VERS DE BUCHANÀN SUR LES MISERES DU PROFESSORAT

(OEuvres complètes, t. II, part. 1, p. 31.)

lté levés ugse, sterilesque vaîete Camœnae,

Grataque Phœbeo Castalis unda eboro ; lté, sat est : primos vobiscum absumpsimus an nos ,

Optima pars vitae deperiitque meae.

Quaerite quem capiat jejuna cantus in timbra ;

Quaerite qui pota car mina cantet aqua.

Dulcibus illecebris tenerum vos fallitis sevum,

Dum sequitur blandae carmen inerme lyrae.

Débita militia? molli languescit in umbra,

Et fluit ignavis fracta juventa sonis.

Ante diem curvos senium grave contrahit artus ,

Imminet ante suum mors properata diem ; Ora notât pallor, macies in corpore toto est ,

Et tetrico in vultu mortis imago sedet.

Otia dum captas, praceps in mille labores

Irruis, et curis angeris usque novis.

Nocte levés somnos resolutus compede fossor

Carpit,' et in mediis nauta quiescit aquis ; Nocte levés somnos carpit defessus arator ;

Nocte quies ventis Ionioque mari :

Nocte tibi nigra; fuligo bibenda lucerna? ,

Si modo Calliopes castra sequenda putes ; Et tanquam Libyco serves curvata métallo

Robora , et Herculta poma ferenda manu ,

APPENDICE

Pervigil in lucem lecta atque relecta revolvcs,

Et putri excuties scripta sepulta situ.

Saepe caput scalpes , et vivos reseris ungues ;

Irata feries pulpita saepe manu.

Hinc subit» mortes , et spes praerepta senectae ;

Nec tibi fert Clio , nec tibi Pbœbus opem .

Si capUt in cubitum lassa cervice recumbat

Et sopor exiguus lumina fessa premat , Ecce vigil subito quartain denuntiat horam,

Et tonitru horrifico lumina clausa quatit.

Excutit attonito somnos sonus aeris aeuti,

Admonet et molli membra levare toro.

Vix siluit , jam quinta sonat , jam janitor urget

Cymbala, tirones ad sua signa vocans.

Mox sequitur longa metuendus veste magister ;

Ex humero laevo mantica terga premit.

Dextera crudeli in pueros armata flagello est ;

Laeva tenet magni forte Maronis opus.

Jam sedet et longis clamoribus ilia rumpit,

Excutit implicitos ingenioque locos, Corrigit et delet, mutât vigilata labore,

Promit in obscuro quae latuere diu , Magna nec ingeniis aevi cxplorata prions

Eruit , inventas nec sibi celât opes. Ignava interea stertit plerumque juvenlus,

Cogitât aut curas multa priora suae.

Alter abest , petiturque alter mercede parata

Qui vocet et fictos condiat arte dolos.

Ille caret caligis , huic rupta calceus alter

Pelle hiat ; ille dolet ; scribit et ille domum. Hinc virgae Strepitusque sonant, fletuque rigantur

Ora, inter lacrimas transigiturque dies.

Dein nos sacra vocant, dein rursus lectio, rursus

Verbera : sumendo vix datur hora cibo.

Protinus amota sequitur nova lectio mensa ;

Excipit banc rursus altéra cœna brevis.

Surgitur : in seram noctem labor improbus exit ,

Ceu brevis aerumnis hora diurna foret.

Quid memorem interea fastidia mille laborum

APPENDICE

Quae non ingenua menle ferenda putes ?

Ecce tibi erronum plenas ex urbe phalanges ,

Terraque ferralis calcibus icta frémit :

Turba ruit stolidasque legentibus applicat aures ,

Quales Phœbeae Phryx dédit ante lyrae, Et queritur nullis onerari compita chartis ,

Esse et Alexandrum nullo in honore suum , Nec gravidum pleno turgescere raargine librum,

Neglectumque premi vile Guidonis opus.

Curritur ad Montem magno cum murmure Acutum ,

Aut alias aedes , sicubi beta sapit.

Quid referam quoties defenditur acer Orestes ,

Carmina vel numeris cum caruere suis ?

Arcadico juveni quod laeva in parte mamill»

Nil salit , iratus clamât uterque parens.

