‹ Histoire de la Jacquerie d'après des documents inédits (volume 2)Chapitre 15 sur 21 · XVII. i . .! • 1 ,c.'.)t · texte numérisé non relu

XVII. i . .! • 1 ,c.'.)t

Arrêt rendu par le Parlement de Pari$ à la requête de, [: meisire Jean de Ckarny, conseiller du roi et maître <k$ , requêtes de son hôtel. ;; , ,

Cùm dilectus et fidelis Johannes de Charnyaco, miles et consiliàrius dicti Doraini nostr j et noster, ac ipsius domiai . nostri et nostrarum requestarum hospiciorum maçi3ter, .

1 S.-E.. anno millesimo trecentesimo. ... ..iu;:ijii.i (:•>,

un^cum uxore, fomi^ rébus et bouis suis universis, in salyâ et speqiali gardiâ regiâ et nostrâ, adeo notorià quùd aliguis de eâ cau$am ignorancie pretendere non valebat , existente, JohannesRousselli, Matheus Chapuis, Petrus Godelin et quara plures alii habitatores plurium villarum in vicecpmi*atu Parisiensi etbailUviUleldensi commorantes, usque^ ad >numerum quatuor centuni personarum et ampliùs, nullis offensa aut diffidaciopibus pi?ecedentibus, ymo^malignis spiritibus imbuti, Deumque pra oculis non habe^s, r ad maneria djcti consiliarii nostrj in viilis de Cbar^ya^ûj de Thprignyaco et de, Pomponna situata, divers js armorum.generibus armati, ac bostiliter et modo predonum coadunati , accedentes domos, grangias et alia hosp^ain dictis. maneriis existencia, nullâ causâ saltem legtfjmâi. précédente, vi et violenciâ, ap si idem consilia^ rius noster inimjcus Corone, et regni Francie esset, disruperant, demolierant et ad terrain prostravçrant, et dicta maneria inbabttabilia et déserta reddiderant et effecerant, bisque non content*, sed in suis peryersis et nequissimis, propositis persistêndo, plures equos dicti consiliarii nostriad aratrum trabentes, eorum harnesia, vina, blada et alia grana, boves, vaccas, vitulos, capras, mutones, lanas, porcos, anseres, capones, galinas, culcitras et plura alia bona in dictis maneriis existencia, summam mille florenorum auri ad mutonem valenci a, nulloinventario facto, de eisdem ceperant, rapuerant, devastaverantet secum quô voluerant conduxerant, seu conduci et vebi fecerant, easdem et eadem suis propriis usibus aplicando, nec non dictum consiliarium nostrum, tam in destruccione et demolicione maneriorum suorum predictorum et dictorum bonorum devastacione, insummâ mille denariorum auri ad mutonem dampnificaveraat ; s que per diçtps^comj^li-

cesdampnabiliter et nequiter aeta et perpetrata fueraat,

virrifpublicamj dfckcionem ami<iramvtfurtum enroberions coraniittendo; âo salvaro garàiam Tegiàm teinerè infini gendo, de et super quibus * ritilla justicw - pnfaicia extitit subsequta, ut dicebati Ët;Ob hoo^ idem miles certas Jitteras i primo IwfitiaWoi pdrkmônti f dûtortas a nobto obti* nuerat, per quasi eideml daWm inter ceteàLAwatîiifc mandat!* quatinus ipsa de *t super predietis maleficiis ef delictis se informaret, et omnes illos quos per informaoiofient 1 super Mo facieridàmy famamVé jiublicam art < veto mefttes p*ttmBipeiones eulpabïleg i *el ve^militëv «aspèctoéf rtiperiftt* > ad bértem et ^ompetentem dieffiy cdrani diledtis j et* fldelifc«s presidfcntiftus ptt> uobi» 1n ; Caméra didli Pariameriti ( deputatis , personalite* cômparitom > adjamaret, supèt : hoo quod idem «msiliarus Hosteiv o# casione preraiBsomm , petere veliet ab ipsir et quolibet ipsorum, responsuros et processuros ulteriùs, pr ont foret racionis t virtule <quat dm ' tetteraruni , Àîfonsus tilérici , Parlamenti hostiarius, ad instanciàrti 'dktiiédnsiliaiii nostri, de et super excessibus et maleficiis, certam informacionem fecerat, ipsâque infçrmacione per eum factâ, idem hostiarius, Johannem Pilate de dictis maleficiis et dampqis pw vdifitam informacionem culpabilem repertum, ad certam diem nunc elapsam coram dictis presidentlbus adjornaverat, dioto coÂsiUarfo ' 1 nostro ! super ^redidis responsurum et processurum ulteriûsipfradt foret TaewotiiB. Ad qoam diem,dietus Pilate», per se aut allum ttou comparées; ad iûstanciam drcti conaHiarii nostHIflositus in deffectu; ad aliam sequentem diéra adjornatos fuerat, visurus adjudicari per dictos présidentes oommoî dirta, quod didtus ooûsiHarius noster> eix deffectu predicto peterë'inteiïdebat, ^ ulteriùs Jjrocessurt»; proutnjuset rad^miadere&tvËt quia dictua Pilatë ad^îctam diemae

non presentaverçatyiiec «omparuerat, iterum posittiff tas* wrt in deflBwtn, nt dioebit* Quarepetebat, ex deffeetamis dnobus predictis, talem ùbi adjuddoari utilitatem, qu** lem dietus Pilate a suis deffensidnibus cecidisset , et in dipensis hujus cause djoto ceasiliario nostro oondemp* naretur, \tl alia talis utiutas eidem adjudiearetur, quai» dictis presideirtibua videretur, Tandem viais litterù> ralarione hoitiarii a«; deffectito» etrequeslâ prédictif et attentas circa hoe attendendis i; pen < jurrestum dicUim fuit quod dictas Pilatdi a $uis siiDêp factis dicti consiliarii nostri. in auantùm dictum Fttate tangit, junotâ tainen iitis eeûtestatioûMpfittfl. Pir îatô j inquiretur vecitas et fiet! jus* , eundem Pilafa in, exn peneis, oecasione dietornna duorum deffiactiian*; fautif predicto eonailiario nostro condempnandOi eorum taxa* «iooa reservatà, primâ die augusti (umo millesimo tre* centesimo) sexagesimo. ■.,,»,» i *<,? t-n , i*r

