CHARTE DE JEAN-SANS^-TERRE
rm l^^3^ngkttttt et ïnc >t
• JOHANNES » dominus Angli» et Yberniœ et aux Normanniœ et Aquitaniœ et cornes Andegaviœ , archiepiscopis, episcopis, comîtibus, baronibus, yicecomitibus y baillivis , ministris et omnibus fidelibus suis citrà mare et ultra mare , salutem : Sciatis nos concessisse et prœsenti cartâ meâ confirmasse civibus Rothomagi, libertates et quietancias suas per totam terram nostram, citrà mare et ultra mare , per terram et per aquam , de omnibus quœ ad nos pertinent , salvA modiatione oo$trâ vini Rothomagi ; ipsi autem de vino , quod possint af* fidare ad potum suum illis dari , nullam modiationem donabunt.
Item , quàd nullus eorum plaisitet de bttreditate ,
* ArchîTes manicipales , tir. 9 , n** 1 .
CHARTE DE JEÂN-S ANS-TERRE. 28i
oeqoe de adiaèo , aeqm de vadk) , neque de deUto , fieque de alio placito, eitrà Rothomagum.. Si <|Ufs autem in his oonteoiptionem poaet, tantùm nostrà justitiâdis* tringatur «tapud RotkoDiagani v^tat • ai in ncfitrâpace fuerit et justitiâ , et ibi indè rectum judicium civium Rothomagi Ûat» coràm baillivo nostro Rothomagensî.
Itéra y quèd mdius eorom respondeat pro appelhitlom aUcaJos iatronis reeognoseentis , yel alîquo crimine conrilcti Tel depFeheB&i , aut alîcuius fiilsatoris.
Item , quôd nullus eorum prisonem custodiat in gaiolà aut alibi.
Item , quod nullus eorum dueilum faciat contra aliquem , qui testificatus sit pugil conducticius per sacramenlum decem legalium civium Rothomagi.
Item , quôd nullus intrà Rothomagum ho^itetur ex prœcepto, nisi per proprium Marescalum civitatis', constitutum per duodecim légales cives Rothomagi.
ilem y quôd nullus eorum in monetft vel in vicecomitattt aut in alio ministerio pooator , nisi sponte suâ.
Item , quèd non taliam faciemus super eos , nec res eorum capiemus, nisi suâbonft voluntate nobis prœstare voluerint.
Item , qodd omoes consuetudioes^et res qaœ nocent civitati Rothomagi. intùs et extra , per eoaailium civium Rothomagi , remanere fiiciemus.
■ Le maréchal de la cité était chef de Jà milice bourgeoise et t:oininandaiit da guet.
Item , qaôd nullas eorum à riceoomite tâtersigDÎa acciplat ad barrarium , sed ipse affidet barrario quèd consuetadinem non débet , si aliter ei non crediderit ; et nullus eorum det aliqaid barrario nisi sponte soft.
Item , quèd serrientes nostri vinum eorum ad serYitium nostrum non capiant in tabernâ, nisi ad forum quod erit ; sed , si senientes nostri ad seryitium nostrum yînum capiant quod non sit in tabernâ , adpreciatum sit judicio legalium civium qui hoc Jurayerunt, et pretium reddatur.
Item, ut ipsi habeant recognitiones suas et recordationes in Rothomago per légales homines ciyitatis de hœreditatibus suis , yadiis , mercatis et omnibus conyentionibus suis, quas habent intùs Rothomagum et intrà leucatam Rothomagi, et quèd habeant leucatam Rothomagi ad Justitiam ejusdem ciyitatis.
Item^ quèd ipsi ciyes Rothomagi , ubicumquè yenerînt in terram nostram, cum mercaturis suis, qusecumque sint, eas paciflcè et quietè yendant ad destallagium yel alio modo ad libitum suum , et carcent eas et decarcent, et portent et reportent ubicumquè yoluerint , s^lyâ nostrâ prisa yinorum suorum quam habemus apud Londonias, ad opus nostrum , ad bibendum et donandum , ubi nobis placi^erit , et non ad yendendum , scilicet de unaquâque nayigatA yini duo dolia , yinuoi' antè mastum et aliud retrè mastum, ad electionem nostram et ad adyenantum , quum alla yina illius nayis yendita fuerint, et quèd pretium illorum yinorum quœ habebimus , intrà quindecim dies intégré red-
DE JEÂNSÂNS-TERRE. 255
datur , et Tolumus quèd prisa illa fiât intrà octo dies , postquàm illi qui rina illa adducent scire facient baillivo nostro » qui prisam nostram fiiciet apud Londouias , et nîsi intrà îstum tenninum ità fiât, ex tune prœdicti cives de eis fociant quod yoluepint , absquè iicentiâ ab aliquo capiendâ.
Item , ipsi cives Rothomagi habeant apud Londonias portumdeDUDegate, sicut habebant in tempore Eduardi régis , tali coDSuetudine quèd si in portu illo aliquam uavem invcneriut , undècumque sit , prœcipient eam indè auferri, et expectabunt unum fluctum et unamebbam, et si navisiDdè ablata non fuerit, clvcs Rothomagi cordas navis illius rescindent si voluerint , et eam sine clamore et forisfacto indè depelient , et, si navis illa peri« clitabitur ex illa depulsione , nemini indè respondebunt.
