LUI

Di:

MINL'TIONF. FRATRUM.

Licentia minuendi petenda est ab eo qui tenet ordinem et hœc petenda est post capitulum (107) nec débet aliquis minui ante capitulum nisi necessitate urgente magna, scilicet pro gravi infirmitate. Omni tempore prœter Quadragesimam consuetudinaliter minuuntur fratres qui sunt in conventu post evangelium majoris missoe (nam infirmi illud agunt antea), nisi aliquis inagis velit post no nam quando bis comeditur et meridiana agitur, et quserat inde licentiam ut ea hora liceat ei facere.

Hujusmodi accepta licentia débet famulo infirmariae

significare ut provideat ei famulum minutorem in promptu esse post evangelium majoris missœ. Et si plures fuerint, débet eis providere adjutores unum aut duos, aut quot necesse fuerit. Finito evangelio missœ majoris, faciunt ante et rétro et pergentes in dormitorium tollentesque fasciam. quœ vulgariter benda vocatur, de lecto ad hoc paratam, pergunt si volunt ad infirmariam ad calefaciendum brachium et se. Deinde vocantes prœfatum minutorem ducunt secum ad locum huic officio deputatum, ubi priusquam minuantur acclines super genua versus orientem debent dicere ter hune versum Deus in adjutorium meum, priore eorum si plures fuerint ante alios incipiente, et aliis subsequentibus, sicut fit in capitulo, cum Gloria Palri et Kyrie eleison et Pater noster. Postea a priore dicto Adjutorium nostrum in nomine Domini, et aliis respondentibus Qui fecit cœlum et terrain, prœparant se ad minuendum, et prœmisso Benedicite, si necesse fuerit, possunt ibi de eadem re cum famulo loqui; qui vero solus est, idem facit.

Ab idibus septembris usque ad Quadragesimam, in illis diebus in quibus fratres generaliter non nisi semel refieiunt, post vesperos ea die qua minuuntur, si volunt, in refectorium vadunt et [cœnant. Ad prandium] a subcellario pitantiam habent quatuor diebus, et tune nullum versum nec ad initiuiu nec ad finem dicunt, sed tantum ante et rétro ad considendum et surgendum faciunt. Tune quando recenter minuti sunt, duobus sane [sequentibus] diebus, a kalendis octobris usque in caput jejunii, si fratres non nisi semel reficiunt (nisi talis dies jejunii sit in quo universaliter a populo jejunandum sit), post capitulum, fratribus in claustro loquentibus, ipsi |cum infantibus] in refectorium pergunt, [et si fuerit possibile] versum prandii, id est, Oculi omnium dicunt, et brevissimam lectionem in initio atque in fine, et Miserere mei Deus ibidem cum ceteris appenditiis suis; omnes tamen ad utrunique versum debent esse ; et subcellarius eis. prout melius poterit, débet administrare, et si necesse fuerit aliquos de fratribus qui eum inde adjuvent rogare. Quarto denique die, omni fere tempore, idem mixtum post majorem missam accipiunt.

Ipsa die qua minuuntur et in crastino vadunt post completorium in (108) dormitorium, una tantum brevi oratione facta, intérim dum infantes vadunt ad aquam benedictam, ita ut statim post eos accipiant aquam sequentes eos. A kalendis novembris usque ad Septuagesimam, in diebus privatis et in omnibus diebus in quibus matutinœ pro defunctis non dicuntur, vadunt dormitum ante matutinas beatœ Mariée, prœter juvenes qui sunt in custodia, qui neque post completorium exeunt nisi in ordine suo. A Septuagesima vero usque ad kalendas novembris vadunt dormitum post matutinas defunctorum. In hyeme surgunt, diebus privatis, dum pulsatur signum ad matutinas laudes, nec postea revertuntur ad lectum; in œstate vero et in omnibus duodecim lectionibus et in octavis, facto sonitu in dormitorio, vel qui pigerrimi sunt legentibus infantibus in claustro. Tertia die intrant chorum, a Pascha usque ad kalendas octobris et in omnibus duodecim lectionibus et in [octavis], ad primam; a kalendis octobris usque ad Pascha privatis diebus, exceptis octavis, ad tertiam.

