IVI. — [Dr. Nativitate Domim et de octavis ejusdem

Secretarius ante matutinas accendit unum luminareùn dormitorio ante crucifixum, et aliud in lavatorio, a vicecamerario prmparata Ad matutinas loco unius scillen omnia signa tain in choro quam in turribus pulsantur insimul. prius tamen accensis a sacrista viginti quinque cereis in ciborio, et très ante altare. et duo in retrochoro. et unum in claustro prope ostium ecclesico. Finitis orationibus ut moris est. pulsantur signa de choro bina et bina et in fine omnia de ecclesia. Invitatorium a quatuor in rappis canitur, qui notantur in tabula post illos qui notati fucrunt ad resp. Proptcr niminm. Ft notantur ita : Kl in sacris vigiliis invitatorium. et nominantur per nomina quatuor ministri. primus hebdomadarius qui et imbreviattir ad primant antiphonam. et post eum alii sicut ordine sunt priores. Responsoria duo et duo cantant, nisi quartum, octavum et duodecimum : hfre enim a tribus cantantur. Quartum responsorium est Descendit, cujus prosa canitur sic ut primus versus prosm canitur antequam versus responsorii cantetur. Postquam cantaveruut. canitur versus Tarn ghriosa : postea canitur Gloria Patri, deinde versus Far Deus. Ad ultimum illi très qui versus cantaverunt reincipiunt responsorium, et conventus finit. Postremo canuntur alii versus, scilicet Facinora et alii. Octavum autem et duodecimum reincipere prrecentoris est. Ad tertiam. septimam et undecimam lectionem fit circa cum sconsa a sacrista per chorum. Deinde portatur incensum primum ad altare, postea per chorum. Secretarii est monere unum sacerdotem qui hoc faciat cappa indutus. Sciendum autem quia, cum semper quamdiu abbas in choro est ejus est, sacerdote ante se veniente. incensum in thuribulo ponere, tune tamen nihil horuni fit: sed sacerdos ipse extra chorum incensum thuribulo imponit et sic ad altare cappa indutus procedit. lu tertio nocturnn quatuor evangelia pronuntiantur. Primum est Liber generationis cum homilia sua secundum Hieronyiiiiiiu. secundum Exiit edictum cum homilia sua secundum Oregorium. tertiuni PaHorcs loquebautur cum homilia lied.e preshyteri. quartum In principio oral Vcrbum cum

homilia sua a Beda presbytei lita. Primum evangelium

pronuntiat diaconus hebdomadarius. duo média sacerdos vero, quartum abbas vel. si abbas abest, prior, si pra>centori visum fuerit. In tertio nocturno, pronuntiato evangelio,cellerariusct caméra ri us chorum egressi. introducunt

f'amulos suos in infirmariam, et famuli quidem cellcrarii accendunt ignem copiosum, famuli vero camerarii prœparant aquam et manutergia manibus (115) fratrum lavare volentium venientium finitis vigiliis ad ignem. Post Te Deum laudamus dicitur, et legitur evangelium Liber generationis cum collecta Deus qui hanc; qua finita incipit prsecentor resp. 0 Maria clausa, et itur ad Sanctam Mariam, secretarip prrecedente qui analogium portât; quem sequuntur ministri cum sacerdote et infantibus et reliquo conventu, junioribus priores prœcedentibus. Ubi dum ventum fuerit, sacerdos incenso posito incensat altare, et dicta collecta Deus qui per beatie Marne, dicitur Verba mea si tricenarius agitur.

Quibus peractis eunt in dormitorium, et exinde qui volunt eunt ad focum; qui volunt illuc ire, redeunt in chorum. Illi tamen qui ad primam missam servituri sunt, euntes ad focum, manus et ora lavant, capita pectunt et, secretario signum parumper puisante, redeunt in monasterium et slatim allas induti préparant se quilibet ad officium siiutn.

