‹ Histoire de la Flandre et de ses institutions civiles et politiques, jusqu'à l'année 1305 (volume 3)Chapitre 23 sur 49 · XV · texte numérisé non relu

XV

Les échevins et la communauté d'Ypres s'engagent envers le chapitre de Saint-Martin^ à ne^as tailleries hôtes du chapitrepour ses terres et revenus (i).

17 juin 1217.

In nomine patris et filii et spiritus sancli. Amen. Nos sca~ bini et commune de Ypra Notum fieri volumus omnibus présentes iilteras inspecluris quod bona fide creantavimus ecciesie beati Martini yprensi. quod hospites suos non taliiabimus de terris et reddilibus ejusdem ecciesie. nec eos plus quam ceteros burgenses nostros gravabimus. Quod ut ratum et firmum in posterum permaneat. presentem paginam sigilli nostri duximus appensione muniendam. Actom anno gratie M'' €€<' septimo decimo quinto decimo kalendas Julii. Testes hughelotus vos ballivus. Johannes medem. Johannes lupus. Johannes de scotis. et alii plures.

(1) Begistrum rubrum S. Martini, fol. 100 recto et 98 verso.

JUSTiFlGATIVES. ^ 5S9

xvr

Règlement pour la maison des lépreux à Ypres^ arrêté par les échevins, de cette ville (1).

Novembre 1220.

Noverint lam présentes quatn futuri présentes litteras inspecturi. quod communi providentia Scabinorum yprensium decretum est. videlicet quod si aliquis infra yprensem scabinatuoi iepra percussus fuerit. ita ut eidcno leproso populi communio debeat interdici. si desideraverit et se recipi postulaverit in domo leprosorum béate marie magdalene. si liberos et conjugem non habeat legilimam. cum omni sobstaniia iam molMli quam immobiU quam possidet. secundum quod Yeraciter poterit probari. in predicta dotno recipietur. Si vero uxorem habeat et liberos totalis substanlia eorum in très partes dividetur. et tertiam partem que sibi attinet : leprosus ad prefatam domum apporlabit. Si autem liberos tantum habeat et non uxorem substantia seorsum posita que liberis suis ex morte matris eorum accidit : totam residuam substantiam leprosus et liberi sui per médium in duas paiteseqtia divident portione. Similiter si uxorem tantum habeat et Don liberos. etiam dimidietatem totius substantie que sua est : leprosus ad communitatem offeret leprosorum. Postmodum vero si ex morte alicujus parentis sui ipsi leproso aliqua accident substantia : ipsam sine aliqua reclamatione dicta domus leprosorum integraliter percipiet et habebit. Preterea si super hiis omnibus que superius sunt descripta aliqua suborialur lis vel reclamatio. ipsam Scabini yprenses secundum quod melius

(1) D*aprè8 Foriginal aux Archives d'Ypres, 2« bureau voûté, boîie D, n« 28.

noverint et discretius terminabunt. Ita ut quicquid decreveriiit permaneat illibatum. In hujus igitur decreti firmitatem presentem cartam sigillo suo fecerunt communiri yprenses Scabini : quorum nomina sunt hec. Johannes medem. Willelmus clericus. Michael rughinvoet. lambertus pes. Walterus tinbom. lambertus baldricus. Simon halle. WaU terus maius. Everardus filius reine. Rogerus de sancto Jacobo. Tirricus sapiens. Actum anno dominî m<». ce». xx<». Mense Novembri.

XVll*

Bref du Pape Honorius III ^ chargeant trois ecclésiastiques de Fumes d'informer et de statuer sur une plainte des échexnns d!Ypres à charge des Templiers (1).

5 novembre 1220.

Honorius Episcopus servus servorum dei, dilectis filiis abbati et priori saneti Nicholay et W. Canonico sancte Walburgis Furnensis, morinensis dyocesis, Salutem et Apostolicam benedictionem. Scabini et commune Yprenses suara ad nos querimoniam destinarunt quod fratres milicie templi ejusdem loci morinensis dyocesis super quibusdam homioibus foro ville Yprensis et rébus aliis injuriantur eisdem, ideoque discrétion! vestre per apostolica scrîpta mandamus quatinus partibus convocatis audiatis causam et appelatione

(1) D'après roriginal sur parchemin, avec bulle en plomb, pendant à une ficelle, aux arch., dYpres, 2« bureau voûté, layette 20, pièces no 8. •

JDSTIPIGATIVES. 54i

remota fine debito terminetis, facientes quod decreveritisper censuram ecclesiasUcam firmiter observari. Testes autem qui fuerint nominati si se gracia odio vel timoré substraxeriut censura simili appellatione cessante cogatis veritati testimonium perhibere. Quod si non omnes hiis exsequendis potueritis interesse duo vestrum ea nichilominus exsequantur. Datum Laterani nonas novembris pontificatus nostri anno quinto.

XVIIl. A

Séparation de la juridiction des Templiers et des Échevins de la ville, à YpreSy approuvée par la comtesse Jeanne{\).

