III

09Ô HisTons I» l'isusB mi hans;

imUnilC CH181IBL8, tTAHT AU LIT DS LA MOtT, RSSTITUB A L'ABBATE DB

SAINT-AUBIII CE QU*IL LUI AVAIT lAVI*

Sciant présentes et presentiam successores, quod Haimericîis Ghesnels obedientie promissiones , qaas apud Avésiacum Deo et sancto Albino in elemosiDam dederant sui antecessores, in vita sua subtraiit et de eisdem obedientiam denudavit. Qui ad extrema fite ireniens , et se maie egisse érga monachos de rébus supradictis recognoscens , priorem illios obedientie, Stepbanum nomine, ad se accersiri jussit, et omnia que de proprio jure moAachorum erant , in quantum potuit , reddidit et successoribus suis reddere precepit. Nec post multum temporis, invitatiooe domni Hugonis, A^esiaci domini, supradicti Haimerici jam defuncti oepotis , Hugo , abbas sancti Albini , apud Avésiacum \enit , et consilio Jam dicli domini prcsbyterum illius ccclcsie , Gauterium nomine , de posscssionibus cjusdcm obedientie, quas per manum Haimerici tenebat iiyuste, ad rationem misit. Unde presbiter, sano sapientinm consilio atens, mortemque sibi vicinam adesse scntiens , in conspectu oraniom qui aderant se culpabilem de bis que supra diximus recognoirit, et misericordiam postulans , cum abbate et monacbis hujuscemodi concordiam iniit : Siquidem duas terre sextarias et quatuor stationes domorum et quatuor arpenta prati, que per longum tempus iiguste tenuerat , in manum abbatis dimisit. Abbas vero et monacbi, assensu totios capituli, eidem Gautcrio et duobus filiis suis , Roberto et Fromundo clericis , quamdiu advivcrcnt, de supradictis pratis duo arpenta bénigne concesscrunt, et quicquid super hoc reliqueraut pic condonaveruiit. Similiter et de quatuor domibus, de quibus ulterius cousus et servicia babcbimus y unum quam ipse edificavit sibi , et prefatis filiis suis, quamdiu eis vita cornes fuerit, annucrunt ; ita tamen ut in irita sua, de domo et de pratis annuuin censum pcrsolvant; et post obitum eorum, et prata el domus, sicuti fucrunt, in integrum ad jus obedientie redcant.

Hoc vidcrunt et audierunt, de parte monachorum : Guardinus , prior de Luchiaco , Guilelmus Dolensis, Ledelus Machinator, et Stephanus monachi; dcfamulis : Robcrtus prefectus, Vivianus et Andréas Piulois; de parte clcricorum : Paganus de Cortiel , Gaufridus miles , Fuicheriusclericus, Hugo Dives Garcifer , Fulcradus Goda, Ernaudus filius sacerdotis, et plures alii. ( Original aux Archives de Maine-et-Loire. )

PIÈGES lUiSTinCÂTlVES. 691

'GUILLAUME DÉ PASSAVAinr, ÉYÉQUE DU MAKS, COlCFIItkE LES DONS FAITS PAR ROBERT D^AYËZÉ A L^ABBATE DE SAIirr^AUBIK.

Wilelmus, Dei gratia Cenomannensis episcopus , universis ficiclibas , salutem. Nos yeterum auctoritate edocti ut quod fidelibus conservandùiii decrevimus scripto comniendare debeamus, notuo[i fîeri carairiiiius quod cura Roberlus de ÂvesiOy clcricus , terram et prata apud Boisleium dé donatione matris sue, que possessjones illas emerat, possideret, idem Robertus monastei^io sancti Albini Andegavensis se et ^ossessiones illas et uni versa que ipse adquisierat et adquisiturus crat , in porpetuam elcniosinam dédit et concessit, ita quod ipse tota vita sua res illas possidcbit; . post decessum irero illius , predicto mônasterio universe res ille proprie remaiiebunt. Hanc elemosinam Roberti conccsserunt Puella matet ipsius et Hugo Mochetus frater ejus , de cujus fcodo erant res ille, qui pro rébus illis majori domino debitum servitlum illius terre reddet. Robertus nero , et post ipsum monachi, duodecim nummos, pro omni servicio, pro terris illis eidcm Hugoni servient. Willelraus vero , abbas predicti monasterii , et capitulum , eidem Roberto domum eorum de Aveseio^ cum omnibus appendiciis, Iota vita illius possidendam dederunt et concesscrunt , post decessum illius ad prcdictum monasterium rcdituram. Idem vero Robertus , quamdiu domum illam possidcbit , secûm ibi habebit monacbum sàncti Albini sacerdotem , cui in victu et in Vestitu sufficientcr providebit. Nos aufem, hoc ratum habentes, ut flldc» lins conservetur, id litteris annotari et sigillé nostro fecimus coromuniri.

