ET SEPULTURA

Di: ORDINE COLLF.CTARUM AD OFFICIA MORTUORUM.

Quotienscumque agitur pro fratre extra monasteriuin defuncto officium, collecta Omnipotens scmpiterne Deus prima dicitur; pro defuncto vero in monasterio, Deus cui proprium est misereri semper et parcerc te supplices; ad reliqua vero septem officia quœ sequuntur, Deus eux proprium est misereri prima dicitur, deinde Prœsta Domine qusesumus; finitis septem officiis, Deus cui proprium est dimittituromnino. et Prœsta Domine prima dicitur. Quod si inter septem officia anniversarius dies de aliqua eminenti persona evenerit, quo scilicet oporteat signa aliqua pulsari, pra'missa Prœsta Domine sequitur Deus cuiproprium ut ipsum officium in septenario computetur subjunctis nihilominus ceteris; si vero anniversarius fuerit de aliqua muliere. pra-missa Qusesumus Domine, sequitur Deus cui proprium. deinde Prœsta Domine.

Notandus summopere usus qui atermino septuagesimali usque in kalendas novembris tenetur; nam si in Quadragesima privatis diebus ante sextam brevis de aliquo fratre nostro delatus fuerit. agitur officium cum tribus tantum collectis, id est Omnipolens. Deus venise. Fidelium Deus ; non tamen propter illud vespertinum est omittenduin officium. Si vero dicta nona brevis venerit, quia deinceps aliud non est agendum, pra'missa Omnipotens pro nuper defuncto, sequitur aut Deus cui proprium pro septenario. aut Prœsta Domine pro anniversario. Si vero post Pascha ante nonam delatus brevis fuerit, fietolficium post nonam modo pru'dicto ; ad vesperas vero vel matutinas non ipsa dicitur prima qufe ad officium. quia magis ad septenarium vel anniversarium tiuam ad illud primum pertinet officium. Sollicite etiam providendum est ut si anniversarius venerit de quo scilicet in régula sit preenotatum ut duodecim pauperes inde reficiantur, omnia faciat signa pulsari et Prœsta post Omnipotens recitari, nisi forte idem anniversarius de nostro fuerit abbatc, quia tune preocedet Prœsta Domine, nisi in prœsentia defunctus adfuent.

Sciendum quoque quod [per] omne jani dicli temporis spatium ad matutinas qua\ post duodecim lectiones, diebus privatis canuntur. Prœsta Domine non dicitur nec Deus cui proprium, sed tantum Omnipotens cum aliis quœ sequuntur. scilicet Deus venix et Fidelium, quia videlicet ea^deni matutinee nec ad anniversarium pertinent nec ad septenarium, sed solumniodo pro fainiliaribus nostris sine antiphonis canuntur. Quamvis ad matutinalem missam prima dicatur Suscipe, sane in festivitatibus Quadragesimeo et in Rogationibus [ quamvis | officium [non] agatur, matutini tamen et vesperi sine antiphonis dicuntur, quibus très supradictte adduntur collecta'.

Xotandum vero quia omnia quœ pro fratre nostro noviter defuncto superius agi debere (22) diximus, ter quoque in anno pro cunctis familiaribus nostris utriusque sexus defunctis excepta percutione tabulée consuetudi-

Fratcr qui se. infirmitate ingravescente , senserit in proximo ab hoc seculo migraturum, de omni conscientia sua domino abbati vel priori confitetur, et si in capitulum vult ire, ostendit priori vel per se vel per infirmarium; et postea adducunt eum duo fratres inter manus, si est adeo infirmus, et petit veniam reumque se de multis negligentiis contra Deum et contra illos confitetur. Absolvit eum prior et, cunctis respondentibus Amen, ipse omnes si quid contra eum deliquerint absolvit; postea reducitur. Reductus rogat ut oleo infirmorum ungatur et tune collocatur in lecto ad terram demisso, ubi fratres possint undique circumstare. Tune prior qui tenct ordinem innotescit armario et armarius prœvidet cuncta ad hoc necessaria. scilicet sacerdotem quem indui facit alba et stola. et juvenes (|ui déférant aquam benedictam et crucem et candelabra; ipse vero portât oleum. Tune paratis omnibus procedit processio. subsequitur sacerdos et per antiquam consuetudinem totus conventus pr<t'cedcntibus antiquis; imposito 1. psalmo et postea si opus fuerit adjunguntur Deus in nominc tuo. Deus in adjutorium.