Prœparatis autem omnibus, signa pulsantur omnia et, accensis novent cereis a secretario ante altare et duobus super altare similiter et duobus coram archichoris, cantant missam ad Sanctam Mariam solemniter. Duo enim sunt ii qui chorum regunt, et domnus abbas si adest cantat missam ; si vero abest. [cantat] is qui in tabula a prœcentore notatus est. llujus missa^ officium notatur in tabula post annotationem duodecim lectionum. ita : Officium de nocte, et nominantur primo duo illi qui chorum recturi sunt, inde is qui missam celebrabit; post quos lector prophétise et lector epistolne, quorum uterque subdiaconus est, cam tunicis induti--iniiiistrant ; post hos, quatuor quorum duo responsorium et duo cantant alléluia, in cappis et isti et illi. Oui postquam cantaverint, cum illis qui chorum regunt in médium chori vadunt. Post Kyrie eleison, incipitur a sacerdote Gloria in excelsis. Diaconus cum dalmatica evangelium legit. Ad hanc missam canitur prosa Nato canunt omnia, qua' et pulsatur. Una tantum hostia in altari ponitur, de qua communicatur sacerdos soins. Ad pacem nonnisi unus vadit. Ad hanc missam Credo in union Deum, etc. Omnes infantes ad hanc missam revestiuntur. Ilac missa finita, omnibus in choro regressis, signa pulsantur, et laudes matutinre canuntur. Si abbas missam cantaverit, ejus est enim eam cantare, cappa indutus in chorum revertitur. Ad laudes, antiphonse Gênait puerpera, versus Pastores ; responsorium très cantant, scilicet Bencdirtus qui uenit, quod etiam per hebdomadam et in Circumcisione [dicitur]. Ambrosianec dicuntur. Ad Benedictus abbas cum hebdomadario sacerdote et cum alio incensat altare. Finitis matutinis, eunt dormitum cuncti, sua repetunt cubilia vestiti et calciati, pedibus tamen de loris, ut sint promptiores quando signum audierint.

Aurora apparente, sonat secretarius signum quoddam parumper. Quo commbto, omnes in chorum venientes orationem brevem faciunt ; qua finita, revestiuntur ministri qui ad missam servituri sunt. llujus missa' (116) officium post matutinas laudes notatur in tabula, ita : Officium de luce, et notantur duo, et rcliqua ut superius. Missam cantat domnus abbas | vel], si ipse abest. qui in tabula a pra'centore notatus fuerit. vel potius ille qui de

missa majore, hebdomada prœterita. hebdomadarius fuit. Hœc est enim missa matutinalis. Ad cujus initium signa omnia pulsantur, quinqtie luminaria ante altare accenduntur. Hœc missa ad Corpus sanctum cantatur ita solemniler sicut et prima, et dicuntur très collectif, prima de die. secunda de sancta Anastasia. tertia de sancta Maria Ad hanc infantes revestiuntur. Hostiœ plures ab uno offeruntur. Qui legit prophctiam et qui epistolam, surit in tunicis. Duo qui cantant responsorium et duo qui cantant alléluia sunt in cappis. Et hi et illi. ubi cantaverint. cum illis duobus qui eborum regunt eunt in médium ebori. Prosa Eia recolamus. Diaconus cum dalmatica legit evangelium. Ad paeem eunt qui communicant. Ad hanemissam communicant diaconus et subdiaeonus. et qui legit prophctiam, et pucri et alii qui pluribus negotiis occupantur, vel qui non possunt expectare communionem magna; missa-.

Ilac missa finita, eunt in claustrum ad lectionem, et qui volunt celebrare célébrant, et dum tempus fuerit pulsatur ad primam. Qua finita, itur in capitulum, quod ea die et in similibus breviatur. Inde cum exeunt. et dicto Verba mea in ecclesia sancti Bcnedicti. si sit dominica. vadunt in ecclesiam majorem et ibi terminata oratione pulsatur unum de majoribus signis. Tune omnes petunt dormitoriuin, deinde lavant manus. ad ecclesiam accedunt et. pulsato unosigno. terminât prior orationem ; qua terminata, faciunt ante et rétro. Quo facto omnes albis in capitule sub silentio induuntur, factaque aqua benedicta faciunt processionem. Sacerdos circuit officinas, sicut in omnibus dominicis, cum cruce et aqua benedicta. processione cum sanctorum reliquiis, ut mos est in hujusmodi festis. per claustrum eunte. Prœcentoris est providere ad banc processionem quidquid poterit. Si vero non est dominica dics. finito capitulo, pulsatur signum ad tertiam, et omnibus in choro adunatis fit oratio brevis. Qua finita induuntur omnes albis. Hymnis omnium horarum usque ad octavam Epiphaniœ adduntur hi duo versus Mémento salutis et Gloria tibi Domine Qui natus. Post tertiam faciunt processionem ad Sanctain Mariam cum resp. Slirps Jase, et collecta Dcus qui salutis, quœ ctiam dicitur ad processionem usque ad Purificationem beatre Mariœ. Deinde incipiente prœcentore resp. Descendu de cœlis, vadunt per claustrum. Ad ingressum ebori Hodie Christus natus est canitur. et pulsatis signis omnibus incipiunt missam. Ilac die dum per claustrum processio vadit, majora duo signa pulsantur. In hujusmodi festis cum quotidianis manutergiis dépendent alia duo pretiosiora. Ad hanc processionem (117) non itur per officinas, nec ad Corpus sanctum. nisi dominica dies fuerit.

