‹ Histoire de la ville de Tain en Dauphiné depuis la domination romaine jusqu'a nos joursChapitre 34 sur 38 · ADDITION · texte numérisé non relu

ADDITION

Requête au sujet d'un impôt voté par les Etats du Dauphiné.

(IkOS)

Ce documont, que nous avons connu trop tard pour Tutiliser, nous a été obligeamment communiqué par M. A. Lacroix. Il provient des papiers Bergier de Tain, et a été donné par A. de Gallier, aux Archives de la Drôme, où il n a pas encore été inventorié. Voici en

deux mots ce qu*il contient : Le 3t mai t408, dans l'auberge de la Croix, à Tain, en présence de noble Durand de Cheyssieu, baile de Tain, agissant au nom de Guillaume, noble et puissant seigneur de Tournon et coseigneur de Tain, les principaux habitants de la ville, dont les noms sont indiqués, présentèrent une requête au sujet d'un impôt voté par les Etats de la province, et qui était d'un florin par feu. De plus, la ville de Tain était comptée pour 25 feux, d'après la répartition établie par Jean Savel, commissaire à ce désigné. Or, certains habitants, notamment les héritiers de Michel Rasis [Michael Rasicii) se réclamant de leur noblesse, h tort, parait-il, prétendaient ne pas être soumis à Timpôt en question. En outre, les représentants de la communauté, François Perret et Henri Gilbert, demandaient l'autorisation de frapper un droit d'entrée sur le vin, dont le produit devait servir à l'entretien des murs de la ville. Le baile y consentit, à condition toutefois que les délégués de Tain s'entendraient avec ceux des bailliages du Buis, de Saint-Marcellin, de Grenoble, de Romans et de Vienne, dont les noms sont également cités. Voici le texte de ce document.

In nominc Domini, amen. Per hoc presens, verum et publicum instrumentum, cunctis tam presentibus qunm futuris appnrcat evidenter quod, anno ab Incarnacione ejusiiem Oomini millesimo qualcrcentesimo octavo, et die penultimn mensis maii, ad quam dieni, apud Tinctum, ad presenciam nobllis viri Ourandi de Cheyssiaco baiuli de Tincto, pro nohili et potenti viro domino Guillelmo domino de Turnone et condomino dicti loci de Tincto, venienlcs et existentes bomines et habitantes de Tincto inferius nominati, videlicet : primo, Drovetus Chanalis, Petrus Disderii, Guillclmus Fabri. Franciscus de Nigro, Franiiscus Perreti, alia?* Sa^e, Bertrandus Palbesserii. Georgius Morelli, Jacobus Simardi, Guillelmus Tavardonis, Vitalis Perreti, Martinus Jalbeti, Clemens Trolherii, JohanneB del Goytru, Matheus Girardonis,

