CONTRAT DE W, ADAMS
porte la date de décembre 1613. Elle est relative au voyage de Saris à la cour, et aux affaires du commerce.
The contract made with capt. Wm. Adams, at Firando, in Japon, the 24‘'* of november 1613.
Whereas ye H. honourable corapanye, ye. marchants of f.ondon trading (into) ye. East Indyes, of there greate loue and affection to you cap. Adams, haue appointed and set out Ibis ship called ye. Cloue pr. Japan ; bilding there hopes vppone ye. foundation of your long experyence in tbese partes, for the settlingof a benyficiall ffactorye. And bauing since my arrivai! not onlye obteyned ye emperor’s grant with large priualiges for ye. same, but also procured your freedome, wicli, till this présent, could not be obteyned. It now resteth wbat course you will take; wheather to retorne for your countery, or remain heare ye. Companyes servant, in wbat manner you hould your selfe best able to doe them seruice : wbat sallory you will haue ; and in what manner to be paid. Viz. to haue the 20 1. pr. exchange imprcsted vnto you, and to stand to ye. curlesie of ye. companye for further guirdon, or to corne to a certaine agreement pr. such a some as my selfe and ye. ffactors appointed to staye heare shall thinke fitting, till advize out ofEngland. And hearin 1 intreate you chearfully to delivere your resolution to each poiute ; for yt. the tyme of yeare inforselh my departure. And 1 should be hearlalye sorrye yf in what I may giue you content, there should happen the leaste defect.
Whereunto he made answer, that bis desyre is to go home for his native contrey of England, but not in this shipp : only his stayinge is for a certen tyme to get somthing, bauing hetherlo spent his tyme soe many yeares in vayne, and wold not now goe home with an emplie purse. And that he is willinge to do the Companye the best service he can in any thinge he may serve them in, eather pr. sea or land, to the benyfit of the English ffactory in Japon, or else wheare, as shall be thought fyting by the Counsell of the english factors their {there) résident, vntil the retorne of the next shipp, or ships, after the certen news of the
Cloues arivall in England. Yet is not willinge to take the 20 1. empresse before mentioned, and to stand to the wourshipfull companeyes courtsie for the rest; but rather to corn to agreement now, that be should bau to stand vpon a cerlentie. And demanded twelue pownds str. per moneth ; sayinge, tbe Fflemynge disd geue liym fyfteene pownd , when they first emploid byra into these ptes; and herevpon went forth; willing the Generall and rcst, that they should bethinke thern selues : for yf they wolde not geue hira soe much, theare were others that wold ; and therefore wished them not to be bis hindrance. And soon after retorninge, our Generall offred hym ffowrescore pownd a year. But he answered, that under one hundred and twenty pownds per anno, he wold not. Then he was offred to bave the 20 1. lent to bis wife geven gratis, besids the 80 1. per anno. But he stood slill to bis formeir offer of 120 1. per anno, and soe departed, wishing us to bethink our selves better, till the morrow morning. At which tyme the Cownsell afforsaid beinge assembled againe, capt. Adams, beinge présent, was of bis owne good will, conlented to be entertayned into the wourshipfull companyes service for the stipend, or sallery, of one hvndred pownds str. pr. yeare, to be paid at the end of two yeares, or, at such tyme as news shall com out of England of the arivall of the Cloue pr. any one ship, or ships; only in the meane tyme his desire was, that yf he stood in neede of twentie pownd str. to lay out in aparell, or any olher necessaries, that he might be furnished therewith.
And soe in witnesse of the truth, he halh here vnto put his hand and seale, promesinge not to vse any trade for his owne private benefylt per seaor land, to be preiuditiall to the benefytt of the Company. Dated at Firando in Japon, the 24‘** day of november 1613.
By me Wm. addam (L. S.).
Sealed and dd. in the putes {presence?) of us,
Rich. Cück,
Tzmpest Peacock,
Richard Wickham.
This agreement with JM'' Addams was made with the consent of us, Richard Cock, Tempest Peacock, and Rich. Wickham, whose names are aboue written for witnesses.
DONATION BRANDAO.
