LETTRE CCXLIII

Compliment à M. l'abbé Poncet, nommé à l'évêché d'Angers.

« Vous voilà, Monseigneur, où je vous souhaitais et où vous deviez être depuis longtemps, tout jeune que vous êtes. Les qualités que Dieu vous a données pour remplir les fonctions de l'Episcopat, les talents que vous avez exercés soit dans le ministère de la parole soit dans la conduite d'un diocèse, et les services que vous avez rendus à l'Eglise dès que vous y êtes entré, nous donnaient le désir et l'espérance, et à vous le droit d'y être élevé comme vous l'êtes. Personne ne vous l'envie, personne ne demande pourquoi? Pareils choix réjouissent tout le monde et moi surtout qui suis avec une ancienne amitié et un respect encore plus tendre, Monseigneur, votre, etc.

» A Nîmes, ce 11 avril 1709. »

Bref du pape Clément XI, à, M. Poncet, évêque d'Angers.

Venerabili Fratri Episcopo Andegavensi Clemens PP. XL

Venerabilis frater salutem, etc. Eodem penè tempore, quo gravi cum animi nostri mœrore intelleximus theologicas Facultates Parisiensem et Nannetensem eo temeritatis processisse, ut quae pro muneris sui debito antea egerant in obsequium novissimae Constitutionis nostrge, cujus initium est : Ugenitus Dei Filius : non sine ingenti earum existimationis labe, parique Christi fidelium offensione, impudentissime abrogaverint ; omnipotens Deus vere pius, vere misericors effecit, ut in doloris nostri levamen acciperemus, qua alacritate ex opposito theologica facultas Andegavensis suam ipsimet nostrae Constitutioni obedientiam palam, ac in oculis omnium declaraverit. Primum itaque ea de re divinae bonitati, ut par erat, gratias egimus, et nunc Fraternitati tuae peculiarem intimumque gratae mentis nostrae sensum explicamus : satis compertum habentes quam enixe, singulari tuo impellente zelo, eamdem Andegavensem facultatem ad ostendendam tam necessario tempore ac in lucem proferendam veterem suam erga Apostolatum nostrum devotionem incitaveris. Illud insuper a te flagitamus, ut praedictae Facultatis doctoribus non modo paternam nostram erga ipsos hoc praesertim nomine, propensam voluntatem prolixe testeris, verum etiam luculenter aperiaspraecipuum, quo tenemur, desiderium eorum rationibus quoties occasio suppetit reipsa suffragandi. Id porro tibi ipsi praestare vehementius cupimus ; non dubitantes quin spectata virtus tua, quae magna cum sui nominis laude in errorum extirpa tionem, orthodoxaeque doctrinae tutelam strenue hactenus incubuit, egregio proposita, majori semper contentione, ac studio, etiam in posterum Deo bene juvante, constanter insistât. Ad nos propterea quod pertinet, omne tibi a Pontificia authoritate et a paterna charitate nostra praesidium polliceri debes;

tibique, Venerabilis Frater, ac perte prœfatae Facultati Andegavensi Apostolicambenedictionem peramanter impertimur. Datum Romae, etc. die prima Maii d 716.

Tiré des œuvres du Pape Clément XI, tome 1".

Bref du pape Clément XIII à M. de Grasse, évêque

d'Angers.

Venerabili Fratri Jacobo Episcopo Andegavensi. Clemens PP. XIII. Venerabilis Frater, salutem et Apostolicam Benedictionem.

Lecta pastorali epistolâ, quam ante hos septemdecim menses dédit Fraternitas tua, magnum mœrorem cœpimus, quod a rectâ via in quâ benè currebas, ad dévias semitas videris esse transgressus. Et nostram quidem aegritudinem spes quaedam leniebat, futurum ut clamons Ecclesiae perculsus, ad rectos Episcoporum collegarum tuorum sensus unde digressus fueras, aliquando revertere. Sed quoniam voces illae ad aures tuas videntur non pervenisse, Fraternitati tuae tandem scribere constituimus, ut per os nostrum intelligas quae admiratio Epistolse tuae , atque etiamtui, in gravissimâ re, a fallacibus hominibus fortasse decepti, nos et bonos omnes ceperit miseratio. Has autem litteras nostras te in bonam partem confidimus accepturum dicente Scripturâ : Vir prudens et disciplinatus non murmurabit correctus ; et : Qui reclus est corrigit viam suam. Ad hoc salutare tui commonendi officium nos impellit tum ipsa caritas nostra quam tibi Episcopatûs necessitudine nobiscum prœcipuè cunjuncto debemus eximiam, tum potissimùm regendae universalis Ecclesise munus divinitùs nobis impositum, cui putaremus magnâ cum anima? nostras pernicie déesse, si te non benè incedentem taciti spectaremus. Ac primùm quidem, quod inter Episcopos numerabare, qui raptam ad Tribunal quo fas eratduci,

