II. B
Auire acte de prestàrib, fait à la denumde d^Egi^
Ttard^.
lo 7 «cptenibre 830.
Yénerabile ' in Ghristo Emhardo abbate ' de monasterio Blandinio. dilecto amico nostro Ëngelhardo,* dum non est incognitnm, qualiter aliquam alodem tuum ^ ad monasterium nostmm tradîdisti atquefirmasti; hoc est in pago Rodaninse, in loco qui Yocatur Facum prope fluvtola (ibsentia^ îd est ibidem casa cum curtile tum aliis tectis et uuatriscapud et de terra arabile ^ et in yacheria accnim et ad seminandum mod. XV et ibi e ® pratello ad fenum colligendura carrad. iiij et in Uui. elingahem prato ad fentim colfigendum carrad. XII; Hec omnia quicquid ad ipsa casa ^ aspicit ad monasterium nostrum tradidisti atque iirmasti ; sed postea tua fuit pelitio et nostra non denegavit voluntas, ut ipsam alodem per beneficiuni nostrum tibi Engelhardum et uxorem tuam ^ Helet Radanem prèstitîssemus; quod ita et fecimus et Helet Radanem et filiis restris laxavimus; securi.... que servitio et c. sum et e contra beredîtatem tuam per beneiicium nostrum îllam rem, quem ^ Ëngelramnus ad monasterium Blandinio donavit et firmavît, hoc est in ipso pago
' Diaprés l'original aux archiTCt de la Flandre-Orientale. * Pour venerahili.
3 Pour abhati,
4 Tuam. ^
5 VoxM arabili,
6 Ex?
7 Pour ipsam casam,
S Pour uaori iuat ou ad uxorem iuam.
9 Lisexçtiam.
Rodinînse et in ipsa villa qui yocatur Facumprope fluviola abseneia id est ibidem casa cum curtile cum aliis tectis et in agro, qui toc»tur Facheria accrum, ubi potest, mod. sem ij et pratello ad segandum fenum carrad. iii et in Uui. elingabem ad fenum colligendum carrad xg. Haec omnia quicquid ad ipsa casa aspicit Tobis Engelbardus et Helet Radane praestamus ad husitandam et per ambas res censum levastis , ut annis singulis ad festivitatem Scti martini dare debetis deoarios iiij et qui pare ^ suo supervixerit, ambas reslicet babere et ipsum ceosum donare et post obitos eomm filii res 2 licent hoc perceosire cum denariis yj et post obitum iiliorum eorum ^ proxîmi eorum licent hoc persensire, Facta praestaria sub die Yll. idibus septembris anno XXVII. régnante domino nostro Hludouuico gloriosîssimo imper.
+ EGO EINHàEDUS, ABBàS EECOGlfOTI ET 8.
hardus una (.?.) yocat
Frctgment inédit de Van 961, contencmt un panegyrtqus du comte Amould-le-Vieua?^ et son fils Baudouin III*.
Hic incipit sancta prosapia domîni Amulphi Comitis gloriosissimi filiique ejus Balduini, quos dominus in hoc saeculo dignetor protéger e.
Quam Judith prudentissimam ac speciosam sociavit sibi Balduinus
1 Pour pari.
9 Yel filiis eorum Tel filii rem, (?)
3 Eor ou ea?
4 Hanascrit de la bibliothèque de St-Omer, u9 776, intitulé : Varia Opéra, Incipit genealogia noUlium regum Francorum, fol. 3. •— La date résulte du document lui-méree : puisqu'il est écrit pendant la maladie du comte Baudouin lll, mort en 001.
328 piicEs
Cornes fortimiinuB in matrimonii conjuçinm , ex qua gênait filinm ,
imponens eî nomen 'sibi aeqnÎTOcum videlicet Balduinum ;
Qui Baldttinus accepta uxore de nobilissima progenie regom ultra-
marinorum sumpsit ex ea duos bonae indolis filios , quorum unum
Tocavit Arnulphum, fratrem vero ejus Adelulfum;
Qui ultimus permittente domino ab bujus saeculi sarcina ereptus in
monasterio sancti Bertini^ Christi confessoris noscitur esse sepultus ^ .