Imprimis postquam illuc ventum fuerit. dicitur heee collecta a sacerdote, preemissa salutatione, Omnipotens scmpiterne Deus qui per beatum apostolum dixisti : infirmatur quis in vobis etc. imponuntur septem psalmi cum antiphonis. uti mos est. Intérim sacerdos facit unctionem hoc modo : pollicem oleo illinit et cum pollice signum crucis imprimit primitus inter scapulas ita dicendo : In nominc Patris et Filii et Spiritus sancti ungo te oleo sacrato ut per liane unctionem accipias plenam peccatorum remissionem; super utrumque oculum Per islam unctionem et suam piissimam misericordiam indulgent tibi Dominus quidquid deliquisti per visum ; super utramque aurem. per auditum ; super nasum. per odoratum ; super utraque labia, per illicitam locutionem ; super guttur, per gustuw ; super pectus, per illicilas cogitationes seu per ardorem libidini<: super manus, per lactum ; et si non est sacerdos. interius, si sacerdos, exterius; super pedes, per incessum. Quo facto lavât manus et prius in pane ter fricat et heec (23) lavatio non nisi in igné vel in loco mundo et abdito solet infundi. Tune, si infirmus non communicatur. ab ipso sacerdote dicuntur omnes ex more collecta1, piwmissis his capitulis Salvum fac. Mittc ei Domine. Nihil proficiat inimicus in eo. Esto ei Domine turris forlitudinis. Collecta^ Deus qui famulo tuo et cetera?.

Si autem communionem sacram percepturus est. tune ab alio dum dicuntur pra^fata- collectée, et ipse, intérim cruce et aqua benedicta remanentibus. cum geminis candelabris per parlatorium redit comitante armario ; semper enim pro ungendo fratre vel communicando in infirmariam per ecclesiam beati Benedicti itur, nisi conventus ibi sit, et per parlatorium inde reditur. Postquam in ecclesiam

venermt, unum de quotidianis calicibus in armario accipit vel sacerdos vel armarius, prius tamen lotis manibus, et vinum et aquam ac si missa inde cantari deberet infundit; tune sacerdos ad majus altare super quod dominicum corpus servatur accedit, et petita venia, priusquam aecipiat, incensat; postmodum accipiens super ipsum calicem tenet, <'t tune, ab armario tain manus quam ipso ealix linteolo mundissimo cooperiuntur. Illi qui sunt in choro quando discedit ab altari, veniam pro reverentia dominici corporis petunt; similitcr. ubicumque viderint eum fratres transeuntem. faciunt. Interea curatur ut infirmi bucca lavetur. Prius autem quam recipiat. Confiteov dicit. et fratribus in ■ commune Misereatur respondentibus, solus sacerdos prosequitur Indulgentiam , etc. Ipsum autem percipit dominicum corpus. Propter cautelam. si adeo gravis est, antequam dominicum corpus percipiat, de eodem particula in supradicto vino immittitiir; quo epotato ebibit quoque ablutionem calicis et, si potest, ablutionem digitorum sacerdotis et adhuc calicis; si non, alius biberit; adhibetur quoque ei crux a sacerdote ut eani adoret et osculetur. Redit conventus.

Postquam autem frater ad hujusmodi venerit infirmitatem. adhibetur ei unus famulus qui non habet aliud facere nisi ut obsequatur infirmo; sed et in nocte l'amuli omnes qui sunt in infirmaria diligenter excubant ne obitus ejus improvisus eveniat. Crux est contra faciem ejus aftixa et lumen usque ad clarum diem non defuerit. Si quis frater est ita religiosus cui hoc pro singulari libuerit affectu ut ipse quoque remaneat cum infirmo excubans, libenter ei prior acquiescit. Famnli qui sunt in tabulis multuni exercitati. multum quoque periti. cum viderint jam ejus exitus horam imminere, cilicium ad terrain expandunt, et cinerem in crucis modum desuper spargunt, et infirmum de lecto in cilicium ponunt ; deinde infirmarius débet priori notificare quod ille frater sic est prope suum fineni. Prior vero. si îrger habuerit memoriam, pnreipit alicui fratrum ut légat coram eo passiones; si autem non habuerit. prreripit duobus ut indesinenter ihi cantent psalmos donec notum sit et pateat animam de corpore jam egressuram sine longa mora.