Nota. Rundall (p. 81) donne une dernière lettre d’Adams, adressée à sir Thomas Smyth, à Londres. Elle est datée de Firando, le 14 janvier 1616-1617. Elle est uniquement relative au commerce.
Le testament d’Adams existe dans les archives de la Compagnie des Indes, ainsi que l’inventaire de son héritage.
Doaçào do P. Diogo Bradào, [cita ao Japâo (1).
Sarhâo quantos este estromento dado cm puhlica forma por mandado e autoridade de justiça com ho Ircsiado de hum estromento de doasâo e renunciasâo e auto de posse vircm, que no l’ano do nacimcnto de nosso scnhor Jesucristo de mil e seis centos e vinle annos desdezoito dias do mes de maio do dito anno nesta muito nobrc e scmpre leal cidade de Lisboa nas pouzadas do lisenciado Luis Marlins de Siqueira cidadào e juiz do ciuil com alsada (2) por el Rei nosso scnhor nesta dita cidade de Lisboa c sens terinos (3) parcspo Estcuâo Malhardo en nome e coino procurador do Padre Jorge de Guouvea e lhe apresentou hum estromento de doaçào e renunciasâo requercmdo ao dilo jiiiz lhe mandasse dar o treslado em publica forma, c asim de hun estromento de posse [)or qiianfo lhe era nesseçario pera bem e conseruassâo de sua justiça, c uisto pello dilo juiz este requerimento e O dito estromento de doaçào et renunciassào posse estaludo senam Irelinha vicio nem couza que duvida forese mandou que lhe desse ho treslado na forma que pedia. Por bem do que le foi dado por mim tabelliào o quai he o seguinle.
ESTROMENTO DE DOTE E RENUNCIAS.lO.
Sarhâo quantos este estromento et renumsiassào virem que no anno do nacimenlo de nosso senhor Jesucristo de mil e seiscenlos e doze, em dous dias do mes de janeiro, na cidade de
(1) Archives de l’académie de ITlistoire.
(2) Étendue de juridiction.
(3) Sa banlieue.
Lisboa na casa da Companhia de Jesu de Sâo Roque desta cidade de Lisboa estando abi prezemte o Padre Dioguo Bramdâo, religioso da dita religiâo da Companhia, e ioguo que nelle foi dito per ante mim taballeâo e testemunhas ao diente nomeadas que semdo elle aimda secular, vendo e coinsiderando ho grande seruisso que faziâo a Deus nosso senhor os religiosos desta sancla religiâo, e quai elle por sua mesiricordia o recoure nas parles oriemlais primcipalraente nâo Reinos de Japâo na conversâo das aimas e que fallavâo obreiros para recolber o fruito de tanta multidâo de gentes que queriâo reconhecer o allicimo senhor que los criou, e receber a lei hevamgelica e de seu Ugenito Filho que padeceo e morreo pellos saluar sem aver que mos podese doutrinar, pello quai respeito pereçao muitas aimas, ao que a religiâo nâo podia acudir por sua pobreza, como bera nesseçario ; pello quai dezeioii debermuilode seu e offerecello a Deus nosso Senhor, pera o efeito da sostemtassâo de alguns religiossos mais que andassenocupados em obras tâo sanctas e de tamta gloria de Deus e bem das aimas; e por tamto disse que sera comtemte de aplicar todas e renumciar estas propriedades que lhe pertenecem de que abaixo se fara mensâo, pera que dos Rendimentos se faza hum colegio nas ditas partes de Japâo domde os soperiores emtenderen seia de mais imporlancia pera ho negoçio dacomversâo das aimas. En ella residâo os religiosos pera ho dito befeito que comodamente se poderen sustemtar com hos fruitos da dita fazemda, os quais lhe viâo deste reino em fazemda que se délia apomtar pedir elbe uir lha vier; e primeiramente disse que aplicava a esta obra huma quinta que lhe pertemce ; esta junto a Carcauellos termo de villa de Casquais que de prezente da couza de trinta corenta pipas de vinho, naqual esta ja huma herqua feita etn que estâo algumas cazas pumar e vinhas, con tal comdisâo que primeiro que hos Remdimentos desta fazenda vâo pera Japâo, se fazâo as bemfeitorias seguintes na dita quinta que sâo nesseçarias pera befeito de Remder alguma cotisa que posa montai’ pera ho dito colegio, porque doutra maneira se consumira ludo em adubios a saber. Seicarse a unba velha de muro na forma que figua a outra serqua juntamente com ha terra que parte com a dita unba pella bamda do norte e prantar se a ha dita terra toda de basello, e pella banda do poemte de canaue. al casino mais se fara hum laguar e a légua capas de se recolber o vinho que ouuer na dita quimla. E assin mais très ou quatro cobi-
DONATION BRANDAO.
