Etienne de Seninghem, gendre du châtelain de Bourbourg
1128, 22 août.
Privilèges et franchises concédés à la ville de Saint-Omer,
par Thierri, comte des Flamands.
Ego Theodericus, etc. . . (La première partie de cette Charte étant la reproduction du texte delà Charte de 1127(PièceIII), je me suis contenté de noter les moindres variantes jusqu'au
§21.) Préamb., ligne 6 : apr, ratas ajout, eas.
%i . Ligne 2 §2. Ligne 1
Ligne 4 Ibid.
Ligne 5 §3. Ligne 3 §4. Ligne 2 § 5. Ligne 3
Ligne 4 Ibid.
Ligne 5 A la fin du
eosque au lieu de et eos. burgensis au lieu de burgensium.
après pecuniam ajout, illam.
ipsius au lieu de ejus.
supprim, si.
apr. archidiacono ajout, vel decano.
villa au lieu de terra.
supprim. Dichesmude et.
meam au lieu de Flandriae.
liberi sint au lieu de eos liberos facio. dant au lieu de donant.
§ 5 : ajout. : Et apud Gandavum quale dant burgenses de Brugis ipsi dent.
§ 7 supprimé tout entier.
§ 8. Ligne 3 : après ulterius ajout, ubique in terra mea. § 10 supprimé tout entier.
§ 13. Ligne 2 : après consuetudine ajout, prava. Ibid. : après liberos ajout, eos.
Ligne 3 : exigo au lieu de requiro.
§ 14 supprimé en entier.
§ 17 suppriyné en entier.
Entre les^iQ et 20 est intercalée la concession à Guil^ laume le Gros, qui, dans la Charte de 1127, se trouvait rejetée après les souscriptions, § 20. Ligne 4 : eorum au lieu du second ejus.
Ligne 10 : supprim. sentiat vel.
§ 21. Ligne 4 : supprim. de eo.
22. Monetam quam burgenses Sancti Audomari habuerant coniiti liberam reddiderunt, eo quod eos benignius tractaret et
lagas suas eis libentius ratas teneret ; et insuper ut ceteri Flandrenses eidem sua incrementa liberius redderent.
23. Teloneum vero suum ab eodem in perpetuo censu receperunt, quotannis c solidos dando.
24. Si quis etiam eorum, mortuo aliquo consanguineo suo, portionem aliquam possessionis illius sibi obvenire credens, et in comitatu Flandrie manens, cum eo qui possessionem illam tenebit, vel partiri infra annum neglexerit, vel eum super hocper judices et scabinos minime convenerit; qui per annum int^rum sine légitima calumnia tenuerit, quiète deinceps teneat et nulli super hoc respondeat. — Si autem hères in comitatu Flandrie non fuerit, inh*a annum quo redierit cum possessore agat supradicto modo. Alioquin, qui tenebit sine ulla inquietatione teneat. — Si autem herede aliquandiu peregre commorante, et cum redierit, portionem suam requirente, possidens se cum eo partitum esse dixerit, si iUe per quinque scabinos probare falsum esse poterit, hereditas que eum attingit ei reddetur. Alioquin possidens, per quatuor legitimos viros, se ei portionem suam dédisse probabit et ita quietus erit. — Quod si hères infra annos discretionis fuerit, pater vel mater, si supervixerint, vel qui eum manutenebit, portionem que illum attinget scabinis et aliis legitimis viris, infra annum obitus illius, ostendat, et si eis visum fuerit quod ille fideliter servare debeat, ei committatur; sin autem, judicio et prudentia iUorum ita disponatur, ne hères damnumaliquodpatiatur ; et cum ad annos discretionis venerit et opportunum fiierit, heredidate sua intègre et sine aliqua diminutione investiatur. — Item, si quis alicui filium suum vel fîliam in matrimonio conjunxerit, et filius ille vel filia sine proie obierint, ad patrem et matrem eorum, si supervixerint, si autem mortui fuerunt, ad alios filios eorum, vel filios filiorum redeat hereditas que pertinebat ad filium vel filiamquos aliis matrimonio copulaverant, et viventibus pâtre vel matre, eorum hereditas illa cum supradictis personis tantum dividatur; mortuis autem illis, propinquiores consanguinei illam, prout justum est, sortiantur. — Hanc igitur communîonem tenendam et supradictas institutiones et conventiones esse observandas flde promiserunt et sacramento confirmaverunt : Theodoricus comes Flandrie, Willelmus castellanus Sancti Audomari, Willelmus de Lo, Iwanus de Gandavo, Daniel de Tenramunda, Raso de Gavera, Gislebertus de Bergis, Henricus de Broburc castellanus de Gandavo, Gervasius de Brugis. Prefati barones insuper juraverunt quod si comes burgenses Sancti Audomari extra consuetudines suas eicere et sine judicio scabi-
norum tractare vellet, se a comité discessuros et cum eis remansuros, donec cornes eis suas consuetudines intègre restitueret et judicium scabinorum eos subire permitteret. Actum anno dominice incarnationis mcxxviii, in octabis assumptionis béate Marie.
