BULLE DE CANONISATION
Gregorius, episcopus servus servorum Dei, archiepiscopis,* episcopis, abbatibus, prioribus, archidiaconis, presbyteris, decanis, et aliis ecclesiarum prœlatis, ad quos litterœ istœ pervenerint,
Gloriosus in majestate sua Patris œterni Filius Redemptor noster Dominus Jesus-Christus, de cœlorum summitate prospiciens conditionishumanse gloriam, multo concursuroiseriœ oui primi parentis culpa dédit initium deformaiam, ineffabili
ŒmrrM. Ylll. — Sainte Élitabetb. II. 16
, et m esS» positos ad fibotiÉ fwa wmBk potnsqvaa shî «t «o 4«sd vtifici sit, d ci dffcttg». ut qnocuMioe casa dcpqcjt q«od
% in itaUiai prislÎDiiBi sujp Tiitatk in exile lascvhui. si CaiMea sit cxignvH reecpit hospihem saper ooniai spatiosam, scOicd ia nàm Virpnis reiertam ooni plenitadiae saactitatîs, de ngà tfaroDO se cooferens. opos inde cvnctis TisibOe protnlH, |cr qood propolso tenebramm principe de soi rrd<in|4if plasmaiis triamphaTÎt; ccrta relinquens, Institiita fideUbci. per qiup ipsis ad palriam redderetor transites erpeditns.
I I . Hujosmodi quidem pietatis seriem beata Elisabeth a regali orta progeoie, et Thnringiae landgraYia gratiosa, sokrfi meditatione conâiderans, et jam dicta digens institeta coatinuis obseirare studiis, ut dignam perceptione se reddcRt perpétuas claritatis, quasi ab ortu vit» osque ad occasuBi, virtutum vacando cultui, nunquam desiit in caritatis am- *plexibus delectari. Nam in confessione Tene fidei, Titeqne dedita sanctitati, cœlestis regiuae diligendo filium» per quan dulcedinem consequi posset cœlestium nuptiarum, ita dilexit et proximum, quod amœnum sibi constituens illorum £uniliarem habere praesentiam , quam eorum inimica corruptio cunctis suggerit eflSci peregrinam, se in multis sibi reddidit inopem, soUicitam fore pauperlbus multipliciter affloenteoi. Quorum ab aetate tenera, tutrix esse desiderans et aillalria,eo quod sciret perennis vitse prsemium dilectomm Deo anfviri
APPENDIOfi. 243
meritis egenorum, adeo conditionem illorum gratam sibi constituit, quaro naturaliter sœcularis elatio vilipendit, quod etiam licitis sibi deliciis quas offerebat status excellentia conjugalis, deductis pluries in contemptum , corpus delicatum et tenerum reddebat assiduœ parcimoniœ studio maceratum, ttnto sibi meriti quantitate proficiens , quanto quod sponte geritur, majoris gratisa prœmio muneratur. Quid ultra? Quasque jura sanguinis in supemœ desiderium transférons voluptatis, et imperfectum quid sestimans, si jam viri destituta prœsidio, sic residuum vitœ decurreret, quod se ad jugum (d>edientisa [cujus sub lege posita maritali absque ipsius pmjudicio amplexatrix exstiterat) non arctaret, religionis habitum induit, sub quo dominicœ Passionis in se celebrare mysterium, usque in diem ultimum non omisit. 0 felix mulier ! o matrona mirabilis ! o dulcis Elisabeth dicta Dei saturitas, qu8B pro refectione pauperum, panem meruerit Angelorum I 0 inclyta vidua virtutum fœcunda sobole , quse studens ex gratia consequi, quod natura non poterat indulgeri, diris animœ hostibus per scutum fidei, loricam justitiae, glàdium spiritus, salutis galeam et hastam perseverantise debellatis; sic amabilem immortali sponso se prœbuit, sic" Reginœ virtutum se dilectione continua colligavit, suum deprimendo dominium , in ancillse humilis famulatum ! Sic sanctis Elisabeth antiquis processibus conformem se reddidit, dum in mandatis et justificationibus Domini sine querela simpliciter ambulavit, Dei gratiam secreto mentis per affectum concipiens, et eamdem per effectum pariens, ac nutrienfi assidue per profectum , quod salus omnium in se sperantium, et exaltatio in se quorumlibet in humilitatis et
tarbàk^ obrohttip qaod dict»
cbnsa carccte l#1iHyi, puper spirita.