Ego Johanna Flandrise et Hanonise Gomitissa omnibus notum facio, quod, me approbante et consentiente, talis est divisio inter fratres militiœ templi ex una parte, et scabinos de Ypra ex altéra : quod omnes bannos, quos scabini de Ypra facient pro utilitate villae Yprensis, fratres templi facient illos servari super terram suam A% Ypra, quamdiu durabunt in villa yprensi. Et si aliquis bannos illos infringeret super terram templi, quocienscunque yeritas accipie-

(i) D'après un vidimus de Tannée 1273, aux Archives d'Ypres, 2« bureau voûté, layette 13, n« 9. Une charte sur le même sujet se trouve à Lille. De Saint-Génois, Mon, anc, p. 51-4-515. Un original émané du précepteur des maisons du Temple en France, du mois de juillet 1227, fait partie du Chartrier de Rupelmonde» n« 24, aux Archives provinciales à Gand. Une traduction française de la présente pièce existe à Ypres, 1« bureau voûté, armoire N, case 2, ri« 16. Lambin , Naîezingen^ en%,t p. 1 et 5.

tur infra villam Yprensem de bannis infractis : fraires templi debent scabinos de Ypra super terram suam ducere protali veritate accipienda. Et de bannis infractis debent habere fratres templi très partes emendarum et scabini quarlam. Et ad banc veritatem dicendam debent eligere hospites templi. Fratres etiam (i) templi possunt habere super terram suam qainque homines apud firillum (2) et quinque apud templum. Et duo istorum vel pluies cum nuncio fratrum templi habent potestatem pendendi (5) super terram templi etarrestandi omnes illos, qui facieut ibi aliquod forefactum, vel aliquem de quo justitia exigeretur, et illi, qui arrestati essent, per illos adjornari debent ad diem, qui nominatus est; ad quem scabini de Ypra vwire debent, videlicet ad feriam qulntam ante meridiem; et illi decem possunt testimontum perbibere scabinis de Ypra de omnibus rébus, quos viderini etaudierint persacramentum suum. Et quando isti decem eligentur ad hoc oificium, fratres templi facient eos jurare; quod legitimum testimonium perhibebunt scabinis de Ypra. Et debent esse scabini de Ypra duo, vel tôt, quot sufficiant ad negocium, apud Templum singulis septimanis die Jovis ante meridiem ad submonitionem fratris templi, vel illius qui loco suo erit. Et quolibet anno quando scabini de Ypra de novo eligentur, postea prima vice, quando scabini venient super terram Templi, debent recognoscere super sacramenlo, quod fecerint in scabinagio, quod observabunt jus Templi et eorum, qui ad jurisdicCionem fratrum Templi pertinent, tanquam scabini. El si aliquis quicumque esset, forefaceret super terram Templi fratres Templi vel eorum nuncius posset eum arrestare; et quicumque ille esset, deduceretur per legem villœ Yprensis testimonio prsedietorum. Et scabini de Ypra inde suam partem emendarnm accipient sicut infra villam. Et si aliquis de villa Yprensi

(1) Quoque.

(2J Le Briel, faubourg ou dépendance de la ville.

(3) Pandandi? Le n» 24, Arch. Rup, porte pandendL

esset in culpa de aliquo forefacto super terrain templi, etiam si abiisset non arrestatus, judicareiur super terram templi per scabinos vills Yprensis tanquam si esset arrestatus. Et de boc forefacto débet ballivus meus fratribus templi facere habere emendas suas de illo, si tantum catalli haberet per dictum scabinorum de Ypra super terram meam. Et similiter debent focere fratres milicise templi mihi et scabinis de Ypra, si aliquis hospitum suorum forefaceret super terram meam.

Prœterea hospites templi et bona eorum dftent esse in libertale et observatione villse Yprensis, et de omnibus consuetudinibus debent bona eorum esse quitta, sicut bona burgekisium de Ypra. Et prœterea debent esse quitti de talliis, expeditionibus theloniis et omnibus pravis consuetu* dihibus. Et fratres templi non possunt de cetero recipere aliquem de hominibus meis manentem infra bannileucam vilke Yprensis, nisi de mea licentia vel per maritagium ; nec villa Yprensis potest aliquem recipere de hospilibus templi, nisi prœdictis duobus modis. Et pro libertatibiis prœdictis babendis fratres templi scabinos et villam Yprensem quittos et libères clamaverunt de redditibûs, quos accipere solebant ad halam Yprensem. Et debent fratres templi habere unam pipam ex fossato Yprensi pro dulci aqua habenda. Et redditus et hereditates hospitum templi, quos habebant infra villam yprensem, debent solvere tallias sicut alii redditus et hereditates infra villam yprensem.

In cujus Rei testimonium et munimen ad petitionem fratrum militis templi prsesentes litteras feci sigilli mei munimine roborari.

Actum anno domini M<> €€<" XX<> quinto.

Page 1