Ad officium de die notantur cum prœcentore duo ad regendum chorum. Verumtamen, quicumque cum eo sint. ipse cum succentore in medio stat et alii a lateribus eorum. Ipsi enim sunt primi gubernatores totius servitii Dei quod in ecclesia celebratur. Officium ter repetitur. Missa cantare abbatis est : si autem déesse contigerit, hebdomadarii. nisi humilitatis causa aliquem priorem ipse rogaverit. Qui legit prophetiam et qui epistolam in tunicis sunt. Ad responsorium et alléluia cantanda, quamvis quidam in tabula nominatim notati sunt. non tamen prœsumunt [cantare]. nisi eis prœcentor jusserit : quod etiam observari mos est in omnibus festis quœ sunt in albis aut in cappis. Ad hanc missam conventus cantat prosam Ccelica resonent. Diaco-

nus cum dalmatica officium suum explet. Ad pacein et ad communionem omnes eunt qui communicaturi sunt. In tabula notantur, post servitores ecclesia- et ministros altaris. hebdomadarii coquinœ, id est abbas et cum eo decani omnes qui adsunt. Et sciendum prœcentori quia, cum alia omnia ecclesia- officia notentur in tabula, tamen is qui legit ad mensam et qui ad servitores et qui ad collationem. non notantur unquam i.isi in sabbato. Ilac die et in sequentibus. ad omnes diei horas, ardent ante altare tria luminaria, prœter matutinas laudes et vesperas: hac enim die, ad utrasque vesperas. ante altare luminaria septem et ad matutinas laudes totidem, exceptis iis quœ in circuitu sunt ciborii et post majus altare: diebus autem tribus sequentibus, quinque tantum luminaria ardent et ea post altare majus. Finita missa. signa omnia pulsantur. sicut in omnibus festis in cappis. Pueris qui tamdiu jejunare nequeunt, post evangelium vel ante, misericordiœ causa datur licentia accipiendi mixtum. In refectorio tabulœ duplicibus mappis cooperiuntur. Et ita solemniter débet ibi fieri, sicut in ecclesia factum est. Ad vesperas duœ scillœ pulsantur et alia signa bina et bina. Antiphona- Tecum principium et aliœ; ultima Apud Dominum, quœ etiam dicitur septima die et in Circumcisione. Ad utrasque vesperas et ad laudes sacerdotes ad adolendum incensum duo revestiuntur. Post Bencdicamus fit coinmemoratiode sancto Stephano. postea de sancta Maria cum ant. Virgo hodie. Post vesperas fit processio ad altare sancti Stephani.