pria Td poCiitt aliéna peccata àefionms^ miscneordîa^ dedita, minMia corde, ti peraecutioDibiis, el opprobriis exslitit fois, lumen cscis, andilns sordis, leilHim claodis, ciriesti dextera confierantor : partes tioias, qoas mortis dogmate gestiebant cœlestis amplexibos cemanl m
■^vtis, ctgressBS
* ÎB dkwtriar
I 3. De hajnsmodî qnidem et aliis sancte mimciilîs, qos mentis inspecta ocolis uberiorem Ictitiam prtiferm^f ^ qoMÀ diffosis dîstincta litteris viderentur, E^ta nobis per testes idoneos tanta plenitodine fidei , sieot debetnr et competit eolends per omnia Teritati.
i 4. Nos quorum deposcit officium his continue desadare studiis, per quae augeatur gloria Bedemptoris» dictam sanctam quam sibi intuitum placuit su» majestatis assumere; de fira-
tnim nostrorum consilio et assensu, ac venerabilîum fratrum nostronim, Patriarcharum , Ârchiepiscoporum , Episcoporum,.et Praelatorum omnium, qui tune apud sedem apostolicam existebant, Sanctorum catalogo duximus adscribendam.
§ 5. Universitati vestrse per apostolica scripta districte praecipiendo mandantes quatenus xiii kal. decembris, die videlicet, quo eadem mortis absoluta vinculis, victura perenniter, ad fontem supernœ prodiit voluptatis, festum ejusdem prout miranda ipsius meritorum magnitudo exigit, celebretis, et faciatis solemniter celebrari ; ut id nobis de thesauris cœlestibus ejus pia intercessione proveniat, quod ipsa praestante Christo percepisse dignoscitur, et possidere perpetuo gloriatur.
I 6. Cœterum, ut universitati fidelium invisibîlis aul» consequendi delicias ex concessa nobis potestate, desuper propitiante Domino, sit facultas ; quinimo et ut nomen exaltetur Altissimi, si sponsse suœ venerabilem sepulturam fidelium procuremus accessibus honorari, omnibus vere pœnitentibus et confessis, qui se illuc annis singulis devotionis aromata, et sinceritatis insignia déférentes in memorato festo, et usque ad octavas ipsius contulerint, de omnipotentia Dei misericordia, et beatorum Pétri et Pauli apostolorum ejus, auctoritate confisi , unum annum et quadraginta dies , de injuncta sibi pœnitentia misericorditer relaxamus. •
Dat. Perusli, kalend. junii, anno nono.
No 5.
LETTRE DU PAPE A LA REINE DE GASULLE BÊATRICS, FILLE DE PHILIPPE, ROI DES ROMAINS, ET FEMME DE SÀDCT FERDINAND.
El Regni. YtticaB., n* tlO, afMd Widâio^. t. II , p. »94.
