SM
per alium idoneuni habenda, maxime sint solliciti; idque omnibus dominicis et festivis diebus , signo campanœ ad eam daio.
Cap. XI. — Caveaniquene ob exig^m catechizandorum numerum à tam pio et necessario opère cessent, sub pœna unius floreni pro qualibet omissione, ad usum seminarii nostri applicanda.
Cap. XII. — Ut autem majori cum fructu fiat^ babeant catalogmn pueromm omnium et puellarum : absentium parentes moneant ; monitos auxilio bracbii sœculans mulctent tandem pecuniaria pœna, juxta edictum Serenissimorum Principum nostrorum.
(9 octobre len.)
XXII. — Ubicumque scholœ, prœsertim dominicales, adhuc re({airuntur, vel maie frequentantur, agant decani cum magistratibus et prœfectis locorum ut eœ mox erigantur, et pauperes per substractionem eleemosjnarum mensœ pauperum, alii vero aliis pœnis, liberos , aliosque domesticos suos ad scbolas dominicales, ac lectionem catecbisticam mittere compellantur. Ëoque tempore quo juventus iu scholis instituitur, vel catechizatur , a tripudiis et aliis insolentiis, quibtts pueri a scbolis et catechesi avocantur, omnino abstineatur.
• 1] Tenu à Cambrai, par Tarcbevê^e Français Van der Barch. La plupart de ces règlements sont empruntés au synode tenu à Gand, en 1618, par le môme prélat Mgr. Gousset, t 111, p. 692.
SYNODE D'TPRES (1).
(2 et 8 octobre 1680) (3).
GhaP. V. — De 8GH0LIS BT GATBCHISMO-
I. — Ea qû8B noyissimo concilio provinciali, nostiîsqae ac sjnoda* ticis ordinationibus pro scholarum direciione, jnventutis educationei ac puerorum catechisatione sancita sunt, ab omnibus, ad qaos gpectani, ssBpius relegi, et seposita omni excusaiione obsenrari volumus quibus, pro faciliori methodo, infrascripta doximus adjungenda.
II. — Nulli in hac diœcesi permititur scholam aperire, nisi facta priiis fidei professione, à nobis, vel hnjus civitatis Yprensis, yel oppidi scholastico . aut sui districtus decano , admissionis suœ testimonium in srciptis babuerit.
III. — Si quis ex nunc admissis fidei professionem in sua admis sione non emiserit, infra mensem a die monitionis ipsi fac*endœ illud ad manus scholastici, vel decani, ut supra, prœstabit; simulque promittet se bas ordinationes pro posse suo servaturum
IV. — Insequendo mentem ultimi Goncilii provincialis , quâ masculos à viris, puellas à mulieribus tantum instrui exoptat, serio monemus omnes, et bortamur, ut ludimagistri puellas, quas nubc docent; similiter ludiraagistrse masculos à scbolis suis demittant, nec similes posthac amplius recipiant : ubi tamen nulls^ sunt mulierum
(1) Statuta in synodis, ete.
(2) Georges de Chamberlain, 6* évëque d'Ypres.
scholse, vel ubi propter parentum importunitatem illud adhuc tam cito impetrari non poterit , expresse inhibemus , aliter paellas a viris et masculos à mulieribus docerî , quàm horîs , vel locis , seu interstitiis separatis.
Y. — Item ordinamus, ut primus liber qui pueris legendus proponetur, sit parvus cateohismus, cujus titulus est A, B, C (oft beghinsel der wjshejdt, ou le commencement de la sagesse); nec ad alium legendum quemquam admittant, donec illum perfecte et memoriter calluerit : deinde utantur catechismo Mecbliniensi, et sic ad alios libres docendos transire poterunt ; non alios tamen ^ quam in catalogo, nostro jussu edito, et infra inserto, continentur; nec aliam materiamadscribendum proponent^ quam quœad fôrmandam pietatem , vel bonos mores subservire poterit.
YI. — Initium docendi semper faciet magister formando signum crucis altâ et intelligibili voce , quem pueri omnes similiter sequentur, et pro conclusione, antequam dimittantur à scbolis, vel ipse magister, vel alius ex peritioribus , simili voce proeleget aliquid de dicto parvo catechismo, ceteril^ similiter respondentibus.
VIL — Ludimagistri assignabunt pueris singulis hebdomadibus aliquam lectionem ex dicto parvo catechismo; quam memoriter discent , et pridie catechismi illum cunctis audientibus recitabunt : cui exercitio seu examini ad minus una hora impendetur.
