N^'XIII

Bulle de Léon X , p. 407.

Léo episcopus, servus servorum Dei. Ad pcrpetuam rei memoriam. Ëxsurge , Domine , et judica causam tuam, memor esto improperiorum tuorum, eorum quœ ab insipienti* bus fiunt totâ die. Inclina aurem tuam ad preces nostras, quoniam surrexerunt vulpes quœrentes demoiiri vineam, cijûus tu torcular calcâsti solus , et ascensurus ad Patrem, ejus euram , regimen et administrationem Petro tanquam capiti, et tuo vicario » ejusque successoribus j instar triumphaotis Ec-

FIÈGKS JUSTIFIGATlTfiS. 463

clesiae comaiisisti • exterminare nititur eam «per de silvâ , et singularis férus depascitur eam.

Exsurge, Petre, et pro pastorali cura praefalâ (ut praefertur) tibi divinitùs demaudatâ, intende in causam sanctœ Romanae Ecclesiœ matris omnium Ecclesiarum, ac Odei magistrœ, quam tu, jubente Deo, tuo sanguine consecrâsti. Contra quam, sicut tu prœmonere dignatus es, insurgunt magistri mendaces, introducentes sectas perditionis, sibi scelerum interitum superducentes , quorum lingua ignis , inquietum maluin , plena veneno mortifero , qui zelum âmarum habentes , et contentiones in cordibus suis , et mendaces sunt adversus veritatem.

Exsurge tu quoque qu»>sumus, Paule , qui eam tuâ doctrinâ ac pari martyrio illuminâsti atque illustrâsli. Jam enim surgit novus Porphyrius, qui sicut ille olim sanctos apostolos injuste momordit, ita hic sanctos pontifices prœdecessores nostros , contra tuam doctrinam eos non obsecrando , sed increpando mordere, lacerare, ac ubi causœ suœ diffidit, ad convicia accedere non veretur, more haereticorurn ( ut inquit Hieronymus ) ultimum prœsidium est, ut cùm conspiciant causas suas damnatum iri, incipiant virus serpentis linguâ diCTundere, et cùm se victos conspiciant, ad contumelias prosilire. Nam licet haereses esse ad exercitationem fldeiium , tu dixeris oporterc, eas tamen ne incrementum accipiant, neve vulpeculse coalescant, in ipso ortu, te intercedente et adjuvante, extingui necesse est. Exsurgat deniquè omnissanctorum, ac reliqua uni ver salis Ecclesia , cujus verâ sacrarum litterarum interpretatione posthabitâ, quidam, quorum mentem pater mendacii excœcavit , ex veteri hsereticorum instituto , apud semetipsos sapientes , Scripturas easdem aliter, quàm Spiritus Sanctus flagitet , proprio duntaxat sensu, ambitionis auraeque popularis causa ( teste apostolo ) interpretantur, imô verô torquent et adultérant. Ita ut juxtà Hieronymum , jam non sit Evangelium Christi, sed hominis, aut quod pojus est , diaboli. Exsurgat, inquam , prœfata sancta Ecclesia Dei , et unà cum beatissimis apostolis prœfatis apud DeufQ omnipotentem intercédât , ut purgatis ovium suarum erroribus, elimioatisque à Sdelium finibus li«resibus uni->

k6ï ^ PIÈCES JUSTIFICATIVES.

versis , Ecclcsîae suœ pacem et unitatem conservare dignetur.

Dudùm siquidcm, quod prœ auimi angustiâ et mœrore exprimere vix possumus, fidc dignoruni relatu ac famâ pu* blicâ référante ad nostrum pcrvenit auditum, imô verô, proh doior ! oculis nostris vidiinus,ac legimus multosac yarioserrores, quosdam yidelicet jam per concilia acpraedecessorum nostrorum constitutiones danrinatos, hœresim etiam Grœcorum et Bohcmicam expresse continentes, alios verô respective vcl hœreticos, velfalsos, vel scandalosos, vel piaruni aurium olTensivos , vel simplicium mentium seductivos à falsis fidei cultoribus , qui per superbam curiositatem , mundi gloriam cupientes, contra apostoli doctrinam, plus sapere volunt quàm oporteat , quorum garfulitas ( ut inquit Hieronymus ) sine Scriptarum autoritate non haberet fidem, nisi viderentur pcrversam doctrinam , etiam divis tcstimoniis, maiè tamen interpretatis, roborare , à quorum oculis Dei timor recessit , humani generishostesuggerente, noviler suscitatos, et nuper apud quosdam leviores in inclytâ natione germanicâ seminatos.