Si quis illorum quamdiu sunt extra chorum, ad nocturnos obdormierit, sconsa ante eum non débet poni. Quamdiu

sunt in ecclesia extra chorum, sedentetqui voUnt capellos induunt. Et notandum quod recenter minuti, si parum in ecclesia quiescendo jacuerint, non reprehenduntur. Si vero postea vel ipsi vel alii in ecclesia jacuerint, vel inordinate sederint, reclamantur. Qui autem in Quadragesima minuendi sunt, sabbato, finitis majoribus vesperis. illud aguntquod in alio tempore post evangelium facere soient. Cum aliis vadunt in refectorium et in crastino ad processionem, et sicut alio tempore mos est [cum infantibus] sumunt de pane et vino. Nihil enim habent amplius quam alii donec ad prandium nisi placeat subcellario. Diebus sequentibus, secunda et tertia feria, post evangelium majoris missœ, si voluerint. audiunt vesperos ad Sanctum Benedictum cum infirmis, et mox vadunt prandere in refectorio ; sed tamen postea intersunt generalibus vesperis. Prandente vero conventu, in ecclesia morantur. Quandocumque autem minuantur, mos est ut quamdiu extra chorum sunt non flectant genua pro quolibet, nisi eis sponte sua hoc agere libeat. Et sciendum quoniam nemo débet minui a dominica quœ intitulatur in Passione Domini usque ad quartam feriam Paschœ, nisi coactus infirmitate.

LIV. — De quinque dominicis pr.*cipuis et de prima dominica Adventus Domim.

Dominica prima Adventus Domini una est de quinque dominicis prœcipuis. Unde quid in eis agi debeat explicemus. Ad vesperos majus [altare] pallio adornatur. Sacerdos hebdomadarius alba indutus adolet incensum. Hebdomadarius dicit versum ad vesperos et in laudibus; tamen unus puerorum dicit Benedicamus. Invitatorium a duobus in albis cantatur; duodecimum responsorium a cantore reincipitur; (109) post evangelium sacerdos alba indutus in chorum revertitur ad Benedictus oblaturus incensum. Ad primam, signum de Gratia Dei pulsatur. .Tarn lucis sicut in albis canitur. Ad tertiam nihil variatur. Ad missam Kyrie eleison, Sanctus et Agnus et Benedicamus sicut in albis canuntur. In refectorio sunt tabulœ coopertœ. Fratres debent habere générale solemne. De collatione itur ad caritatem.

Sed quoniam prœter hœc quœ dicta sunt, fiunt aliqua in ipsa dominica Adventus Domini, expedit ut ea per ordinem enarremus. Ad primos vesperos capitulum de Adventu. Duo cantant responsorium Ecce dies veniunt, et Gloria variatur. Et est sciendum quod. quœcumque festivitas fiât, illi qui cantant responsorium ad vesperos semper sunt in frocis. Est autem consuetudo, in aliis festis in quibus duo cantant responsorium in vesperis, quod ipsi iidem dicant in fine vesperorum Benedicamus Domino, et ut ardeant quinque cerei ante altare : tamen hac die nec qui cantant responsorium dicunt Benedicamus, sed [dicitur] ab uno puerorum sicut qualibet privata dominica: nec accenduntur plus quam treslampades. Ab hac die usque in festum sancti Hilarii intermittitur commemoratio de Cruce.

Est autem sciendum quod si festum sancti Andreœ sabbato ante primam dominicam Adventus Domini, vel feria secunda post. evenerit. vesperi erunt de sancto et post Benedicamus fiet commemoratio de dominica [vel feria] cum antiphona et collecta. At si alia privata festi-

vitas duodecirn lectionum evenerit in hoc sabbato vcl feria secunda sequenti, vosperi erunt de dominica et eis expletis fiet commemoratio de sancto. Si vero in ipsa dominica occurrerit quodcumque festum, usque in crastinum deferetur. Item si festum sancti Andreœ occurrat in hoc sabbato. die dominica dicetur ad processionem quœ fit per claustrum, ad ingressum chori. responsorium Ecce dies veniunt.

