‹ Histoire de Roussillon; comprenant l'histoire du royaume de MajorqueChapitre 277 sur 298 · II · texte numérisé non relu

II

610 PHmJVKS

iiitas modo cl forma prii'liluitis, et illas cum eCTectii niitlali!! vestris propriis siimptibuA et exponsî» pro serviendo nobis in gucrra in rcgnis Aragoiium vel Valencia\ vel in altero eorunadem regnoruni, et ibi quantum opus fuiTit pemianserint , dabimu» et trademu» vul>is aut cui seu quibus volueritis et mandabiti» loco vcstri, l'caliler et de facto treienlos mille scutos auri, velt'ris monc(»i vcsiri regni FrancLu, in hune videlicet modum, quod solvemus aul soivi faciemus vobis, aut cuicumque sou quibuscumque a va])is sulFicientem potcstatem habenlibus, centum mille scutos infra annum nnum, computandum a tempore (|uo dicti Catlialani inobedientesdevenerintet redacti fuerinl ail noslram veram el completamol)edientiam,elalios cenlum mille scutoft veteres , vel valorem eonim, solvemus aul soIvi facienius vobift, aut cui voluerilis el mandabitis, nomine veslro, inOra tenipus allcrius anni, computandum a fuie terminis prime solulionis faciendat, et dictis prioribus cenlum mille scutis; reliqnos autemcentum mille scutos ad complementumdictorum trecentorum mille sculorum, suo ca»u« solvemus seu soIvi faciemus vobis aul cui vulueritis cl mandabitis nomine vcstro. infra lempus alterius anni, nmiputandum a tine termini» secundHï solulionis facienda* de aliis centuro mille scutis; H. Promillimuî» vobis, dicto serenissinio Francorum re|çi • con>an-

guineoet confederato« tanquani fralri nostro cari^simo , ri prolonolariis cl noiano infra scripto, Uinquam publie*!.* el aulhentica.* pci*Honiia\ pro omnibus quorunimodo interest aul intéresse poleril quomodolibel in fulurum legilinie stipulanti , in noelra bona fide et verbo regio , quod eosdeni duccntos mille scutos suocai»u vol Irecenlos mille sculosin sno« singulasinguliirelerendo, solvemus aut soIvi faciemus el mandabimus vobis, seu rui aut quibus volnerilis el niandabilis nomine xesUc», juxla moduni cl formam AU|>erins nicmoralam, atquo lem|Kiribu> el

■inM (|ii'il r*i dit eipfMMBMBt liau* i'nUifpitioB {MrlkulKrf ilu mi d'Arapta , iloni Tr lirait »r iroove daat In pircw éê OmÎBM. ÏBiu^utrawBl •««■! I« trait* d>a(ifrMriit.

DE l.A DELXÎKMK PARTIE. 611

lenninis supra designalis et staluti:» ullenoribus de <*anonibus, Mil>leriupis et exceplioiiibus reseiatis e( |>enitu9 pnK^ul pulsis. Kl ad en oiniiia et singula , prout prr nos supra el infra promissa <'t obll^ata sunt tenendum , roniplenduuict inviolabiliter observnnduni , rinini animi afiectu obligamus vobis , dicto serenissimo *

I rancoruni rep, geiicraliler nmnes redditus et introitus , jura et emolumenta (|uorunilibet regDorum et terrarum nostrarum, oiiiniaque bona nostra mobilia el stabilia, quocumque sînt et ubi reperiantur, babita et babenda ; specialiter et expresse obli- «:aiiius v<)l)is quoscuinque redditus, introîtui, jura et emoluinenln qua> nos babemus, rccipimusin comitâtibus Rossîlionis et Ori(noia\ solutis oneribus quff" modo de eisdem solvuntur. Si tamen aliquae fuerint facta* gratiae vcl ««ssignationes super jiiribus et redditibus dictorum coinitatuum Rossîlionis et Ceri- (ania;, ultra ordinarias quv de decentibus , illis qui'illas recîpinut, vos, dictu!» illustrissimus Franeonim rex, babeatis et reci|>iatis, et babcre debcatiscum umni juris plcnitudioe etinte«:iitate, islo videlicet modo quo, postquam quantitatcs prenieutioDatas scienciata^ vel débita* fuerint, et quod eidem non fuerint exsoluta; modiset formis superius mentionatis, idem et celsitudo vestraintroitus, jura, redditus et emolumenta dictomm eomitatuum Rossilionis el Gcritauia? , deductis oneribus, modo i|uo supra dictum est, babeat et recipiat per manus magnifici et dilecli consiliarii nostri (laroli de Llmis, militis, procuratoris re^ii in eisdem comitâtibus RossilionisetCeritanis, vel alterius sucee>soris sui in otFicio supradicto; ita quod quœ hujus modi nulditus reiipietis, non computentur in sorti-m principalem dictorum ducentorufli millia aut trcœntorum millia scutonim, singula siugulis referendo. Et nibilominus, ad ulleriorem vestri iv

hiitionem et securitatem communcmque, padscimur et noa oliligamus quod faciemus, atque operam dabîmua efficacem, (|nod dictus Carolus de Ulmis idoneam faciet oUîgalionem, advenientibus casibus supradictis, in quibut jura, redditus,

3cj.