Cum autem anima de corpore egressa |est|, mox percutitur tabula fortiter et cum festinatione in claustro ante gradum dormitorii. prias (24) si nox est accensis lucernis in claustro infirmarire, et per auditorium [per quod] itur in infirmariam. Quo signo audito fratres mox ad ecclesiam omnes accedunt, et, omnibus congregatis. campante de choro novem vicihus modicum pulsantur ; deinde prtecedentibusaqua benedicta.cruce, thuribulo cum copia incensi, viam per ecclesiam Sancti Benedicti, prti'cedentibus pueris ac deinde antiquis. subsequentibus juvenibus, aggrediuntur ad corpus ; dicunt autem omnes magnum symbolum Credo in unum Deam, donec omnes sint ubi jacet defunctus. Tune ababbatevel priore, aut ab alio ad niitum cantoris, fit commendatio animœ cum litania et orationibus consuetis.

Cantoris est innuere aliquibus fratribus qui eum lavare debeant, qui prope corpus accedentes stant ibi r|uousque incipiatur i 1 la oratio Migranti famulo (i/o; tune conventus exit de quotidiana et incepto Placebo venit in claustro infirmariœ et implent ilii officium defunctorum, subséquente collecta Omnipotent sempilerne Dnus cui nunquam,

quœ dicenda est ab eo qui animam commendavit. Tune ipsi fratres qui lavaturi sunt corpus ipsum accipiunt et portant in atriolum huic officio deputatum, comitantibus eos fratribus qui portant aquam benedictam, cruceni et thuribulum, et etiam armario atque agente, cum iis qui cum eo sunt, idem officium quod conventus agit. Sciendum est autem quoniam neque lavant, neque portant, nec in sepulcrum ponunt defunctum alii fratres quam qui ei sunt similesin ordine. Mox autem utobierit,secretarius providet ut omnia signa pulsentur. Ad camerarium pertinet aquam calidam ad hoc opus et eaquibus induendus est providere. Ponitur super tabulant ad hoc solum provisam et deputatam ; nudatur, et dum a vertice asque ad plantant pedis lavatur. exceptis verendis quœ staminea jugiter cooperta tenentur, qui servit de thuribulo jugiter incensat corpus. Sciendum autem quoniam non est consuetudo ut unquam refectorarius aut hebdomadarius coquinœ vel sacerdos et diaconus majoris niiss;e seu subcellarius sive panetarius lavent corpus defuncti. Lavatus vestitur staminea, cuculla, caligis; paratis autem a camerario acubus cum filo, capellum cucullœ desuper sudarium et faciem ab utraque parte consuitur ; super pectus manus complicantur ipsaque cuculla per loca consueta tota ita constringitur ut nulla sua parte sit laxa ; calcei quoque ad invicem consuuntur. Tune lavato corpore et parato, abbas aut prior spargit in feretrum aquam benedictam et incensat. et corpus similitcr. positoque eo in feretro desuper eoopertorio operitur, et portatur usque ad ostium contra conventum. Finito autem officio cum collecta Omnipotens sempiterne Deus cui nunquam, dieu n^ie Hequieseal in pace (25) percutit prior semel tabulam : tune cantor alta voce incipit Pater noster, quem omnes inclines dicunt, et abbas vel prior prœmisso capitulo consequenter dicit cum unofine collectas, ut moris est. Et mox, incepto ab armario responsorio Subvenite sancti Dei, procedit processio quam semper consuetudinaliter deferunt juvenes, sequentibus infantibus, deinde caiitoribus sicut priores sunt, defuncto |cum ] portatoribus suis extremo ; et pulsantur intérim omnia signa, donec iiulucatur in ecclesiam beati Benedicti. Quo inducto versus altare sustentatur ante gradum , donec ab abbate vel priore preemisso capitulo collecta finiatur, stante intérim conventu versis vultibus ad altare ; qua finita, impositoque responsorio ab armario Libéra me Domine, deportatur ad majorent! ecclesiam ibique collocatur ; ponitur feretrum super formas ad hoc solummodo destinatas, et crux eum candelabris et cereis duobus jugiter ibi ardentibus ad caput ejus affigitur.