Ad matutinas invitatorium a duobus in albis canitur. Hymnus Vcrbum supernum. Ilebdomadarius in primo nocturno incipit antiphonam Domine, alias vero pueri. Versiculi ad nocturnos Ex Sion specics. Egredietur virga. Egredietur Deus de loco sancto suo. Illos très versus qui suntad responsorium Aspiciens solus hebdomadarius dicit. Ad lectiones Isaias incipitur, et totus prologus ille Nemo cum prophetas ad primam lectionem legitur. Cantica Ecce Deus in fortitudine. Duodecimum responsorium scilicet Erumpant montes a cantore reincipitur. In matutinis laudibus responsorium Super te Jérusalem. Hymnus Vox clara. Versiculus Emitte agnum Domine. Sciendum est [quod] quotiescum([ue proprietas venerit. in matutinis vel [vesperis] debent notari in tabula, sicut in festo duodecirn lectionum, maxime in dominicis diebus.

Hœc eadcm in duabus primis hebdomadibus ad laudes dicuntur, et responsorium Vent ad Hberandum nos ad vesperos ; sicut in sequentibus resp. Ostende nobis Domine. et versic. Vox clamantis in deserto ad laudes, et resp. Tu cxurgens Domine ad vesperos ; versic. vero ad vesperos per totum (110) Adventum non alius quam Rorate cœli. In dominicis et duodecirn lectionibus, capitulum ad primam sicut et in Septuagesima Domine miserere nostri ; ad tertiam versic. Timebunt gcntes nomen tuum Domine, ad sextam versic. Mémento nostri Domine, ad nonam versic. Domine Deus rirtutum ; qui et per totum Adventum tenentur. In omnibus dominicis antiphonœ de ipso Adventu cantantur et ad primam et ad tertiam [et adj horas sequentes; privalis autem diebus non aliœ cantantur quam quotidianœ usque ad septimanam jejunii Quatuor temporum. Missa matutinalis est de die. Ad processionem per claustrum canitur antiphona Ecce carissimi et etiam per totum adventum. Ad ingressum chori Erumpant montes, nisi festum sancti Andreœ evenerit sabbato sicut superius dictum est.

Ail missam sacerdos. diaconus, subdiaconus albis casulis induuntur, et per totum Adventum quando fiunt duodecirn lectiones Kyrie eleison, Sanctus et Agnus sicut in albis canuntur. Cetera fiunt ut in quinque preecipuis dominicis.

Per totum Adventum diebus feriatis dicitur invitatorium Regem venturum, usque feriam quartam jejunii quœsemper est post festum sanctœ Luciœ. Et est sciendum quod si festum trium lectionum occurrerit in Adventu, nihil fiet de ipso festo prœter commemorationem. Quolibet sabbato ad vesperos per Adventum reincipiunt dici capitula a eapito scilicet Ecce Virgo, etc. Primum responsorium scilicet Aspiciens non dicitur feria secunda, sed incipitur ab Aspiciebam. Per totum Adventum Isaias in ecclesia legitur. et terminatur lectio pro arbitrio prœcentoris. Tamen cantons est pru'videre de sermonibus incipiendis octo dies feriales ante Nativitatem Domini, quia tune incipiuntur dici sermones et evangelia, quia ((uatuor sunt sermones et