Quod eô majùs dolemus ibi evenisse , quod eamdem nationem et nos et praedecessores nostri in yisceribus semper gesserimus caritatis; nam post translatum ex Graecis à Romanfl Ecclesiâ in eosdem Germanos imperium , praedecessores nostri et nos, ejusdem Ecclesiae advocatos defensoresque ex eis semper accepimus. Quos quidem Germanos , catholicae veritatis verè germanos, constat haeresium acerrimos oppugnatores semper fuisse. Cujus rei testes sunt laudabiles illae constitutiones Germanorum imperatorum pro libertate Ëcclesiae , proque expellendis exterminandisque ex omni Germaniâ hœreticis, sub gravissimis pœnis, etiam amissionis terrarum et dominiorum , contra receptatores , vel non expellentes, olim éditas, et à nostris praedecessoribusconfirmatae; quae si hodiè servarentur, et nos et ipsi utique hâc molestiâ careremus.

ïestisestin concilio Constantiensi Hussitarum ac Wiclevistarum, nec non Hieronymi Pragensis damnata ac punita perfidia. Testis est toties contra Bohemos Germanorum sanguis effusus. Testis deniquè est praedictorum errorum, seu multorum ex eis, per Coloniensem et Lovanîensem uniyersitates,

utpote agri dotninici piissimas religiosissîmasque cultrlces, non minus doctaquàm yera ac sancta confutatio, reprobatio et damnatio. Multa quoque alia aliegare possemus, quae , ne historiam texere yideamur, prœmittenda censuimus.

Pro pastoralis igitar officii divinâ gratift nobis injuncti cura, quam gerimus, prœdictoruni errorum virus pestiferuin ulteriùs tolerare, seu dlssimulare, sine christianae religionis nota , atque orthodoxae fidei injuria , nuilo modo possumus. Eorum autem errorum aliquosprsesentibusduximus inserendos , quorum ténor sequitur et est talis.

Hseretica sententia est, sed usitata , sacramenta novae legis justilicantem gratiam illis dare, qui non ponunt obicem.

In pueropost baptismum negare remanens peccatum, est Paulum et Christum simul conculcare.

Fomes peccati , etiamsi nulium adsit actuale peccatum , moratur exeuntemà corpore animam ab ingressu cœli.

Imperfecta caritas morituri, fert secum necessariô magnum timorem , qui se solo satis est facere pœnam purgatorii , et impedit introitum regni.

Très esse partes pœnitentiœ, contritionem , conressionem , et satisfactionem , non est fundatum in scripturâ , nec in antiquis sanctis christianis doctoribus.

Contritio quœ paratur per discussionem , collectionem et detestationem peccatorum» quâ quis recogitat annos in amaritudine anirase suœ , ponderando peccatorum gravitatem , muUitudinem, fœditatem, amissionem œternaB beatitudinis ac seternœ damnationis acquisitionem , hœc contritio facit hypocritam , imô magis peccatorem.

Verissimum est proverbium , et omnium doctrinâ de contritionibus hucusque data prœstantius , de cœtero non fleri summâ pœnitentiâ , optimâ pœnitentiâ, nova vita.

NuUo modo praesumas confiteri peccata venialia , sed nec omnia mortalia, quia impossibile est , ut omnia mortalia cognoscas. Undè in primitivâ Ëcclesift solùm manifesta mortalia confitebantur.

Dùm volumus omnia penè confîteri ^ nihil aliud facimus , quàm quôd misericordise Dei nihil volumus relinquere ignoscendum.

466 PIËCBS JUftTIFIGAÎlVBS.

Peccata non sunt ulli remissa , nisi rémittente saeerdote oredat sibi remitti; imè peccatum maneret, nisi remissom crederet ; non enim saflScit remissio peccati , et grati» donatio , sed oportet etiam credere esse remissum.

Nallo modo confldas absolvi propter taam eontritionem ^ sed propter verbum Christi : Qaodcomque solveris, etc. Hic, inquam , confide si sacerdotis obtinueris absolutionem , et crede fortiter te absolutum , et absolutus es, quidquid sit de contritione.

Si per impossibile confessus non esset contritus , autsacerdos non seriô , sed joco absolveret, si tamen credatse absolu* tum , yerissimè est absolutus.

In sacramento pœmtentiœ ac remissione cuipœ, non plus facitpapa yelepiscopus, quàm infimus sacerdos^œquè tantùm quîlibet, etiamsi mulier vel puer esset.

Nullus débet sacerdoti respondere se esse contritum , neo sacerdos requirere.