Johannes de Francla, Ilenrlcus Gilberti, Petrus Fabri, Stephanos Alamandi, Perononus Palliesonnis, Petrus de Buxo, Fraociscos Perretl macellarius, Perinelus Tolos^anl, Perononus Fabri, Jobannes Branardi GuillelmoB Rasicii, Petrus Rasicil, Perononus de Furno, Guigo Lambertl, Jacobus de Furno, Johannes de Colonj^ia, Pctnis Lanterii. barbitonsor, niigor et sanior pars bominum et babitancium de Tincto. £t eidem domino baiulo dicti bomincs suis noininibus et aliorum bominum de Tincto exposuerunt, a pauco tempore citra. quedam talbia in Dalpbinatu fuisse indita ad requisicionem Trium Statuum patrie Oalpbinutus, pro negociis dicte p«'itrie, et boc videlicet, unius floreni pro singulo foro. In qua quidem talbia, b)cus de Tincto fuit taxatus ad ▼igenli quinque foca, juxUi rcpariicionem in ultimo factam per providum virum Jotianncm Savelli, commissarium ad boc ex parte Dalpbinali deputatum. Et in ipso numéro focorum beredes Micbaelis Rasicii, condam de Tincto, expresse fUerunt traditi ei nominati pro uno foco, dam repartioio dictorum focorum fUlt fhcta ; et in dicta talbia facta in dicto loco de Tincto lieredes dicti quond;im Miciiaelis Rasicii fùerunt talbiati et tàxati, prout assuetum fuerat temporibus preteritis dictum Michaelem dum vivobat, et per consequens post ipi^ius mortem suos beredes secundum valorem borum que babebant et possidebant et in quibuscum(|uc talhiis rurniibus indictis in dicto loco de Tincto. Et quia Jobannes Bonis maritus lilic et beredis dicti quondam Micbaelis Rasicii rocusat solverc ratam dicte talbie laxate eidem Glaudine, ad causam bonorum et liereditatis dicii sui patris receptoribus dicte talbie, pretondens quod ipse est nobills, et bona dicte ejus uxoris fuerint sibi coiisiituta in dotem, et ejus personna nobilltat bona, et not)iles non lencntur solvere tidbias in Dalpbinatu, ipsique bomines liaboant jusias et légitimas excepciones, mediantibus qulbus, ipsabona et licrcdicites, tanqiium ruraiia, contribuere debent et solvere ratam dirie (albie. Kt velint ipsi bomines et communitas litigare et agere cuni dicto Jobannc Bonis super recuperacione dicte talbie. Petieruot igitur dicti bomincs, suis ei quibus supra nominibus, eisdem dari et coiiccdi licenciam constituendi et crcandi procuratores ad prosequcndum ipsam causam et omnes alias tangentes ipsos et eamdem communitaiem coram quibuscumque judicibus ordinarlis et extraordinarîis, art)itria arbltratoribus el aliis personis quibuscumque. Et nicbilominus, duobus ex ipsis, scilicet, Francisco Perreti et Henriaeo Gilberii de Tincto, qui cliargiam et omnimodam potestatem babeant agendi pro et nomine dicte communitatis, videlicet, ad compellendum et compclli faciendum omnes et singulos debitores, tam de talbiis Icvutis, de et pro fortiflcacione ville de Tincto, emolumentum duorum grossorum pro quaJibet sommata vini que deportatur de extra juridiccionem de Tincto ad dictum locum de Tincto, que vulgarlter iotnita vini nuncupatur, et quccumque alla emolumenta que debentur et

pertinent dicte communftati, et de recuperando ipsa emolumenta, queque sint, et de recuperacione quittanciam unam vel plures dandi et concedendi pro et nomine communitatis ; cum pacte de non petendi ampliùs, et computum seu computa audiendi et arrestum *^i flnem imponendi, demumque solvcndi et impliandi pecunias per Ipsos levatas et recuperatas pro et nomine dicte universitatis in biis necessaria et ut in fortiflcaclone TilIc, quam aliis nécessitât! bas et negociis dicte communitatis, oflicium dicti domini baiuli super premissis humiliter implorando.

