I. Casu
a vus suus malernus, et Nos in assuinptione et proftectttibdè Begotii imperii Romani», pro reintegratione et récuperatione ejusdem imperii , in spéciale subsidiom et favorem bon» memoriae dominorum fialdubi avi sui paterui et ejusdem Philippi imperatorum Constantinopolitanorum , patenter et onerosè subivimus , pensans etiam quod apud eumdem dominum patrem nostrum, et nos, sicut dilecta filia, in domopropriâ extitit amabiliter educata, ut pro his tam arduis gratisque servitiis nobis aliquod rependium exhiberet, non vi, non metn, nec aliqua biandâ scductione seducta , sed bonà snà et gratuitâ voluntate nobis praesentibus pro nobis et nostris^seredibus per solemnem stipulationem promisit pro se et omnibus quorum ex parte suâ interest ad prsesens, vel interesse poterit : quod ipsa nulli nubet sine speciaii expresso beneplacito et assensu nostro , ac hœredum nostrorum succedentium in rcgno nostro Siciliae , maxime cùm hoc credat nostra prsecipuè interesse ad hoc de persona , cui matrimonial! ter juxta nostrum beneplacitum conjungatnr, nobis et nostris haeredibus favor et praesidium verisimiliter provenire valeant ; et ne nobendo forte- •alicui impotenti ad proseciitioncm praetacti negotii imperii Romaniae , nos et nostri hseredes remaneremus gra^iùs onerati circa prosecutionem eamdem, ad qiiam eidcm imperatrici nepti nostrae conventtonibus Sertis astringimur. Consideratione etiam habita , quod eadem neptis nostra ex fragilitate sexus et imbecilUtate aetatis, ex aliquâ persuasione consilii posset nubere personae alicui , nobis et nostris haeredibus importun» ; qUod si forte eadem imperatrix sine bi^ neplacito et assensu nostro, et h»redam nostrorum , contra pratdictam suam stipulationem , pnomissionem , et coo¥entioii€Q^ eam contingeret nubere , nos présentes et stipolanles pro nobis et nostris haeredibus âb omnibus stîpulationîbiis , poniis, sacramentis , et obligationibos quibuscumque» quibvs tam nonnpa prasfati domini patris nostri , quam nostro obligati sumus eîdem ad recuperationem dicti imperii Romani», ex conTeotionibos înitis inter pr»fatum dominum patrem nostrum et pr»dictos imperatores avum et patrem suos, praedicto nomine patri nostro promissa et convcnta fuerunt de habf^ndâ per ipsum dominam patrem nostrum et h»redes suos ccrti parte acquirendorum in.
3îi8 RECUEIL
ipso imperio Romaniœ, nullo modo teneantur, sed sint cxinde per nos et haBredes nostros absolut! et perpetuo quitati. Yerùm quia prsefatus dominus pater nostcr in assumptione et prosecatiooe dicti negotii multas graves et quasi innumeras fecit expensas, ac praedictos.imperatores avum et patrem ipsius neptis nostrae in terra nostrâ recepit, et honorificavit eximiè, multosque magnos sumptus pro eorum vitâ et honorificatione subivit, feudum principatus Achaiae et Moreae, ac totam lerram quam tenait seu tenere debuit k praedictis imperatoribus parentibus dictas neptis uostrae et ipso imperio , Guillermus de Villa-Harduini prineeps Achaiae et Moreae, ac imperialia et quaeiibet aUa jura quaecumque habuerunt, seu habere potuerunt, ant eis competierunt^ vel potuerunt quoquo modo competere in feudo, principaitu, et terra praedictâ, nec non totam terram quam Michalicius despotus dotis seu quocumque alio titulo dédit, tradidit, et concessit Elenae filiae suae relictse quondam Manfredi principis Tarenti, et quam idem Manfredus, et quondam Philippus Ëschinardus, qui se pro dicti rcgni uostri Siciliae ammirato gerdbat^ dum viverent tenuerunt, omnesque insulas addictum imperiam extra Buccam Avidi pertinentes , exceptis quatuor, videlioet Metbelina, Samo, Ango, et Chio^ quas iidem imptratores ipab eorumque successoribus , et eidem imperio reservarunt;'i|ec non feudum , homagium , seu vassallagium despote et haeredam suorum^ quae idem despotus praedicto domino patri iiostro per se et suos sucoessores dignoscitur summisisse , concessa per prasdictos imperatores praefato domini patri nostro , et in eum per ipsos gratifico consensu translata , pênes nos et