Si autem prolixioris temporis in hoc viveret spatio, gaudium per
maximum suis foret et fortitudo.
Dominus vero Arnulphus Cornes et venerabilissimus atque domino
Jesu-Christo amantissimus, prudentia eximius, consilio potens,
omni bonitate fulgens, ecdesiarum domini perfectissimus repa-
rator, viduarum, orfanorum et pupillorum piissimus consolator,
omnibus in necessitate auxilium ab eo petentibus clementissimus
dispensator ,
Quid amplius si centum ora lînguasque quis baberet ejus benefao-
torum dona ne quaquam enarrare yaleret !
Verum quia de millenis bonitatibus nuUo modo sufficienter loqui
ralemus , pauca de plurimis dicemus.
Est namque monasterium in Compendio palatio in bonore sanctae
genetricis Mariae dicatum, quodmultîsdonariisabeo est honoratum,
TÎdelicet in auro et argento et pallio.
Clericis vero inibi domino servientibus nummorum copiam saepe
distribuit largissimam j
Lectum nempe sanctonim Christi testium Cornelii et Cypriani
purissimoargento ab eo pondère decem librarum novimus esse de-
coratum.
Signum nobilissimum, quod alio nomine campana dicitur, eidem
sancto loco contulit ,
non mirandum ; quia verojam dictas locus abattavo suo imperatore
Carolo, qui calvus dicebatur, mirilico opère omnino est fundatus.
Ipse nam jam praedictus Comes venerabilis Arnulphus accepit con-
jugem nomine Adelam domini Heriberti ^ filiam atque duornm
Francorum regum Otonis atque Roberti neptem ,
I Une main du XVI^ siècle ajoate : n Conira eos qui in monasterio sancti /Sndomari sepultum voluni. n > Le Ms. est rongé en ces endroits.
JUâTIFICÀTTVES. 329
ex qua Deo protegente genuit iilium elegantis formae nomine Baldnîmum, ynltu décorum, Deo di1er>tiim suisque fidelibus per ^ omnia carum, Gomitem nobilÎMimum exemplo patris ecclesiarum Dei amatorem, humilem, mansuetum,' pium, modestum, benignom, sobrium , insuper etiam omni bonitate repletum. Qui ad legitimam penreniens aetatem domino concedente ac patris Toluntate accepit conjugem nobilitatis suo condignam, nomine Mathtldim , filiam nobilissimi priocipis vocabulo Herimanî K Ex quibus gratia superna largiente videat praecipuus genitor ejus ac genitrix filios filiorum, si domino libitum fuerit usque ad tertiam et quartam generationem , concessa' sibi corporis sanitate ac onmi incolumitate nniversorumque oriminum absolutione nunc bic et saeculorum tempore ; amen.
Utinam hoc fiât omnipotente domino pâtre de coelis mlserante. Amen!
Utinam hoc fiât domino Jesu Christo filio ejus domino nostro concedente. Amen î
Utinam hoc fiât superna gratia spiritus sancti paracleti a pâtre et filio procedentis, largiente. Amen. Amen. AmenI Presbiter hoc optât Witgerus nomine....
Ut Comiti dicto sit salus tempore longo. Amen (8 fots), Quicunque banc praelegerint yenerabilem Genealogiam domini Arnulphi nominalissimi hi^jus saeculi principis filiique ejus Balduini nobilissimi j orent pro eis solotenus et dicant, clament puro corde. Oratio pro domino Arnulfo et ejus filio Balduino. Deus Omnipotens , fortis dominator pius et démens rex regum et dominus dominantium salvet dominum Arnulphum comitem gloriossissimum ejusque filium Deo dilectum nomine Balduinum, regat, tueatur, protegat atque defendat, custodiat et sublevet, exaltet et confortet, muniat et corroboret, omnibus diebus vitae eorum in hoc praesenti saeculo. Post longaevam istius saeculi yitam omnium sanctorum inlervenientibus meritis pervenire mereantur ad gloriam paradisi, ipso douante, a quo sunt conditi. Amen (7 fois).
i PrsBtcr?
