FONDATION DU PRIEURÉ DE SAINT-NICOLAS A SABLÉ, PAR ROBERT DE SABLÉ

Notum esse omnibus volumus, quod ego Rotbertus de Sablulio et uxor mea Hazvisa dedimus sancto Martino Majoris monasterii et monachis ejus ecclesiam Sancti Machuti ciltai ceteris omnibus ecclesiis ejusdem castri pertinentibus ad predictam .ecclesiam cânonicalem , ita ut, quandp aliquis de canonicis morietur aut monacbus fiet , Tèniant paulatim prébende eorum in potestatem monacborum, donec ablatis iliis quatuor canonicis quatuor, pro eis monachos abbas Majoris monasterii ibidein constituât. Dedimus quoque supradictis monachis unam mediaturam terrae cum pratis que ad illam pertinent et exampliationes bosci de Boeria , que erant mese propriae. Dedimus etiam illis terram ad burgum faciendum solutam et quietam sine ullis cousuetudinibus prêter bas quas hic memoramus. In die mercati mei quamcumque rem vendiderit homo monacborum, sive in burgo illorum , sive in meo mercato , prêter panem et yinum et carnem mortuam, datait michi inde theloneum. De pane autem ycI de vino yel carne mortua si yendiderit ea domi suas, nichil habebo. Si mercator cursorius fecerit venditionem aut emptionem in burgo monacborum cum homine illorum , habebo ego theloneum de mercatore 9 illi vero de homine suo nisi in die mercati. Sed si ille mercator fecerit michi aliquam injuriam , vel de ipo tbeloneo , de quacumque re, non tamen repetam eum in burgo eorum, nec faciam ei quiequammolestiedum in eo manebit. Similiter si homo monacborum fecerU qualecumque forisfactum cuilibet homini, faciet ille homo clamorem inde ad prepositum monachorum , qui si noluerit inde rectum facere , veniet ille ad monachum , per quem si non potuerit rectum consequi , referetur causa ad me. Quod si nec ego potuero impetrare a monacho, ut de homine suo rectum faciat , non tamen faciam uUam vim consistenti in burgo monachorum aut in aliqua re illoriim. Extra autem si invenero iiyuriosum, compellam eum stare ad justitiam. Si vero aliquis homo qui non sit mercator cursorius yendiderit aliquid aut emerit in burgo monacborum aliifi diebus prêter diem mercati, dabit illis teloneum, non michi. Dedimus quoque supradictis monachis in Losdunensi ecclesiam de Anglario et omnia quae ego propria habebam pertinentia ad illam ecclesiam. Et quod alius habet in ipsa ecclesia si aliquo modo yel dono yel pretio potuerint adquirere , concedimus nos et filii nostri. Dedimus etiam illis sex arpennos yineae sitos in Losdunensi et decimum denarium, et decimum porcum pastnagiide Brionensi; et prêter bec pastionem ad quingentos porcos in perpetuum. Hanc clemosinam fecimus ego

864 HISTOUIS PE L'SGUSE VU MA3IS.

et vior met pro animabas noflris et pro anima comitis Ganfiredi, et pro aoimabiit parentomm oostromm et filioram oostromm ac filiamm, ^ pre anima Ganfredi fratris Hairis» oxoris mes, et pro animabos fratnim «eorom Hamrici et Goidonis.