Magnus est error eorum , qui ad sacramentum eucharistise accedunt huic innixi , quôd siot confessi , quèd non sint sibi Gonscii alicujus peccati mortalis, quôd prœmiserint orationes suas et prsepàratoria ; omnes illi a judicium sibi manducent et bibunt. Sed si credant et confidant se gratiam ibi consecuturos , hœc sola fides facit eos puros et dignos.

Consultum videtur , quôd Ecclesia in commun! concilio statueret , laicos sub utrâque specie communicandos , ncc Bohemi communicantes sub utrâque specie sunt hœrelici , sed schismatici.

Thesauri Ecclesiœ, undè papa dat indulgentias , non sunt mérita Christi et sanctorum.

ïndulgenli» sunt piœ fraudes fidelium , et remissiones bonorum operum , et sunt de numéro eorum quœ Hcent, et non de numéro eorum quae expediunt.

Indulgenti^ lis , qui veraciter eas consequuntur, non valent ad remissionem pœnœ pro peccatis actualibus débit» apud divinam justitiam.

Seduountur credentes, indulgentias esse salutares, et ad fructum spiritûs utiles.

Indulgentiœ necessarise sunt solùm publicis criminibus,

et propriè coneedunt duris solummodà et impatieniibas.

Sex generibus hominum indulgentifle nec sunt necessariœ, ncc utiles, yldelicet, mortals seu morituris, infirmis, légitimé impeditis , bis qui non commiserunt crimina , his qui orimina eommiserunt, sed non publica, his qui melioraoperantur.

Excommunicationes sunt tantùm externœ pœnœ , nec privant hominem communibus spiritualibus Ëcclesiae orationibus»

Docendi sunt Christian! plus dillgere excommunicationem, qaàm timere.

Romanus pontifex, Pétri suocessor, non est Christi vicarius super omnes totius mundi Ecclesias, ab ipso Christo in beato Petro institutus.

Verbum Christi ad Petrum : Qaodcumqae solveris super terram , etc., extenditur duntaxat ad ligata ab ipso Petro.]

Certum est, in manu Ecelesise aut papœ prorsùs non esse, statuere articulos fldei , imô nec leges morum, seu bonorum operum.

Si papa eum magnfl parte Ecclesiœ sic yel sic sentiret^ nec etiam erraret , adhuo non est peccatum aut hseresis contrarium sentire, prsesertim in re non necessariâ adsalutem, donec fuerit per conciiium universale alterum reprobatum, aller um approbatum.

Via nobis facta est enarrandi auctoritatem conciliorum, et libéré contradicendi eorum gestis , et Judicandi eorum décréta , et eonfldenter confltendi quidquid verum videtur, sive probatum fuerit, sive reprobatum à quocunque concilio.

Aliqui articuli Johannis Hus, condemnati in concfiio Constansiensi sunt christianissimi , verissimi et evangelici , quos nec universalis Ecclesia posset damnare.

In omni opère bono justus peccat.

Opus bonum optimè factum, est veniale peccatum.

Haerelicos comburi , est contra volunlatem Spiritûs.

Prœliari adversùs Turcas, est repugnare Deo visitanti iniquitates nostras.

Nemo est certus, se non semper peccare mortaliter, propter Qccul issimum superbiœ vitium,

iSk68 PIÈGES JUSTIFICATIVES.

Liberum arbitrium post peccatum est res de solo titulo, et dùm facitquodin se est, peccat mortaliter.

JPurgatorium non potest probari ex sacra scriptarâ , quœ sit in canone.

Animœ in purgatorio non sunt securae de eorum salate , saltcm omnes, nec probatum est, uilis aut rationibus aut scripturis , ipsas esse extra statum merendi, aut augendaecaritatis.

Animsein purgatorio peccant sine intermissione, quamdiù qusenint requiem , et horrent pœnas.

Animœex purgatorio liberatœ sufTragiis viventium , minus beantur, quàm si per se satisfecissent.

Praelati ecclesiastici et principes seculares non maleracerent, si omnes saccos mendicitatis delerent.

Qui quidem errores respective quàm sint pestiferi , quàm porniciosi, quàm scandalosi , quàm piarum et simplicium mentuim seductivi , quàm deniquè sint contra omnem caritatem ac sanctœ Romanœ Ecclesiae matris omnium fidelium et magistrœ fidei reverentiam, atque nervum ecclesiasticœ disciplina , obedientiam scilicet , quse fons est et origo omnium Yirtutum, sine quâ facile unusquisque infidelis esse conyincitur, nemo sanœ mentis ignorât.

