‹ Histoire de l'église et du diocèse d'Angers (volume 2)Chapitre 28 sur 40 · ÉPITAPHES D'ÉVÊQUES D'ANGERS · texte numérisé non relu

ÉPITAPHES D'ÉVÊQUES D'ANGERS

QUI SE LISAIENT AUTREFOIS DANS l'ÉGLISE CATHÉDRALE OU DANS D'AUTRES ÉGLISES.

Epitaphe de Geoffroy -le-Tourangeau.

Bruno pater, jucunde senex, mitissime Prsesul Cujus cor pietas, lingua mel et lac erat. Si tibi culpa fuit, quod nullum laedere velles Quale tuum roeritum cum bona culpa fuit ! Quid tibi care pater, Glerus populique precemur Ut quod tu nobis, hoc tibi sit Dominus. Hic jacet Andegavae Gaufridus Episcopus urbis Si caro pontificis mortua nomen habet.

At si spiritui magis hoc aptare velimus Non jacet hic Pnesul sed super astra sedet. Quod si corporeis tantum situs est tribuendus, Nec stat, nec recubat, nec super astra sedet. Gloria carnalis pernicibus evolat alis Quaa mundum paret gloria, fine caret.

Gantor Gaufridus, Cantorum nobile sydus, Dives agris, domibus, serviliis, opibus; Prudens, famosus, probus, impiger, ingeniosus Transiit ut fumus, hac in humo fit humus. Actio causarum civilis dictio juris, In quibus ingenio fixerat et studium.

Epilaphe d'Ulger, près de la porte du cloître,

Hic jacet Ulgerius teneris consuetus ab annis Linguâ, mente, manu fructificare Deo.

Hujus opus multis prodesse, monere, docere, Flentem solari, nudum vestire, superbum Frangere, nec quemquam lsedere, recta sequi.

Epitaphe de Guillaume de Beaumont, dans le chœur.

Bellimontensis Guillelmus et Andegavensis Prgesul in hàc tumbâ tumulatur vera columba, Cujus erat pietas sibi nescia ponere metas. Si numeres numeris quater X. cum mille ducentis , Scire obitum poteris tumulo présente jacentis Si septem lustris annum des ter replicatum, Tôt pater illustris hune rexil Pontifieatum, Quem cum viceno quintoque eseperat anno, Lux Cleri prœclare pater qui per tua sœcla, Noster eras Moyses , nunc modicus cinis es, Ore colende satis in tempore posterilatis; Qui nondum nalis exemplar eris pietatis. 0 decus Ecclesiaî veteri conformis Heliae Praatendens specie mentis aroma piae , Andegavis plora mortem Pastoris et ora , Ut locus aptus ei detur in aulà Dei.

Urbs desolata pio Pastore viduata, Guillelmi fa ta doleas nimis accelerata. Dat se divinis per lustra quater duo rébus Sublatis binis annis tredecimque diebus.

rm

Epitaphe de Michel de Villoijseaa , dans l'église des Dominicains (1).

Villa creavit Avis Michaelem sic tumulatum Et dédit Andegavis Dominus sibi Pontificatum. Doctrina clarus, cunclis dulcedine carus, Ecclesise tutor, clerum probitate sequitur. Summe Deus cseli qui lsesus cuspide teli, Clamasti ter Heli , veniam des huic Michaëli. Funus Avis Villae Michaelis sic cape mille, Misce bis centum triginta quinque bis unum.

Epitaphe de Nicolas Gesland, dans le chœur.

Andegavis natus et ibidem Pontificatus, Mundo sublatus jacet hic Nicolaus humatus , Hic quem tumba tegit, vivens bona multa peregit, Hic oculus ca3CO, pes claudo, linguaque muto, Hic vestis nudo, mendicis esca, pupille Tutor, vir viduis, pia viscera gessit egenis, Hic pius et mundus, mitis fuit atque jucundus, Hune luget mundus, sua mors illi grave pondus. Andegavis plora Pastorem , nec minus ora, Ut Deus absque morâ trahat ipsum voce sonorâ , Et prece sis supplex monet hoc aflectio duplex, Filius atque pater fuit hic, tu filia, mater, Hune sanctum flamen capiat? dicat chorus amen.

(1) Ce tombeau, placé au milieu du chœur, était magnifique.

Epitaphe de Foulques de Mathe félon, derrière le maître-autel.