(Original scellé du sceau du comte. Arch, mun. de SaintOmer, AB. xiii. — Copie du xiii» s. Ibid, cartul, AB. xviii, 15, f- x.
Impr. : Recueil de Chartres,,. Saini-Omery 1739, in-4*, f« 11. — Warnkoenig. Histoire de Flandres^ trad. Gheidolf, t. II, p. 514, seulement les additions importantes à la Charte de 1127. — Mémoires de la société des antiquaires de la Morinie, t. IV, p. 5. — Duchesne, Hist, généal, des maisons de GuineSy p. 208. — Hennebert, Hist, de la prov. d'ArtoiSy III, p. 32. (Trad.) -- Ind. Wauters, Table des diplâmes, t. III, p. 145).
Donation aux bourgeois de Saint-Omev, du fonds de la Gilde-Halle de leur ville par le coyyite Thierri d^ Alsace,
Ego Theodoricus Dei pacientia Flandrie cornes, consensu uxoris mee Sibillae terram, inquaGildalhaapudSanctum Audomarum in foro sitaest, burgensibus ejusdera ville hereditario jure possidendam et ad omnem mercaturam in ea exercendam tradidi. ' Hanc quoque libertatem eis concessi ut si quis in eam venerit, undecumque reus fuerit, in ipsa domo, judici in eum manum mittere non licebit. Ille autera sub cujus custodia Gildalha tenetur, ammonitus a judice, nisi reus fidejussoresedeffenderit, usque ad limen Gildalhe reum conducens, in presencia duorum scabinorum vel plurium eum judici tradat. Judex vero eum in potestate sua habens, secundum leges et consuetudinum proprietates, cum eo aget. Illud quoque addidimus quod alienus negociator nusquam nisi in predicta domo vel in foro merces suas vendendas exponat aut vendat. Solis autem burgensibus in Gildalla, in foro seu magis velint in propria domo sua vendere liceat. Quum autem humana omnia ex rerum et temporum varietate senescunt, sigilli mei auctoritate et subscriptorum testimonio hoc confirmavi, Gisleberti castellani de Bergis, Galteri castellani Sancti Audomari, Henrici castellani de Brocborc, Rogerius scouthete de Cortric, Radulfi Brugensis castellani, Ernoldi comitis Gisnensis, Gervasii de Vincbroc, Balduini de Bella, Baldevini Botel, Hugonis
de Ravenesberc, Christiani de Aria, Walteri Gonella, Eustachîi de Grimma, Willelmi dapiferi, Rogeri dispensatoris. Actum est hoc antro Domini mcli.
(Orig. Arch. mun. de Saint-Omer, GXXIX. n* 1.
Impr. Warnkoenig, FI staatSy t. I, preuves, p. 32, et trad. Ghcldolf, t. If, p. 416. — Mém. de la société des antiq. de la Morinie, t. IV, p. 345. — Texte incomplet dans ûuchesne. Hist, génëal. de lamaisan de Guines, pr., p. 203. — Ind. Wauters, Table des Diplômes, t, II, p. 343.)
Donation aux bourgeois de Saint-Omer du fonds et des dépendances de la Gilde-Halle par le comte Thierri d'Alsace.
Ego Theodoricus Dei patientia Flandrensium cornes, consensu uxoris mee Sibillae, concedente^ ita quoque Philippo filio nxeo^ terram, in qua Ghildhalla apud Sanctum Audomarum inforosita est, cum scopis et adpenditiis suis tant ligneis quant lapideis, burgensibus ej usdem villae , heredi tario j ure possidendam et ad mercaturam , tant in appenditis quam in Ohildhalla , exercendam, tradidi. Hanc quoque libertatem eis concessi ut si quis in eam venerit, undecumque reus fuerit, in ipsa domo, judici in eum manum non mittere licebit, ille autem sub cujus custodia Ghildhalla tenetur admonitusa judice reum extra limen Ghildhallae conducenSy nisi fidejussione se defenderit, in praesentia duorum scabinorum vel plurium eum judici tradet ; judex vero eum in potestate sua habens secundum quantitatem facti cum eo aget. Illud quoque addidimus, quod alienus negociator nunquam nisi in praedicta domo, aut in appendiciis ejus, vel in pleno foro merces suas vendendas exponat aut vendat. Solis autem burgensibus in foro, in Ghildhalla seu magis velint in propria domo sua vendere liceat. Quoniam autem humana omnia ex rerum et temporum varietate senescunt, sigilli mei auctoritate et subscriptorum testiraonio hoc corrobovari : Walterus ^ castellanus Sancti Audomari, Arnulphus de Arde, Henricus castel-
t. Cette charte est certainement de môme date que la suivante, souscrite par les mêmes témoins et datée.
2. Les passages en italique sont ceux où est modifié le texte de la charte de 1151. (Pièce V.)