Nos igitur in praemissis^ utpote gravissimis, propcnsiùs (ut decet) [procéderez necnon hujusmodi pesti, morboque canceroso y ne in agro dominico tanquam vêpres nocivus, ulteriùs serpat, viam prœcludere cupientes, habita super prœdictis erroribus et eorum singulis diligenti trutlnationc, discussione, ac dislricto examine, maturâque deliberatione , omnibus rite pensatis ac saepiùs ventilatis cum venerabilibus fratribus nostris , sanctae Romanae Ëcclesiae cardinalibus, ac regularium ordinum prioribus seu ministris generalibus, pluribusque aliis sacrœ theologiae , necnon utriusque Juris professoribus, sive magistris, et quidem peritissimis^ reperimuseosdem errores respective (ut prœfertur) autarticulos non esse catholicos , nec tanquam taies esse dogmatizandos, sed contra catholicee Ecclesiœ doctrinam , sive traditionem , tanquam adeo veram divinarum scripturarum receptam interpretationum , cujus autçritati ita acquiescendum censuit

PIÈGES Jt)StlFl€ATIVEâ. 469

Augusiinus, ût dixerit , se evangeiio non fuisse creditorum, nisi Ecclesiaecatholicœintervenissetautoritas. Namcx eisdem orroribus , vel eorum aliquo , vel aliquibus palàin sequitur, camdem Ëcclesiam quœ Spiritu Sancto regitur, errare et semper errasse. Quod est utique contra iliud quod Christus discipulis sais ascensione suâ (ut in sancto Ëvangelio Matthœi legitur) promisit, dicens : Ego vobiscum sum usque ad consummationcm sœculi ; nec non contra sanctorum Patrum determinationes, conciliorum quoque etsummorum pontificum expressas ordinationesseu canones, quibus non obtempérasse, omnium hœresium et schismatum , teste Cypriano, fomes et causa semper fuit.

De eorumdem itaque venerabilium fralrum nostrorum consilio et assensu, ac omnium et singulorum prœdictorum maturâ deliberatione, prœdictâ autoritate omnipotenlis Dei, et beatorum apostolorum Pétri et Pauli , et nostrâ , praefatos et sîngulos articulos seu errores tanquam ( ut praemiUitur ) respective hœreticos aut scandalosos, aut falsos, aut piarum aurium offensivos , vel simplicium mentium seductivos et veritati catholicse obviantes, damnamus, reprobamus, atque omninô rejicimiis, ac pro damnalis, reprobatis et rejectis ab omnibus utriusque sexûs Christt fidelibus haberi debere, harum série decernimus et declaramus. Inhibentes in virtute sanctœ obedientiœ, ac sub majoris excommunicationislat» sententise , nec non quoad ccclesiasticas etregulares personas, cpiscopalium omnium, etiam patriarchalium, metropolitanorum et aliarum cathedralium ecclesiarum , monasteriorum quoque et prioratuum, etiam conventualium etquorumcumquc dignitatum , aut beneûciorum ecclesiasticorum , secularium , aut quorumvis ordinum regularium, privationis et inhabilitatis ad illa et aliain posterum obtinenda.

Quo verè ad conventus, capitula , seu domos aut pia loca , secularium, vel regularium, etiam mendicantium, nec non universitatis etiam studiorum generalium, quorumcumque privilegiorum indultorum à sede apostolicâ vel ejus legatis, aut allas quomodolibet habitorum vel obtentorum, cujuscumque tenons existant; necnon nominis et potestalis studium générale tenendi , legendi , ac interpretandi quasvls

470 PIÈGBS JCSTIPiCATIVBS.

seientjas et facultates et inhabilitatis ad illa , et alia in postëmm obtinenda ; pr«'edioationis quoque oificii ac amissionîs studii generalis et omnium privilegiorum ejusdem. g Quô verô a Iseculares ejusdem excommunicationis,nec non amissionis cujuscumque cmphytheosis , seu quorumcumque feudorum, tam Romanâ Ëcclesiâ quàm alias quomodolibet obtentorum, ac etiam inhabilitatis ad illa et alia in posterum obtinenda.

Nec non quoad omnes et singulos superiùs nominatos, inhibitiones ecclesiasticœ sepulturae , inhabilitatesque ad omnes et singulos actus legitimos , infamiae ac diffidationis et eriminis lœsse majestatis, ethœreticorumctfautorum eorumdem in jure expressis pœnis, eoipso et absque ulterioH declaratiônc, per omnes et singulos supra dietos, si (quod absit) contra fecerint, incurrendis. A quibus vigore quibuscunque facultatis et clausularum etiam in confessionalibus quibusvis personis, sub quibusvis verborum formis cont'^ntarum, ni à Rom. Pontifice vel alio ab eo ad id in specie facultatem habente, prœterquàm in mortis articulo constituti absolvi nequeant.