9 Ce document prouTe donc d'ane manière définitiye que Pépouse de Baudouin était une princeue de la maison de Saxe. Il y a dos suteurs qui en doutent.
330 piicEs
Extrait du plus ancien texte de la généalogie des comtes de Flandre ^ concerna/ni Robert^e-Frison ^ .
..... Rodberlus duxit filiam Bernardi ducis Saxonum Gertnidem (FumU sepultam), scilicet viduam FloreDtii, Fresonum comitis, et cum ea ejus regnum obtiDuit. Hic accepta a patre suo pecimia maxima sacramento Flandriam abdicavit, quam jure hereditario fratri suo Balduiuo MoDtensi ejusque successoribus concessit In vita.enim fratris Rodbertus siluit sed post ejus obitum traditorum auxilio Ârnulfum Depotem suum comitem Flaudrie apud Casel interfecit et Balduioum fratrem Arnulfi a regno expulit iiludque obtiuuit. Ut autem in regno esset sublimatus, morientea clericos exhereditabat, miltens exactores, qui post eorum obitum beredea et familias ab eorum domibus pellebant. Quod importabile jugum et inauditum servitutis genus clerici non yalentes sustinere diutius, Urbanum papam adeuntes, ejus proyoluti pedibus lacrimabilem de tyranno fecerunt querimoniam. Gui pro ereptione clericorum banc misit epistolam. Anno domini M.XCI.
Urbanus episcopus servus servorum dei dilecto fîlio Rodberto, tocius Flandrie strennuo militî salutem et apostolicam benedictionem. Mémento karissime fîli, quantum omnipotenti deo debeas, qui te contra voluntatem parentum tuorum de parvo magnum, de paupere divitem de humili gloriosum principem fecit, et quod maximum est inter saeculi principes rarum, dote litterarum scientia atque religionis donavit Ejus igitur memor esto, qui te talem fecit, et omnibus modis élabora , ut tantis beneficiis non inyeniaris ingratus. Honora igitur eum in ecclesiis suis , et ulterius sub alîqua occasione eos, qualescumque sint, yexare minime praesumas, nec eorum praedia in tuos usus post eorum exitum redigas , nec peco-
I Ce texte se tronye dans mi maautcrit (fol. 104-105) de PancienDe abbaye de Saint-Bayon, appartenant à la bibliothèque de Tuniversité de Gand, qui porte le nom de Liber Fïoridus,
iUSTIPICATITES. 331
niam, «en qnodcnmqne de patrimonio sno eis dimittant, yiolenter auferas ; sed libéra ait eis facultaa et Deo senriendi et rea sui patrimoDii, cukmmqae yoluerint, impendendî. Quod si praetendis, hoo ex antiqao usa in terra tua processive, scire debes, creatorem taum diiisse: eyo tum veriias, non autem usus vel cansueiudo. Quae igitar diximns , fili karissime, yolumus, et per beati apostolorum principis claves praecipimus, ut observes , et super libertate clericomm te Christum honoraDtem hooorifîces : ipse Tero attestatione mii ipsius honorificantem se bonorificabit. Yale*
Rodbertus autem cornes in maliUa sua perseverans, apostolicîs litteris.obedire noluit, sed clericos minis terrendo, bona eorum per satellites et apparitores impies violenter diripuit. Tune Flandrenses clerici tristes et anxii, interesse studentes concilio eo tempore a Rainaldo Remorum arcbiepiscopo Remis celebrato , epistolam a tyranno contemptam sacro représentant concilio, refe* runtque minas nec non injurias ab eo multo tempore passas.