Gri^gorius, etc.^ Beatrici, itlusM teginœ Castétt(È^ Toletœ,
et Legionis,
EcoiM. 50, Jésus filius Sirach diebus istis obtulit nobis yas admirtbile, opus excelsi, quod fornacem caritatis in ardoris operibns custodivit. Vas, inquam, electum, Domino consecratiun, sanctam scilicet Elisabethanii quœ interpretatur saturitas Dei mei , quœ in pauperibus et infirmis consuevit Dominum sepius saturare. Tribus sane panibus, quos mutuo in nocte tribulationis su» ab amioo anftiquo Feceptt, veritatia scilicet, caritatis et fortitudinis Dominum legitur récépissé, ul veritatis iliustrata fulgoribus, purificatis affectibus, et membris corporeis roboratis, Dominum intellectu cognoscerei, diligeret, per afléeUim et profectum boni operis saiiaret Ne igitur langueret per ignorantiam veritatis, voluptés per inopiam affectionis deficeret, caro suse condiiionis infirma effectum boni operis impediret, illuminatus exstitit intellectQS, purificatus affectus, et effectus boni operis spiritu fortitudinis roboratus. Ne autem istorum parcum usum quis profima
iBtiB,55,i. facilitate negligeret, Dominum dixisse didicimus : Qmof^penr
ditis argentum vesirum non in panibus , et subitts tnfructuosum sine satieiate laborem. Quia quidam argentum eloquentiœ suse ia spiritu mendacii, non in spiritu yeritatis appendunt; sicut adulationum artifices, fabri laudis, figuli falsitatis, et alii non in spiritu caritatis, sed yanitatis et inanis gloriœ cupidi, quœ nunquam suos satiat amatores, linguam instruunt in urbanitate verborum, laborum, morum et operum dissonantiam fabricantes. Tria quoque fercula in mensa dominica coram cœli et terrœ dominatore Elisabetha amatrix setemae felicitatis aiq>08uit, dum prohibita renuit, praecepta servavit, et exaudivit consilia Redemptoris, quœ necessaria sibi humanœ natursB subtrahens vigiliis, jejuniis et orationibus débita singulis jure distribuens, creaturam Creatori, sensualitatem rationi, et carnem spiritui servire coegit. De bac quidem scriptum est : Vas admirabile opus excelsij vas admirabile, vas misericordiœ, ecci. 43, i auro sapientiœ et lapidibus pretiosis, hoc est operibus incorruptis ornatum^ in quo tôt effudit Dominus cbarismata mu~ nerum supemorum, ut mundaret et tergeret vasa irœ in interitum apta, et ostenderet divitias, et copias gratiarum in vase misericordiœ, quod Dominus in gloriam prseparavit. 0 vas admirabile in virtute humilitatis, abjectione corporis, affectu compassionis , cunctis sœculis admirandum 1 In humilitatis quippe virtute, quœ cum esset de stirpe regia, excelienti principatuum dignitate prœcelsa, facta pauperum et egenorum ancilla, exinanivit se formam servilem accipiens, et usque ad mortem infirmis, peregrinis et pauperibus obedivit. In abjectione corporis, quia quœ decorari consueverat regalibus ornamentis , murœnulis aureis , argento , monilibus , margaritis et lapidibus pretiosis, spoliata repente mundanœ
ambitionis exuviis, habitum pauperi
II, T. sumpsit, utviltbus involuta paonis Jes
incunabulis vagientis, cum eo fieret 0[
abjectio plebis , et exprimens in pre
, 14. jani civis cœlestis efTecta, cum ADgeli:
exceUii. Id affectu quoque compassii
1, 14. maiiuB regia tomatilis , aurta , plena h
p'ttia, sordes tergebat infirmonim et pi
lavabat et alligabat osculans cunctis I
sorum. Manus ei tomatilù, (|uia facï
toris; aarea, quia scholam caritatis in|
studio pietatis ; plena Ayacinihit, qui t
quia pro amore cœlestis patriœ copie
tiebatur inopiœ. 0 vas admirabile I va
cordiee ! iii quo tyrannis principibus
vinum verte compunctionis propinasti
tuum fratrem Conradum, quondam lai
rum, mundo carum, mortalibus gral
cipue poculo vasi hujus, ita at calcati
rejecta syndone , nudus profugeret (