quatuor evangelia. Similiter est prœvidere de istis antiphonis, scilicet 0 sapientia et alise quœ sequuntur, quœ incipiunt dici octo dies ante Nativitatem Domini ad vesperos ad Magnificat. Feria quarta de jejuniis legitur evangelium Missus est Gabriel, resp. Clama in fortitudine ; ipso die incipit dici invitatorium Prope est jam Dominus, et ad matutinas laudes vel ad horas reliquas propriœ antiphonœ sicut in antiphonario continentur. Feria quarta ad laudes de sancta Maria ant. Benedicta tu, ad Benedictus : Beata es Maria. Feria quinta et sexta et sabbato dicuntur responsoria de historia Clama in fortitudine. Feria sexta evangelium Exurgens Maria quod, quia in matutinis totum non potest legi, in refectorio perexpletur. Ipso die ad horas antiphonœ sicut antiphonarii ordo insinuât dicuntur. Sabbato uvangelium Anno quinto decimo usque ad eum locum ubi dicitur Unde cum per Isaiœ vocem; ibi enim tertia lectio terminatur. Quœ per omnes horas antiphonœ dicendœ sint antiphonarius indicat. Ad missam hebdomadarius cum cappa régit chorum. Qui dicunt lectionem et Benedictus et tractum sunt in albis. Nec ipsa die ad missam dicuntur aliœ collecte quam de die. In dominica quœ hoc sabbatum sequitur lectiones octo de evangelio Anno quinto decimo terminantur incipientes ab eo loco ubi dicitur Cum per Isaix vocem. Antiphona Veni Domine (111) cum psalmo Qui régis Israël dicitur in sabbatis Adventus Domini ad mandatum in ultimo loco. Si in dominicis Adventus festivitas duodecirn lectionum accident, usque in crastinum débet differri. Si sancti Thomœ festivitas in dominica tertia evenerit differtur sicut et aliœ, sed ant. Nolite timere dicetur ad Benedictus in dominica; si vero occurrerit feria quarta Quatuor temporum proferetur usque in crastinum; et si occurrerit feria sexta fiet ejus officium feria quinta prœveniendo ; et si occurrerit sabbato vel in dominica protelabitur usque feria secunda post; in crastinum finitis matutinis de apostolo, fit commemoratio de Adventu cum ant. Non auferetur. Illœ antiphonœ quœ privatis diebus propriœ habentur quando incipi vel quo ordine debeant dici columnelhm quœ in antiphonario sunt per singulos annos evidenter ostendunt. Ant. 0 sapientia et reliquœ incipiunt dici octo dies ante Nativitatem Domini et ex quo istœ antiphonœ incipiunt, dicuntur ad primam, tertiam, sextam et nonam antiphonai illœ Dicit Dominus pœnitentiam agite, et dicuntur singulis diebus secundum quod earum ordo in tabula continetur.

De vigilia Nativitatis Domini.

Si vigilia Nativitatis Domini in dominica quarta Adventus evenerit, invitatorium in albis est Hodie scietis. Primai lectiones legentur more consueto de dominica et resp. Canite tuba. Ad cantica, ant. Ego baptizavi vos, evangelium Cum esset desponsata ; de quo fient quatuor lectiones brevioressolito, etresp. nonum Sancti ficamini hodie, decimum Constantes estote, undecimum Sancti ficamini, duodecimum Nascetur nobis. Ad cantica accenduntur quinque candelabra ante altare. Post evangelium sacerdos in chorum redit in allia ad adolendum incensum, ad Benedictus in cappa. Ad laudes matutinas 0 Juda et Jérusalem et aliœ, psalmus Dominus regnavit etc. ; dicitur responsorium 0 Juda et Jérusalem, quod cantatur a tribus a quibus etiam dicitur Bcnedicamus Domino. Post Benedicamus Domino