Epistola Cleri FlandrensU Reinaldo jirehtepiscopo tnùsa pro Comité Roberto de clertcorum erepitone ah ejut terviiute K
Domino suo dei gratia Rainaldo Remensi arcbiepiscopo et universis episcopis in concilio consedentibus clerus Flandrensîs , quae domino sunt placita peragere. Ecce iterum pater sanctissime cornpellunter fugere ad matrem noslram sacram videlicet Bemensem ecclesiam, quam suppliciter exoramus, utsecundum viscera pietatis suaedignetur respicerelacrimasmiseriarum nostrarum, nec quidem terrore absentes, pedibus tamen vestris provoluti ac sanguineis lacrimis tam vos, quam boc sacrum Concilium per epistolam nostram interpellamus pro Comité Rotberto, qui nos tamquam leo conculcat , et dévorât, et tamquam draco serpentina astucia circumvenit. Sed qui ambulat super aspidem et basiliscum , et qui conculcat leonem et draconem, vobis sua gratia coopérante, de bîs malîs nos eripere praevalebit. Si quidem , ut audîtum fueril , quemlibet nostrorum iufirmari, statim mittuntur apparitores et carnifices Comitis... qui occupant domum et omnia, quae esse videbantur aegroti ; Ita. ut, si
I Cette lettre «e trouTe fol. 164 du manuscrit.
33â piicEs
forte Telit quîcqnam Deo vovere , aut débita sna reddere atit quioquam benefacere famulantibus , sibi impendere omnio non lioeat. Mittuntur etiam exploratores circumquaque inquisitûm, utmm domus illa vel illa aliquo tempore fuerit clerid. Quod si inventum fuerit , illico juri Comitis tanquam sua arripienti designatur. Quod importabile jugum, quod novum et inaudltum serritutis genos, sufficientem ferocitatem leonis , cujus immanitatem atque ragitom nube fallaciae contegere solet, dicens se optare : omnes dericos bonos esse, transitoria coDtempnere , teudere ad aeterna; addens, malos sacerdotes sacerdotes non esse, ac si peccator homo non esset homo. Nam si homo peccator homo non esset, nequaquam dominus Jhesus hominem redimisset. In tantum autem terror illius excrent, ut pastorum nostrorum ora obstruxerit. Ipsi vero yideant , quid summo pallore respondeant , qui pro oyibus suis periculo se non opponunt. Non solum autem adversum nos nimis iohumane agit, sed etiam contra jura celestia iojurans, calhedras prosîlivit, dam clerum vestrum suis coartat legibus et yestras quasi susponit eoclesias. Sic autem fit, ut quamvis non habeat potestatem solveudi , habet tamen potestalem ligandi , capiendi et spoliandi. Unde necesse habemus , sanctissimi patres , ad vos coufugere , vos quoque manus armatas et linguas vestras insuperabili gladio spiritus sancti, si dignum judicaverilis , quia etsi nunc afflicti sumus atque des* pecti , sumus tamen de grege vestro et de corpore vestro ; nec in posterum erubescatis taies ad yestras seàes pertinere , quales nos cogit secularis potentia etc.
Gonyentus quidem est ab episcopo nostro ab abbatibus nostris ab ipso metropolitani , presentia nuperrime a literis domino papae Urbani, in quibus praecepit ei per clayes beati Pétri ne ulterius yexaret clericos et percontenderet in excusationem sui hoc esse more patriaesuae : conyincit eum idem domnus papa yerbum dominî dicentis : ego sum veritas^ non autem usus vel consuetudo. Quibus omnibus contemptis ad callida conyersus argumenta , cum re yera crudeliler yexat clericos, dicit tamen , se clericos non yexare.