. 14, cruciflgentium Jesum Christum ad
t.tt. signaculum impressit pectori, mysteri
rtiœ fasciculum posset crucifixi cooso
briasti quoque poculo vasi hujus Agni
virginem, natam régis Bohemite, soi
œtate tenera , et rebua asperis experin
tionis insignia , ita ot imperialis eu
fugiens, sicut reptilia venenata, et nud
B.ii. crucis arripiens, jam procédât obrian
laropadibus, choro sacranim virginum comitata. Opus excelsi; Patris et Filii et Spiritus sancti fuit opus^ operatum et operans; operatum ab auctore naturse, operans dono gratise exquisita in omnes voluntates ipsius. Opus novum, quod Jerem. si. fecit Dominus super terram , quia sancta Ëlisabetha circumdedit virum Dominum Jesum Christum gremio cordis sui , quem affectu concepit, affectu peperit, profectu nutrivit; ad damna quippe prsesentia et futura vitanda processit nuntiatio operis novi hujus quae cautelam prœsentibus et futuris indicit. Nuntiatione hujus operis jus nostrum conservatur illaesum, damnum depellitur, utilitas publica procuratur. Nuntiatio proponitur novi operis , ne ofiBciatur luminibus domus nostrsB, quœ cognitionis et dilectionis radiis illustratur, ut uno cognoscere, altero Dominum nostrum diligere yaleamus. Sed adversarius noster diabolus duos videtur erexisse parietes, ut lucem nobis aetemi nominis obscuraret; ignorantiam caecitatis in mente, cum dixit : Eritis sicut dit Gne». 3,5. seienies bonum et malum, quia cum homo elatus contra Deum tumuit ignorantiae cœcitate percussus, lumen veritatis amisit : alium parietem, concupiscentiam in came construxit, cum dixit : Cur prœcepii Deus ne comederitis de ligno scientiœ boni et ibidem. ». mali; et mulier videns quod pomum vim esset pulchrum et ad vescendum suave, tulit et comedit illud, deditque viro suo, Unde juxta yerbum Domini necessitatem moriendi et pœnalitates mortalitatis incurrit. In primo obscuravit intellectum; in secundo vero deformavit aifectum , ne cognosci possit potentia Creatoris, nec bénéficia Redemptoris amari. Verum nuntiatio hujus operis mentem illuminât, et concupiscentiam refrœnat, si sequi volumus lumen Ghristi, cujus sancla Elisa-
•<i.-. UBiWeB.CariHÛnigilariaChiHta
eonversationis exemplum propter duo posuimus coram te quasi pretiosissimam margaritam; primum ut in hoc speculo sine macula fréquenter aspicias, ne quid in angulis con»cientise tuœ lateat, quod oculos divinœ majestatis offendat. Secundo ut nihil déesse yaleat ad omatum, quam ad decorem sponsœ cœlestis exigitur, ut cum invitata fueris ad cubiculum Assueri , scilicet régis «terni , appareas omata yirtutibus et BsUwr. t. pietatis operibus decorata.
Dalum Perusii , VU idus junii , anno nono.
LETTRE DU PAPE INNOCENT IV, POUR AUTORISER LA SECONDE TRANSLATION DES RELIQUES DE SAINTE ËUSARETH.
Ex Ils. Mellidensi codice in-4*, tpud Ms. BoUand. Brus.
Innocentius , EPiSGOPUS SERVUS SERVORCM Dei , venerabiU fratri nostro episcopo Meguntinensi salutem et apostolicam benedictionem,
Dilectorum filiorum magistri ex fratrum hospitalis S. Marise Teutonicorum Jerosolymitani nobis oblata petitio continebat quod cum sepulcrum in quo beata Elisabeth in ecclesia S. Francisci de Marcburg requiescit, ipsius gloriosis meritis miraculorum titulis refulgeat venerandis , ac per hoc populorum fidelium frequentationibus dicta ecclesia cum laudibus
i:-: Kipplicarunl, ut super lu *WTA ïoUtcUudîne curaremi ^.T.riz: "■..: i^uilit" congr*>ge «—^ :.'ii: ^;■J.t^uIlt ac dévot M !-.4 .■.îLLi<?utibus viar .:,.: firf jvr ;iposluljca t r-*.i!.:.MT !■: pr-i?Jictam ec( .!>. I m ^iuiT^t- l^L suut cono .-. .^ .:i. -«s- -;. ^-cter ins|
..1 l'i i:;i r-.T>-:,TÏ l'lCÎ3S . ;
r-;"s.«;i .1,* .Tvvi:> sd pra '.fTaî-.-ji 9 •-•îissiT.r:: . J'poul ti] .•»îTtu3v»n inilu'Uïi'nnit çratian