Continuo psalterium incipitur nec unquam sine psalmodia omittitur. nisi missa in conventu aut hora regularis cantetur aut pulsetur; ad quam cum primum pulsatur signum, cessatur a psalmodia, prneterad solos nocturnos ; tune tenetur us(|ue ad introitum puerorum. Quando conventus est in capitulo vel in refectorio, prior pra'cipit aliquot fratribus remanen; : si autem est teinpus quo fratres circa médium diem dormire soient, illo die non dormiunt. Prioris est providere qui psalmodiam antematutinum cantent, eos tamen qui minus esse; necessarii in choro videntur; qui etiam post tentas orationes in ecclesia sancti Benedicti, audito servitio ad leeta sua revertuntur. Post matutinum vero totus conventus psalmos decantans excubat. l'salmi vero dicuntur hoc modo : totum psalte-

riunicum officio semper, et Exultabunt Domino, prsemisso Placebo Domino ante officium. et subséquente Verba mea sine Voce mea, ad quod Vcrbamca collecta dicitur Absolve Domine. Cum vestiuntur ministri missam, non dicitur ad defunctum psalmodia.

Fst autem scienduin quoniam, dum percutitur tabula, si fratres fuerint ad nocturnum matutinum. sive fiât intervallum inter laudes sive non, conventus finito nocturno. antequain laudes dicantur, ibit ad defunctum. ut dictum est. Delato autem corpore ad ecclesiam cantabunt laudes. Si vero pulsatur tabula post pulsationeni cymbali, antequain versus prandii inceptus sit, conventus differct comestionem donec defunctus delatus fuerit ad ecclesiam, quo delato ad ecclesiam, in refectorium revertetur. Si frater ohierit tali hora quod eadem die sepeliatur, débet ei restaurari psalmodia a singulis qua' fieret ei in nocte. Prœterea scienduin est quod si frater post majoreni inissam finierit, non débet eodeni die sepeliri nisi causa fœtoris ; sepelitio vero in crastino in arbitrio erit abbatis vel prioris.

Si quartaaut sexta feria Quadragesimee, quando agenda est processio, sepeliri contigerit, processio dimittetur. Quod si in festivitate duodeciiu lectionum, inipsa Quadragesima vel in (26) jejuniis Quatuor temporum, acciderit, post primam, missa pro defuncto cum tribus tantum collectis agetur, id eslDens cui proprium. Deus venue et Fidelium, a niinistris tertioe hebdomadoe ; post tertiam, missa de festo. Scd si in die doniinica sepultura evenerit, additur et quarta collecta, quia nec alias eo die oinitteretur, id est Sanctûrum tuorum. Quod si in Cœna Doinini, Parasceve vel Sabbato sancto obierit, nulli omnino, vel publiée vel privatim, pro eo inissam cantare licet. Porro matutinalis missa quœ ei in conventu debetur, servabitur usque in quintain feriam pasehalis hebdomada>. et tune non aliter cantabitur quam si in pr.iesentia esset corpus defuncti ; sed et si oportuerit eum post capitulum sepeliri, sine luminaribus sepelietur ab hora nona qua novus ignis benedicitur et in ecclesiam defertur, et per totam noctem duo cerei secus eum lucebunt : ab hora autem prima usque ad nonam extinguuntur : signa quoque pro eo non pulsantur a majori missa Cœna: Domini usque ad majorem Sabbati sancti. Quod si in ipsa nocte Resurrectionis Dominica1 vel in ipsius diei erepusculo obierit, quo scilicet oporteat eum ipso die sepeliri, matutinalis missa pro eo cantabitur; nam tanta est auctoritas preesentia' ipsius defuncti, ut. etiam in tanta solemnitate, hujusniodi missa sine negligentia non possit intermitti. Sed notandum quod, excepta hac, nulli omnino ipsa die licet pro eo missam cantare; restaurabitur autem ei cum opportunum tempus adfuerit. Qui autem sepeliendus est in Hogationibus. post primam missa defunctorum pro eo cantetur. et illa de Rogationibus post tertiam.