haeredes nostros pure , expeditè et simpUciter ac sine alicujus conditionis , Tel expectationis eventu^ ad abundantiorem cautelam perpeta6 et irrevocabiliter voluit remanere. Et quia nos propter guèrne dissidium , quod in eodem regno nostro Siciliae notoriè fremuit 9 et praecipuè propter captionem nostram , et alias occupationes et intricationcs innumeras, defcndendo causam nostrae justitiflB, et bellum gerendo sanctae matris ecclesiae, prosecutionem dicti negotii iinperii Romanias nequivimus facere infrà tcmpora ia conventionibus praedictis expressa, ac minor aetas praedictae neptis nostrae hue usque circa prosecutionem dicti n^otii davs
subsidium, ad qnod ipsa tenetur ex ipsis conventionibus commode non permisit : vt)luit eadem neptis nostra quod praefata elapsa tempora ad moram vel neglectum nobis vel hseredibns 'nostris nullo modo imputentur, nec aliquam pœnam in conventionibus ipsis annexam nos vel haeredes nostri propter praefatam moram vel neglectum incurrerc debeamus, sed si quam vel si <|uas incurrîssemus fortasse> eadem imperatrix ab iis nos absolvit, et efHcaciter vohiit non teneri. Et ipsa etiam versa vice propter praedictum lapsum temporis ad nullam culpam vel pceiiam in conventionibus ipsis intextam aliquatenus teneatur. Tempora etiam quae current donec ibit in'Franciam, illic morabirnr, et ad partes ipsas revertetur ab inde, ad nuUum neglectum vel moram circà prosecutionem dicti negotii imperii Roinaniae nobLs, nonobstantibus terminis in conventionibus ipsis expressis, nec nobis nec nostris haeredibus, nec eidem nepti nostrae. Etiam volumus, et specialiter exprimimus imputari, nonobstante termino ordinato cum. domino rege Francorum , quod eadem neptis nostra infra annum rediret in regnum nostrum , scilicet supradictum. Quae quidem imperatrix renuntiavit omni legum auxilio et beneficiojuris canonici et civilis, et specialiter Icgi quae prohibet viduitatem induci, cujus viduitatis spccies ex praetactà conventione de non nubendo sine consensu nostro et haeredum nostrorum sibi fortassis videri possit indicta , per quae contra praedicta , vel praedictorum aliquod posset quoquomodo venire; et nos deprsemissis omnibus, ut perleguntur, tencndis et observandis, firmiter pcr nos et per nostros haeredes per Joannem Pepinum de Barulo, militem, magnae curiae nostrae magistrum rationalem, dilectum consiliarium, familiarem et fidelem nostrum corporale in anima nostra praestari fecimus ad sancta Dei evangelia juramentum. In quorum omnium testimonium et praedictae imperatricis , ac haeredum suorum cautelam praesens pnblicum instrumentum per manus infrascripti Tafini notarii exinde fieri jussimus sigillorum nostri, praedictae imperatricis, et subscriptorum testium appensionibus roboratum. Actum Neapoli praesentibus venerabili et religioso viro fratre Joanne Abbate S. Germani de Pratis juxtà Parisios , Stepbano de Zapillistro, et Philippo de Galathas roilitibus , nuntiis illustris régis
.33d Recueil
Fraocorum carissinii consobrini nostri, nec non Teneribilibus patribus Philippo Dei gratiâ NeapoUtano archîepiscopo, et Adam de Dussiaco Cusantmo electo cancellario , ac viris nobilibus Joanne de Monteforti Squiilacii et monds Scabiosi comité camerarioy Raynaldo de Avellis ammirato, et BartkolonuKO de Capuâ protonotario regni nostrl Siciiie , et magnae curiae nostne rationali, Hugone dicto Rufo de Soliaco , Petro de Insulâ, et Lodoico de Roer, ac Matbaeo de Adriâ, et pnedicto Joanne Pepino, magnae curiae nostrae magistris rationalibus y dilectis coDsiliariis 9 familiaribus, et fid^libus nostris, testibus ad haec vocatis et rogatis, et pluribus aliis. Et ego Ta36iim& de Capuâ publicus apostolicae sedis autoritate notarius , qui nnà cum praenominatis testibus, praedictis omnibus et singulîs in praesenti instrumente contentis vocatus interfui , ea omniji »d mandatum et requisitionem praedictorum régis et impecatrids manu meâ scripsi et publicavi^ meoque consueto signo signayi, anno , mense y die , et indict. praedictis.