Hic jacet Dominus Fulco de Mathefelon statura décoras, lingua facundus, legum doctor, niullis scientiis providus, et in agibilibus circumspectus , hospilii decus, honoris tilulus, zelator justiliae, pugil ecclesiae, episcopus Andegavensis per xxxn annos et amplius et obiit die martis ante nativitatem Domini anno ejusdem mccclv.

Epitaphe de Jean de Beauvau, dans la chapelle des évêques.

Hic jacet generosus vir reverendus in Christo pater et dominus Joannes de Beauvau, hujus insignis ecclesine quondam pastor egregius, omnium scientiarum, ac bonarum lilterarum perilissimus, adeo decorus, ut suse nobilitalis virorern, ac calidi acumen ingenii etiam facie prœferret. Obiit autem anno Domini millesimo quadringinlesimoseptuagesimo nono die 23 Aprilis : cujus anima in pace quiescat.

Epitaphe de Jean Balue , dans V église de Saint e-Praxède ,

à Rome.

Deo Optimo Maximo Joanni Andegavensi episcopo albanensi : hic héros prospéra et adversâ varia usus fortunâ, in Piceno sub Innocenlio VIII, legatum agens sepluagenarius gloriosè obiit, instabilitatis humanae exemplum memorabile. Antonius episcopus veteris amicitiœ mernor posuit.

Epitaphe de Jean de Rely, dans la chapelle des évêques.

Joannes de Rely, Attrebatensis, nobilis génère, nobilior tolius vitae sanctimonià , pliilosophorum , theologorumque

retatis meae longé p ri mus , eu m concionandi admiratione in me omnes convertissent, conspirante regii sanguine procerum menle, pubescenti Carolo Régi VIII. Confessor lectus, Decanus divi Martini, mox episcopus Andegavensis creatus, sanctissimi régis pectus erteci viliis curialibus impenetrabile, in pauperes ecclesiasque liberalissimus, mihi parens immemor senectutis, memor Ciiristi ardenler gregi meo evangeliso , morbo correptus obdormio anno Domini 14-98. Martii 27.

Epitaphe de Jean Olivier, dans la chapelle des évêques. Elle était inscrite sur une table de marbre et au-dessous de sa statue.

Janus Oliverius jaceo hic sub marmore duro, Illius sedis eram prsesul et immeritus.

Peccavi, fateor! quis enim oflendisse negavit? At venia in Christo spes mihi firma fuit, Qui nostrum gratis aspersit morte reatum , Et nos non nostris justificat meritis.

Autre epitaphe du même prélat, composée par lui et gravée sur une lame de cuivre.

Inquiris hospes quis siem , non sum amplius.

Quid agam? putresco et vermium grèges alo ,

Qui fuerim? ineptus Janus Olivarius,

Peccator omnium unns prsemaximus.

Unde? Urbe natus nobili Lutetiâ.

Quo functus olim munere in Republicâ?

Primum Archiabbas, Andium post Pontifex.

Qua3 otia? Sacratas paginas evolvere.

Quid hâc in urnâ superat? ossua et cinis.

At quo animus? hospes contine, scire hoc nefas.

Arcana Divum non deeet scrutarier Neu quid negotii sit Jovi cum manibus.

Satis superque nosse eril fidelium Post fala mentes non mori , at quiescere Donec resurgant in priori corpore Augustiore quam antea felicius Yiclurœ in ce vu m cum beatis omnibus. Jam nosti abundè qui fuerim, at altissimus. Quando in tenebris nequo nunc te agnoscere Salle m hospes unum hoc tête ut agnoscas rogo Optesque veram mortuis pacem omnibus.

Epitaphe de Gabriel Bonvery, dans la chapelle des èvêques.

Gabriel Bouvery cum in Ponlificali dignitate vixisset annos 32. Obiitanno Domini 1572. iEtatis 66. Hospes quid sit vides, Quid fuerit cognosti, Quid futurus sis ipse cogita.

Epitaphe de Claude de Rueil, dans la chapelle des èvêques, où il avait un beau tombeau.

Sous sa statue au bas du tombeau , on lisait :

Claudïus de Rueil Episcop. And. omnia omnibus, Orate pro eo.

Au-dessous de trois panneaux , on lisait :

Morare vialor, et mirare, hoc in sepulcro expertem sepulcri memoriam Reverendissimi Domini Claudii de Rueil Episcopi Andium , anno mdcxlix. Januarii xx. aetat. lxxiv. vixit qui moii non debuit, nisi ut immortalis viveret , unius in lucro jacturara omnium luge, si Andcgavus es, luge.