Huic rei interfuerunt : Robertus , prier sancti Audoeni , magister Bcrnardus capcllanus, magister Hermandus, Hugo Mochetus, Elias Giràudi, et plures alii. (Cyrographe originRl aux Archives de Maine-et- Loire. )

FOULQUES DE M ATHEFELON FONDE LE PRIEURÉ DE SAINT -PIERRE DE LA CROPTE, POUR l'abbaye DE SAINT-AUBIN.

Cum in uccessariis rébus utile sit oblivionem fugerc, congruum valere videtur quolibet scripto memorie tradere quod postcritati novinius profuturum esse. Scribimus itaque quod quidam nobilis bomo et miles egregius, Fulco de Matefelon dictus, donavit Deo et sancto Albino ejusque monacbis, pro redemptione anime sue et parentorum suorum« iû yilla qoœ vocatur Cripta^ ecclesiam in honore beati apostoli Polfi

092 HISTOIBS DE L^ÉGLISE DU XÂNS.

eonstructam totam et in iategram , sicut ipse habebat , et ccmeteriam omnemque decimam agnorum , Tituloram et porcellorum omnisqae lanificii.et omnium leguminam. Hanc vero donationem pro anima sua , ut diximus , simpliciter fecit , nec aurum yel argentom inde quesivit aat habuit. Ut autem monachi in eodem loco habitare possent , donaTît m totam medietatem décimé panis et Tini, qae ad eamdem ecclesiam pertinebat ; alteram medietatem illis condonana post môrtem Samuelis frttris soi 9 qui illam de ipso tenebat solummodo in Yita sua. Preterea donavit et decimam daorum molendinorum in annona et piscibus, medietatem qnoqoe unius furnilis et decimam omnium pasnaginorum aooram; et dominicos porcos ab omni pasnagio quietos esse decrevit : concedens insuj^er eis panagium hominum suorom ad eamdem obedientiam pertinentium , sylvam quoque snam ad omnia sibi necessaria attribuit monacbis. Concessit etiam eis , ut ibidem burgum facerent , et burgenses in eorum potestate essent, nulli hominum qualemcumque consuetudinem reddentes, nisi monachis. Anctorizayit quoque eis quidquid in omni terra sua, dono Tel emptione, adquirere possent, prêter amissionem totius seryitii sui. Pro his igitur que, ut diximus, prêter ecclesiam dlmavit , ad augmentum victus monachorum , accepit a monachis in caritatetrecentos solidos denariorum ; et insuper duas raarcas auri illi prestiterunt , quas sancto Albino reddet termino sibi ab abbate denominato. De prescriplis igitur rébus misit idem Fulco unum baculum pro dono in manu Girardi abbatis , et post super altare beatl Albini posuit , cernentibus Fulcone de Frumentariis , Guarino cellarario, Alario fratre ejus , Haimerico cementario , Gervasio mariscallo , Barbef ino , fratre Pagani cellararii , Haltone , filio Gervasii , Tetbaido et Papino pistoribus , Rosberto Aquila , Bcrnardo Vigili , Rotberto Granet.

Hec omnia superius scripta Samuel , fratcr predicti Fulconis, bona voluntate concessit in capitule sancti Albini : présente ibidem Fulcone predicto fratre suo et Hamclino de Alta Noisa, Hugone Trop-en-Prend, Matlieo de Pratellis , Gurmundo, Hubcrto de Brolio Hermùnt , Audefredo Diabolo, Pagano Cellerio, Roberto de Treviis , Constantino Carbonello, Firmato , Rainaldo Recordello , Hugone Trop-S'esbat. Pro hac concessione habuit idem Samuel unam mulam decem librarum.

Hugo quoque filius Fulconis , post aliquantum temporis, venit cum pâtre suo in capitulum sancti Albini, ibique et prcdictum donum patris sui et insuper quidquid ex illa die pater suus monachis sancti Albini donaret aut venderet bono animo concessit, dato illi proinde uno pellizione varie a monachis. Hic etiam présentes fuerunt Mainardus Bos, Titbaldus de Loio , Matheus , Robertus Pirarius , Paganus cellerarius , Rainaldus de Sorgiis , Gervasius, Firmatus Marescalli. (Archives de Maine-et-Loire. Copie faite par D. Thareau. )

PIÈGES mSTIFICATITES. - Q9î\

^ÀHU£L DB LA CtOPTB , ÉTANT At I,IT DB LA MORT , FAIT Ulf DOH AU , PRIEURÉ DB SAINT-PIERRE PB LA CROPTB.