De sancto Stephano. — Ad matutinum duœ scillœ pulsantur, postea alia signa bina et bina. Invitatorium quatuor cantant in cappis. Responsoria duplicia sunt ; tamen quartum, octavum et duodecimum a tribus dicuntur. et duodeciniuni a cantore reincipitur. Ad laudes hymnus Sancle Dei pretiose ; ad Bcncdictus duo sacerdotes adolent incensum ; post Benedicamus fit commemoratio de Nativitate Domini. cum ant. Verbum caro factum est, versic. Benedictus qui venit ; postea fit commemoratio de sancta Maria. Missa matutinalis canitur ad altare sancti Stephani : introitus (118) Puer natus est nobis, cum toto cantu suo ; collecta Qusesumus omnipotens Deus, quœ semper per lias octo dies dicitur; epistola Apparuit benignitas ; evangelium Postures ; prœfatio Quia per incamati et Communicantes per lias octo dies ad utramque missam dicuntur. Major missa in cappis solemniter canitur. Post missam omnia signa de choro pulsantur. Ad vesperas duo- scillœ pulsantur, deinde signa bina et bina. Quatuor dicunt responsorium. Hymnus Sancle Dei pretiose. Duo adolent incensum. Antiphona de Magnificat bis repetitur. Post Benedicamus fit commemoratio de sancto Johanne, postea de Nativitate Domini. postea de sancta Maria. Processio vadit ad altare sancti Johannis. Ea die itur de collatione ad caritatem. Ad matutinum fit eodem modo quo supra dictum est.

De sancto Johanne. — Missa matutinalis ad altare sancti Johannis canitur. [Intr.j Puer natus est nobis, epist. Apparuit gratin, evang. Exiit ediclum. Ad vesperas antiphona- super psalmos Johannes. Supra pectus. ht fcrvcnlis. Propier insuper ■abilem. Psalmi de uno apostolo. Post Benedicamus fit commemoratio de Innocentibus. postea de Nativitate Domini. postea de sancto Stephano, postea de sancta Maria. Processio vadit ad Sanctam Mariam, cum resp. C.cnlum quadraginta.

De Innocentibus. — Invitatorium duo cautant in cappis. Hyinnus ad nocturnum JElcrna in iis le. nunc. Psalmi sicut plurimorum martyrum. Responsoria singuli cantant; tamen i|uartum, octavum et duodeciinum a duobus cantantur. Cantica Populus qui ambulabat. Duodeciinum responsorium reincipitur a cantore. Sacerdos cum cappa adolet incensum. Post Renedicamus fit commemoratio de Xativitate Doniini, postea de sancta Maria. Processio fit ad Sanctam Mariam, cum resp. Vidi. Missa matutinalis ad Sanctam Mariam canitur. |Intr.] Puer, epist. Apparuit benignitas, evang. Postures. Major missa de Innocentibus in cappis canitur, cum prosa. Ad vesperas ant. Sinite et aliee. Post Benedieamus fit commemoratio de sancto Thoma. cum ant. Istesanctus et collecta, postea de Xativitate Domini et de sanctis. et deineeps usque in octavam. De collatione itur ad caritatem.

De sancto Thoma Cantuariensi. — Invitatorium Regem vitœ in alliis canitur. Octo lectiones primée de ipso. Responsoria sicut de 11110 martyre. Ad cantica, ant. Parvulus. Cantica Populus gentium. Lvangelittm Exiil edictum. Responsoria Beata Dei. 0 magnum. 0 regem. Ecce agnus; versic. Hoc est testimonium. Ad laudes ant. Hennit purrpera. Angclus ad pastores. Fada est cum angelo; ad Renediclus ant. Nato Domino; [post Benedieamus coinmem. de sancto Thoma], de sancto Stephano Lapides torrentis, de sancto Johannc Hic est discipulns métis, de Innocentibus Innocentum passio, et deinceps perordinem. Missa matutinalis Puer nutns eut : epist. Apparuit gratin ; evang. Exiit edictum. Major missa de sancto [Thoma]. lutroit. Lietnbitur justus : coll. Dcus qui «os anima : epist. Justum deduxit ; resp. Posuisli ; ail. Lielabitur ; evang. Si qui* vult venire. Ad vesperas ant. Juravit ; ad Magnificat, Bcatus rir: post Renedicumus (119) fit comm. de Xativitate Domini cum ant. Beala Mariie visecra.

