DU ROI DE POLOGHB A LOUIS XIII

(1639, 27 avril. — Carcer GulUcus, fol. 190).

Serenissime Princcps, Domine Cognale et aflinis Noster Charissime.

Rediit tandem Nuntius Noster, Aunopræteriload Majestatem Yestram ahlegaïus , et responsum attulit in parte dignitati et amicitiæ mutuæ congruum , in parte inexpectatum. Quod Majestas Vestra hune tam acerbum Fratris Nostri, sui vero cognati et Aflinis, casum dolore se prosequi testalur; quod se inscio Principem captum asserat;

Suod denique amicitiam mutuam , inter Nos et Régna ostra, ne hoc facto minuatur, sollicite postulet, id lolum dignitati communia fortunæ Regiæ, et tam exacte a Nobis cultæ amicitiæ tribui omnino conveniebat. Quod vero ,

nuam Majestas Vestra rescivit Fratrem Nostrum, non laurbium Galliearum deprehensum, sedmari libero navigantem , et portum Majestatis Vestræ e loginquo salutantem, oblatis fidi bospitii ofliciis, e triremi in terram evocatum, inde in cüstodiam abreptum; eum tamen non solum libertati, Natalibus Rogiis convenienli, non restituent , sed squalore et mœrore , in tam inexpectato fortunæ ludibrio, consumi permiserit, aditu prohibuerit, excusationi (quæ vel subditis conceditur) locum negaverit , id præter omnem expectationem Nostram accidit, Arctissima necessitudo , Amicitia sacrosancte observata , et (quod potissimum ) communis Regiæ fortunæ Nalaliumque præcellentia , longe aliter nos sperare jusserat ; ita ut, non de

JUSTIFICATIVES

longiori Fratris Nottri detentione, sed de convenienli læsi honoris ejus , Nostrique, vindicta, a Majestate Vestra præslanda , solliciti cssemus. Videat quicunque hujus consilii author, quant pulchre honori et existirnationi Majcstatis Vestræ consuluerit. Ilia cnim quæ objiciuntur, Fratrem Nostruin, in liispaniam, hostilem aninium erga Gallias tulisse, Rcgno, nescimus cui, præfieiendum, sine scitu et litteris Majestalis Vestræ, in terram, e triremi descendisse; littora, portas, et urbcs, lustrasse; talia sunt quæ vulgus spargcre , tanti Regis Iieroicus animus contemnere poterat ; et quæ non custodiam et carcercm (vix in acie captis offerenaum) sed ulterioris itineris denegatam libertatem penc non merebantur. Hoc vcro iaudatissitnus Majestalis Vesiræ Parens satis liabuit Archiducem Maximilianum , consimilis euro Domo Austriaca discordiæ tempore , in Ilispaniant properaniem , et per médias Galliarum Provincias, iter tacito nomine facientem, stitisse, et in Àuslriam omni benevolentiæ cultu remisisse. Minus peccavit Frater Noster , cura, maris procellas faslidiens, cognati littoris petiit solatium , invenit tcmpcstaleni. Speculatoris vero indignum nomen, quod Regtis adscribatur Natalibus; aut de illo præsumatur, qui, vili obsequio cognatos demoreri , nullam liabuit nécessita tein. Sed adeo, in animo nostro, allas radices egit, erga Majestatem Vestram, fraternus amor, ut illi vel hancDontus Nostræ Regiæ injuriain non gravate donemus ; Publicæ vero Chrisliani populi paci et tranquillilati vindiclam (quæ sæpe prudeniissimos Principes inexpectala tentare cogit) iibenter remitlamus. Cumquc Majestas Vestra , liberandi Principis, hune rnodum proponat, cautionis præsiandæ gratia , Legatum Nostrum , ad Majestatem Vestram, mittimus, plena potestate, desiderio Majestalis VTestræ satisfaciendi instructum. Hic propediem iter aggredietur, et eo quant poterit celerrime cont'ecio , Nos non eliberandi solum Fratris nostri charissimi rationem habuisse , sed et auctæ Domus Regiæ , desiderata Majestatis Vestræ sobole . lætitiam , Nobts communcm fuisse , luculcntcr testabitur. Intérim vero ut Serenissimum Principem Casimirum , ex ilia tam indigna custodia evocare, et, verbo fideque Prin-

PIÈCES

cipis obstricto, cognato etallini convenientius hospiiium, ac Aulæ suce vir.inuiii magis , concedere velit , per communem Regum fortunam, et jura amiciliæ Nostræ, Majestateni Vestram obtestamur; eainque Divinæ protectiuui amanter conunendamus. Vilnæ die xxvu. Aprilis, Anno Domini m. dc. xxxviiii, Regnorum Nostrorum , Poloniæ vu , Sueciæ vero vm Anno.

Ejusdem Majestatis Veslræ ,

Cognatus et Alliais VLADISLAUS REX.

DEUXIÈME LETTRE

DO KOI DE POLOGNE A B1CI1ELIIO.

(1639, Î7 avril. — Carcer Gallicus , fol. 194).

Illustrissime et Reverendissiaie in Christo Pater, Atnice Nostcr Charissime et lionorande.