Omnibus et singulis utriusquc sexûs Christi fidelibus tàm laicis quàm clericis, secularibus, et quorumvis ordinum regularibus et aliis quibuscunque personis, cujuscunquestalûs, gradûs, vol conditionis existant^ et quâcunque ecclesiasticâ vel mundanâ prserulgeant dignitate; clinm sanctae Romanœ Ecclcsiœ cardinalibus , patriarchis, priniatibus , archiepiscopis, episcopis patriarchalium , mctropoiilanarum, et aliarum cathedralium , coliegiatarum , ac inferiorum ecclesiarum, prœlatis, clericis, aliisque personis ecclesiasticis , secularibus et quorumvis ordinum , etiam mendicantium, regularibus, abbatibus, prioribus, vel ministris generalibus vol partlcularibus fratribus, seu religiosis, excmptis et non etemptis studiorum quoque universitatibus, secularibus et quorumvis ordinum etiam mendicantium regularibus.

Nec non regibus, imperatoribus , elecloribus, principibus, ducibus, marchionibus , comilibus, baronibus, capitaneis, conductoribus, domicellis, omnibusque oflicialibus, judicibus, notariis, eccle$;iasticis et secularibus, communitatibus, universitatibus, potentatibus , civitatibus^ castris, terris et

PIÈCES JOSTIFICATIVES. &71

locis , seu eorum yel eanim civibus, habitatoribus et incolis, ac quibusvis aliis personis ecclesiasticis , yel regularibus (Ut prœfertur) per universam orbem ubicuriquë, prœâertitn in Alemannift existentibus, vel pro tempore futuris, ne prœratos errores, aut eorum aliquos, perversamque doctrinain hnjusmodi asserere, affirmare, defendere, prœdicare, aut illi quomodoiibet, publiée vel occulté, quovis quœsilo ingenio vel colore tacite vel expresse favere prœsumant.

Insuper, quia errores prœfati, et plures alii continentur in libeliis seu scriptis Martini Lutheri, diclos libeHos, et omnia dicti Lutheri scripta, seu prœdicatiories , in lalino, vel quocunque alio idiomate reperiuntur, in quibus dic(i errores, seu eorum aliquis continentur^ girtiilitcr damnamus, reprobamus, atque omninô rejicimus^ et pro omnino damnatis, reprobatis ac rejectis (ut prsefertui*) haberi volurrius. Mandantes in virtute sanctœ obediehtièe, et sub pœnis praedictis eo ipso incurrendis, omnibus et singulis utriusque sexûs Christi fldelibus superiùs hominatis, tie hujusmodi scripta, libellos, prœdicationes seu schedulas, vel in ois contenta capitula , errores aut articulos supradictos contincntia légère, asserere , prœdicare , laudare, imprimere, publicare, sive defendere, per se, vel alium seu alios, directe vel indirecte, tacite vel expresse, publiée vel occulté , aut In domibussuis, sive aliis, publicis vel privatis locis tenerc quoquomodo présumant. Quinimô illa statim post barum publicationem ubicunque fuerint, per ordinarios et alios supradictos diligenter (jiisesita, publicè et solenniter^ in prœsentiâ cleri et populi , sub omnibus et singulis supradictis pœnis comburant.

Quod yerô ad ipsum Lutherum attinet , bone Deus, qufd prœtermisimus, quod non fecimus, quid paternœ charitatis omisimus, ut eum ab hujusmodi rrrofibus revocaremus? Postquàm enim ipsum citavimus, mitiùs cum eo procedefe volentes, illum invitavimus, atque tàm per divei-sos tractatus, cum legato nostro habitos, quàm per litteras nostras hortati fuimus, ut è prsBdictis erroribus discederet, aut ad nos, oblato etiam salvo conductu , et pecuniâ ad iter necessorià, sine metu, sine timoré aliquo, quem perfecta charitas

foras mittere debuit , veniret , ac Salvatoris noslri , apostolique Pauli exemplo, non in occulto, sed palàm, et in facie loqueretur. Quodsi fecisset, pro certo (ut arbitramur) ad cor reversus, errores suas cognovisset, nec in Romanâ curiâ, quam tantoperè vanis malevolorum rumoribus plus quàm oporluit tribuendo vitupérât , tôt repertsset errata, docuissemusque eum, luce clariùs^ sanctos Komanos pontifices, praedecessores nostros , quos prœter omnem modestiani injuriosè lacérât , in suis canonibus seu constitutionibus quas mordere nititur, nunquàm errasse. Quia juxta prophelam, nec in Galaad résina, nec medicus deest.

