DES
CONSULS DAMSTERDAM A THÉUDOl'.E D!-. BEZE TOL'GHAM' ARMIMUS ET RÉPONSE.
Copie de la lettre écrite d'Amsterdam à M. de Bèze, touchant Arminius.
S. D. Pielate et doetriiia eximia pr?ediclo viro Theodoro Bezae vesclio Ecclesise Genevensis (ideli uiinistro amico nos tro. Révérende vir, salis agnoscimus quantum intersit et Ecc'lesise et Reipublicœ foveri liberaliter et educari in bonaruni literai'uin, et maxiinae pietatissludiis juvenes in quibus elucent ingenii celeres illi motus, et (jui ad excogitanduiu aculi et ad explieandum ornanduiique sint uberes. Agnoscimus et hoe nos debere Deo, ut Ecclesise ipsius sinus nutricii. Qua in parte ofiicio nostro mediocriter functi sumus, quantum per difficultates teinporum licuit eo consilio jam integrum triennium, quaravis urbs nostra sumptibus, quos immanes bellum requirit , assidue exhaunatur, impensas tamen fecimus in Jacobum Arminium non exiguas : quibns ad vos profectus in studio Theologico progressus ad usuai Ecclesiœ faceret uberiores. Sunt qui nobis a<rimoniani ingenii ipsius et industriam valde praedicent : sed a te, observande vir, pelimus ut judicium de moribus, ingenio et progressu ipsius tuum ad nos perscribere non graveris, pro ea quaperegrinas Ecclesiascomplecterisbenevolentia. !n primis ut hoc observes petimus, an cum illa (ut lit plerunique) (iisserendi de qua audimus subtilitale conjunctus sit ingenii aliquis fastus et pertinacia. ÏNam si is esset quem scientia inflaret, (]ui sibi nimium placeret, et pertinax esset in tuendis opinioiiibus quas semel concepit, mallemus illum etiani intra niediocritalem consistere : née uiaturitalem ass* qui ingenium tam Ecclesiis ((juod absit) periculosuni. Cupimus enim (quod in nostra urbe a mercatura celebri , ideoque populosa necessarium est) concordiam et tranquillitatem inter minislros ad exemplum civibus nostris conservari : quod fieri non potest, cum tjuis admirator sui propter eximia dona supra reliquos coUegas se effert. Confidimus itaque. Révérende vir, te libenter hgec ad nos perscribendo, et assidue ingenium ipsius an Dei timoré regatur observando, Reipublicae nostrae gratificaturum. Vale vir observande. Doaiinus
te Ecclesise suœ diu incolumeni praestet. Qiiem in cœtibus vestris Ecclesiasticis ardenter cupimus invocari, ne Ecclesias haruni regionum ut num passim fit in Brabantia et Flandria penitus dissipari sinat.
Amstelredamo, 19 Augusti anno Christi 158i stilo novo.
Consumes Reipub. Amstelredamensis.
Témoignage donné par la Compagnie des Pasteurs en faveur d'Arminius. 1585.
Reddilœ sunt nobis jampridein iiterse tuse, charissime frater quibus tum ex vestri cœlus sententia, tum ex amplissinii magistratus voluntate petebas nostruni de Jacobi Arminii alumni vestri studiis judicium. lis lileris etsi paulo post respondimus , tamen qiiod ex fortassis in bac temporuni asperitate ad vos nondum pervenerint, rursum respondere, ne quid ipsius Arniinii studiis hinc accidat detriraenti. Ut paucis igitiir omnia scitote ex quo Ariuinius ad nos Basilea rediit, ila probatam esse ipsius tum doctrinam, tum etiam vitam, ut optima quœque, si, quod facturum illum, Dec favente existimainus, eodem porro cursu perrexerit, de ipso speremus. Tribuit enini illi Deus inter caetera felix ingenium rébus tum perspiciendis , tuin dijudicandis : cui si pietas, cujus se studiosum ostendit deinceps moderabitur, fieri non potest quin hsec vis ingenii, tum ?etate ipsa, tum usu rerum confirmata uberrimus fructus perferat. Et hsec quidem de Arminio juvene certe vestrorum quantum existimare possumus benevolentia et liberalitate minime indigne. De rébus nostris, quieta nunc quidem adhuc sunt apud nos omnia singularis Dei optimi maximi beneficio, quod hostes etiam ipsi fateri et agnoscere coguntur. Sed, quum vestra omnia sieuti christiana charitas jubet pro nostris ducamus, acerbam certe vitam in bac média pace vivinius. Ad haec accedit horrenda illa conjuratio in Galliis nuper patefacta nec Ecclesiis duntaxat novas longe maximas tempestales intentans : verum etiam, quod Dominus avertat, potentissimo regno excidium non obscure minitam cum totius Europse gravi concussione conjunctum Praeterea quis vicinum nostruni Principem avitum in nos odium foventem et huic civitati perpétue insidiantem, et nova nunc affinitate vehementer auctum deinceps quietum fore credat? Itaque tum praesentibus vestris calamitatibusvehenienter afficimur, tum Gallici tumultus incerto exitu graviter angimur, tum privatim nobis imminentis tempestatis expectatione non parum premimur, sed in bis malis tamen quod haec omnia sciamus
ab unius servatoris illius nostris sapienlia et lyc?o>:ta pendere à'KopoiiiieQa. pev âlX oux eÇaTTopoufxsôa. Inio quid prohibet qiioiuinus non modo non deficianins animis, verum etiam in cruce Doniini nostri gloriemurl Age igitur, mi frater, de hoc in primis laboremus ut fidi ad extremum inveniamur. Et filio ipso Dei reliquum navigationis nostr?e cursum virtute sui spiritus gubernante per istos, quantumvis tumidos, fluctus, ejusdem bonitate et misericordia freti in portum usque provehamur , quod iitinam dominus nobis omnibus , pro sua benignitate largiatur. Bene vale observande frater, et vieissim pro nobis precare. Dominus Jésus communes gemitus nostros tandem exaudiat, et luis caeterorumque fratrum et collegarum tuorum laboribus benedicat. Genevse, 3 veteris Junii 158S.