Unîyerso autem concilio condolente et acclamante praecepit Rainaldus beatae memoriae archiepiscopus Arnulfo sancti Audomari praeposito et Johanni abbati sancti Bertini et Giraldo abbati deHani, et Bernardo, Watanensium praeposito, ut cum auctoritate sancti
concîlii ipsum Gomitem Rodbertum conTenirent, qui eo tempore priyatam ducebat vîtam , conunorans in claustro sancti Bertini , causa continentiae et quadragesimalis supplicationîs : qnatenas uaque ad dominicain Palmarum invasa restitueret aut gladio anathematis percussus, sciret totam terram suam diyino priyandam officio. Quod metuens satisfecit professusqne obedientiam conser- Tare, yeniam petiit et accepit, sicque cassayit omnia,qi]ae fecerat, ut nuUus successorum iUius banc iniquitatem resuscitare ausus iuerit. Quod faclum est anno domini M. XCII, in quo obiit et aepultus est in Cassel.
Extraits de Vouvra^ge de Gualbert sur la mort de Charles-le-Bon y comte de Flandre, et s^ir les évé-^ nemens des années 1122 et 1128.
(Acta Sancionim Martii, 1. 1, p. 198 seq.)
Pro eîtgendo Comité fidelitatem jurant Brugenses aliique.
85. Sexto Kalendas Âprilis, Dominicâ in Ramis Palmarum, conuenerunt Burgenses nostri in agrum , quod suburbio adiacet , intra septas tillae, conuocatis yndecumque Flandrensibus circa nos, coniurauerunt simul super Sanctorum Reliquias sic : Ego Folpertus Judex juro me talem electnrnm Gomitem terrae buius , qui ytiiiter rectums est regnum praedecessorum suorum Gomitum, jura potenter contra bostes patriae obtinere poterit : affectuosus et pius in pauperes ; Deo deuotus, semitam gradiens rectitudinis , et talis iuerit, qui ytilitati communiter patriae yelit et possit prodesse^ Consequenter ergo omnes meliores ciuium jurauerunt : ex Isandica
334 piicEs
Âlardus Scabinus cnm sua potentià, ex Ostburf» Haîolnm cnm illins loci potestatibns. Ex Reddenburg Hugo Berleusis , et* illiu» locî fortioribus; ex Lapscarâ, Octkercâ, Vtkercâ, Lîswegâ, Slipen, Gîstellà, Oldenburg, Lichterveldâ , Jadbecâ, omues fortiores et melîores simili sacramento jurauerunt. Ëratque multîtudo maxima conjurantium in id ipsum.
Reuersi Airehato Barones, cum litterit Lodouicx VL Régis GaUiae, déclarant electum in Comitem, Cruilielmum JVormammum : bona proditorum sibi donaia : teloneum et censum alijs condonatum,
84. (30 Martîj) Tertio Kaleudas Aprilis, feriâ qnartâ in suocinotione campanarum reuersi sunt ex Atrebato Principes nostri , qai ad Regem exiuerant pro consulendo regno et eligendo Consule secundum consilium Régis Ludowici Franciae Imperatoris , atque omnium Baronum ipsius et terrae nostrae electionem, et'juxta prudentem et patriae vtilitati probabilem examinationem, cum tali relatu laeti et gaudentes, salutem et fidem ex parte Régis et Baronum denuntiantes nobis et omnibus terrae incolis, atque illis praecipue , qui ad faciendam yindictam pro morte Domini Caroli Consulis assiduâ obsidione desudauerant. «Rex Franciae Ludouicus » omnibus regni fîlijs bonis salutem et gratiam , et cum regali po- « tentiâ in yirtute Dei et fortitudine armorum, înuictissimum suae » praesentiâe subsidium. Quia patriae ruinam simul cum Comité » tradito grauem praeuidentes, indoluimus, seueritatis rigore et » inaudito ante hoc tempus supplicio yindictam acturi conuenimus : » et , ut deinceps terra suo consule nouiter per nos electo recon- « cilietur et conualeat, quidquid jin subsequeqti litterarum série tt audieritis, obedite et facite. »