Sed obaudivit semper, et prœdictâ citatione , omnibusque et s ngulis supradictis spretis, venire contempsit, ac usque in prdesentem diem contumax , atque animo indurato censuras ultra annum sustinuît. Et quod deterius est , addens mala malis, de citatione hujusmodi notitiam habens, in vocem temerariœ appellationis prorupit ad futurum concilium^ contra constitutionem Pii II ac Julii II prœdecessorum nostrorum , quâ cavetur, taliter appelantes hœrelicorum pœnâ plectendos (frustra enim conciiii auxilium imploravit, qui illi se non credere palàm profîtetur). Ita ut contra ipsum , tanquam de lide notoriè suspectum, imô verè haereticum, absque uUft citatione, yel morâ, ad condemnationem et damnationem ejus, tanquam hœretici , ac omnium et singularum suprascriptarum pœnarum et censurarum severitatem procedere possumus, nihilominùs de eorumdem fratrum nostrorumconsilio, omnipotentis Dei imitantes clementiam, qui non vult mortem peccatoris, sed magis ut convertatur et vivat, omnium injuriarum hactenùs nobis et apostolicœ sedi illatarum oblitf , omni quâ possumus pietate uti decrevimuSy et quantum in nobis est agere, ut propositâ mansuetudinis via, ad cor revertatur, et à prœdictis recédât erroribus, ut ipsum, tanquam filium illum prodigum ad gremium Ecclesise revertentem bénigne recipiamus.

Ipsum igitur Lutherum , et quoscunque ei adhérentes , ejusque receptatores et fautores per viscera misericordiœ Dei nostri , et per aspersionem sanguinis Domini noslri Jesu- Christi, quo, et perquem humani generis redemplio , et

PIÈGES JDSTiFlGATlVËS. &73

sanciœ matris Ecclesise œdiflcatio facta est» ex toto corde hortamur et obsecramus , ut ipsius Ecclesise pacem , unitatem et virtatem, pro quâipse Safvator tàm instanter oravit ad Patrem , turbarc désistant , et à prœdictis tàm perniciosis omnibus prorsùs abstineant , inventuri apud nos , si effoctualiter paruerint , et paruisse per légitima documenta nos certiGcaverint , paternœ cbarilatis afTectum, et apcrtum mansuetudinis et clementia", fontem.

Inhibentes nihiiominùs eidemLulhero ex nunc, ut intérim ab omni praedicatione , seu prœdicationis offîcio omninô désistât. Alioqui ut ipsum Lutherum, si forte jusliUœ et virtutis amor à peccato non retrahat, indulgentiœque spes ad pœnitentiam non reducat, pœnarum terror coerceat disciplinœ, eumdem Lutherum , ejusque adhérentes, complices, fautoreset receptatores tenore prœsentium requirimus, et monemus in yirtute sanctee obedientlœ , et sub praedictis omnibus et singulis pœnis, eo ipso incurrendis , districtè prœcipiendo mandamus, quatenùs inrra sexaginta dies, quorum viginti pro primo, viginti pro secundo, et reliquos viginti dies pro tertio et peremptorio termino assignamus , ab affixione prœsentium in locis infrascriptis, immédiate sequentes numerandos, ipsc Lutherus, complices, fautores, adhœrentes et receptatores prdedictè à prœfatis erroribus eorumque prœdicatione ac publicatione et assertione, defensione quoque et librorum et scripturarum editione , saper eisdem , sive eorum aliquo , omninô désistant : librosque ac scripturas omnes et singulas , prœfatos eirores , seu eorum aliquos quomodolibet continentes , comburant , vel comburi faciant. Ipse etiam Lutherus errores et assertiones hujusmodi omninô revocet. ac de revocatione hujusmodi per publica documenta in forma juris yalidft , in manibus duorum prœlatorum consignatft, ad nos infra alios similes sexaginta dies transmittendâ, vel per ipsummet (si ad nos venire voluerit , quod magis placeret) cum praefato plenissimo salvo conductu, quem ex nunc concedimus, deferendâ, nos eerliores efficiat , ut de ejus verft obedientiâ nullus dubitationis scrupulus valeat renanere.