012 PKKIJVES

îiilroitus et cmoliimonL'i diclorum comitaluuni Rossilionîs et CeritanitT, rigorchujiismodi coiiYpiitionis, pactî et obligatîonis ad vos {H*rtinel>iiiit , de illis respondchit sublimitati \estnc, vel ciii vohicrit et niaiidabit, jiixta formam superius ment ion atam , etquod successores siii in diclo offîcio procuratoris ro§riî« suis loco et teinpoi*c roiisinillein facient obligalionem qiiam fecerit supra liis (lamlus de Uhnis , proouralor regins qui nunc est in dictis conulalibus Uossilionis et C^eritaniiu; et insuper, nipicntes vos , ennideni serenissimum Franroruni regem , in et super pra'missis i*edderc tulioiem, rum bac eadem convenîmus. pacisc'imur et nos obligamnit quod ilbistris Jobannes de Aragonia, iiiius noster carissinuis, administrator ecclesL-r CesaraugustensÎH, nobilia Petrus de Urrea, frater Remardus Hagonis de Uu|)ebertino , comniendator Montissoni , onlinis sancii Joliannis Hierosolimitani , Petrus de Peralta et Fen'arius de I^anuça jusiicia regni Aragonuni, milites consiliarii nostri. idoncam faciant obligalionem quam supradictus (larolus de Ulmis, procurator regius , autejus successor iueodem ofTicio. defeceril in sobitione l'edditnum et jurium dictoruoi comitatuum Rossilionis et Ceritanîa\ qua> annis singidis, deduclîs oneribns modo pra^dicto, solvenda enml vobis quousquc celsitudini vestra; quantitas dictorum ducentorum miliia scutoruni. sno rasu , et trecentorum miliia sculorum, in suo , vei vaior îpsonim soluta fuerint cum efTeclu. Nos enim, pro majori omnium et sîngulorum supra et iiifra scriptorum fortificalione et corroboratione« renunciamus quoadque omni jure canonico et cîvili foris, consuetudinibus , usaticis, legîbus et aliîs juribus, et auxilio juris vel facti qui et qua* quoad îsta nobis prodesse vel vobis, illuslrissimo Francorum régi, nocereaut obesse postent quovis modo, ratione seu rausa qui et qua* diri, scribi aut cogitari valerent , etiam in favorem rcgum et pnncipuni întro ductis. In quorum omnium et singidorum tcstimonium . prx'sens publicnm instrunientum contici jussimun per protho-

DF: la DEl VIKMK I>AI\T1K. 013

noiariiim nostruiii et iiolariiiin piiblicuni infra scriptuDi. Qiiod fuit (iatuin et acluni in palatio aix*hiepiscopali civitatîs Cesarau^ustensis, die viceninio tertio meiisis maii, aniio a nativitate l>omiin inillesiinuqiiadrin^entesiniosexagesîino secundo, regni- (]ue nostri Navarrd^ anno trigcsimo iteptimo, alionim vero regnorum nostix)rum quinto.

( 7Vref du tome II des pièces des Mémoires de Comines. )

Panlon accordé par Louis XI aux Perpiqnanais.

lx>ys , etc. (x)innie moyennant la grâce de Dieu , nous ayons, puis naguères, par force d^annes fait mettre en nostre obeyssance nostn* ville de Perpignan, ensemble nostre comté de Houssîllon; en faisant laquelle réduction, lesdits bourgeois (*t habitants de noNtre dite ville se fussent mis en armes et fait toute la résistance (|u'ils eussent pu à Tencontre de nous et de nos gens ; et depuis, |)ar force et contrainte eussions mis leurs personnes et biens k nostre volonté; et soit ainsi que depuis, lesdits bourgeois et habitants ayant envoyé par devers nous Pierre Serragut, consul (le ladite ville, et Jean Estcve, bourgeois d*iceile ville, par lesquels ils nous ont humblement fait supplier que notre plaisir fut avoir pitié et compassion d*eu\ et les recevoir en nostre bonne grâce et bienveillance, et leur remettre, quitter, par- <lonner et abolir les desobeyssances , résistances, port d'armes, homicides et autres crimes et délits par eux commis et perpétrés ù rencontre de nous et de nos sujets, et surtout leur impartir nostre grâce. Pour quoy, nous, qui ne voulant la destruction de ladite ville et des bourgeois et habitants en icelle, mais désirant leur bien et entretien en nostre obcvssance, voulant miséricorde |)référer à rigueur de justice et inclinant aux humbles suppli- ( allons et rtH]uestes qui sur ce nous ont MàtuÊM par lesdits

