodi union is et amicicie gratam concordiam, alique dubietates inter nos utrobique quacunquc racione consurgant, et ut futuris scandalis via seu materia precludatur, supradicti carissimi fratris nostri régis Francie deliberacio infrascripta rite promisit videlicet quod ipse, filii et liberi sui predicti nostri nepotes, in quocunque statu fuerint constituti, sub fide et juramcnto quibus supra, nos in posscssione omnium et singularium civitatum, terrarum, castrorum, jurisdicionum, dominiorum, pertinenciarum et jurium ad prefatum sacrum imperium quomodolibet spectancium, ubicunque talia fuerint constituta, non impedient aut invadent seu de talibus predictis juribus et possessionibus, sicut exprimitur superius, se intromittent vol invadi, molestari aut se de eis inlromitti constituent, pacientur seu alios quomodolibet sustinebunt verbo, facto vel suggestu, ymo verius nos ad manutenondum predicta et eorum quodlibet tota sua potcncia Gdcliter proniovebunt. Idcoque nos predictus Romanorum imperator et Boemie rex, pro nobis, heredibus et succcssoribus nostris regibus Boemie, viceversa proniittimus fidc et juramento quibus supra, predictos regem Francie, Karolum, Lodovicum, Johannem et Fhilippum natos ipsius, nepotes nostros, in omnibus civitatibus, castris, terris, jurisdicionibus, dominiis, pertinenciis et quibuslib.)t juribus ad regnum Francie seu quovis ipsorum dominia spcctantibus, in eorum seu earum possessio.:e, non impediro aut molcstare seu invadere vel

ipsos molestari aut invadi constituere. Ymo rerius promitUmus fide et juramento quibus supra, ipsis et eorum cuilibet, ad manutenendum, possidendum et observandum predicia, auxilio, favore et consUio, modis expressatis superius, fideliter subvenire et predictas uniones, confederaciones et coUigancias, sub omnibus couditionibus expressis superius, inviolabiliier observare. Signum serenissîmi principis et domini Karoli quaifti, Romanorum imperatoris inviclissimi et gloriosissimi Boemie régis. Testes hujus rei sunt venerabiles Boemondus Treverensis, Gerlacus Moguntinensis et Wilhelmus Coloniensis arcbiepiscopi, illustres Ruperius senior cornes palatinus Reni et dux Bavarie, Rudolfus Saxonie dux et Lodowicus dictus Romanus, marcbio Brandemburgensis, principes electores, venerabiles Johannes Argentinensis, Ademarius Metensis, Bertrandus Tullensis, Hugo Virdunensis episcopi, nec non illustres Wenczeslaus Lucemburgensis, Lothoringie, Brabancie et Lymburgie et Wilbelmus Juliacensis duces, presencium sub imperialis majestatis nostre sigillé testimonio litterarum. Datum Métis anno Domini millésime trecentesimo quinquagesimo septimo, décima indiccione, quinto kalendas januarii, regnorum nostrorum anno undecimo, imperii vero secundo.

(Arch. Nat., sect hist., J386, n« 4.)

1358 (n. si,), IB janvier ^ Paris, Arrêt du Parlement condamnant Guillaume de Saint-HUaire, chevalier*, sire de Montagu^ Olivier de Porcon, Jean Hogar et Etienne de Chatille, écuyers^ à payer cinq cents livres tournois d'amende et à restituer à Jean de Chaponnois, écuyer, sergent d'armes du rot, Jean Berkeley^ chevalier anglais prisonnier dudit Jean de Chaponnois^ lequel Jean Berkeley avait été arrêté par Guillaume de Saint'Hilaire et ses complices au moment oit il se rendait de-vant Rennes assiégé par le duc de Lancastre.

Charles, ainsné fîlz du roy de France et son lieutenant, à touz ceulz qui ces présentes lettres verront ou orront, salut. Savoir faisons que, de la partie du procureur de nostre dit seigneur et

du nostre et de nostre amé Jehan de Chaponnois, escuier, sergent d*armes de nostre dit seigneur et de nous, pour tant comme à chascun touche ou puet touchier, contre messire Guillaume de Saint Hilayre, chevalier, sire de Montagu, Olivier de Porcon, Jehan Hogar, Estienne de Chatille et Guillaume de Corbigny, escuiers et complices en ceste partie, si comme Ten dit, a esté proposé et maintenu par devant nous que le dit Jehan de Chaponnois, durant ces présentes guerres et n*a gaires, avoit prins et par certain temps détenu et gardé comme son prisonnier Jehan Brequelé, chevalier englois et né du pays d*Engleterre. Et pour ce que le dit prisonnier par plusieurs fois 11 avoit requis et supplié qu'il le vousist eslargir de prison ou recroire sur sa foy, afin qu'il peust aler et savoir, si comme il disoit, par devers ses seigneurs et amis comment il porroit finer de sa raençon, afin que de sa dite prison il peust à plain estre délivré, le dit Chaponnois avoit à son dit prisonnier sur sa dite foy eslargi sa prison jusques à certain temps, parquoy il peust pourchacier et plus tost finer de sa dite raençon, et du dit eslargissement li avoit baillié ses lettres de sauf conduit es quelles lettres estoient et sont encorporées noz lettres de povoir que nous aviens donné au dit Chaponnois de ce faire. Et avec avoit icelli Chaponnois fait donner lettres de sauf conduit à son dit prisonnier englois par le capitaine d^Alençon. Lesquels saufs conduis ainsi fais et bailliez, escrips et scellez au dit prisonnier englois, ycelli prisonnier avoit prias congié et s'estoit partis du dit Chaponnois. Et ainsinc comme il s^en aloit son droit chemin vers le siège du duc de Lenclastre qui lors seoit devant la ville de Rennes en Bretaigne auquel siège il cuidoit que une partie de ses parens et amis feussent par devers lesquels il cuidoit finer et chevir de sa dite raençon, nientmains alnssinc comme il s^en aloit vers le dit siège portans ses diz sauff conduis par la terre de Fougières' près de Basoches' en Bretaigne, les dessus diz complices ou aucuns d'euls Tavoient prins et arresté. Et non contrestant ce que il leur deist qu^il estoit prisonnier du dessus dit Chaponnois et qu'il leur moustrast ses dites lettres de sauf conduit et celles du dit capitaine d^Alençon et qu'il les requeist par toutes les voies et manières quMl pot et sçot qu'il le laissassent aler son chemin, euls n'en

Page 1