(Awri. de eEtnp ti seet, jud*, Reg. du Pariera., Jugés. X, H, XIII, f 1 391 0 < :i ii » t. i , |

.l* .i] u:j<» t..;. i' XVM * ' * ' ' ■'■

Lettre* de rémission générale pour la Jacquerie.

, ■ Charles, ain sné ûlfc du roy do France, rage nt le royaume, duo de JNprinaajUe et dajf&ro 4a Viennois, savoir iaiaons A tau* presena et avenir, que, eomme - pour avow*v*afit deUbaracioa comment ehasoun paia en droit soyipoumiit mieulx résister au fait de* Engloy3 et autres ennemi» du royaume de France, «qui par les chastiaux et forteresses que il ont pria et tiennent en ycelui, ont gasté, destruit et pillié et encores fontde jour en jour ; moult ^uit quantité de bonnes tille» et subgiea du dit royaume avec leurs

bjeus^pUiseuM et grant quantité du peuple et éoiftmtfn de bonne , vuk rde Paris* de ^ ptevesté et vieoiité'^rioètle ettde lew»; ressors-BioawLusjet anciens, du pkit pals dé Bfcie et de Musacan^. deilaiFeoté Aaleaet de laeonté d«BM tampes, sanz i'auctarité< et; licence de nostre dit seigneur Ott de Uûus» se f eussent nagaires assemblez en pluseursett divers lieux sur les champs en armes au plus efforéieinen* qu'il pouvaient, et*i par leur délibération, se transportèrent et alerent en pluseura lieux, iorteressesi chasteaux' et maisons d'aucuns nobles es diz pais, eteeul^fcoitnba^ tirent* punirent et .destraerenty et>qui pis«esi, lèfe 'gëtë d'anneau feramesy eafens et autresgenfc que ééâeWtreuverent et estoienfc y .o«nrep*?et!miwnt a mort, 4 ïriéult grant foison et. quantité^ et les biens d'ycttul* 'pillèrent, ravirent et emportèrent : pour laquelle chose, et pour résister à leur fait et maie volonté, pkiseurs etçrant quantité des nobles du dit royaume, pour eulx contrevengier du? difc puephr qii tdz r £DanB >griefz etf dommages leur avaient |aia et portez>et. d& jiur en ganrî s'efforcent^ | plus grans faire et porter, et aussi d'aucuns habUàîtëdè* la ville de Paris» qui ptà /à mort avoient en nostre présence, ou palais royal à Paris, et en la chambre où nous gesions, noz amez et feaulz chevaliers et conseilliers, Robert de Glermont et le mareschal de Champaingne, et aussi maistre Renaut d'Acy, ailteursien *a'dHé J ville, se fussent assemblez et alliez ensembie\ v etvdèpuis àlez et transportez par touz les lieux où il savoientle dit^pueple et commun des diz pais sur les champs/et; par fait de guerre, occis et mis à mort moult grant nombre, multitude et quantité d'yceulx, et leurs maisons arses et autres biens quelconques pillez et gastez en pluseurs et divers lieux des diz pais, et plus encore eussent fait senz pitié, merci ou miséricorde aucune, se de la dite discension ne

jqç>$3 Iwswoas^ jpfcargiez^efc anBsi se deffêïiBôi w feu* éfus^ sioûs fait faire^ue en ce £ut plus ne procédassent;]» pour ç$ que ; bien ; ont considéré îquet par les ^boses dessus dités grani offense et vitupère ont tfait à nostre dit sèigneur; nous et à sa majesté royal,,. avonz à touz nobles^* non nobles^ diz pais, qui coulpailes en pardonné,

sçmis «t quitté pour ne qu<$ aussi, à nostr* tequest*

çt de aostfe volonté, pour: hien de < pais,- devant tout U> puepl&ou la plus grant partie de Paria pour ce assemble^ d^aftt non*, ont pardonné, de bonne ioy et volenté , gène* jument, lfun^J'autre, à fin de boimë pais eJttmk>d ertsemble, le* faiz, et inconveniens dessus diz; Sauf et réservé* à Fun? partie $t à l'autre leurs, poursuites eiviteé. . ... {Tr. dee Chartes, reg. 86, j>. %M y 80.) ^ ^ ^

F« et lu, ' ■ ' ••••• ;: v li;, :; J lr: ;

A Paris, ea Sorbonne, lé 4 mai 1859, par le doyen de la Faculté des lettres de

,r> ... - : J.-Vict. LE CLERC. [\

Permis , imprimer : . , / ... =?• ; « ^

i.^Le J^icer Jlecteur, M: .^..'w^ iir^t

A R T À TTlS

..... > if^^H^A i:< rM,| x ■ ■ ..i-s-if- b

i •*•>-.'. -iîî' - fi* >'•»''" - î' t

% ■/ , . . -m >f:',>\ a > i -J. .[ L\»*Lt , N . >! , '.»..l

oiî joi-JUjfw2.b ->J :5j :n- î*:ji»^.'* jL'w <riu* i/v ix

rdilj i J /..if. MU .;[ J , a I

if , il . m :

* i* ".mi 1 4 "ï

Page 1