Et ot hcc elemo^na, pro qua perpetoam qoerimns mercedem, ipn qnoqiie perpétua et iniiolabilis permaneret, Cecimos eam confirmari anctoritate Philippi , régis Francorom , dam esset ipse rex in obsidione Gaflelli Gahri mentis, et Bakloini, cognati ipsios régis, filii comitis FlandrÎB, et comitis Gancfredi, de ci^os casamento erat, et oxoris i(iiB oomine Jolitts, et fratris cgos Fnlconis. Testes de aoctorannento régis : Bartholomeos archiepiscopns Toronensis , Ganifridas episcopos ParisiacensîSy Adhericos episcopos Aorelianensis , Ito episcopos Sagienôi, Baldricns eqniiibrator régis , Ingenalfas magister pincema, Badnlfas dapiièr, Walerannos camerarios, Fnlco filins Genrisi et Genrisiis frater ijns , Rotbertns Gifkrt. Petms cancellarins sobscripsit. EosUchîns firmaTit capellanas, Gaufridos capelianos similiter firmaTÎt.

eoautû

Signom Philippi gioriosissimi régis.

Data Yii iduom augnstarom, anno Yiii. Philippi gioriosissimi régis. Actom apad castellum GaWi montis in Dei Domine féliciter. EustachiDS notarios ad ricem Balduini recognovit et (subscrip^it) indictione y.

Anno ab incamatione Domini millesimo lxvii. ( Charte originale conservée aux ArchiTes d'Indre-et-Loire. )

GUILLAUME LE COIIQUÉBANT OBLIGE LE CHÀPITaE DE SAIMT-PIEBIB-DE- LA-COUB A IRFÉOUEB LE HONT-GBEFFIER A BICHARD , PANETIEB DB CE PEIlfCE.

( Vers 1085. )

Tempore Guillelmi Anglorum régis, eodem rege praecipiente , dédit Normannus Ribolla, tune prefectus et decanus ecclesie sancti Petn {de Curia), Richardo Pannetario Teudum de Monte Grifferi (1); et proinde

M Mrat- Greffier

fecit ei Richardus homagium , tali conditione ut predictus Richardus et heredes sui îstud facerent homa^um cum uno equo per unum mensem, aut inserviret decano vel preposito, seu commun! capitulo, sive in Anglia, sive in Normannia , vel in aliis locis ubi Ecclesie necesse faerlt. Débet Richardus, cum ad Pascha yenit, unum de cereis reficene, illum scilicet qui die sabbati Pascbœ débet benedici. Débet etiam tam magnum facere, quod sit decem librarum. Preterea, si necesse sit, pro rébus ecclesise et pro capitulo duellum committere débet aut pugilem querere qui pro eo pugnat. Hoc factum est in presentia Guillelmi , Anglorum régis , tempore Hoelli epi^ anno quo mortuus est vir venerabilis Arnaldus epûi. Hoc vidit Hugo de Gadurcis , Patricius, Guido Hareogot, JohannesYoteri, HubertusRibOla, Angebaidus cantor B. Pétri.. .^ (Copie. aux Archives de la Sarthe. )

ACCORD ENTRE LE CHAPITRE DE SAINT-PIERRE-DE-LA-GOUR ET LES OFFICIERS DU COMTE DU HAII^E , TOUCHANT LES SÉPULTURES.

( Fin du XI* siècle. )

Tempore Heliœcomitis et Roberti Grossi, cantoris beati Pétri de Curia, facta est ingens contentio inter canonicos beati Pétri et servientes comitis de processione ad mortuos suos sepeliendos. Dicebant enim servientes quod canonici debeant ire ad omnes progenies tum familiare ,^ videlicet ad totam f^miliam magistri panetarii » ad totam familiam magistri pincernae , ad totam familiam magistri coci. Canonici autem ex parte altéra hec negantes sacramento probaverunt, scilicet Radulphus Sudnses, Droco Trassel, non quod talis eral Ecclesie consuetudo, quod ire non debebant âd eos sepeliendos, nisi ad hos prescriptos«tres magistros famulos et ad eorum uxores et filios et filias. Et si forte exierint de domo horum trium magistrorum servientium, seu matrimonio , seu aliqua alia causa, et alienaverint se ab omnibus patrum predictorum, non eis processionem deberi; et sic res scripla est. Hoc audierunt Patricius de Gadurcis, Hugo filius Guidonis..., tt totum capitulum, et plures alii. (Copie aux Archives de la Sarthe. )

666 HISTOIRE I)E L EGLISE 1)0 UANS.

HUGOU ET PATRICE Dl CHAOURCES FONT DES DONS CONSIDÉKÀBLES A L*ABBÂTB DE LA COUTURE, ENTRE AUTRES DE L'ÉGLISE DE SAINT- MARTIN DU BOURGNEUP.

