Contra Adimantum, XII
« Convivium in quo corporis et sanguinis sui figuram discipulis commendavit et tradidit^ »
Par une conception analogue, ajoute-t-on, manger le corps et boire le sang de Jésus-Christ sont, pour saint Augustin, des expressions symboliques qui signifient s'unir à Jésus-Christ par la foi, par le souvenir, rester et demeurer en lui, ou dans l'unité de l'Eglise. Ou bien encore, d'après la doctrine augustinienne, on mange sans doute et on boit réellement et matériellement les éléments consacrés, mais on ne reçoit Jésus-Christ qu'ils symbolisent ou dont ils contiennent la vertu que par la foi, par le cœur, d'une façon purement spirituelle. Et voici des textes :
Si praeceptiva locutio est aut flagitium aut faciaus vetans, aut utilitatem aut beneficentiam iubens, non est figurata. Si autem flagitium aut facinus videtur iubere, aut utilitatem aut beneficentiam vetare, figurata est. Nisi manducaveritis, inquit, carnem filii hominis, et sanguinem biberith, non habebitis vitam in vobis. Facinus vel flagitium videtur iubere : figura est ergo, praecipiens passioni dorainicae communicandum, et suaviter atque utiliter recondendum in memoria quod pro nobis caro eius crucifixa et vulnerata sit^. — Qui ergo est in eius corporis uniiale, id est in christianorum compage membrorum... ipse vere dicendus est manducare corpus Christi, et bibere sanguinem Christi^.
Les tractatus xxvi et xxvii in loannerriy qui présentent d'ailleurs des vues difficiles à démêler, sont tout pleins de celle-ci : « Hune itaque cibum et potum societatem vult intellegi corporis et membrorum suorum^. » — « Hoc est ergo manducare illam escam, et illum bibere potum in Christo manere, et illum manentem in se habere. Ac per hoc qui non raanet in Christo,
i. Enarr. in psalm. HI, i.