Item , nuUus mercator transeat Rothomagum cum mercaturâ suA per aquam Secanœ , ascendendo vel advallando , nisi civis manens apud Rothomagum fuerit.
Item , nuilus, nisi sit manens in Rothomago, potest vinum descarcare in cellario vel in domo.
Item, ut ipsi cives sint quieti à pasnagio et pasturagio per omnes forestas et terras nostras^
Item , quèd ipsi cives Rothomagi , et naves et hominés sui , cum averiis et pecuniis suis , ascendant et advallent , et transeant per cheminum aquœ nostrœ Secanœ , in quamcumque partem voluerint , et pontes et portas , absquè alicujus licentift , si eis necesse fuerit, lèvent , et iterum reficiant.
954 CBAaTE
IIOBI* QIIOII ■lUHlIlSyiS wc KKa JrlOriIlaHlIISOwiVBt vWffBh
pare ad HyberaîtiB ntsi ée RolhiMMgo > «loepU wià sotâ , em licet e(|atppare de Cosaf isbui^ scimel in anno. et qiuecumquc aavis Tenerit ée Hyl>erDià^ex quoeapot da Gernas Iransierit, Rotbomagum \enûA, uiidè nos habebimus de uDâquâque nayi unum timbmm de martrioA» aut decem libras Rothomagi , si navis mercatores jurare poterunt quôd illas martrinas non invenissent emendas, ad portum in quo carcaverunt, non pro consuetudine nostrâ auferendâ, et vicecomes Rothomagi babeat de unâquâque navi viginti solidos Rothomagi , et Camerarius Tancaryillœ unam accipitrém aut sexdecîm solidos Rothomagenses.
Item, »tdlii5 eoLtramos mereaturas Uiarun oavium vel alianim qiw veneriot de ultra mare emftt , nisi per manus hominum Rothomagi. Si quis autem hoc fecerit, medietas de tali misericordiâ * , cùm cives Rothomagi judicabunt , erit nostra , et alia civium Rothomagi pro forisfacto.
Item , consuetudines Depp^esimiles sint consuetadini civium Rothomagi in theloneo. Concedimus etiam et eonfirmamus eisdem civibus Rothomagi communiam suam cum omnibus Ubertatibus suis et jujstitiA suA sicut unquàm eam meliùs habuerint. Yolumus etiam et firmîter prœcipimus quàd nullus miles, dim guerram nostram habemus, moram Ikciat in civitate Rothomagi, magis quàm per unam noctem, nisi per prœceptum nostrum , vei pro corporis sui ihfirmitate.
' Ducange, voce lUisericortlia , peine, amende^
DE JEAN-SàNS-TERRE. 285
Testibus Roberto comité Mellenti , Willelmo Marescalo , Willelmo de Hugo, Gerardo de Fournival , Rogone de Saceio , Willelmo de.Pralellis , Willelmo de Cantelou, Johanne de Bracestâ, Willelmo fllio Alani. — Datum per manam magistri Roscelini , tune agentis vices cancellarii nostri, apudO^^m,. XX| die maii^anaoducatùs nostri primo, Mattheo Grosso tuDC ms^jore Rothomagensi.
BULLE DU PAPE CÉLESTIN IIl a'hxt$êit au Cl)ii)ittre'.
Gelestinus , episcopus, servus servoriun Dei, dilectis filiis Johanni decano et capitulo Rothomagensi , salutem et apostolicam benedictionem :
Cùm humanum affectum assidue conyeniat creatoris laudibus occupari , non yidetur ab re si quaindàque io aliquo ecclesiasticœ discipline severitati detrahitur , ut divin® laudis prœconia non ex toto debeant reticeri. Licet enim ob aliquorum excessus solempnes sint pr®sert\m celebrationes inhibit» , ac contra infrunitatm* eorum sententiœ promuigatœ , circà eos tamen possunt hijgusmodi latœ sententiœ mitigari, qui participes culps
* Bibliothèque publique de Rouen; Cartulaire de la cathédrale, r 80 Terso.
» Folie. — Ducange , voce Infrunitas.
BULLE DU PAPE CÉLESTIN IlL 257
non suDt , et iniquorum contra quos animadvertit ecdesia abhorrent, et, pro posse, comn\unionem évitant, hàc igitur consideratione inducti et vestris nihilominùs precibus inclinati, prœsenti Tobis pagina duximus indulgendum , ut , cùm générale interdictum terrœ fuerit , liceat Yobis, clausis januis, exclusis excommunicatis et interdictis , non pulsatis campanis , suppressâ voce , officia celebrare, ac concanonicos vestros et.clericos , si fuerint intérim ecclesia^ticis sacramentis muniti , ex hâc vitâ vocati , in cimiterio Eccleslœ vestrœ , absquè solempnitate officii , cum aquâ benedictâ et cruce , orationibus humili voce oblatis, tr^dere sepulturœ. Nulli ergèomninô hominum iiceat banc paginam indulgentiœ vestrœ infringere vel ei ausu temerario contra ire; si quis aateni hoç atteœptare prœsumpserit , indignationem QOinipotentis Dçi et beatorum Pétri et Pauli apostoldrumejus se noverit incursurum. Datum Laterani, Y*" die iduum maii, pontificatûs nostrl anno tertio.