YIII. — Omnes quibus scholam aperire est concessum, ducent
suos discîpulos diebus statutis ad lectionem catechisticam : in quem
finem curabunt illos tempestive adesse in scholis, ut ex inde bini et
^ini par ipsos magistros ad locum destinatum deduci valeant,
, singuliqùe ferent secum suum catechismum quem in scholis discunt.
IX — Templum ingressi, omnes simul ia medio Ec^slesisB dexis jfenibus recitabunt submisse Pater Noster et Ave; ita quod ubi plures sunt scholse, singulee suis distinguantur scamnis, et quisque magister suis adsit discipulis, ut illos in modestia contineat.
X. — SinguU catalogum suorum scholarium confîcient, et secum ad catechismum ferent ut videant an omnes sint présentes;
dictamque catalognm prœleQtis catechismi petentibus tradere non recasabuni.
XI. — Finito catecliismo, eodem ordine suos discipulos, binos et binos , ad scbolas usque cum modestia reducent , yel saltem non ante demittent, quam longe ab Ecclesia et aliis scbolis separaios.
XII. — Quod si aCquis discipulorum aliquoties a catechizatione sese absentaverit, et monitas se non emendaverit, deferetur ipsius nomen per ludimagistrum catechistse , vel pasteri , aut decano , vel scbolastico; ut de convenienti remedio provideant, vel superioribus negligentiam parentum (si forsan illi fuerint in mora ] denuntiabunt.
XIU. — Et quia in locis ubi plures sunt scholœ , sœpius conlingit pueros de una ad aliam transire , unde aliquando inter ludimagistros oriuntur simultatis et odia^ scbolasticus, decanus, vel pastor studebit bas et similes difficultates paterne et pacificè sopire, ita tamen iit ante omnia satisfaciat magistro à quo.
XIV. — Advigilabunt magistri, ut suos discipulos non tantum légère et scribere doceant, sed vel maxime ut in pietate et modestia enidiant; qualiter nimirum sacerdotes, religiosos, parentes, magistratus et seniores observare et revereri debent ; res sacras , et loca Deo dicata honorare ; petulantiam et rixas tam donn quam in plateis vitare ; templa et officium divinum frequentare : illosque omnes quinquies in anno , videlicet ante festa PaschsB , Pentecostes , Assumptionis beat» Marise Yirginis, omnibus Sanctorum et Nativitatis Christi, uno eodemque die ad Gonfessionem in sua Ecclesia parocbiali ducent ; ubi à pastore vel confessario assignato confessionis factœ scedulam accipient, ludi magistro tradendam; et si aliquem defectuosum invenerit, talem scbolastico, vel decano, aut pastori denuntiabit, aliter, nisi satisfecerit, corrigendum.
XV. — Qu8B de ludimagistris puerorum superius dicta sunt, eadem etiam de ludimagistratibus puellarum intelligenda declaramus.
XYI. — Si quis circa supradicta se negligentem ostenderit, subiacebit mulet» décret» vel decernendœ : et si contumaciter i
sua negligentia peneveravit, inhibebimus ipsi in hac dioBcesi scholas aperire ; rogantes magistratus et prsBfectos locorum , ut juxta iotentionem concilîi provincialiis sine conniventia tam pueros quum ludimagistros ad horum oDscnrationem compellant.
XVII. — <- Pastoribus etiam injungûnus (in lociâ ubi nullus residet scbolasticus , aut decanus, quibus alias hoc ipsum incumbit) ut scholas ad minus semel in mense visitent , singulorum diligentiam in legendo et sribendo explorent, de pietate et modestia illorum inquirant, ad frequentationem catechismi illos alliciant; in primis principiis DoctrinsB Christian», de oratione matutina et vespertma, de modo faciendœ confessionis , inserviendi sacro, similibusque minutioribus ad unicujusque captum, breviter examinent; materiam proximœ lectionis catechisticœ proponant; ad respondendum et repetendam, imo ad inter se, vel cum aliis scholis, si plures sint, certandum animent ; denique nihil omittant eorum quœ ulla ratione teneram setatem juvare , «t utiliter dirigere posse existimabunt.
XYIIl. — Similiter pastores, maxime ruri, conficient duplicem catalogum eorum qui sunt apti ad catechizationem , unum freqnentantium scholas , alterum non frequentantium , distinctum par vicos et familias; quem singulis annis, dum parochiam suam visitant, secum confèrent, ut quorum nomina addenda aut delenda fuerint, uua eademque operà id commode fîeri valeat : quod si ad opus tam necessarium comitem unum ex magistratu aut notabilibus impeirare possent, prout in pluribus locis magno cum fructu practicatur, laudabile esset et valde commendandum.
