‹ Histoire de Rouen pendant l'époque communale 1150-1382 (volume 2)Chapitre 140 sur 188 · BULLE DU PAPE CÉLESTIN III · texte numérisé non relu

BULLE DU PAPE CÉLESTIN III

non sunt , et iniquorum contra quos animadvertit eccle-sia abhorrent, et, pro posse, communionem évitant, hâo igitur consideratione inducti et vestris nihilominùs precibus inclinati, pressenti vobis pagina duximus indulgendum^ ut, cùm générale interdictum terrœ fuerit, liceat vobis, çlausis januis, exclusis excomnmnicatis et interdictis , non pulsatis campanis , suppressâ voce , officia celeforare , ac concanonicos vestros et clericos , si fuerint intérim ecclesiasticis sacramentis muniti , ex hâc vitft vocati , in cimiterio Ecclesiœ vestrœ , absquè solempnitate officii , cum aquâ benedictâ et cruce , orationibus humili voce oblatis, tradere sepulturœ. Nulli ergôonininô hominum liceat hanc paginam indulgentiœ vestrœ infringere vel ei ausu temerariô contra ire; si quis auteni hoc attemptare prœsumpserit » indignationem omnipotentis Dei et beatorum Pétri et Pauli apostoloriunejus se noverit incursurum. Datum Laterani, y« die iduum maii, pontificatûs nostri anno tertio.

BULLE DU PAPE INNOCENT ffl'.

( Setonb jour b(0 tltfnrd be mat, 8 mat. )

limoGENTius episcopus , servus serYônim Dei , venerabili fratri episcopo et dilectis filiis H. arcfaîdiacono et cantori Cbnstantiensi , salutem et apostolicam bèné^ dictionem: DilectifiiiiconveAtûs Rothomagensis, transmissà nobis conquestione , monstrâruntquod communia Rothomagi murum atrii eorum Ecclesiœ, temeritate propriâ, desiruxerunt et quôd propter hoc fuerunt excommunicationis vinculo innodaii , arbores ecclesiae succidentés , domos canonicorum frangere minime formidârunt etalia eis damna gravia et injurias praesumpserunt nequiter irrogare , et , ciim ipsi postmodùm , secundùm communem formam, quôd starent mandatis ecclesiae juramento firmassent et sic absolutionis beneficium meruissent , spretâ tamen religione sacramenti , ecclesiœ mandato parère ac dictis canonicis satisfacere contuma-

' Cartulaire de la cathédrale, f 88, verso, 2'"* colonne.

BULLE D'INNOCENT lïï. 259

citer recusârunt. Yolentes igitur Rothoma^nsi ccclesiœ proyidere, discretioni vestrae per apostolica scripta mandamus, quatenùs communiam ipsam, utdedampnis et injuriis irrogatis debitam satisfactionem impendant , monitione prœmissâ , per censuram ecciesiasticam , appellatione postpositâ, compellatis. Testes autem qui nominati fuerint, si se gratiâ, odio yel timoré subtraxerint , per eamdem districtionem , appellatione remotâ, cogatis verîtati testimonium perhibere , nullis litteris yeritati et justitiae prœjudicantibus à sede apostolica impetratis. Quôd si non omnes bis exequendis potueritis interesse , tu , frater episcope , cum eorum altero ea nicbiiominùs exequaris. Datum Laterani , secundâ die nonarum maii , pontificatûs nostri anno quarto ' .

* Le cartulaire mscr. de la Cathédrale renferme plusieurs

antres buUes d*lnnocent III , rdathes à la commune de Rouen ,

mais elles ne sont que la répétition de celles de Gélestin IIl. La

première bulle d*Innocent, transcrite au f* 91 verso, 2*"* colonne,

est adressée à Gauthier, archevêque de Rouen, et reproduit la

balle de Célestln , publiée dans le tome XIX, p. 314 , des Hist, de

Framce, La seconde, adressée à rarchevéque de Gantorbéry et à

ses saffragans, est la même que la précédente. La troisième,

transcrite au f* 93 verso , V^* colonne , est datée du 7 juin 1 198,

IiUMK^it s*adresse au peuple de Rouen , et reproduit la formule

employée par Gélestin : « Innocentius, episcopus, servus servo^

tom Dei , universo populo Rothomagensi. Quôd vobis salutationis

alloquium non impendimus , non ex nostrA duritiA , etc. » Cette

bulle est la même que celle de Gélestin , publiée dans le tome

'C.yil, p. 648 et 649, des Historiens de France,

CHARTE DE REGNAULD, tomtt tue I$anl00ne ' .