Âliàs, si (quod absit) Lutherus prœfatus, complices, fau-

&74 P1Ë€BS JnSTIPlCATIVfiS.

tores ^ adhaerentes et receptatores prœâicU sècùs agereot, sea prsemis^a omnia et singula infra terminum prœdictuiti cum ctTectu non impleverint , Apôstoli imitantes doctrinatn , qui haBreticum hominem post primam et secundam correctionem vitandum docuit,ex nunc prout ex tune et è conyerso eumdem Lutherum, complices, adhœrerites, fautores et recèptatores prœfatos, et eorum quemlibet, tanquam arides palmites , in Christo non itianlentes j sed doctrinam contrariam , catholicee fldei inimicam , sive scandalosam , seu damnatam, in non modicam ofTensam di?inae Majestatis ac universalis Ecclcsiœ, et fldei catholicœ detrimentum , et scandalum dogmaiizantes et prœdicantes , eiayes quoque £eclesisB vilipendentes , notorios et pertinaces hœreticos eâdem autdritate fuisse et esse declarantiss , eosdem , ut taies harum serio condemnamus, et eos pro talibus haberi ab omnibus utriusque sexûs Christi fidelibus supradiciis yolumuset mandamus. £osque omneset singulos omnibus supradictis et aliis contra talcs à jure inflictis pœnis prœscntium tenore sulijicimus , et eisdem irrelitos fuisse et esse decernimus et declaramus.

Inhibemus prœtereâ sub omnibus et singuUs praemissis pœnis eo ipso incurrendis, omnibus et singulis Christi fidelibus superiùs nominatis, ne scripta etiam prœfatos eri-ores non continentia, ab eodem Luthero quomodolibrt condila vei édita , aut condenda vel edenda i seu eorum aliqua , tanquam ab homine orthodox» Odei inimieo^ atque ideô Tehementer suspecta , et ejus memoria omninô deleatur de Christi fidelium eonsortio, légère, asserere, prœdicare, laudare, Imprimere, publieare; sivè dcfendere^ per se, vel alium seu alios, directe vel indirecte, tacite vel expresse, publicè vei occulté, seu in domibus suis, sive aliis locis publicis, vel privatis tenere quoquo modo prœsumant , quinimo ilta comburant , ut praefertur.

Monemus insuper omnes et singulos Christi Qdeles supradictos sub eâdem excommunicalionis latœ sententiae pœnA, ut hœreticos prœdictos declaratos et eondemnatos , mandatis nostris non obtempérantes, post lapsum termini supradicti évitent, et quantum in eis est, evitari faciant, ncc cum

PIÈGB9 JCSTIPIGATIVBS. 475

^isdem vel eorum ftlîquo comméreium aut aliquam eonver^ Mtionem , scu eotninunionein habeant nëe eis necessaria tninistrent.

AdmajoremprœtereÀ dictiLutherisaorutnque complicium, fautorum et adhœrentiumàcreceptatoriim preedictorum» sic post lapsum termini prsedicti declaratorum hœrelicorum et cohdemnatorum confusionem , universis et singulis utriusque sexûs Christi fidelibus, patriarehis, archiepiscopis , episcopîs» patriarchalium , nictropolitanorum , et aliorum câthedralium , collegiaiarum , ae inferiorUm ecclesiarutn prœlatis, capitulis, aliisque peitoniseeclesiasticis^ secularibus, et quorum vis ordinom, etiam mendicantium (prœsërtim ojus €Ong^egationis, cujus dietus Lutherus est professus^ et in quâ degere, vel morari dicitur) exeinptis et non exemptis, nec non universis et singulis principibus , quâcunque ecclesiasticâ Tel mundanà fulgentibus dignitate, regibus, imperatoribus, electoribus, ducibus^ marchionibus ^ comitibus, baronibus, etc. , maodamus, quatenùs âub prœdictis omnibus et singulis pœnis, ipsi vel eorum quilibet prsefatuiti Lulherum, complices, adhaerentes, recepta tores et fautores personaliter capiant, et captos ad nostram instantiaiti retinéant, et ad nosmittant; reportaturi pro tàini bono opère, h nobis et sede apostolicâ remunerationem prœmiumque eondignum, vei saltem eos , et eorum quemlibet de métropolitanis, cathedralibus, collegiatis et aliisecclesiis^ ddmibus, rtionasteriis , convcntibus, civitatibus, dominiig» universitatibus, communitatibus , castris, terris ac locis respective, tèm clerici et regulares ^ quim laici omnes el siftiguli supradicti , omnino expellant.

Civitatfs vero ^ dominia, terras, castra^ villas^ comitatus, fortitia oppida et ioca, quascumque ubilibet consistentia, carum et eorum res)eclivè^ melropolitanas^ cathédrales, collegialas et alias ecclesias, monasteria, prioratus, domus, conventus. et alla Ioca religiosa vel pia, cujuscumque ordlnis (ut preRfertur) ad quœ praefatum Lutherum , vel aliquem ex praedictis declinare contigerit, quamdiù ibi permanserit, et triduô post recessum, ecclesiaslico subjicimus inierdicto.