Conqueritur nullo labentia tempora fructu

Totque diu sumptus deperiisse suos ; Quin etiam in libros nati consumta talenta

Supputât , et damnum flagitiumque votât, iEstimat et nostros non aequa lance laborcs,

Temporis et nulla damna rependit ope.

Adde, quod Aonidum paupertas semper adluemis

It cornes , et castris militât ipsa suis :

Sive canas acies in Turcica bella paratas ,

Sive aptes tenui mollia verba lyrae ; Sive levi captas populi spectacula socco ,

Turgidus aut tragico syrmate verris humuiu.

Denique quidquid agis , cornes assidet improba egeslas ,

Sive poema canis, sive poema doces.

Bella gerunt urbes septem de patria Homeri :

Nulla douais vivo, patria nulla fuit ; yEger, inops , patrios déplorât Tityrus agros ;

Statius instantem vix fugat arte faniem ; Exul hyperboreum Naso projectus ad axem,

Exilium musis imputât ille suum ; Ipse deus vatum vaccas pavisse Pheraeas

Creditur, ^Imonios et numerasse greges.

Calliope longum caelebs cur vixit in asvuro ?

Nempe nihil dotis quod numeraret, erat.

APPENDICE

Interea céleri cursu delabilur aetas,

Et queritur duram tarda senecta famem , Et dolet ignavis studtis lusisse juventam ,

Jactaque in inûdam semina mœret huraum , Nullaque maturis congesta viatica canis ,

Nec faciles portusjam reperire ratem.

lté igitur, Musae stériles, aliumque ministrum

Quaerite : nos alio sors animusque vocat.

APPENDICE

ÉPÎTRE DE BABTHELEMI LATOMUS à. ANDRE DE GOUVEA.

(En téte de YEpitome comme niariorum dialccticte inventionis

Rodolphi j4gricolmJ)

<7 septembre 1633.

Bart. Latomus, M. Andreae Gouveano, primario collegii Barbarae in Parisiensi gymnasio, S. P. D.

Cum ex omni artium humanitatis génère magna est utilitas, Andréa Gouveano* vir humanissime, tum vero ex ea parte, quam disserendi vocant, non fructus modo, sed etiam necessaria quaedam ratio percipitur ad formandum judiciura, et ad omnem bonarum artium cognitionem adipiscendam. Neque enim natura, quam vis optima contingat, tamen per se satis est,nisi hoc praesidio instrucla sit; neque in ullo artium aut iitterarum génère quisquam féliciter versatur, nisi hac disserendi ratione sit imbutus : quae non sol uni hoc nobis praestat, ut mentem in iis, quae litteris comprehensa sunt, certius dirigamus, sed etiam ut dijudicemusillitteratas quaestiones.et, in abdita rerum pénétrantes, nodos difficiles atque impe— ditos in magnis et arduis causis explicemus. Itaque non immerito eam doctissimi homines semper magnopere expetendam esse arbitra ti sunt, eamque ipsi non solum ainplexi sunt magno studio ac diligentia, sed nobis quoque ingenio suo atque industria illustratam ad scientiae et cognitionis fructum amplissime comparaverunt.

Sed cum ejus duae sint partes, docendi et eloquendi, quarum alteram dialecticen, alteram rhetoricen vocant, multasaneab iilis perutiliter tradita sunt in utroque génère ; sed meo quideni judicio, in altéra parte a Rodolpho Agricola frucluosissime est elaboratum. Scripsit enim hic vir de dialectica inventione opus exactum

APPENDICE

plane et copiosum : in quo prœter rerum doctrinam et tracta tu m, qui comraodissimus eam orationis elegantiam adhibuit, ut eruditorum hominum judicio cunctos in hoc génère superasse videatur. Atque hi quidem libri cum jampridem versentur in manibus omnium, ac propter utilitatem in scholis ctiam prselegantur, sint auteni effnsius scripti ab autore, quam aut ab ignavis aut festinantibus breviter cognosci possint, contractos a me superiore anno in compendium, ac nunc denuo, quo rectius legerentur, non minore cura recognitos, in gratiam studiosorum edendos enravi. Quam equidem editionem. tuo nomini, Andréa Gouveane, hoc temporc nuncupandam esse duxi, ut cum studiorum praefectus sis in amplissimo collegio, litterario quoque munere aliquo a me accedente in tuum contubernium, quemadmodum par est, donarere. Vale. xv. Kal. Octob. M.D.XXXIII.

362 APPENDICE