Si vero frater tali hora obierit quod propinqui fratres ' qui morant'ur extra, possint ad sepulturam hora occurrere competenti. débet eis cantor notificare quod veniant, nec quispiam fratrum débet de monasterio egredi donec corpus sit traditum sepulturtf. Ad missam matutinalem qua' pro eo celebratur omnes debent interesse, ad cujus initium omnia signa pulsantur diu ; diaconus post evangelium incensat corpus defuncti in cruce, a capite incipiens, post- <|uam incensaverit altaria. Cum autem incipitur Agnvs

Dei, pulsatur bis unum de majoribus signis : in choro convoniunt undique fratres et singulis per secretarios cerei distribuuntur. Tune, sacerdote alba et stola cummanipuio revestito, armarius cum alio fratre incipit Kyrie eleison tertio, ad quod omnes similiter respondent; mox inclinant se omnes, et sacerdos absque ulla salutatione dicit ex more très collectas, quibus interponuntur tria responsoria, sicut armario placuerit, huic negotio competentia ; versus cantat armarius cum alio fratre sutîraganeo suo, sequente Kyrie eleison ut supra ; sacerdos, finitis omnibus collectis, incensat altare prtvsens et corpus defuncti, in cruce, assidue cereum in manu portans.

Cum autem cantor tertium responsorium inceperit, innuit aliquibus fratribus quod corpus debeant ad tumulum deportare. Finito autem ultimi responsorii versu et regressu, imponitur ab armario antiphona cum psalmo, ut moris est. Postquam sacerdos cum processione et armario processerit et pueri subsecuti fuerint, sequuntur priores et postea juvenes, et ultimo feretro cum suis portatoribus, et pulsantur hac vice omnia signa, donec (27) corpus in terra positum sit et operculo coopertum. Conventus autem veniens in cœmeterium ita ordinate stat, et hi qui de dextro choro sunt stant ad dexteram, prioribus stantibus versus caput majoris ecclesiœ, et hi qui sunt de sinistro stant ad sinistram, prioribus eodem modo stantibus versus caput majoris ecclesia\ Et inter sepeliendum consuetudinaria psalmodia cum antiphona cantatur; sacerdos autem veniens ad sepulchrum benedicit sepulchrum ; post cujus benedictionem, dicit collectas consuetas, et corpore usque ad fossam allato. continuo spargit aquam benedictam ad fossam. atque incensat eam. Quo facto, statim sine quolibet intervallo ponitur corpus in terram. ita ut pedes sint versus orientem et caput versus occidentem, iterumque aqua benedicta aspergitur et incensatur, et tune cooperculo cooperitur. Sacerdos autem cum pala primus ter mittens aliquantulum de terra super illud. subjungit iterum secundum morem collectas. Ha'c dum agit sacerdos, nec intendit ad conventum nec conventus ad eum, sed ipse, cum armario et his qui serviunt de processione et eis qui sepeliunt corpus, facit hoc officium.

Peroratis autem pra^dictis collectis, recedit a sepulchro simul cum processione et procedit in médium cœmeterium prope pueros, qui versis vultibus ad orientem cantaverunt psalmos, et totus conventus. Finita autem psalmodia, incipit cantor alta voce Pater noster et conventus inclinis finit sub silentio ; deinde sacerdos cum tono subinfert Et nenos indveas cum capitulis et collecta, ut moris est: qua finita cerei extinguuntur. etpsalmus L a toto conventu pro omnibus in cœmeterio quiescentibus, et Pater noster ut supra [cum] consueta collecta, prœmisso capitulo et salutatione, dicitur ; dicto etiam Rcquiescant in pace et responso Amen, imponit cantor antiphonam Clenwntissimie ; cum autem dicitur Dominœ nostrœ, petunt omnes veniam Hexis genibus. Dicto autem a sacerdote Benedictio Dei Patris, faciunt omnes ante et rétro, et inceptis septem psalmis redeunt omnes in ecclesiam majorem. pra'cedente sacerdote cum processione, et sequentibus infantibus. ac deinde aliis pra>cedentibus prioribus eodemque ordiné; cum pervenerint in chorum, prosternunt se et finiunt psalmos. Sacerdos vero. ut intrat ecclesiam, devestit se quam citius [lotest, et prostratus eum aliis inter priores,

finitis psalmis cum Requiem ivternam dona cis Domine et oratione dominica et capitulo et collecta, prœmissa salutatione et subséquente, cum Requiescat in puce et responso Amen, fit ab omnibus ante et rétro.