Noverint universi prœsentcs et fuiuri, quôd ego Rbgi- NALDUS, cornes Boloniœ, et Ida, cometissa , uxor mea et hseredes nostri , quitavimus cives Rothomagi et eorum hieredes de omni lagan ' per totam terram nostram , et, si forte contigerit quôd aliquod averium alicujus hominis vel muiieris stationarii intrà Rothomagum yel intrà Balleucam Rothomagi, qui sit de communia et qui faciat apud Rothomagum sicut homo de communia , venerit ad lagan in terram nostram, et aliquis cum averio veniat, qui dicat averium illud esse de Rothomago, averium illud per très ebdomadas salvum custodietur, et, si intrà ebdomadas illas Major litteras suas patentes ad nos miserit vel ad baillivum nostrum , in cujus ballià lagan venerit, et per eas manda verit quod averium est de Rotho-

' Archives municipales , tir. 1 , n° 4.

' Droit de varech ou de hris. - - Ducange , voce Lagan,

CHARTE DE REGNÂULD. 261

mago vel de BalleucA Rothomagi , ut prœdictum est , «verium illud custodîetur, quamdiù Major mandaverit, usquè ad très menses , sed ultra très mcnses non cuslodietur. Si autem Major litteras suas ad nos non misent aut ad bailiivum nostrum, sicut prœdictum est , averium nostnim erit et de eo nostram faciemus voiuntatem , et si Migor et Pares Rothomagi nobis vel bailliyis nostris litteris suis patentibus intrà prœdictos terminos mandaverintquôd ipsi probationes légitimas recepcrint, taies quales recepissent, si averium suum proprium esset, quôd averium, diequA venitad lagan, erat hominis velmulieris stationariiintrà Rothomagum vel intràBalleucam Rothomagi , qui faciebat apud Rothomagum sicut homo de communia, averium reddetur, salvis nostris rectis consuetudioibus, sicutisine lagan venisset. Prœtereà, si navis ad lagan venerit» in quA non sit marcheandisa nisi hominis vel mulieris de Rothomago, corpora nautarum qoieta erunt de quAcumque terrA ipsi sint. Ut autem hoc ratam et stabile permaneat illud prœsenti scripto et sigillorum nostrorum munimine confirmavimus. Ac- 6im est hoc apod Rothomagum anno verbi incarnati M*" ce® quarto. Testibus hiis Willelmo Poncin tune Castellano de turre Rothomagi, Johanne de Pratellis, Willelmo deJennes,Guidone Leschans» Radulpho fratre Geroldi, Wallero de Foucardimonte , Daniele de Betencort , ^Uvestro de AUsi, et aliis multis.

RTE DE PHlLIPPE-AUGUSf

Il ïu (irr ti( {[iKcetrc ou Stimu

Une lettre en latin, en forme de charlro sur double queue en las de soye et cire verd du roy Philippe , donnée à Sainct-Germain-on-Ijive, l'an de l'Incarnation de Nostre-Seigneur mil deux cens et vingt, l'an de son règne le xvii""", présens-en son pallais, les noms desquels et les signes estoient aii-dcssoubs apposés, le grand maistre Millon , le saing de Guy Bouteiller , le signe de Barthélémy , son chamberlan . et le signe de Mathieu , son connestable , comme le dict seigneur , faisoit sçavoir à tous prûscns et advenir qu'il avoit baillé et délaissé

' Archives municipales de Rouen , reg. ", t" 8 recto. Ce registre est un fiiUiiias de chartes anal;s<!cs à la fin du xvi' siècle; les extraits des Charles sont œtacls.

' C'est ainsi i|UC porte la copie ; il est proliable qu'on ne conipt.iit le règne de Phîlip|ie-AugDslc en rtormandic qu'à partir de la sentence de connscatîon reudue le ti -ivril 1203.

Page 1