Igitur Walterus Butelgir litteras protulit Régis signatas ooram uniuersiscîuibusnostris, qui conQuxerant simul in agnun praedictum, ad auscultandum Régis mandatum : atque yiuÀ yoceliUterîstestixnoniom confirmans ait : Audite, ô dues nostri, quidconsilg etnegotg apud Regem et eius Barones actum sit, et prudenli examinatumjudicio. Principes Franciae et Primi terrae Fladdriaruiii, jusâu et oonsillo Regio, elegerunt yobis et terrae huîus consulem WîUdmiun
JUSTIFIGATITES. 335
puemm, natuni ex Nonnanniâ, nobilem quidem génère et hactenu8 inter vos ab infantulo educatum in puemm, et inde in juuenem fortem. Quem juxta omDem consnetudinem bonam consueseere liquet, et qualem vultis, tsdem babiliter flectere poteritîs ad omnes bonos mores maDsuetum et docilem. Ego quidem elegi ipsum, RobertusBetuniae, Baldwinus ex Alst et Iwanfrater eîus, Gastellanus exInsuHs et ceteri Barones 6ublimaueruntillumincomitatu,fidem, securitatem et hominia ei fecimus secuudum omnem modum praedecessorum snorum Gomitum Flandriae. Ipse etiam dos pro mérite nostri laboris donauit terris et praedijs traditorum , qui secundum Principum omnium judicia proscriptione damnati sunt, nihilque ipsis rerum vel miserationis praeter grauissimam et inexcogitatam adhac mortem relictum constat. Praecipio ergo et volo ac consulo absquè dolo Tobis suburbanis simul omnibus, qui assistitis , ut suscipiatis nouiter electum Comilem Willelmum et a Rege Comitatu donatùm, in Dominum et Consulem Tobis. Geterum et si quid est, quod auae potestatis jure donari poterit, sicut teloneum et census terraej libenter yobis condonari teloneum volentibus sirarul et cen- 8um mansionum Vestrarutn infra suburbium, me ipso denuntiante ex parte Régis et Gomitis noui , condonabit absque dolo et malo ingénie.
Auditis ergo litteris, etyocelitteramm latoris, ciues procrastinauertint responsum de receptione seu electione noui Consulis cencedendâ sibi, ut accitis Flandrensibus cum quibus eligendi sacramenta constituerant simul autconcessionem facerent aut Legationis Regiae iitteras refutarent; et quia tenuerant diemsermonum longts'protractibus, reuersî sunt ciues a loce oratorio ex communi consilio mandantes pro Flandrensibus totâ illâ nocle, ut electionem în personnâ noui Consulis factam concédèrent aut reprobarent.
Rex cum nouo Comité ventt Brugas : super Reliquias tanctorum, Prtuileffta Ecclestae S. Donatiant, et morem eligendi Praepositi, ttem condonaiionem telonei et census juramento confirmant Rex et Cornes ; huic fidelitatem Jurant ciues,
88* (S et 6 Âprilis) Nonas Aprilis feria tertia, Aqua sapientiae, In crépuscule noctis , Rex simul cum nouiter electe Gonsule Wil-
lelmo Flandriarnm Harchîone Brûlas in 8ttburl>îiim nostrum Tenit, cui obuiam processeraDt Canonici S. Donatiani, reliquias sanctorum afférentes et in «oUemni processu , regio more Regem et Comitem nouum cum gaudio suacipîentes. Octauo idus Aprilts feria quarta, conuenerunt Rex et Cornes cum suis et nostris militibus, ciuibus, et Flandrensibus multis in agrum consuetum : in quo serinia et reliquiae sanctorum coUatae sunt. Et silentio indicto lecta est charta libertatis ecclesiae et priuilegiorum B. Donatiani coram uniuersis in praesentiâ Régis et Gomitis : ut contra ea , quae priuilegiorum paginis conscripta, et a Gatholicis Romanis Pontificibus sancita, et a nemine Catholicorum Regum et Gomitum corrnpta constiterant , Rex in suâ personâ, simul et Gomes, nullo temerario ausu se opponeret : sed potius regiae dignitatis praerogatiuâ veneraretur sancita et suae potentiae corroboraret imperio. Libertatem yero eligendi canonice, et sine simoniâ Praepositum ex concessione Domini Papae, sicut priuilegij sui