collos alem dos que estào feitos na forma que sa fiqua ordenado. E disse que ha très cazais que estâo no dilo termo de Casquais que remdan todos dois meios e meo de pâo meiado a saber a que chamâo de caso cusla que parte corn terras da dita quimta o quai tras Bertolameu Simois. E pagua mojo e meo de pâo meado de sesenta e quatre alquieres ho moio, quatre gallinhas e hum porquo e hum carneiro, outre que chamâo do zabujal por detras da igreja de sâo Dominguos de Rana de que pague Jorge Gomcalues dous moios de sesenta e quatre alqueires meados, quatre gallinhas, e hum porquo, e hum carneiro outre loguo mais diante no lugar de Tires de que pagua Felipe Goelho 1res moios de sesenta e quatre alqueires meados, seis gallinhas, e hum porquo, e hum carneiro; mais disse que fasia doasâo pera ho dite colegio de huas cazas que lhe perlenecem e estâo nesla cidade de Lishoa de fromte da igreija de sâo Paullo partem de hua parte com hos erdeiros de Luis Carneiro e a outre, com cazas de dona Critis Bramdâo molher de Dom Bras Emriques que Deus tem. Remdem de prezemte nouenta e seis mil reis en cada hum anno foreiras emfitiota ao moesdeiro de santa Clara dcsta cidade em trezentos e simquoemta e très reis em cada hum anno com tal comdissâo que paresemdo ben aos superiores que se vemdâo estas cazas pera que do procedido délias se compre outra fazemda que seia equivallente ou de vemtagem que se possa fazer, ou tamben se possa fazer benfeitorias nellas pera hefeito de remderem mais como sâo erguerem huas camaras no amdar vasalla de sima. Rem disse mais que doaua ao dito colegio huas cazas que lhe pertemcem e estâo na Ruadacordoaria velha pequenas esta dabamda esquerda quanto vâo pera ho moesteiro de sâo Francisco alem da trauessa que ven da Rua da figueira que remdem de prezemte sete mil e quinhentos reis e assim disse mais que doaua hum foro de que elle padre hedireito senhorio em huas cazas em hum beguo da Rua dos fornos desla cidade de que pague a os erdeiros de Baltezar Cardosso morador na villa de Sanclarem mil e trezentos reis em cada hum anno; item com declarasâo que ho Padre provinçial que pello tempo ao diante for da provincia de Portugal escolha hum Religiosso que corra com homento desta quimta e mais beis haplicados ao dito colegio e tomar lhe ha conta de tudo emcomendando lhe e emcarguandolhe que tenga sempre os ditos beis melhorados de maneira que vâo sempre em cressimento e nào en demenuiçâo ; item com declarasâo que se acomtesser que ho
coinersio de Japâo vemha em algum tempo a nào correr pella coroa de Portugal ordena e quer elle dito Padre que sendo comesado Lo dito colegio o ui nâo coraessado que hos ditos beis nào remdào niais pera elle por que eni tal cazo quer que ho Reverendo Padre general haplique ha dita fazemda e Rendas délia pera edificassâo de outro colegio nas partes horrientais china nioguor O qualquer outra parte que lhe seia mais ha preposilo e comviniente pera ho negoçio da comverssào das aimas, comlando que corra pella corroa de Portugal; item com declarassâo que havemdo algumas dividas por suo fallecimenlo delle dito Padre como he de certo dinheiro que se, a de dar a missericordia dosta cidade o de algum prometimento que elle fizesse pera cazamento de alguma orffâa ou de qualquer outra cousa qne nao séria paguo que constara de sus apomtamentos feilos e assinados por elle que estâo jumtos a hum testamento que teni feito por oidcn de