Et dictus dominas baialus, audita requesta dictoram bominum, anuensqae eidem, tanquam consone racioni, attfnto eciam quod dominus noster de Turnone cui requestatum Hierat super requisitis, pro parte dicte communitatis, ipsum baiulum expresse misit, ut dicebat, eisdem bominibus, licenciam dédit et concessit constiluendi procuratores, unum vel plures et alios supra nominatos ad actus omnes superius requisitos, et boc tamen citra monopolum illicitum faciendum. Qui quidem bomines superius nominnti, sanior et major pars bominum dicte communitatis, revocando tamen impertinentem dlctum Jobannem Bonis, qui enit procurator dicte communitatis ante datam presentis instrumenti, et per tcnorem instrumcnti bujus, gratis et ex eorum certa sciencia, atque spontanea voluntate, tam nominibus suis propriis, quam aliorum abscncium dicte communitatis et secum adberere volentes in bac parte, cum licencia et voluntate dicti domini baiuli, fecerunt, creaverunt, constituerunt et ordinaverunt sues et dicte communitatis, vos, certes et indubitatos procuratores générales et spéciales, ita quod gcneralitas non deroget specialitati, nec e converse, videlicet prenominatos Franciscum Perreti et Henriscum Gilberti, necnon providos et sapicntcs viros magistros Vitalem Torrenclia, Petrum de Buxo, Ilugonem Baceti notarios de Tincto, prudentes viros magistros Pelrum Pageti, Jobannem de Bissiaco, Bartbolomeum Gasedci, Stepbanum Guilboti, Tbomam Tbivoli, Jobannem Chalendarli, Johannem Cayroti ; sapientes viros Petrum Servientis, Jobannem Texloris procuratores de Boceyo ; prudentes viros magistros Micbelonum de Pasqueriis, Franciscum Capellerii, Jobannem Savelli, et dominum Jobannem Rivalli jurisperitum procuratorem in curia Sancti Marcellini ; prudentes viros magistros Jobannem Brocberii, Jobannem Sonnerii,âuillelmum SurcUi, Jobannem Palemidem, Micbaelem Bovls, Glaudium Marcbi, procuratores de Gratianopoli ; providos viros magistros Jobannem Galterii, Jobannem Pignati, Henriscum de Calma, Jacobum Cbarnerii, Jobannem Bonifilii, Lantelmum Veyibcu procuratores in villa de Romanis ; sapientes viros magistros Simeonem de Cumino, Jobannem Merceril, Andream Cbambrerii, Stepbanum Bruerii, Jobannem Martini. Jaucerandum de Orodio, Franciscum Boyssardi, procuratores Vienne, absentes tanquam pre-

sentes, omnes iiisimul ei eoruni quemlibet in solldum ; ita quod non sit melior condicio primltiis occupantis, nec deterior subsequeoits, Bcd quod ppi* unum ipsorum inceptuin ftierit, per alium seu alios eoruiiulem prosequi v;ilent, niediari eciani et tiniri : et boc videlicet, in oninihuii; <'t sin^'ulis cnusis, litibus et negociis motis et movendis, Uim contra dictuni Jobanneni B.mis, quam alias personas qoascumquo, super dicta tuibia, fortilicacione ville de Tincto, intraia vini et dopcndenciis et connexis ejusdcm, et aliis negociis taogentibus îpsos constituentes et communitatem, coram quibuscumque judii-ibus bayllivis, arbitris arbitratoribus, et amicalibus compositoribos, ac pacis et concordie tractatoribus, et aliis personis, locis et coriis quibuscumque. Danies et concedentes dicti constituentes et eorum quilibet, suis et quibus supra nominibus, cum licencia et mandate quibos sui)ra. diotis suis procuratoribus et dicte communltatis, et cuillbei eorumdem, pienam, gencralem et liberam potestatein, ac mandatum spéciale, pro ei nomine dictorum constituencium et dicte communitatis agendi et comparcndi in judicio et extra, defendendi, excipiendi, proponendi, rcpliciindi, duplex, triplex libellum seu libelhis daodi, petendi, ofTt'rfndi et recipiendi, litem et lites contestandi, de calumpnia et de veritate dicendi, in animas dictorum constituencium et cujusiibei ipsorum dicte communititis Jurandi, et cujuslibet alterius genoris juramentum ponendi et articulandi, peticionlbus et articulis respondendi, testes, instrumenta, et quelibet alla légitima documenta, in niodum probacionis producendi, et producta ex adverse obiciendi, in testibus eorum, dicta tostimonia et personas dicendi et obiciendi, in rausa et causls renunclandi et concludendi, interlocutorias et deflnitivas sontencias audlendi et fleri petendi ; ipsisque et alio quocumque gravamine, si neresse Tuorit, approbandi appellacionem et appellacionem prose(iuendi, inlrandi (Interinandi ?) et innovandi ; judices, loca et notarios eligendi et recusandi apostolos et lltteras dimissorias, unam vel plurcs petendi, impetrandi et obtlnendi, expen sas petendi et recipiendi, et super ipsis jurandi.