fit commemoratio de dominica cum ant. Non auferetur et versic. Vox clamantis et collecta de dominica. Et omnes horœ diurnales de vigilia celebrantur. Et sciendum quia cum sic vigilia evenit, navis ecclesiœ dorsalibus adornatur. Meliora autem usque in [vesperos] poni differuntur. Cum vigilia Nativitatis Domini privata evenerit die, nihil minuitur de psalmodia consueta usque ad matutinas laudes : invitatorium Hodie scietis ab hebdomadario cantatur; primam antiphonam in quolibet nocturno incipithebdomadarius, reliquas pueri, sicut fit in dominicis diebus ; antiphonœ ad nocturnos et versiculi ordine quo antiphonarius indicat dicuntur; psalmi ad nocturnos non alii quam feriales canuntur. Si vigilia Domini evenerit in tertia vel quarta feria, additur tribus antiphonis primi nocturni hœc ant. Ecce rex venit. Evangelium Cum esset desponsata a diacono hebdomadario non revestito pronuntiatur. Expositio evangelii in tribus lectionibus tota expenditur. Responsorium primum Sanctificamini, secundum Constantes, tertium Sanctificamini filii Jérusalem; singula responsoria singuli cantant.

Conventu (112) ad Sanctain Mariam eunte dicitur psalmus Fundamenta cum ant. Spiritus sanctus et collecta Qusesumus omnipotents Deus. Ante Fundamenta dicitur officium mortuorum. Quibus expletis, juxta prœceptum regulœ intervallo facto, dormitoriuin petunt et singuli, necessitate compléta, in choruin redeunt. Intérim thesaurarii ornant altare.

Secretarius, ubi opportunum viderit, more solito signum puisât; ad cujus sonitum omnibus congregatis, fit oratio brevis 'id est stantes super genua sicut in diebus festis. Qua ut mos est terminata ab abbate vel priore, ante altare quinque luminaria et duo super altare accenduntur. Signa omnia pulsantur. Matutinœ laudes festive cantantur. Antiphonam primain 0 Juda et Jérusalem hebdomadarius incipit, alias ï 11 i qui in tabula notati sunt. Psalmus Dominus regnavit dicitur. Responsorium 0 Juda a tribus in tabula notatis canitur, quorum unus est hebdomadarius ; a quibus etiam Benediramus dicitur sicut in albis. Sacerdos cum cappa ad altare incensum adolet.

Primeta in mane ut moris est pulsatur. Jam lucis sicut cum fit de sancta Maria cantatur. Capitulum Pacem et veritatem ; si est dies dominica, Domine miserere nostri de die. Dicuntur horœ de sancta Maria. Si vero dies sit feriata, post primam dicuntur septem psalmi cum letania. Ad hanc horam non prosternuntur fratres super formas. Ubi secretarius opportunum viderit, ad mandatum prioris unum de minoribus signis puisât. Quo audito fratres de more lavant manus, pectunt capita, veniunt in chorutn. Pulsaio iterum uno de inajoribus signis, faciunt ternas orationes inclini. Cantata tertia, si sit dies feriata, canitur missa matutinalis pro fidelibus defunctis.

Qua finita pulsari facit prior scillam ad capitulum multo prolixius solito, ut omnes possint accurrere antequam lectio inchoetur. Vehementissime enim redarguendus qui quolibet modo déesse prœsumpserit. Pru-centoris autem est hoc ipsurn in capitulo annuntiare pridie ante vigiliam. Congregatis vero omnibus, ubi Nativitatis Dominicœ gaudium prœnuntiari audierint, sine mpra excussi sedilibus prosternuntur solo, etoratur quamdiu abbati videbitur. Ad quam orationem nihil melius, nihil decentius dicitur quam Gloria in excelsls Deo et Te Deum laudamus, sub silentio