Infirmi autem, redeunte conventu. debent stare cum reverentia donec conventus pertranseat. cantantes septem psalmos, et poste.* prostrare se et illud idem dieere quod conventus.

Ipso die quo defunctus sepelitur, sacerdotes omnes cantant [missam] pro eo; insequenti die inchoatur et septenarius et tricenarius : septenarius ita ut per septem dies officium et missa cantetur pro eo generaliter a conventu ; quœ cum aliquando impediantur aliquibus intervenientibus festivitatibus. quœcumque tamen in primis cantantur pro defunctis. nisi in crastino festivitatis duodecim leetionum a Septuagesima usque ad kalendas novembris, non minus pro illo quam proaliis cantantur; tricenarius autem ita ut per triginta dies detur ad elemosinam ejus prœbenda |)lena cum fabis et generali. et illa psalmodia quse solet dici post matutinum. id est Verba mea et psalmus Voce, mea, pro eo et tune dicatur. (28) et triginta missœ, quas statim eo absoluto in capitulo sex sacerdotibus cantor indicit; fjuod nulla unquam pro festivitate intermittitur. exceptis per annum sex diebus. id est Nativitate Domini, Pascha et illis tribus diebus (|ui Pascha antecedunt |et Pentccoste|. Vestimenta autem fratris defuncti sunteamerario. In capitulo, ad requisitionem cantoris, absolvitur a priore, et quœ supra diximus deberi defuncto a cantoris pronuntiantur, et de cetero quotiens venerit anniversaria dies ejus, prœbenda sua dabitur ad elemosinam. Si autem duo aut plures insimul sepulti fuerint, tricenarius quoque missarum et psalmorum et septenarius pluraliter pro ambobus celebrabitur, et a fratribus missœ pluraliter cantubuntur; prœbenda tamen singulorum ad elemosinam dabitur.

Frater qui ad aliquam cellam missus ibi obierit. ibi quoque triginta missas habebit, si possibile fuerit, nec tamen. totidem apud nos, secundum morem, habebit. Et cum ad nos venerit brevis depositiohis ipsius, officium in primis et missa in conventu pro eo agentur, et postmodum septem officia et totidem misse; ab omnibus sacerdotibus qui missas cantant, missa privata ei debetur, et ab aliis omnibus quinquaginta psalmi, ab aliis qui nesciunt totiens Pater noster ; prœbenda quoque ejus triginta diebus, et semper in anniversario ejus pro eo datur ad elemosinam; psalmodia illa Verba mea et psalmus Voce mea totidem diebus pro eo canitur. Hœc autem omnia fiunt pro cunctis fratribus nostrœ congregationis, ubicumque locorum obierint, postquam ad nos venerit brevis. Hoc quoque totum debetur eis, in cunctis monasteriis et cellis nostris, postquam illuc brevis pervenerit, excepta prmbenda quœ non in omnibus datur, raris tamen; nam in quibusdam triginta diebus et semper in anniversariis eorum datur, in quibusdam septem, in quibusdam vel semel.

Super ha-c autem domino abbati ab hac vita decedenti adduntur etiam hœc. Omnibus sacerdotalibus vestimentis post lavationem induitur, ac virga pastoralis in ejus dextro brachio ponitur; cantores versuum stationis ejus, qui sunt quatuor, induti sunt cappis, et illi qui portant eum ad tumulum. albis. Verba mea unius anni curriculo pro eo dicitur, et pra'benda ejus intégra in meiisa majori, per annum.

similiter danda ad elemosinam ponitur; et non solum apud nos agitur hoc, sed in cunctis monasteriis et cellis nostris, et triginta missœ in cunctis monasteriis et cellis nostris pro eo celebrantur, si tamen tôt sunt sacerdotes qui hoc explere possint, exceptis illis octo qui ex debito cunctis fratribus persolvuntur. In anniversario ejus, si de prœcipuis est, ad vesperas, qui ea vice cantantur in choro, priusquam processio [fiât] ad sanctam Mariam, quinque candelabra accenduntur, et tam ad officium quam ad missam omnia signa diu pulsantur. Tractus a duobus cantoribus in cappis cantatur. Duodecim pauperes intérim, dum missa cantatur. in hospitali pane et vino et carne reficiuntur, si tamen est ea dies in qua caro comedi debeat; alias, datur quod tantumdem valet.