veritatem, ac penè non obrutam, apud Regem Christianissimum defenderunt, gaudebamus te in partem hujus laudis venisse, quam praeclari illi Antistites apud universam Ecclesiam retulerunt. Nunc post editam pastoralem illam epistolam tuam (quod dolentes audimus) mirantur omnes hanc tuam agendi rationem, quod idem nunc sciens et prudens solemniter neges, quod haud ita pridem. causa cognitâ, sciens itidem et prudens solemniter affirmaveras.

Deindè, famosus Assertionum liber ab iis consarcinatus qui Ecclesiae sunt à multo tempore infensi, adeo tibi probatur, ut benè et egregiè factum praedices, quod ad primores Pastores fuerit transmissus ; quo tam ennihil Episcopis injuriosius, quibus quod ammodo vel socordia exprobatur, vel ignorantia. Atqui non eras nescius, jam ab Apostolicâ sede et à Gallicanis Episcopis pravas in doctrinâ morum propositiones jamdiu fuisse proscriptas? Factum illud eo minus decuit à te laudari, tum quod nobis et Episcopis inconsultis, de rébus quodammodo praejudicatum fuerit, quae ad Ecclesiae tantummodo judicium pertinent; tum quod etiam, contra quàm iisdem Episcopis visum fuerat, rationibus potissimùm ex famoso illo Assertionum libro petitis, clerici regulares societatis Jesu in isto Regno fuerunt extincti. Hue accedit, quod propositiones omnes ad immanem molem ineo libro concervatas videris nullo delectu, nullo adhibito discrimine reprobare, eorum omnium ex improviso immemor factus, quae in eo libro gravissimè reprehendenda ab Episcopis collegis tuis acceperas, qui in eumdem Assertionum librum conqueruntur esse conjectas nonnullas opiniones in scholis communes , quasdam etiam quas ferè innumeri sequuntur Theologi et juris utriusque Consulti : Tum, quod deterrimum est, quasdam in erroribus numerari, quas inter Theologos omnes constat esse verissimas. Propter hanc tuam inconstantiam, quâ te ab Episcopis bene sentientibus segregasti, et ob tuam omnem in hac re agendi rationem, vix credas, populo tuo quantum objeceris scandalum. Quod ut quam. primùm removeas, te in Domino rogamus et obsecramus. Nos quidem primùm Dei misericordiâ confisi, quem impensissimè precamur, te ut divinâ luce suâ collustret suaeque gratiae numine permoveat; deinde certiores facti à Christianissimo Rege, per facilem ad Episcoporum Gallicanorum animos patere aditum monitionibus nostris, nondum ex hac sacra Reati Pétri Sede tollere voluimus Apostolicam vocem : cùm praeterea Spiritus Sanctus nos moneat : Corripe proximum, antequam commineris. Quod si nostris hisce adhortationibus, quas testis est

Deus ex amore erga te nostro unicè proficisci, te, quod in Domino confidimus, commoveri contingat, non tam tui causa, quàm etiam nostri gaudebimus quod inde pedem retuleris, quo te progressum non oportebat, nec nobis ea capere opus eritconsilia, quae à lenitate nostrâ ipsâ Apostolici Officii nostri nécessitas extorquebit. Tibique, venerabilis Frater, nostrse erga te benevolentiae testem Apostolicam benedictionem peramanter impertimur.

Datum Romse apud Sanctam Mariam Majorem, sub annulo Piscatoris, die 19 septembres 1764, Pontificatûs nostri anno septimo.

MiCHÂEL-AnGELUS GlACOMELLUS.

Nouvelles de l'Eglise de France.