videmus populum christianum temerarlo more die dominica
efficaces les décisions du concile, le pouvoir séculier intervenait, et interdisait pour sa part toute action judiciaire ainsi que les travaux corporels à l'exception de ce qui concernait la préparation des aliments ^ .
Sanctions imposées par la législation séculière. — Ces deux décrets, celui du concile et celui du roi Contran, inauguraient un nouveau système de répression. Jusqu'ici, l'on s'était contenté, pour sanctionner la loi du repos dominical, du châtiment plus ou moins arbitraire (au sens juridique) du prêtre et des punitions divines, lesquelles d'ailleurs, si l'on en croit les récits du temps, ne faisaient pas défaut. Grégoire de Tours est tout plein de ces récits qui devaient faire frémir d'une crainte salutaire ses contemporains : ici, c'est le feu du ciel qui consume les profanateurs du dimanche ^ ; là, de malheureux indigents ou cultiva-
conlemtui tradere et sicut in privatis diebus operibus continuis indulgere. Propterea per hanc sinodaleïa nostram epistolam decernimus, ut unusquisque nostrum in sacrosaactis ecclesiis admoneat sibi subditam plebem... Custodite diem dominicain, quje nos denuo peperit et a peccatis omnibus liberavit. NuUus vestrum litium fomitibus vacet, nullus ex vobis causarum actionis exerceat, nem» sibi lalem necessilatem exibeat, quaejugum cervicibus juvencorum imponere cogat... Si quis vestrum proximam habet ecclesiam, properet ad eandem et ibi Dominlco die semetipsum precibus lacrymisque afficiat. Sint oculi manusque vestrae toto illo diem ad Beum expanse... Si quis itaque vestrum hanc salubrem exortationem parvi penderit aut contemtui tradiderit, sciât se pro qualitatis merito principaliter a Deo punîre et deinceps sacerdotali quoqne irae implacabiliter subjacere; si causedecus fuerit, irreparabiliter causam amtttat; si rusticus aut servus, gravioribus fustium iclibus verberabitur; si clericus aut monaclius, mensibus sex a consortio suspendetur fratrum. » Conc. Matiscon. (S85), c. I. Maassen, p. 165,
1. Edictum Guntramni « De celebrando die dominico ». Gapitularia (BORETIUS), 1. 1, p. 10.