LE CARDINAL D'AILLY

( Imago Mundi, cap. 8, fol. i3, b.)

Ad investigandam quantitatem habitationis terra? intelligendum est quod habitatio dupliciter consi-

deratur : uno modo respectu cœK, scilicet quantum propter solem potest habitari et quantum non, et de hoc superius generaliter satis est dictum. Alio modo consideratur respectu aquae, scilicet quantum aqua impediat. De quo variae sunt opiniones sapientum. Nam Ptolomseus, libro de Dispositione Sphserœ, vult quod fere sexta pars terrse est habi-

tabilis Et ideo, in Almagesti libro secundo,

ponit quod Summus Aristoteles dicit quod

mare parvum est inter fînem Hispaniae a parte occidentis et inter principium Indiae a parte orientis, et vult quod plus habitetur quam quarta pars , et Averroes hoc confirmât. Insuper Seneca , libro quinto Naturalium , dicit quod mare est navigabile in paucis diebus si ventus sit conveniens. Et Plinius docet in Naturalibus, libro secundo, quod navigatum est a Sinu Arabico usque ad Gades Herculis non multum magno tempore, unde concludunt aliqui , quod mare non est tantum , quod possit cooperire très quartas terrœ. Accedit ad hoc auctoritas Esdrae libro suo quarto , dicentis quod sex partes terra sunt habitatœ et septima est cooperta aquis, cujus libri auctoritatem sancti habuerunt

in reverentia Et Aristoteles circa hoc plus po-

tuit nosse auxilio Alexandri et Seneca auxilio Neronis qui ad investigandum dubia hujus mundi iuerunt solliciti , sicut de Alexandro testantur Pli-

nius et Solinus, et de Nerone narrât Seneca. Unde illis magis videtur credendum quam Ptolomaeo vel etiam quam Albategni qui adhuc minus ponit esse habitabile, videlicet solum duodecimam partem , sed déficit in probatione sicut posset ostendi