seu superior aprovado por Joâo Ferreira tahalliâo na villa de Cascais e quai disse que tanaua a retiticar e repague tudo prinieiro dos Remdimentos desta fazemda amtes que vâo pera Japâo juiitaincnte com hos Rendiraentos de outra fazemda pro Rata da quai deste pera no dito testamento e nelle esta feita ha mesma declarassâo. Item com declarassâo que por quanto elle dito Padre tein donassâo ha caza de sâo Roque na quai nosso senhor lhe fez merse e foi servido que entrasse na Religiâo despois de acabadas as ditas obras como asima fiqua dito e acabado se dem hum anno de Rendimentos deduclia expensis desmolla pera ha dita casa por (oruone?)énâo viuen doutra couza juntamente com hos Remdimentos doutro anno da fazenda que tinha desposto no dito seu testamento fora de Religiâo tirando os Rendimentos do plazo descada fais foreiro em vidas a nossa senhora da triana da villa de lemquer em que nâo podia por Execusâo e asim mais tudo o que tiver vemcido ha quelle anno hâte ho tempo de seu fallecimento dos Remdimentos da fazemda que por sua morte figuâo a misericordia desta cidade sendo caso que nâo seiâo arecadadas a esta somente se lhe dara ho que estiver por arecadar com tal condisâo que haceitando ho padre gérai ou ho padre visitador esta doaçâo lhe mandem dizer as missas e mais sufragios quo se cuztomâo dizer na Gempanhia pellos fundadores com tal condissâo que hendo cazo que sua Magestade nâo querra dar seu comsentimento pera que estes beis se apliquen (co em?) a Religiâo pera ho dito efoito que tem declarado en tal cazo lhe tome a fiquar do misnio liure
DONATION BRANDAO.
pora despois de elles conio mais sua devassào lhe emsinar comformandosse com ho estatuto da dita Religiâo da Companhia e sendo cazo que em sua vida delle dito Padre se nâo haia este conssentimento nâo se possa alcamsar de sua Magestade em tal cazo quer que ho padre gérai possa fazer dos ditos beis o que lhe pareser de maneira e com tal comdissâo que sempre aplique O procedido déliés ha sostemtaçào dos Religiosos que aradarem hocupados na converssào das aimas nas ditas partes oriemtais e com a mais declarassâo que sendo aceitada esta doassào loguo a Religiâo possa tomar posse dos ditos bens que nella vâo declarados e que ha tome quer nâo despois de aceitada le diâo per dada e renunciada (suis?) todo ho dereito, e cansâo que nas ditas propiedades e bens tem e podra ter e todos posse de a trespassa na dita Religiâo da Companhia e promete e se obriga de ter comprir esta doaçâo com o sen ella comtem e em testemunho de verdade hasim ho oulrogou e mandou fazer este estromento nesta nota e délia dar hos Ireslados que compriren que pedio e aseitou e (eu?) taballiâo todo he serto por quem tocar auzente como pesoa publica estepullante e acertante testemunhos que forâo prezemtes ezechia de Moura cuado de MaiTins Gomçalues da Caraara e Guaspar Antunez criado da dita caza da Companhia e Pero Fernamdes outrp seu criado da dita caza da Companhia e eu taballiâo conhe^o ao dito Padre Dioguo Rrandâo ser ho proprio contendo nesta doasam que ha notou e sinou com has testemunhas e eu Simâo Antunez taballiâo ho escrevy e eu Simâo Antunez taballiâo publico de notas por el Rei nosso senhor nesta cidade de Lisboa e sens termes que este estromento noliuro de minhas notas escrevi e délias ho fiz tresladar comsertei sobescrevy e asinei de meu publico sinal. Paguou deste treslado e busca duzentos e sesenta reis.