(l'an 1118.)

. Anno ab Ineantatione Domini Hcxyiii«, cum Samuel de Cr^ta graviter infirmaretcir, ventt ad eum Hugo de Matefelon, nepos ejus, quo présente cum ille elemosinam suam contulisset, rogavit eum ut elemosi-uam quam ipse Samuel et Fuico frater ejus, pater ipsius Hugonis, Deo e( saiicto Albioo ejusque monachis apud Criptam donaveroni, concederet et conservaret; quidquid scilicet donaverat vel daturus erat. Hoc itaque Hugo benignissime cum multis lacrymis fecit. Gonceesit Yidelicet elemosinam supradicti patris sui et patrui sui ; promittens illi, fide média, osculum ei daodo , pro bac re, sub nomine fidei, ut iilam toto tempore Yite sue consenraret, et quod eam, si non augeret , minui nullo modo pateretur.

Hoc secundo kalendas septembris, in domo ejusdem Samuelis, factum Tiderunt et audieront monacbi : Radulfus de Liudo, Albericus de Cam" berliaco, Joannes Modicus; de laïcis : Hamode/{t/t7/e, Robertus Bacnm, Hildricus Maillard , Ballonus , Radulfus de Broil'Hermant , Rainaldus Servions , Joannes Bonet , Cotardus armiger, Guido, nepos Hamelini, Wido, clericus de Dotii}. ( ArcbiYes de Maine-et-Loire.— Copie faite par D. Tbareau. }

OBRYAIS DE LAUNAT REÇOIT L*HABIT MONAfrTIQUB ÉTANT AU LIT DB LA KORT , ET FAIT UN DON AU PRIEURÉ DB LA <:R0PTB.'

{Xn^ Siècle,)

Quoniam labilis est bominum memoria, ad notitiam presentium fbturorumque presenti scripto mandare curaYimu8,quod Gerrosius de Alneto^ Tîdens patrem suum Rainaldum in extrême exitu anime Yalde laborantem, petiit a Rotberto, priore Cripte, ut monacbili habitu eum indueret, quatinus ab bigus vite miseria facilius transmigraret. Ciigus petitioni predictus prier bénigne annuit , et per manum Gervasii Rainaldum in monacbum recepit. Prefatus igitur Gervasius de sainte anime patris sui soUicitus, dédit Deo et sancto Albino in elemosinam, pro anima patris soi GerYasiiqne ryI sai et sua et parentomm saomm 9 dedmani daim

694 HISTOIB£ DB L^ÉOLISE DU 1£ANS.

da Alneto, talleativam et sex denarios Genomannenses Minui censtu, quos reddit in die Pasche priori Cripte Gaufridos Ghartenos de terra Oberterie. Hoc donum concessit supradictas Gerrasias Dec et sancto Atbino ejasque monachis in elemosinam solidum et quietum , sicut ipse tenebat , et Robertum priorem iovestivit, cum assensu matris sue Hadaise sororisqoe sue PQtronille et Roberti fratris soi et Rotberti patrui lui , Tidentibus et audientibus istis : Guillelmo Carrel , Guillelmo de BreulliOf Fnimundo Berenger, Jobanne presbitero, Rotberto sine terra, 0t muitis aliis. *

Defuncto itaque Rainaldo et allato AndegaviSy ibique in cimiterio monachorum honorifice scpulto , venit sepe dictus Gervasiiis cum Rotberto patruo suo in capitulum sancti Albini, donumque quod apud Criptam fecerat, corain omnibus fratribus recitavit, recitatùm confirma- Tit; saciendo donnum Guarinum Y^onis, priorem claustri, cum quadam Tirgula , quam postea saper altare beati Albini posuit , videntibns et audientibus istis ; de monacbis : Petro Billon cellario, Rotbei^to Gundran panetario, Jobanne cantore, Rotberto priore Cripte, Petro Britone inbsacrista, Jobanne aculeario, Guillelmo Symia, et pluribus aliis; de famnlis : Galterio de Turre, Hugone Pince^Micbe, Jobanne de Hospicio, Russello de Maris cannia, et aliis muitis. (Cyrographe original aux Arcbives de Maine-et-Loire.)

mttTlTVTfOir DB DIMES AU PKIEURé DB LA CKOPTB PAR PATKN BOGUEItEL,