W IV
Baptiste le Mantouan à Jules H, p. 178.
0 utiDam Pater omnipotens tibi proroget anaos , Ut valeas olim, post hœc certamina, Romffi Ad malè compositos animum convertere mores. Sicat enim tua régna rapax lacerayerat hostis Iinprobitas : sic et sanctos Acherontigenaruin Larvarum impietas et perniciosa libido Corrupit mores : quibus iila antiqua parentum Semideorum œtas totum condiverat orbem , More salis : sine quo nemo convivia, quanqaàm Mille dapes habeant , et sint saliaria , laudat. Hœc morum Jactura magis deflenda videtur Quàm regni prior illa tui. Nam dissipât omne Imperium Christi : toto jam cognita mundo Mendacem facit esse Deum » qui dixit, Avernom Imperiis non posse suis inferre ruinam.
£cce ruant y charitas friget, spes pallîda languet, iEgra ûdes, fragili vix sustentata baciilo, £x procerum tectis fugit , et gurgustia quœrit. His tribus incumbit tanquàm tribus alta columnis Tecta , domus Christi. Tribus his labentibus ergo , Est opus ut ruât hœc moles , validissima quondàm , Nunc senio morboque tremens, rimisque dehiscens. Nec te, magne Pater, latet hoc : prudentia pectus Tanta tuum yegetat. Sed idonea tempora quœris, Ëxpectasque diem , quae det féliciter isti Principium divino operi I Stat ad ostia Christus, Cum grege cœlituum tecum yenturus in istam Militiam. Tua , magne Pater, prœcordia puisent Anteferenda aiiis hœc sancta negotia curis. Hœc animo res dîgna tuo, quà sanctior esse NuUa potest, nulla utilior mortalibus. Esto, Qui decus hoc habeat , quem gloria tanta coronet. Ad Romam couverte oculos, luxumque fluentem
PIÈGBS JUSTIFICATIVES. 436
Aspice y et indfgnos Christi propagine mores. Tota in capreolos ît vinea, tota comantem Efflait in syhram , foiiis spargentibos umbram Pestiferam segeti , dnlces neqae partant uyas. Hos stériles ramos, nemus istad inutile trunca. Nam bibit humorem terrée , qai pasceret allas Alcinoi sylyas , Atlantiadumque soromm Aoriferas malos , et odori semina costi. Eroe mortiferas taxos , aconita, cicutas, Et sere yitales herbas, ot cinnama, nardos, Balsama, thnra, crocos. Yeterum reminiscere patrum. Gregoriam pone ante oculos , magnumque Leonem , Sytvestrum , et relfquos , qnoram est imitabilîs alto Yita animo , regnoque humeros stippone labanti. Qai te camque colunt, optant hœc cernere, et istad Expectant ardenter opus.
Lag4uni,1516.
No V.
LeUre de Luther à Albert, archevêque de Mayence , page 191 .
Reverendissimo in Christo Patri , Illustrissimo domino, domino Alberto , Magdeburgensis ac Moguntinensis ecclesiœ archiepiscopo primati, marchioni Brandenburgensi, etc. Domino suo et pastori in Christo, venerabiliter metuendo , ac gratiosissimo.
Jésus.
Gratiam et misericordiam Dei et quicquid potest et est. Parce mihi, reverendissime in Christo pater, princeps illustrissime , quèd ego fex hominum tantum hafoeo temeritatis, ut ad culmen tuœ Sublimitaiis ausus Tuerim cogiiare epistolam. Testis est mih! Dominus Jésus ^ quod meœ paryitdtis et turpitudinis mihi conscius diu jam distuli , quod nunc perfrictft fronte perflcio, permotus quàm maxime officio fidelitatis meœ, quam tuœ reverendissimse Pat. in Christo debere me agnosco. Dignetur itaque tua intérim Celsitudo oculum ad pulverem meum ititendere , et votum meum pro tuâ et pontificali clementîâ intelligere.
436 PIÈCKS JUSTIFICATIVES.
GircumferuDiurindulgentiœ papales subtuo prœclarissimo iitulo ad fabricam S. Pétri, in quibus non adeô accusoprœdicatorumexclamationes, quas non audivi , sed doleo falsis* simas intelligentias popUli ex illis conceptas , quas yuigo undique Jactant , yidelicet, quod credunt infclices anim», si iiteras indulgentiarum redemerint , quèd securi sint de sainte suft : item, quèd animœ de purgatorio statim evolent, ubi contributionem in cistam conjecerint : deinde, tantas esse bas gratias , ut nullum sit adeô magnum peccatum , etiam (ut aiunt) si per impossibile quis matrem Dei violftsset, quin possit solyi : item , quèd homo per istas indulgentias liber sit ab omni pœnft et culpft.
O Deusoptime, sic erudiuntur animœ tuis curis , optime Pater, commissœ ad mortem , et fit atque crescit durissima ratio tibi reddenda super omnibus istis. Idcircè tacere haec ampliùs non potui. Non enim fit homo per ullum munus episcopi securus de sainte, cùm nec per graliam Dei infusam fiât securus, sed semper in timoré et tremore jubet nos operari salutem nostram Apostolus , et justusvix salvàbiturdenique tam arcta est via , quœ ducit ad vitam , ut Dominas per Prophetas Amos et Zachariam salvandos appeliet torres raptos deincendio, et ubique Dominus difficuUatem salutis denuntiet.