(An. 1294).
Extrait de l'original ganlé au trésor des chartes du roi^ Layette y Dispenses de Mariage des Rois y n. lo.
Lettre du pape Boniface qui autorise le mariage entre Catherine impératrice de Constantinopie et Frédéric fils de Pierre d'Arragon.
(An. 1294).
Extrait du Registre du trésor des chartes du Roi^ cette
XLix, n. 4*
Carolus sccundus D. G. rex Uierusalem et Siciliae, ducatiis Apuliae et principatus Capuae, provinciae et Forcalqueni comei.
DE CHARTES^ * 33i
univcrsis praesens pmilegium înspecturis praesentibns et futuris. Lex naturae quae'in se servari non potuit , in suo simili per generationem, propaginem reservavit. Ideoque ad educationem naturalis jus provocat, et parentum charitas signanter invi^ tat, ex quibus est consequens, quod si ad bénéficia placida nostrorum fidelium liberalitatis promptitude nos attrahit , in liberorum conferenda compendia ratio naturalis astiîngit. Hujus itaque considerationis instinctu Philippo nato nostro charissimo principi Tarentino, et suis haeredibus utriusqile sexus ex suo corpore légitimé descendentibus, natis jam, et etiam nascituris, totam terram, omnes superioritates, honores, dignitates, jurisdictiones , fidelitates, servitia, et praestationes homagiorum ^, ac jura quaecumque et actiones , quae nobb in prrncipata Achaiae, ducatu Athenarum, regno Albaniae, provincise Blachiae, ac in caeteris locis imperii seu partium Romaniae, tam in terra firmà, quàm in insulis, exquacumque causa, jure, Tel titulo' nobis nunc conJ))etunt et possent competere in futurum , quae videlicet de demanio in demanium , et quae de servitio in servitium, concedimus et donamus in feudum : cedentes sibi ex causa eadem jura et actiones omnes nobis compétentes et corapetituras quomodolibet in praemissa, et ipsum in iis procuratorem in rem suam per praesens privilegium facientes, de paternae charitatis affectu et gratiâ speciali. Ita quidem quod praefatus princeps , et praedicti haeredes sui praedictam terram , superioritates, honores, dignitates, jurisdictiones , fidelitates, servitia, homagiorum praestationes , ac jura nobis , et sub nobis nostrisque in reguo Siciiiae haeredibus et successoribus teneant et possideant : nosque ac praedictos haeredes et successores nostros in superiores et dominos exinde recognoscant ; ac proinde sex samita de tribus coloribiis nobis, dictisque nostris haeredibus et successoribus in recognitionem nostri majoris dominii, postquam omnium praedictorum in totum, vel pro majori parte fuerint possessioncm adepti , exhibere annis singulis teneantur. Quem quidem annuum reditum princeps ipse in nostri praesentiA constitutus bonâ et gratuità volnntate suà pro se dictisque haeredibus suis nobis voluntariè facere obtulit et promisit. Pro quibus quidem terra, superioritatibus , honoribus, dignitatibus, jurts*
dictionibus , fidelitatibus ^ servitiis , et praestationibus homagiorum, ac juribus, et actionibus, ligium à dicto principe homagium , et fidelîtatis débitas recepimus juramentum. Investienleseumdemprincipcm modo praedictoper annulum nostrum praesentialiter de eisdem. In cujus rei testimonium et praedictorum principis , et haeredum ejus cautelam praesens privilegium exinde fieri , et aureâ bullâ majestatis nostrae impressa t jpario jiissimus communin:alio consimili sub pendenti ejusdem majestatis sîgiliocereo concessosîmiliterad cautelam. Actum Aquilae, anno Domini mgcxciv. die xiii. August. vii. indict. praesentibus Joanne de Pipino de Barulo, et Mathaeo de Adriâ magnae curiae nostrae magistris rationalibus , ac Americo de Sug.et Gullermo de Ponciaco, militibus, dilectis consiliariis, familiaribus , et fidelibus nostris, ac pluribus aliis. Datum vero Aversae per manns Bartholomaei de Capuà, militis, logothetae et protonotarii regni Siciliae^ anno Domini MccGiiii.die ix.Octobr. iii. indict. Regnorum nostrorum anno vigesimo féliciter. Ament
(An. 1298.)
