CHARTA DIVISIONIS IMPERH INTER LOTHAR1UM, PIP

PINUM ET LUDOVICUM, FILIOS LUDOVICI PII IMPE- RATORIS.

In nominc Domini Dei et Salvatoris nostri Jesu Christi, Hludowicus divinà ordinante providentià Imperator augustus. Cùm nos in Dei nomme anno incarnationis Domini ocungentesimo septimo-decimo , indictione décima , annoque imperii notri quarto, mense Julio, Aquisgrani Palatio nostro more

448 APPENDICE If° I.

solito sacrum conventum et gênera litatem populi nostri propter ecclcsiasticas vel totius imperii nostri utilitates pertractandas congrega&semus , et in his studeremus, subito divin à inspirations actum est, ut nos fidèles nostri commonerent quateuùs, manente nostrâ incolomitate et pace undique à Deo concessâ , de statu totius rcgni et de filiorum nostrorum causâ more parentnm hostrorum tractaremus. Scd quarims hxc admonitio devotè ac fi déliter fieret, nequaquam nobis, nec his, qui sanum sapiunt, visum fuit, ut amore filiorum aut gratiâ unitas imperii à Deo nobis conserva ti divisionc humanâ scinderetur, ne fortè hâc occasione scandalum in sanctâ ecclesiâ oriretur, et offensam illius, in eu j us po testa te omnium jura regnorum consistunt , incurreremus. Idcircô necessariura duximus ut jejuniis et orationibus et eleemosynarum largitionibus apud illum obtineremus quod nostra infirmitas non praesumebat. Quibus rite per triduum célébra tis, nutu omnipotent is Dei, ut credimus, actum est ut et nostra et totius populi nostri in dilecti primo geniti nostri Hlotharii electione vota concurrerent. Itaque taliter divinâ dispensatione manifestatum placuit et nobis et omni populo nostro,more sollenni imperiali diademate corouatum nobis et consortem et successorem imperii, si Dominus voluerit, communi voto constitui. Ceteros verô fratres ejus, Pippinuro videlicet et Hludowicum aequivocum nostrum, communi consilio placuit regiis insigniri no minibus, et loca inferiùs denominata constituere , in quibus post decessum nostrum sub seniore fratre regali potestate potiantur juxtà inferiùs adnotata capitula, quibus quam inter eos constituimus conditio continetur. Qua? capitula propter utilitatem imperii et perpetuam intér eos pacem conservandam et totius ecclesia; tutamen cum omnibus fidelibus nostris cousiderare placuit, et considerata conscribere , et conscripta propriis manibus firmare ; ut , Deo opem ferente, sicut ab omnibus communi voto actum est, ita communi devotione à cunctis inviolabiliter conserventur, ad illorum et totius populi Christian i perpetuam pacem; salvâ in omnibus nostrà imperiali potestate super filios et populnm nos-

\PPENDICE N° I. 449

trum cum omni subjectione, quae patri à filiis et imperatori ac Régi à suis populis exhibettir.

I. Vol uni us ut Pippinus h a beat Aquitaniam et Wasconiam et Marcham Tolosanam totam , et insuper comitatus quatuor, id est in Septimania Carcassensem , et in Burgundia Augustodunensem et Avalensem et Nivernensem.

IL Item Hiudowicus volumus ut babeat Bajoariam et Carentanos et Beheimos et Avaros atque Sclavos qui ab orientali parte Bajoariae sunt, et însuper duas villas dominicales ad suum servitium in pago Nortgave , Luttraof et Ingoldestat.

III. Volumus ut bi duo fratres, qui régis nomine consentur, in cunctis bonoribus intrà suam potestatem distribuendis propria potestate potiantur ; tantùm ut in Episcopatibus et Abbatiis ecclesiasticus ordo teneatur, et in ceteris bonoribus dandis honestas et utilitas servetur.

IV. Item volumus ut, semel in anno , tempore opportuno, Tel simùl vel singiliatkin, juxtà quod rerum conditio permiserit, visitandi et videndi, et de his, quae necessaria sunt, et quae ad communem utilitatem vel ad perpetuam pacem pertinent, mutuo fraterno amore tractandi gratiâ ad seniorem fratrem cum donis suis veniant. Et si forte aliquis illorum quàlibet inevitabili nécessita te impeditos, venire tempore solito et opportuno nequiverit, hoc seuiori fratri, legatos et dona mittendo significet; ità duntaxat ut, cùm primùm possibilitas congruo tempore adfuerit , venire quàlibet cavillatione non dissimulet.

Y. Volumus atque monemus ut senior frater, quando ad eum aut unus, aut ambo fralres sui cum donis, sicut praedictum est,.venerint, sicut ei major potestas, Deo annuente, fuerit adtributa, ita et ipse illos pio fraternoque amore largiori dono remuneret

VI. Volumus atque jubemus ut senior frater junioribus fra- > tribus suis, quandô contrà exteras nationes auxilium sibi ferre rationabiliter expetiverint , juxtà quod ratio dicta verit , et temporis opportunitas permiserit, vel per seipsum, vel per fidèles roissos et exercitus suos opportunum eis auxilium fera t.

iv. 29

45q APPENDICE W* L

Vïï. Item volumus ut nec paccm nec bellum contrà exteras cl huic à Deo conservât© impcrio mimicas nationes absque consilio €t consensu senioris fratris ullatenùs suscipcre présumant : impetum verô hostiam subito insurgentium , vel repentinas- incursiones juxtà vires pcr se repellere studeant.

VIII. De legatis verô, si ab exteris nationibus vei propter pacem faciendam, vel bellum suscipienduin , Tel civitates aut tella tradenda , vel propter alias quaslibet majores causas recti fuerint, nullatenùs sine senioris fratris conscientia eis respondeant, vel eos rémittent. Si autem ad illum de quâcumque parte missi directi fuerint, ad quemlibet illorum primo pervenerint, honorificè eos cum fidelibus missis usque ad ejus prasentiam faciat pervenire. De levioribus sanè causis juxtà qualitatcm legationis per se respondeant. lUud tamen monemus ut, quomodocumque se res in confinibus eorum habuerint, semper ad senioris fratris notitiam perferre non neglegant, ut Ule semper sollicitus et paratus inveniatur ad quâcumque nécessites et militas regni postulaverit.

IX. Pracipiendum etiam nobis videtur ut post decessum nostrum uniuscujusque vassallus tantùm in potestate domini sui beneficium propter discordias evitandas babeat, et non in alterius. Propriura autem suum et hereditatem, ubicumque fuerit, salvâ jnstitiâ, cum honore et securitete, secundùm suam legem unusqubque absque injuste inquietudine possideat; et licentiam babeat unusquisque liber homo , qui seniorem non habuerit, cuicumque ex bis tribus fratribus voluerit se comm end and i.

X. Si autem et, quod Deus avertet! et quod nos minime optamus, evenerit ut aliquis illorum propter cupiditatem rerum terrenarum, qua est radix omnium malorum, aut divisor aut oppresser ecclesiarum vel pauperum extiterit, aut tyrannidem in qua omnis crudelites consistit, exercuerit, primo secretô secundùm Domini praceptum per fidèles legatos semel, bis et ter de suâ emendatione commoneatur ; ut si bis renisus fuerit, accersitus à fratre, coràm altero fratre paterno et fraterno amore