Causas detenti Serenissimi Fratris Nostri , quas Iilustritas Veslra repetit, uti vulgo authore sparsas, vulgus aDte diu publicavit. Nos hanc unicam arbitramur, quod pnefecti illius oræ , ob tanlam locorum distantiam , super re tain gravi, cousilium ab illuslritate Vestra petere nequiverint ; quorum nunc temerilatem sûa prudentia excusare satagit. Àccipimus benevole hanc, a mente Regis sui existimalioni fida , excusationem : quam utinam auxisset diversa , a præsenti excipiendi traclandique Principis , rerum ratio -, severis et inhumanis custodibus cominissa.

JUSTIFICATIVES

Nos porro, quibus gloriæ fuit sceplra et jura Regnorum , ob publicam populorum tranquillitatem, partim hostibus largiri , partim suspendere -, non gravatim eidcin boc superatæ injuriæ tribuimus irophæum, et, caduceatoris loco ; legatum miniums, qui ab Illustritalc Vestra propositam caulionem præstet. Antequam vero is advenerit , erit celebralæ Illustrilatis Vestræ prudentiæ , Régi Chrislianissimo suasorem extitisse, permutandæ Cognati Principis custodiæ , convenienti ejus natalibus hospilio, in quo eum tantisper mclius custodiet verbum et fides principis. Datur hoc manipularibus, quid ni Regio iuveni ? quem bene tractari pertinet ad ipsiusmet Regis Christianissimi dignitatem ; cui interea prosperam valetudinem a Domino precamur. Vilnæ, die xxvn Aprilis, Anno Domini m. dc. xxxviiii. Regnorum Nostrorum , Poloniæ vii , Sueciæ vero vin Anno.

LETTRE

DE CASIMIR A l’ÉVÊQL’F. DE SAUtT-MALO. '

(1639, üjuin. — Carcer Gallicus, fol. 198).

Illustrissime Reverendissime Domine.

Secundo jam traducor et accusor occuliæ evasionis, ex eo quod in verni Avcuioni , qui, vel spe lucri, vel aliorum

' Achille de Ilarlay de Saiicy , guerrier, diplomate et prélat également distingué , ami particulier du cardinal de Richelieu.

PIÈCES

suasu, tnihi ope ram suarn ad hoc præsentarunt. Quainvis merito , in Lac tain indigna et iniqua tractatione , aiiquid tentare potuissem, quod nemo prudens temeritati adscripsissct, attamen innocentiæ ûaens , et Deo vindici eausam meam commitlens, nunquam assensum proposais mediis præbui. Literas Secretarii mei Itali , in bac materia scriptas (quæ exacerbarunt Eminentissimum Cardinalem contra me) bas ego ipse legi coram præfecto custodiæ meæ , et in manus ipsius tradidi ; cum nibil aliud continerent,

3uam quodsigniûcarent, novum homincm repertum , qui, ucentorum millium pretio, me ex hoc carcere se eaucturum , promilteret : Cujus ego risi insaniam , et Secretarii mei inconsiderationcm, quod hoc, veluti arcanum quoddam , insolito modo , mihi perscriberet. Salonæ a i mile quid jam acciderat , et cum præfecto custodiæ , cupienti scire quisnam esset qui hoc facinus auderet, ingenue iassus fuissem nomen et personam (putans hac confessione nonnihil mitigandum ab illo rigorem carceris et aillictionis meæ) hoc ecce merui, ut majori in me rabie sæviret, et, prodito reo negleclo, in me furiam verteret, Salonaque abreplum , ex Archiepiscopali Palatio Cisteronum transferret , in latronum et parricidarum carcerem. Esset laudatissimæ prudentiæ Eminentissimi Cardinalis , aliquem hue destinarc, qui me meosque audiret, et hæc supplicia mea , que indemnis , et indicta causa , sub justo Ludovico Galliarum Rege , patior , prudenter consideraret , ac referret : non dubito quia præoccupati male de me animi mutandi forent. Defui nunquam ia sollicitando , litteris et nuntiis, tam apud Dominum Gubernatorem hujus Provinciæ, quam apud ipsam Curiam Christianissimi : Sed ubique, vel surdos judices causæ , vel contemptores Personæ mcæ , reperi. Et , quod ne a barbaris quidem mihi futurum putassem , nullæ meæ quasi supplices liiteræ receptæ , nulli Nuntii audit i , in Curia tam justi Regis. Ilinc ferc inductus sum ut crederem , quod mihi a diversis prescribitur , nihil nisi iateritum meum quærerc Eminentissimum Cardinalem , aut ita inglorium me reddere , ut indignus sim qui vivam. Rogo obnixe Illustrissimam Dominationem Vestram , velit, pro Christiana pietate, peregri-

JUSTIFICATIVES

nom me et orphanum Principcm , meliori affectui et gratiæ ipsius commcndare -, et apud eundem efliccre , ut , quod a Rege Poloniæ , Fratre inco, ab eodem pelitur, obtineani : nimirum hospitium natalibus mois convenicntius, donec Legati venluri negotium suum Gnierint. Maneo

lllustrissimæ ac Rcvercndissimæ Doininationi Vestræ

Obligalissimus et afiectionaiissimus.

JOHANNES CASLM1RUS Poloniæ et Sueciœ P rince ps.