tamen a singulis, quod etiam antiquitus consuetudinis fuisse a vetustioribus audivimus. Post orationem, surgentibus cunctis, prosequitur lector pronuntians festivitates reliquas quee supersunt. Postquam dicitur more solito versus capituli cum Deus in adjutorium ter, quia post capitulum loquuntur in claustro, evangelium legitur in capitulo et de eo fit sermo. Mac die non pronuntiatur brevis tabulée in capitulo qui pronuntiatus est pridie ante vigiliam. Quod ideo fit in duobus diebus ante festivitatem ut scientes fratres cui officio quisque deputatus sit, prospiciantsibi ne negligentia veniat de alicujus (113) officio. Brevis autem tabulée hoc modo fit : Diaconus hebdomadarius primus ponitur in tabula pronuntiaturus evangelium, primum responsorium. Unus juvenum canit secundam lectionem et tertiam, secundum etiam responsorium, et tertium cantores honestiores canunt; ad antiphonas in matutinis laudibus post hebdomadariuin imbreviantur fratres sicut sunt priores; ad resp. 0 Juda imbreviatur hebdomadarius et cum eo duo alii. Missa in vigilia ita notatur in tabula : officium de nona et nominatur hebdomadarius ; missam [dicit] dominus abbas, si ipse affuerit, [sed) notabitur in tabula sacerdos hebdomadarius ; ad reliqua officia notabuntur illi qui in dominica notati sunt, hoc est, et subdiaconus et diaconus et qui cantant responsorium, et servitores ecclesiœ, et ministri altaris. Verunitamen ante subdiaconum notatur lecturus prophetiam.

Ad ipsam missam accenduntur quinque luminaria ante altare. Hebdomadarius régit chorum. Qui legit prophetiam et qui epistolam in tunicissunt; qui cantant responsorium in cappis. Quod ubi cantaverint, cum hebdomadario stare in médium chori vadunt. Alléluia non canitur. nisi dominica die evenerit vigilia. Diaconus cum dalmatica legit evangelium. Quando vero in dominica acciderit, missa matutinalis de ipsa dominica erit. Introitus Mémento nostri Domine, cum toto officio suo : prima collecta Excita Domine, secunda de Trinitate, et aliœ consuetee quœ soient dici privatis diebus ad niagnam missam ; ultima tamen erit Sanctorum tuorum. Collecta vero de vigilia non dicitur. Postea fiet aqua benedicta et processio sicut in aliis dominicis diebus. Ad quam cantatur ad introitum chori resp. 0 Juda et Jérusalem. Peracta processione cantabitur tertia, post tertiam omnia signa pulsabuntur et quinque luminaria ante altare et duo super altare ob honorem sanctuarii accenduntur. Hebdomadarius cum cappa solemniter reget chorum. Dominus abbas pretiosis indutus vestimentis, aut sacerdos hebdomadarius si abbas absens fuerit, missam cantabit. Qui legent prophetiam et epistolam in tunicis erunt, diaconus in dalmatica; qui cantabunt responsorium et alléluia in cappis erunt, et postquam cantaverint in médium chorum cum hebdomadario ibunt. Eodem modo canitur missa, quando hœc dies privata evenerit, excepto quod alléluia non dicitur. Hebdomadarius et qui cum eo sunt in cappis in medio choro non debent hinc recedere post missam, sed debent stantes inclini esse donec oratio de vesperis terminata fuerit, et tune facto ante et rétro devestiunt se.

Ad vesperos signa bina et bina pulsantur. Ad ultimum omnia insimul. Hebdomadarius inchoat primam antiphonam ; psalmi dicuntur de feria. Ad alias antiphonas nntantur sicut in ordine priores sunt ; per singulas antiphonas dicuntur melodiœ earum finales. Ad responsorium Propter

nirniam notantur cum hebdomadario alii duo. Duo sacerdotes cum abbate adolent incensum, quorum unus est hebdomadarius. Postvesperos fit processif) ad Sanctam Mariam cum resp. Benedicta tu et versic. Post partum virgo, quem dicit sacerdos ante collectam (114) Deus qui per beatie, quœ collecta non dicitur nisi ad istos primos vesperos, et in crastinum in nocte ad processionem. Aliis diebus dicitur Deus qui salutem. Post vesperos itur ad refectorium ; ibi debent esse tabula' coopertœ et ita solemniter débet fieri in refectorio sicut in ecclesia factum est. Ad collationem legitur sermo qui ita incipit Lœtitia quanta sit. Ilac die de collatione itur in refectorium ad caritatem. Post completorium vadit processio in dormitorium id est cum laterna, aqua benedicta, Ihuribulo.