De sexto die post Xativitatem Domini. — Sexto die post Xativitatem Domini. ad initium uoeturnorum duo majora signa de choro pulsantur in classico. luvii. Cliristus natus est nol>is al) infante canitur. Hyinnus Christe redemplor. lu primo nocturno ant. Nalus est nobis nisi sit psalmus qui liabeat antiphonam propriam de Xativitate; lectiones sunt de evang. Pastores loqncbantur. Responsoria prout in antiphonario continentur. Ad preces uoeturnorum altare discooperitur : duobus luminaribtis tertium additur. Ad laudes oui nia signa de choro pulsantur. et cantantur laudes sicut in duodecim lectionibus, cum tribus antiphonis; resp. Benedictus qui renit ; et dicuntur ambrosianœ. Ad Benedictns sacerdos cum abbate adolet incensum. Ad primam ant. Illuxit. Missa matutinalis ad Sanctam Mariam canitur : introit. Puer natta est; epist. Apparuit gratta: evang. E.riit edictum. Ail tertiam ant. Verbum euro. Major missa canitur sicut in duodecim lectionibus. Xec loquuntur fratres in claustro lotis octo tliebus. et in capitulo pronuntiatur evangelium f(uod et ad matutinum. Introit. Lux faiip'hit ; coll. lin quicsumus omnipotens J)cu< ut qui nova; epist. Apparuit benignitas ; resp. Benedictus ; ail. Dominas rcgniieil : evang. Pastores; offert. Deu.s enim ; comm. Exulta. Ad sextani ant. Salas œterna. Ad nonam ant. Clirislus Deus nofter. Ad vesperas ant. Tecum principium et aliio; psalmi sicut in die ; capitulum ci sequentia de sancto Silvestro : post Benedieamus lit comm. de Xativitate cum ant. Gaudeamus, et in crastino, videlicet in die sancti

Silvestri. ad laudes dicitur, post Benedieamus, de Xativitate ant. Nato Domino.

De prima dominica post Xativitatem Domini. — Hoc notandum est quod si sexta dies in dominica evenerit, officium ita fit. Invit. Regem. natum in albis; in primo nocturno ant. In principio ; in secundo ant. Nalus est; lectiones .Eterni nominis; resp. Sancta et immaculata etalia; ad cantica ant. Parvulus ftlius; evang. Erat Joseph; postea fit comni.de Xativitate cum ant. Pastores. Ad horasantiphona: sicut notantur quinto die, capitula et orationes de Xativitate. Ad vesperas Tecum principium et alite, capitulum et sequentia de sancto Silvestro: post Benedieamus fit comm. de dominica, postea de Xativitate cum ant. Gaudeamus. Et in ipsa die ad majorent missam officium Dum médium cantabitur; de quo cum multœ sint controversiœ, nos gêneraient usuni ecclesice describere curavimus. Ordo itaque poscit ut dominica prima post Xativitatem dicatur istud officium: sed si alia inter Octavam Domini et Epiphaniam evenerit dominica, et septuagesimalis terminus eodem anno aliquantulum longior fuerit, potest differri ad eamdem dominicain, nec unquam dicendum est nisi setnel, nec unquam servatur usque post Epiphaniam, quantacumque sit longitudo temporis usque ad Septuagesimam. Si vero in crastino Xativitatis Dominica1 ant in tina pi ioruni quatuor dierum evenerit dominica, si temporis ratio apportaverit, videlicet quod non sit ofh'ciis parcendum, sed potins ut dictum est pro brevitate temporis [sint] acceleranda, dicetur officium Dum médium (120) ad majorent missam. Si vero Circumcisio in dominica evenerit, et adeo brève tenipus fuerit quod sint multum acceleranda officia, ad missam matiitinalem dicetur Dum médium.

De Octava Domini. — In Octava Domini ad vesperas psalmi cum ant. de sancto Silvestro cantantur; capitulum de Octava Domini. resp. Verbum euro. Ad processionem iu dit; Benedicta lu, ad sutim altare ; coll. Deies ijui salutis. Ad processionem in nocte 0 mundi domina. In primo nocturno hymnus Christe redemplor. Ad laudes A solis ortu. Missa minor Vultuni tuum; epist. Apparuit gratia ; evang. Pastores sicut ad magnani missam. Major Puer nalus est, ail quam est epist. Videle ne quis ros decipiat; resp. Viderunt omnes ; ail. Multifarie; evang. Pastores usque priusquam in utero eoneiperelur. Ipsa missa in cappis canitur; prosa Eia recolamus ; offert. Tui sunt cttili cum versu Tu humiliasti ; nam duo priores versus cantaturi sunt ut in die Xativitatis ; communio Viderunt. Finita missa signa pulsantur oinnia. Ad vesperos ant. Tecum principium, hyinnus Veni redemplor.