£t Ut prœmissa omnibus innotescant, mandamus insuper

universis patrîarchis, archiepiscopis, episcopîs, patriar(^^ lium, metropolitanarum , et aliarum cathedralium ac cof^^ giatarum ecclesiarum prœlatis capitulis, alh'sque personi^^ ecclesiasticis , secularibus et quorumvis ordinum supradictoruin regularibus fratribus, rcligiosis, monachis^ exemptis et non exemptis supradictis ubilibet, prsesertim in Àlemannift constitutjs , quatenùs ipsi , vel eorum quilibet sub similibus censaris, et pœnis eo ipso incurrendis, Lulherum omnesque et singulos supradictos , qui elapso termino , hujusmodi mandatis seu monitis nostris non paruerint , in eorum ecclesiis , dominicis et aliis festivis diebus , dùm inibi major populi multitudo ad divina convenerit , declaratos hœreticos et condemnatos publiée nuncient , faciantque, et mandent ab aliis nunciari, et ab omnibus arctiùs evitari. Nec non omnibus Christi fldelibus , ut eos évitent pari modo , sub prœdictis censuris et pœnis. Et praesentes litteras, vel earum transsumptum sub forma infrà scriptâ factum in eorum ecclesiis, monasteriis, domibus, conventibus, et aliis locis, Icgi, public^ri, atque afQgi faciant.

Excommunicamus quoque et anathematizamus omnes et singulos cujuscumque status, gradûs, conditionis , priPeminentise, djgnitatis, aut excellentiee fuerint, qui, quominùs prœsentes litterae vel earum transsumpta, copiœ scu exemplaria, in suis terris et dominiis legi , afïigi et publicari possint, fecerint, vel quoquo modo procu ra vérin t, per se vel alium seu alios , publicè vel occulté, directe vel indirecte, tacite vel expresse.

Postremô , quia difficile foret prœsentes litteras ad singula quseque loca deferri, in quibus necessarium foret, volumus et apostolicâ autoritate decernimus, quôd earum transsumptis manu public! notarii confectis et subscriptis, vel iu almà urbe Impressis, et sigillo alicujus ecclesiastici prœlati munitis ubique stetur, ut plena fides adhibeatur, prout originalibus litteris staretur et adhiberetur, si forent exhibitœ vel ostensse.

Et ne prœfatus Lutherus omnesque alii supradicti, quos prsesentes litterœ quomodolibet concernunt , ignorantiam earui/idem litterarum, et in eis contentorum omnium et singulorum prdetendere valeant, litteras ipsas in basilic»

principis Apostolorum, et cancellarise apostolicœ, nec non cathedralium ecclesiarum Brandenburgen. et Misnen. et Mersburgen. valvis afflgi et publicare deberi voluimus; decerncntes, quôd earumdem iitlerarum publicatio sic facta, supra dictum Luthenim , omnesque alios et singulos prœno n)inatos,quoslitterdehujusmodi quomodolibet Gonccrnunt, pcrindè arctent, ac si litterse ipsœ die afflxionis et publicationis hujusmodi, eis personaliter lectœ et intimatœ forent. Quùm non sit yerisimile, quôd ea , qua; tàm patenter fiant , debeant apud eos incognita remanere.

Non obstantibus constitutionibus apostolicis, seu supradictis omnibus et singulis , vel eorum alicubi, aut quibusvis aliis à sede apostolicâ prœdictâ , vel ab eâ potestatem habentibus, sub quâvis forma, etiam confossionalis , et cum quibusvis etiam fortissimis clausulis , aut ex quâvis causa , seu grandi consideratione indultum, vel concessum existât, quôd interdici, suspendi vel excommunicari non possint per litteras apostolicos non facienfes plenam et expressam , ac de verbo ad verbum, non autem per clausulas générales, id importantes de indulto hujusmodi mentionem , ejusdem indulti tenores, causas et formas, perindè ac si de verbo ad verbum inserereturj ita ut omninô tollatur, praesentibuspro expressis habentes.

NuHi ergô omnino hominum liceat hanc paginam nostrœ damnationis, reprobationis, rejectionis, decreti, inhibitionis, voluntatis, mandati,hortalionis, obsecrationis , requisitionis, monitionis, assignationis , confessionis, condemnationis , subjectionis^ excommunlcationis, et anathematizationis infringere , vel ex ausu temerario contra ire. Si quis autem hoc attentare prœsumpserit , indignationem omnipotentis Dei , ac beatorum Pétri et Pauli Apostolorum ejus, se noverit incursurum.

Datum Romœ, apudsanctum Fetrum, annolncarnationis Dominicae, M. D. XX. 17 kalend. julii: pontificalûs noslri anno octayo.

Visa, R. MiLANESius.

Albergatus.