‹ Histoire de l'éloquence latine depuis l'origine de Rome jusqu'à CicéronChapitre 222 sur 223 · Aulu-Gelie, III · texte numérisé non relu

Aulu-Gelie, III

buno militum fortunam ex virtute ejus dedere. Nam ita evenit : quum saucius multifariam ibi factus esset, tum vulnuscapiti nuUiim evenit: quumque inter mortuos defatigatum vulneribus atqiie quod sanguendefluxerat, cognovere, cum sustulere. Isque convaluit : saepeque postilla operam reipublicse fortem atque strenuam perhibuit : illoque facto, quod fcillos milites subduxit, exercitum ceterum servavit. Sed idem beiie factum quo in loco ponas, nimium interest. Leonidas Lacedeemonius laudatur, qui simile apud Thermopylas fecit. Propter ejus virtutes, ornais Grsecia gloriam atque gratiam prœcipuam claritudinis inclytissimœ decoravere monumentis, signis, statuis, elogiis, historiis, aliisque rébus gratissimum id ejus factum habuere. At tribuno militum parva laus pro factis relicta, qui idem fecerat, atque rempublicam servaverat » . Hanc Q. Ceedicii tribuni virtutem M. Cato tali suojestimonio decoravit. Claudius autem Quadrigarius annali tertio non Csedicio nomen fuisse ait, sed Laberio.

Paroles prononcées par[P. Cornélius Scipion l'Africain, le jour où il parut devant le peuple et l'entraîna au Gapitole.

Texte d'Aulu-Gelle qui en affirme l'authenticité (IV, 1 8) :

Scipio pauca prœfatus qua; dignitas vitœ suse atque gloria postulabat : « Memoria, inquit, Quirites, repeto diem esse hodiernum, quo Hannibalem Pœnum, imperio nostro inimicissimum, magnu \nx\w vici in terra Africa, pacemqlK* et

^M'PL.M)I(:l;. 325

victoriam vobis peperi insperabileni. Non igitur.simus adversus Deos ingrati; sed, censeo: relinquamus ncbulonem hune ; eAmush'inc protinus Jovi Optimo Maximo gratulatum. »

Mêmes paroles d'après Tite-Live (XXXVIII, 51) :

« Hoc, inquit, die, Tribuni |)lebis, vosque Quirites, runi Annibale et Carthaginiensibus signis collatis in Africa, bene ac féliciter pugnavi. Itaque, quuni bodie litibiis et jurgiis supersederi aequum sit, ego hinc extemplo in Capitol iuni ad Jovem Optimum Maximum, Junonemque et Minervam. ceterosque Deos, qui Ca|)itolio atque arci président, salutandos ibo ; bisque gratias agam, quod mihi et hoc ipso die et sœpe alias, egregie rei publicae gerendse mentem facultatemque dederunt. Vestrum (pioque quibus commodum est, ite mecum, Quirites, et orate Deos, ut mei similes principes habeatis. Ita, si ab annis septemdecim ad senectutem semper vos œtatem meam honoribus vestris anteistis, ego vestros honores rébus gerundis prœcessi. »

Délibération des tribuns au sujet de la réclamation |)résentée par Scipion l'Africain en faveur de son frère Scipioii l'Asiatique. Aulu-Gelle aflirme l'avoir extraite des Ammhs (VII, 49).

« Quod P. Scipio Africaïuis postulavit pro L. Scipione Asiatico fratre, quum contra leges. contraque morem majo-

32i APPLXDict;.

rum, tribunus plebei, liominibus accitis, per vim, inauspicato, sententiam de eo tulerit, multamque luiUo exemplo irrogaverit, prsedesque eum ob eam rem dare cogat, aut, si non det, in vincula duci jubeat, ut eum a collegœ \i probibeamus : et quod contra collega postulavit ne sibi intercedamus quominus suaque potestate uti liceat, de ea renostrum sententia omnium ea est: Si L. Scipio Asiaticus collegse arbitratu prœdes dabit, collega^, ne eum in vincula ducat, intercedemus ; si ejus arbitratu prœdes non dabit, quominus coMega sua potestate utatur^ non intercedemus. »

Arrêt rendu par le tribun P. Sempronius Gracchus en faveur de Scipion l'Asiatique, extrait des Annales par Aulu- Gelle(VII, 19):

« Ejus decreti verba hœc sunt : « QuumL. Cornélius Scipio Asiaticus triumphans ho tium duces in carcerem conjectaverit, alienum videtur esse a dignitate reipublicse, in eum locum imperatorem populi romani duci, in quem locum ab eo conjecti sunt duces hostium. Itaque L. Cornelium Scipionem Asiaticum a collegae vi prohibeo, »

Même arrêt d'après Tite-Live (XXX VIII, 60) :

« (juominus ex bonis L. Scipionis, quod judicatum sit, rcdigatur, se non intercedere prœtori. L. Scipioneni, qui

APPi-NOici:. 325

legom opiilciilissiimmi orbi» terinnim devicerit, imperium pnijiili Hoiiiaiii propagavorit in ultinios terrariiin ("mes, regeni Eunioiiein, Hhodios, alias tôt iirbes Asia^ (le\ inxerit popiili Romani boneficiis, plurimos duces hostiiim in triiiinplu) diiotos carcere incluserit, non passurinn inter hostes l)opuli Romani in carcere et in Nincnlis esse, mittique eiira se j libère. »

Page 1