on PKELVES

lK>ui'^eois el liabilaiils , et atiii que dorénavant ils se couduîseni et gouvernent envers nous comme nos bons et loyaux sujets doivent faire; et pour autres causes et considcTations à ce nous mouvants, auxdits bourgeois et habitants de nostre dite ville de Perpignan avons quitté, remis, pai'donné et aboli; quittODS, remettons, panlonnons et abolissons de notre grâce spéciale, pleine puissance et autorité royale, par ces présentes, toutes les offenses, n'4)eHions, desobevssances, amendes, roberies, boutement de feux, abattements de maisons et autres édifices, crimes et délits et offenses , en quelque lieu ou en quelque manière qu'ils les aient faits ou commis, tant en général comme en particulier, à rencontre de nosdits gens et sujets et tenants nostre parti et autres quelconques , ja^itce que le cas ne les personnes et biens ne soient ci-dedans autrement spécifiés et décluri'S , de tout le temps passé jusqu'au jour du serment |>ar eux à nous fait de nous eslre bons et loyaux sujets , sans ce que, pour occasion desdites rébellions, desobeyssances et crimes des usdits, commis à rencontre de nous et de nosdits sujets et tenants nostre parti , ne aussi pour aucune partie qui, à l'occasion de ladite guerre, puisse être intéressée et cndumiuagéc par lesdits bourgeois et habitants en quelque manière que ce soii; et pareillement pour la desobeyssancc et autres crimes et délits par eux commis à ' rencontre de nostre très-cher oncle et cousin, le roi d*Aragoo ou uostre très -chère et amée tante et cousine , son é|>ouse ou leur primogénil, aucune chose leur en puisse jamais être imputée ou demandée ores ne |H>ur le tenip à venir, en quelque manière que ce soit, et les avons ix*stitués t*t lemis, instituons et remettons, parccH présentes, a ladite ville, au pays et à leurs biens, et sur tout imposons silence per|H>tuel à nostre procureur présent et tt venir, et a tous autres. Et en outre , |K)ur ce que nous avons été averti que plusieurs des habitaiit> de ladite ville, après la réduction d'icellc en nostit.* obcyssanre ou devant ic lie réduitîoii . doublants rigueur de justice, se sont absentés, et pc»ui

nt LA DBUXIKME PARTIE. 019

occasion de leur absence ont ealé, à voik publique, baiiONde )iar iiou«,et leu»cor|Metlennbi«isdéclaréaconfiaqné>,noi», de noitre plus tanjie gréée, avôiu voulu et ordoDoé, vouloM et nous (J>it que lewiih «faeaite . eondema^ on boq coodinnéi envers nous, comme dit est, qui sont ratonméa et ratoaroMml demeurer en ledits v31e, dedans le lensie de tram moi* f^iWhAiwt venanb. i compter d'njoordliai, joalMeM' ât TéblMùa dessus dite comoM les ntn>qaie«DlMiw«r^«BiItAlfl^Hi; comme dessus est dit , et ÎMtM ««d« ' rtpp^ W ^ÉlIiWV, rappdoDS et resHioons ptr ce< piréMBta, ft-Ww W'k WiMk royaume, oonobtul 'ytmlMmijmA tvmiAm»,.iài^f' ^ Valttit- «ions qui poumnenlnar M firiMs cflbMnikdtlMtrt'kivtt^ srnce. laqndle ne fetf TOtdott n«iw'w)>fyuJta(i.hMll''Rh vous mise et la mettotn dta tMrt aa àtttt {M^Mà prtMMai; " ' Si donnons en menoMMlM nK'V^[Blttv,'g0H <M Mbsfliil^ ment audit PsrplglMttl tttWttM AMM JSMUiMtMl'l^ltfA lieutenants et k àuAn^mix, d eotOMi 9 iâ^iffisél/iAi\

»». J^ ,,^« ■ J> - ■* ■• * ■ '" -■-■ ' * ■ ■■-* ■ ' .. *l1. ttw.M.ti ijL

que ne nos pranon gUBe, qBIBHKMt MHISimin, COBBHHM R

rmppaiiiliunt.ioaiBml.UMBÉitli>arbiliii||MliiuaiÉil jouir et user jnéiMiiMat, mis ni sinQii/atÉiiM'i'w'WiflBfr estre fait et donné « eet^ btf M Uat^ Miritt «MUMMW^

manière que ce sait, MÉM M liar ctMpt o« ! eatoient pour oe pria en am^cBclih, n k* mettre sans deUj à pUna deUnanoe. EtW^MM al' que «■ prisBMf ■eiot

tiendra; et afin qu ce Msl flllAe Un» «t etefale 1 ■)ou« avons lait aaetln nosli* smI ^«M rhnses noaln dmil ^ «I l'MIrni Donné, etc. '

ir // Av f.rfr. J» Met

Page 1