Du côté du palais épiscopal , sur une table de marbre , on lisait :

Piis Manibus Pontificis sui Capituluin Ecclesise Andegavensis , hoc grati animi monumentum posuit. Sta viator ubi stetit illustrissimus Praesul Claudiusde Rueil, communem vilse lerminum adeplus, haud communi via Lutetise Parisiorum nalus, ac primis annis orbatus utroque parente, in Andegavensi Academia enutritus, in Carnotenci Ecclesia Canonicatum , in Turonensi Archidiaconatum gessit. Henrici IV post Eleemosynarius, a Ludovico démuni Tertio decimo Baionse creatus Antistes. Aulam regiam sine illecebrà et morâ deseruit, omnium illecebram et moram. Baiona evocatus Andegavum, suse mansuetudinis et prudentiae fructum, publicam Ecclesiae postliminio resiituit annos jam plures exulem. Guillelmo Rusaeo alteri avunculo , factus in pontificatii ex intervallo successor ejus hic recondi voluit, ut cui episcopali solio diurnâ sorte junctus fuerat, eidem et tumulo jure propinquitatis sociaretur : alteri Marlino Rusaeo, longâ regni administratione et publicis consiliis claro., sacratâ in imagine memoriâ, vicem beneficiorum gralus nepos reddidit, dum rébus sacris et ovium saluti pastor invigilat, Ecclesise suae jura magno animo vendicavit, œdes deciduas instauravit ac splendidiùs inslruxit : domestica quiète dives, basilicam hanc sacra supellectile et veste ornata, ne quid Deo non redderet, etiam testamento de asse haeredem reliquit. Fato functus est anno setatis septuagesimo quarto, salutis humanaa circiter mdcxlix. Januarii die vigesimâ , tôt beneficiis perpetuam fralernse caritatis memoriam promeritus, preces pro pace anima3 a te quisquis hsec legis postulat , requiescat in pace.

Autre épitaphe placée à la gauche du tombeau.

Continuus ibat Prsesulis sancti labor, Nullam quietis pro grege alternans vicem,

Deus quietem , pacis auctori dédit , Sibique habere voluit, ut dederat gregi Prsesagus ergo lucis extremœ , Deum Mente haurit avidâ, captât extremam domum, Vicinam astris , patriam qualis subit Redux , ovatque talis extremo migrât Olivo iunctus, et sacro pastus cibo , Moriturque penus, vixit ut plenus Deo Et totus uni , cujus est , animus redit , Suo senatu coram , et in cœtu sacro , Natorum ut eegros inter amplexus parens Lacrymasque , gaudens unus , impertit suis Gœleste munus , ultimùm dicens benè Valesque, slant maesti, omnium haeredes licet Ex asse linquat, nempe thesaurum sibi Plus œstimabant sere , plus auro virum.

Cor hospitale vivus et moriens dédit , Junctasque cordi tradidit cunctas opes ; Thésaurus et cor vinculo affectant pari Commune factum. Pro tôt acceptis bonis Divine Prœsul, munus hoc Andes ferunt, Sacros in eede quos Senatores habes, Tuus perenni marmore impressus favor.

Tuîque amoris hic amor noster memor Stabit, columnis quandiù hsec stabit domus, Cum quà cadente non tamen gratus cadet Animus tuorum, vivum amori vindicat, Amore vives semper in nostro recens, Dum marmore saxo corpus ornatur tuae Memor quotannis ara stans animac frequens , Pacem orat , et tu perge pacato gregi Orare , quod nos principi pacis decet.

Requiescat in pace.

Devant le tombeau, on lisait cette courte inscription :

Hic sacer Antistes jacet Illustrissimus D. Claudius de Rueil. Per quem sacra pax , quse jacebat, stetit stabitque, tantœ illo melius pacificatori suo Andes Canonici sacro in marmore œterna ponunt terminalia, requiescat in pace.

Epitaphe de Henri Arnauld, dans la chapelle des évéques , au bas de l'escalier qui conduit à Vévéché.

Hic jacet

Henricus Arnauld

episcopus Andegavensis

obiit

die vin junii

anno domini mdcxcii

requiescat in pace.

PIN DES PIÈCES JUSTIFICATIVES DU PREMIER VOLUiME.

Page 1