Notificari litterû ad memoriam fatarorom dignum ac utile est, utaudiatiir et sciator quod Fulco filius Hanaldi,pro remédie sae anime, parentam <Iuoqiie suorum, tam vivorum quam mortuorum,uxorisqaesue, dédit Deo et S. Petro de Gultura et monachis ejus medietatem cimiterii S. Martini Novi vici cum omnibus consuetudinibus ejus, et campum de Beata, et duas olcas , unam subtus furnum et aiteram ad campum Porcarii , et aream ad faciendum molendioum ; et postquam factum fuerit, monachi habeant quartam partem; molnarium cum commuai consilio mittent, et fiduciam quam sibi faciet, faciet et monachis; quod si forisfecerit , simul illum distringent; et si emendaverit , et aliquid acceptum fuerit, monachi suam quartam partem accipient. Arripennum etiam prati dédit, indeque habuit xii solides , et uxor illius septem , et pro molendino habuit duos modios annone. Hoc donum Patricius de Cadurcts^ de qao tenebat supradictus Fulco , deditque idem Patricius monachis ecclesiam S. Martini Novi vici^ incensam et desolatam, et primitias et sepuUuram, etomnem offerturam. Aream quoqueGuilleUni,tilii Frotburgis, cum omnibus consuetudinibus dédit , tali modo ut ipse teneret de monachis sicut tenebat ab ipso. Hoc donum in capitule nostro factum est , istis videntibus et audicntibus , JoflVido de Monte Porcherii, Hugone de Laialle, Joffrido de Detorinniaco, Martine vicario, Fulcoio de Tussiaco, Guillelmo vicario , Roberto lilio Aviti ,* Warino de Tania, qui erat cum Fulcone. Nostrihomines, Herbertus presbyter, Hugo Aunilarius, Theodericus de Bru//one, Robertus vicarius, etmulti alii. — Et sciatur quod supradictus Fulco ad mortem suam cffectus noster monachus, dédit nobis unam masoram terre quam excolebat Gauterius Molnarius, et unum arripennum prati , et terram que ad sinistram partem Tie que ducit ad Cenomanicam urbem, que sua erat, excepta terra Garenioti et Normendelli, et concessit ut eam statim haberemus. Dimisit quoque nobis aiteram medietatem cimiterii S. Martini Novi vici, quam post mortem ux(»ris sue haberemus; nam antea dédit aliam medietatem et molendinum de quo nobis dederat quartam partem ; totum nobis concessit post mortem uxoris suc babendum, et insuper totam suam terrara que erat de fevo Patricii de Cadurcis, post mortem uxoris sue, tali conventionc ut ad mortem suam cadem uxor ejus a nobis apportaretur, et honorificc sepeliretur. Testes qui hoc audierunt et viderunt : Johelus abbas, qui dédit benedictioncm, monachi

Letardus monachus. Joffridus Gallidus, Garnerius filius Horvei, Joffridus cognomine Gaudinus, Durandus Faber, Ebrardus, Landricus de Quinciniaco, Trotmundus clericus , Ebrardus consanguineus supradicti FulcoDis, quem idem Fulco vocaTit ante se et osculatus est eum sub Domine vere fidei , ut si aliquis beneficium ejus calumniando impedire Yellet , ipse pro eo desuaderet. Hoc donum annuit Patricius de Cadurcis dominas ejus, quem Joffridus Gallidus adduxit de Lavalle Guidonis higus rei causa. ( Compendium historiœ abbatiœ Culturœ, )