inscriplione contentum est, se habere potestati sunt Fratres eiusdem Ecclesiae, quem quidem Praepositum Rex, si praesens afforet, canonici et sine simonia eleotum potestatiue officij sui ministerio et dignitate praelationis sublimaret, et in locum praelationis subrogaret : quod si Rex non afforet, Gomes eiusdem poteslatis officio functus, concessionem canonicè electi Praepositi, et in locum subrogationis, et in propriâ personâ et suorum faceret secundùm praedecessorum suonun Gatholicorum Principum morem. Lecta est quoque cbartula conuentionis inter comitem et ciues nostros facta de teloneo condonato et censu mansionum eorumdem ; quatenus pro pretio electionis et susceptionis personae noui Gonsulis reciperent à Gomilè libertatem buiuscemodi , ne teloneum aut censum deinceps ipsi aut snceessores loci nostri , Gomiti Tel eius successori soluerent, sed perpétua illâ libertate donali, sicut in charta conuentionis conscriptum erat, ad confirmandam libertatem eandem juramentum à Rege simul et a Gomite expostulatum susciperent : scilicet ne Rex aut comes amplius per se yel per ministres pro soluendo teloneo et censu , ciues nostros aut ipsorum in loco nostro successores inquietaret; sed bono animo et sine malo ingenio et non subtracto, tam priuilegia Ganonicorum quàm condonationem teloneorum et census inuiolabiliter conseruaret. Sub bac ergo conditionis compositione
jurauerunt Rex et Cornes super sanctorum reliquias in andientia cleri et populi; subsequenter quoque cioes jurauerunt fidelitatem comiti, sicut moris erat, et hominia fecerunt eî et securilates, sicut prius praedecessoribus suis naturalibus Principibus terrae et Dominis. Ut igitur beneuolos sibi Cornes ciues nostros redderet superaddidit eis y ut potestatiuè et licenter consuetudinarias leges suas de die in diem corrigèrent, et in melius commutarent, secun-^ dùm qualitatem temporis et loci.
Privilegta ab Ardenhurgensihut postulatOy cum exelusione heredt^
taria proditorum confirmantur.
89. Tandem sacramento jusiurandorum confîrmatis omnibus, reuersi sunt Hex et Consul in hospitium : ubi deiatae sunt in omnium audientiâ litterae huiusmodi ab ijs , qui obsidionem fecerant in Reddenburg, Primatibus : Nos quoque huius obsîdionis exactores electum nouum Flandriarum Consnlem electuri erimus ex nostrâ parte, sub hac conditione c[uidem, ut in consuetas expeditiones, insuper prauas Principum exactiones et telonea noua , quae doloso consilio Lamberti in Reddenburg jaouiter et praeter jus consuetudinarium terrae instituta sunt, à nobis et à nostris viciniae incolis ampliûs amota , damnes et destruas ; et libertatem obtineant rustici nostri exeundi et depascendi pecudes suas super terram, quae dicitur Mor sine coemptione prauâ instituta à Lamberto. Insuper de coemptione grauissimâ mansionum in Erdenburg, Tolumus quoddam médium Regem et comilem ponere, ut per duodecim nummos tandummodo redimatur unusquisque nummorum illorum quos secundûm positionem mansionem hactenûs sedecim nummis redimebant filij post mortem patrum suorum. Nobis ipsîs quidem legem statuimus , ut si expeditio ex parte Comitis nostri fuerit indicta, ille^ qui excusationem non habuerit legitimam , emendabit Comiti XX solidos. Super ys omnibus assensum tuum Domine Rex, et concessionem et confirmationem Comitis noui expostulamus, quatenûs juramento conjQrmet omnia, quae in hac chartâ conscripsimus et in audientiâ omnium promulgata constant. Monemus et obsecramus tam Régis quàm Comitis personam et eîus omnipotentiam, ut Bertolphum Praepositum, et eius fratres Ulfricum Cnop,