ExtrcUt de l'original gardé au trésor des chartes du roi^
Layette y Emp, de Constantinople»
Articles convenus au sujet du mariage entre Jacques fils ûné du roi de Majorque et Catherine de Courtenay.
( An. i3oi.)
Extrait du trésor des chartes du roi,. Layette ^ Court, n, 3.
Acte par lequel Catherine > impératrice de Constantinople^ donne à Charles frère de Philippe roi de France et comte de Valois, d'Aleuçon^ de Chartres et d'Anjou , ses terres de Courtenay, Blacon , Hellebeck et Breviller.
(An. i3oi.)
Extrait de torigùial gardé au trésor des chartes du roi y
Layette f Falois ii , n. ii.
A tous ceux qui ces lettres verront, Charles fils de roi de France /comte de Valois » d'Alençon, de Chartres, et d'Anjbu, saluz en notre Seigneur. Comme nous entendeins d'aler en l'aide dei*église de Roume, et de très-haut prince Charles par la grâce de Dieu roi de Sezîlle nostre cfaier Seigneur, saichent tuit que si tost comme les bezoignes de ladite église et dudit roi seront , ô l'aide de Dieu, en estât que nous les puissions en bonne manière lessier, nous retournerons vers nostre très-cbier seigneur et frère Ph. par la grâce de Dieu roi de France, se il abesoign de nous ; et prometons loyalement et en bonne foi , que nous n'emprendrons le voyage de Constentinoble, se ce n'est par la volonté, et ô le conseil de nostre très-chier seigneur et frère devant dit. Et se il avenoit que guerre soursist à icelui nostre très-chier seigneur et frère, ou que il eust mestier de nous pour la besoign de son royaume , nous prometons à venir vers li après son mandement le plustost que nous pourrions en bonne manière pour faire sa volonté. En tesmoin de ces choses nous lui avons données ces lettres sous nostre seel , qui furent faites à Saint Ouin lez Saint Denis, l'an de grâce i3oo, le mercredi après la Chandeleur.
Scellé du grand sceau de Charles.
(An. i3oi). •
Extrait de toriginai gardé au trésor des chartes du roi^ Layette y Contrats de Mariage des Grands , d. la.
Carolus secundus t)ei gratiâ rex Jérusalem et Siciliae, ducatus Apuliae et principatus Capuae,Provinciseet Forcalquerii Cornes.
Notum facimus universis praesentes litteras inspecturis tam praesentibus quàm futuris, quod cùm mulier illustris Catharina impcratrix Constantinopolitana neptis noslra carissima consors incliti viri Caroli divae memoriae régis Francorum uad , Yallesii , Alenconis , Camoti et Andegaviae comitis , dudum cùm nobiscum in regno nostro Siciliae praesens esset, promiserit et convenerit nobis sub certae obligarionis interjectu se non nisi nobis consentientibus nupturum alicui, declaramns ac fatemur per praesentium seriem matrimonium inter conjuges ipsos de pleno consensu nostro , et nobis etiam tractantibus processisse; quamobrem cùm imperatrix ipsa nostris proinde litteris egere noscatur, nec illas à nobis nunc usque poposceirit, ecce in htijiis rei fidem, ac opportunam ejus cautelam, bas litteras nostras pendenti sigillo munitas sibi duximus conoedendas» Yolentes eas tantidem esse roboris et vigoris , quanti forent si praedîcti consummationem matrimonii praeTenissent, nulle ex hujusmodi earum tarditate praefatae imperatrici , yel ejus haeredibus objectione proponendà, nulloque praejudicio generando. Omventiones etiam ac promissiones quascumque ab eadem impératrice circa haec ad instantiam taostram elicitas, seu interpositas, qiw in litteris super hoc confectis continentur, et quidquid ex eis^ yel ob eas sequi posset, eidem imperatrici et ejus haeredibas simpliciter, et ex toto tenore praesentium rémittentes. DaL Anagniae anno Dom. i3oi. die quinto mensis sept. i5. Indict. Re* gnorum nostro rum anno 17.
Scellé d'un grand sceau en cire rouge , ayant d'un côté le roi assis sur un trône tenant le sceptre et le globe ,; et de fau* tre le même roi en cavalier avec les inscriptions ordinaires.
, (An. i3oi. )
Extrait de l'original gardé au trésor des chartes du roij Layette y Contrats de Mariage des Grands , n. x 1. •
Dispense de Guillaume évéque d'Amiens en faveur de ce mariage.