XIX. — Si quis extra parochiam suam scholam frequenlet, vel viciniorem habet Ecclesiam alterius parochise , suam que valdè distantem et difficilis accessus, pastoris sui petat arbitrium : qui si concesserit ut alienam adeat Ecclesiam , tune illius adscribetur catalogo, et iisdem tenebitur legibus, quibus illius loci scholares.
XX. — Pueri non scholares sedebunt locis seu scamnis distinctis a scholaribus, prout etiam scholares inter se, ubi plures sunt scholœ; tum est hac ratione, dum: ex catalogo singpulQFum nomina recensentur.
f acîlius annotaii possint absentes ; tom ut catechteta melius sciât enamem seu quoBStiones captai singulorom accomodare; tu m vel maxime ut pià œmulaiione pueri, ipsique mag^tri stimulentur, dum una pars recitantium unius est schol», altéra alterius.
XXI. — Rogandi etiam- erunt Dominî temporales et ma^tratus, prout instanter rogamus, et obsecramns ^ quatenus etiam turi semel in anno , vel sapins ^ si opus jadicaverint; curent renovari edicta de fireauentatione catechismi omnes choreas, lusus publicos, et spectacula prohiberi (1).
(Mai 1681.)
TiT. XXIII. — De scholis bt sbminâriis.
I. — Ubicumqpe scholsB christianse, aui dominicales adhuc requirentur, agant decani christianitatis (etiam invocato, quatenus
(1) Les articles suivants sont relatifs à la manière de faire le catéchisme et aux examens de catéchisme, suivis de distributions de prix, auxquelles doivent assister les Seigneurs temporels, les Magistrats et les Notables.
(2) Concile provincial ouvert, le 18 mai 1631 , sous la présidence de François Van der Burch , archevêque de cette ville. Maximilien Vilain, évêquè de Tournai ; Paul Boudot, évêque d'Arras ; Engelbert des Bois , évoque de Namur, y assistaient, ainsi qu'un vicaire-général de Saint-Omer , siège vacant. Les décrets de cette assemblée furent approuvés par le pape Urbain VIII , le 1^** avril 1632. Monseigneur Gousset, t. IV, p. 3». ' • î !
opus est y brachio secolari) ut eœ mox erigantur, simulque rationem ineant ludimagîstris de annuis stipendiis providendi (1).
IL — Satagatur ubique , ut vîri masculos ,' feminœ puellas duntaxât doceant. Et si in aliquibus pagis id obtineri forte non possit, saltem locis et interstiis masculi a puellis separentur (2).
III. -^ Némo libros prœlegat qui aliquid non sanœ fidei continent , vel quod bonis moribus officiât : sed eos tantum quos ordinarius approbarit (3).
lY. — Instent pastores apud magistratus et alios auctoritatem babentes, ut pauperes per subslractionem eleemosjnarum, alios aliis pœniS| liberos^ aliosque domesticos suos ad scholas dominicales ad lectionem catecbisticam , mittere compellant ; eoque tempore quo juventus docetur et catechizatur , a publicis cboreis, lusibus et aliis recreationibus abstineatur.
y. — Singulis semestribus scholse singulœ visitentur a scbolasticis capitulorum quœ illis subsunt ; cœterse a decanis christianitatis vel aliis ab episcopo ad id députa tis, iisve quibus jus visitandi compètit (4).
VI. -^ In scholis dominicalibus non tantum doceantur pueri et pueU» légère et scribere : verum etiam et quidem prsBcipue Orationem dominicam, Salutationem angelicam, Sjmbolum iidei, prœcepta Decalogi et EcclesisB , modumque confitendi ; et qui grandiores sunt , rationem insuper parandi se ad communionem (5).
VII. — Ludimagistri et ludimagistr» scbolarum linga» vemaculsB, juventutem suam statis diebus ad catechezim dedacant, et 8ub ea in officie contineant (6).
(1) Concile de MaUnes, de 1607, TU XX, Cap. V^.
(2) Ibid. , Gap. III.
(8) Ibid. , Gap. IV.
(4) Ibid.
(5) Ibid. , Cap. V.
^6) Ibid. , Gap. VI. Les deux autres articles concernent les séminaires