Quomodè ergo per illas falsas veniarum fabulas et promissiones faciunt populum securum et sine timoré? cùm indulgentiœ prorsùs nihil boni conférant animabus ad salutem aut sanctitatem, sed tantummodè pœnam externam, olim canonicè imponi solitam , auferant.
Denique opéra pietatis et charitatis sunt in inflnitum meliora indulgentiis, et tamen hsec non tant A pompA , nec tanto studio prœdicant : imè proptervenias prœdicandasilia tacent: cùm tamen omnium episcoporum hoc sit offlcium primum et solum , ut populus Ëvangelium discat , atque charitatem Christi. Nusquam etiam prœcepitChristus indulgentias prœdicari , sed Ëvangelium vehementer prœcipit prœdicari. Quantus ergo horror est, quantum periculum episcopi, si , tacito Ëvangelio , non nisi strepitus indulgentiarum permittat in populum suum , et has plus curet , quàm Ëvangelium ? Nonne
PIÈGKS JUSTIFIGATIVKS. ^37
dicet illis Christus : cotantes culicem , el glutientes camelum ?
Acoedit ad haro, reverendissime Pater in Domino , quod in instnictione illà commissariorum , sub T. R. Paternitaiis nomine édita , dicitur utique sine T. P. reverendissimse et scientift et consensu unam principalium gratiarum esse donum illud Dei inœstimabile , quôd reconcilietur homo Deo , et omnes pœnse deleantur purgatorii ; item , quôd non sit necessaria contritio iis, qui animas vel confessionalia redimunt.
Sed quid faciam , optime prœsul et illustrissime princeps, nisiquôd per Dominum Jesum Christum T. R. Paternitatem orem, quatenùs oculum paternae curœ dignetur advertere, et eumdem libellum penitùs tollere, et prœdicatoribus veniarum imponere aliam prœdicandi formam : ne forte aliquis tandem exsurgat , qui editis iibeliis et ilios et libellum illum confutet , ad vituperium summum illustrissimae tuse Sublimitatis. Quod ego vehementer quidem fieri abhorreo, ettamen futurum timeo , nisi citô succurratur.
Haec meœparvitatis fidelia oilicia , rogo, tua illustrissima Gratia dignetur accipere modo principali et episcopali,id est, clementissimo , sicut ego ea exhibeo corde fidelissimo, et T. P. R. deditissimo : sum enim et ego pars ovilis tui. Dominus Jésus custodiatT. reverendissimam Paternitatem ineeternum. Amen. Ëx Wittembergâ, in vigiliâ omnium Sanctorum, anno MDXVIL
Si tuœ reverendissimae P. piacet, poterit bas meas disputationes videre , ut intelligat , quàm dubia res sit indulgentiaruui opinio, quam illi ut certissimam somniant. Indignus filius.
Martinus Luther, Augustin. Doctor S. Tbeol. vocatus.
N^ VL Thèses de Luther^ page 196.
Amore et studio elucidandœ yeritatis hœc subscripta themata disputabuntur Wittembergae, présidente R. P. Martino Luthero, eremitano augustiniano , artiura et sanctœ thco-
logis magistro , ejusdem ibidem ordinario lectore. Qaare petit ut» qui noo possant verbis praesentes Dobiscum disceptare, agant id litteris absentes. In nomine Domini noslri Jesu Christi, amen. Anno MDXVII.
1. Dominas et magister Jésus Christas, dicendo : Pœniteiitiam agite , etc., omnem vilam fidelium pœnitentiam esse voluit.
2. Quod verbum de pœnitentià sacramentali, id est, confessionis et satisfactionis , quse sacerdotum ministerio cele« bratur, non potest intelligi.
3. Non tanoen solam intendit interiorem; imô interior nulla est, nisi forts operetur varias carnis mortificationes.
i*. Manet itaque pœna donec manet odium sut, id est, pœnîtentia vera intùs, scilicet usque ad introitum regni cœïorum.
5. Papa non vult nec potest ullas pœnas remittere, prseter cas quas arbitrio vel suo vel canonum imposait.
6. Papa non potest remittere ullam culpam , nisi declarando et approbando remissam à Deo ; aut certè remittendo casus reservatos sibi, quibus contempiis, culpa prorsùs remaneret.
7. Nulli prorsùs remittit Deus culpam , quin simul eum subjiciat hamiliatum in omnibus sacerdoti suo vicario.f
8. Canones pœnitentiales solùm viventibus sunt impositi , nihilque morituris secundùm eosdem débet imponi.
9. Inde benè nobfs facit Spiritus sanctus in papft , excipiendo in suis decretis semper articulum mortis et necessitatis.
10. Indoctè et malè faciunt sacerdotesii, qui morituris pœnttentias canonicas in purgatorium reservant.
11. Zizania illa de mutandâ pœnft canonicâ in pœnam purgatorii videntur certè dprmientibus episcopis seminata.
12. Olim pœnœcanonicœ non post, sed ante absolutionem imponebantur, tanquam tentamenta verœ contritionis.
13. Morituri per mortem omnia solvunt, et legibus canonuoi mortui jam sunt , habentes jure earum relaxationem.
