IV
V. — Et eum necessarium sit ut etiam qui scholas visitant quotidianas, elementa christianœ religionis teneant; omnibus in scholis in quibus pueri, adolescentes velpuellsB docentur légère et scribere, statim post libellum A, B, C, D, proponatur eis parvus catechismus Ganisii vel Parmensis (idem tamen qui in sdbola dominicali docetur ] , in ling^am vemaculom eomm conversus , quem imprimis discant légère, deinde memoriter discant.
YI. — Earumdem scholarum magistri et magistrœ , in iis oppidid in quibus est schola dominicalis, suos discipulos et discipulas certo die septimanse, sive feria sexta , ut fit Tomaci^ sive alia quœ ad hoc videbitur commodior, binos deducant ad locum scholœ dominicalis , vel alium publicum, ubi per catechistam examinentur et doceantur elementa religionis christianœ breviter et dilucide, ut supra Cap. III,
(1) De Tobligation d'envoyer lee enfants aii catéchiame.
dictum est. Eoque facto, binos eadem modesiia ad soas scholas redùcant. In pag^s auiem, qui scholam quotidianam Tuatanty die dominico vel festo a magistro suo deducantor ad ipsum paatorem, similiter examinandi et catechisandi. Quod ab eo fiet in ecclesia : poteritqne hoc faeere eodem tempore qno reliquos pueros examinabr et caiechizabiiy cum in pagis non sii ea frequentia paeromm et pueUanun qu» est in oppidis ; sicque uno eodemqne labore id faciet.
Vn. — In scholis quotidianis et dominicalibus doceantor etiam piieri responsoria missœ secundum usom romanum, idqae etiam antequam ediscant parvum catecliismum.
Vni. — (1) ;
IX. — » Ut custodes diligeutius pueros doceant légère et scribere, neque ad victum conquirendum nimium sese occupent rébus aliis ; quibus in locis solvitur ipsis nimis exiguum salarium pro institutione juventutis, deinceps accipiant a singpilis pueris et adolescentibus très stuferos in singulos menées; sicubi tamen amplius solvitur, non intendimuf salarium minueie. Pro pauperibus autem solvat magistratus ex bursa pauperum : erit enim eleemosjna illa optime collocata.
(6 octobre 1590.)
14® Et généralement qu'en toutes paroisses chaque curé déclare aux paroissiens qu'ils fassent ériger des escoles pour instruire la
(1) De renseignement àa catéchisme dans les écoles latines
(2) Tenu par Mathieu Moulart, éydque d'Arras
jeunesse, à peine de payer en Doyen pour chacune visitatiôn soixante pattarts, et, après les rapports estre punis à la discrétion de l'Official, à se prendre aux principaux desdits paroissiens , que le curé sera tenu de nommer (1).
( 19 mai 1600 )
TiT. XXI. — De sgholis.
SufBciant qam de his in concilie Gameracensi secundo ordinata sunt (3).
(Octobre 1604.)
TiT. XXI. — De sgholis.
I. — » Scholis etiam in quibus prima litterarum rudimenta docentur, non nisi matura œtate viri prœficiantur , si possint haberi.
(1) Ce synode compte quatorze articles, douze en latin, deux en français. Mgr. Gousset, t. III, p. 684.
(2) Célébré par Micbel Desne, éyêque de Tournai. Mgr. Qousset, t. III, p. 651 . (8} Tit. XXI du concUe de Cambrai, de 1586, p 818.
(A) Célébré, le 6 octobre 1604, par Guillaume de Berghes, évdque de Cambrai Mgr Gousset, t. III, p. 6*77.
— 3aa —
II. — Easdem scholas in oppidis pnesertim, et aliis 16<^8 celébrioribus simul non fréquentent puelli etpueliœ, sed yiri mascolis, feminse puellis^ quantum fieri potest, instmendis prœsint.
III. — - Curent ejusmodi scholarum prœfecti et prœfectse sîngulis diebus profestis ex catechismo vernaculo alîquid a singulîs recitari ; diligentemque navent operam ut quamprimum sciant omnes memoriter Orationem dominicam, Salutationem angelicam, Sjmbolum Apostolorum, prœcepta Dei et Ecclesi»; diebus yero dominicis et aliis, quando lectio catechistica habetur, discipulos suos ad eam deducant.
SYNODE D'YPRES (Ij.
(4 noyembre 1609) (2).
Db sgholis paroghialibus bt dominicalibus.
Gap. I. — Cum juventus semen sit Reipublicœ, multumque faciat ad conservandam et propagandam catholicam fidem, si illa probe instituatur et educetur : volumus omnio , ut ubique loçorum scholœ parochiales restituanlur. Quare rogamus , çt serio monemus, maxime pastores, magistratus, et notabiles singularum parochiarum, diligenter in eam curam incumbant, ut quam primum ubique esedem scholœ erigantur aut renoventur.
(1) Statuta in synodis 1 vol., 1673.
(2) Sous Charles Maës, S^éyêque d'Tpres.
Cap. U. — lis prœfîciantar Indimagistri integris moribns, fide et vitœ probitate conspicui; quîque nullos libros Flandricos sut Gallicos ediscendos pueris proponant ^ nisi honestos, aut saltem motalitatem docentes, eisque priùs per scholasticum nostrum examinentur et admittantur.
Gap. III. *— Qui tamen, antequam ludum aperiant, aistent «e nobis, admittendi demum, silitteris testîmonialibus, et vit» probitat« commendati, fidei professionem , et consuetum juramentum prœs-^ titerint.
Cap. IY . — Monemus itaque pastorem loci , ne nullum suâ auctoritate ad ludimagistri officium admittat, qui licentiam nostram in scriptis non exhibeat: alias omnino reisciendus; et pastor^ ut contemptor mandatorum sui superioris, ex arbitrio puniendus.
Cap. V. — Utque melior scholarum ratio habeatur, ipsique ludimagistri facilius in officio contineantur , mandamus pastoribus, scholarum suarum curam gérant diligentissimam.
Cap. YI. — Decanis insuper et scholasticis omnibus, ut eas in siiis districtibus personaliter visitent.
Cap. YII. — Commendamus autem ludimagistris , primo suos doceant Orationem dominicam, Salutationem angelicam, Sjmbolum Fidei, Prœcepta Decalogi et Ecclesiœ, Sacramenta, peccata mortulia, virtutes iis contrarias, aliaque Doctrinœ christianœ capita sensim, pro eorum capacitate.
Cap. YUL -^Adjunget deinde modum confitendi, manè et vesperi orandi, inserviendi missœ, Jegendi, scnbendi^ demùm canendi cantum Orégorianum.
Cap. IX. — Cumque non minor rajbio habenda sit pauperum quam divitum, optamus modum aliquem inveniri ad scbolas dominicales in gratiam pauperum erigendas , non sine singulari iructu et commodo.
Cap. X. — Mandamus etiam serio omnibus nostr» diœcesis pastoribus, ut de lectione catecbistica , in suis Ecclesiis per se aut