Et InaupLM' diciis Vitali Torrenclia, Francisco Perreli et Henrisco Gilbcrti, procuratoribus janidictis, dcderunt et dant dicti constituentes, SUIS et quibus supra noniinibus. In et super dicta causa, mota seu movenda per dicios consiituoiites et dictam communitatem contra dictum JoboniuMii Bonis, super talbia, de qua supra fit mencio, cum dt'pdndenciis ejusdcm. iransiiipndi et compromittendi cum pena vel siiR- pena : et niclillominus, <li<His Francisco et Henrisco Gilberti, et n«>n aliis, compellendi seu compelli Taclendi omnes et singulos debitores, tani de laliis U'valis de et super fortincacioune ville de Tincto, emolumc.mtis duoiuni ^'rossorum pro intrata vini, et quoscumque alios debitores et ein«iluiiionia que debeniur et pertinent dicte communitati petendi et recipiendi, et de reccptis et recuperatis quittanciam unam

▼et plures dandi et concedendi ; et computum seu computa, nomine dicte communitatis, de dictis eniolumeniis a levatoribus dictarum talhiaram et emolumentonim jamdictorum, a quibus spcctabit, Tidendi, exarandi, audiendi et flnem ac arrestum dandi et imponendi ; demumque de dehitis et emolumentis per ipsos levatis et recuperatis in fortiflcacione et aliis necessarii« dicte communitati Impliandi et sol- ▼endi ; et dcmum ac generaliter supradictis procuratoribus et cuilibet ipsorum, omnla alia universa et singula faciendi, dicendi, ponendi et exercendi in et circa premissa, que veri et legiiimi et ydonei procuratores facere possunt et dcbent, et que causarum mérita et juris ordo postulant et requirunt, sive mandutum exigant spéciale et générale. Promittentes inde dicti constituentes et eorum quilibet, suis et qull>us supra nominibusy per juramenta sua, ab ipsis et eorum quolibet, manibus suis, gratis, ad sancta Dei evangelia tacta, prestita, et suh obllgaciooe omnium bonorum suorum et dicte communitatis mobiliam et immobilium, presencium et futurorum quorumcumque, michi notario publlco infrascripto, ut publice persone, stipulant! et récipient!, vice, nomine et ad opus omnium quorum interest, intererit aut interesse poterit in futurum, se, ratum, gralum et firmum perpetuo bal)ere et liabiturum omne id et quicquid, per dictos procuratores suos et eorum quemlibet, in et circa premissa, actum, dictum, procuratum, transactum, compromissum, receptum, quittatumve fUerit, quomoilolibet, sive gestum, judicioque sisti et judlcatum solvi, cum suis clausuiis universis, et relevatum et relevatos esse volentes, dicti constituentes, suis et quibus supra nominibus, supradictos procuratores suos et eorum quemlibet, ab omni onere [satis] dandi.

Et exinde se fldemjussores constituunt dicti constituentes predictis procuratoribus suis et quolibet eorum pênes me notarium infrascriptum, ut supra stipulantem et reci[)ientem, sub juramentis suis et obligacione predicta, cum et sub omni juris et facti renunciacione ad bec necessaria débita pariterque cautela.

De quibus omnibus et singulis predictis dicti constituentes pecierunt fleri, ad opus suorum et quorum interesse poterit in futurum, unum vel plura instrumentum seu instrumenta, tôt quoi babere voluerint, per me notarium publicum infrascriptum.

Acta fuerunt bec ut supra, videlicet in aula al bergerie signi Crucis, presentibus testlbus ad bec vocatis nobilibus viris Girardo Cbapote, Petro de Trivîo, Jacobo de Genico clerico, Giraudo Salamonis, dicte communitatis et me Jobanne Laurasaneti notario publico, impérial! auctoritate, ac in... baronia domini mei Turnonis, qui de permissis notam recepi, ex qua boc presens instrumentum extrahi, scribi et grossari feci, ac signo meo consueto signavi in flde premissorum.

Page 1