CHAPITRE IV
ORATEURS, PROPHftTBS
1) EicHHORN,— M. Benjamin Constant, />e la Religion considérée dans sa source, ses formes, ses développemenls, t. Il, pag. 207.
2) ScHLOssBR, Hist, gén., traduct. franc, t. I, pag. 245.
3) L'abbé Ladvocat, Grammaire hébraïque, des superlatifs, d'après Kihki, Buxtorf, etc.
4) Curo quisauxilio divino ita instructus estet prœditus uteo moveaturetanimetur. ad magnum et heroiciimaliquodfacinusperpetrandum (ut, verbi gratia, ad concioiiem totara, vel insignem aliquem hominem a vi et tyrannide improborum liberandum : vel ab multis hominibus benefaciendum), illumque motum in se sentit et animadvertit. Hoc donum vocatur spiritus Domini : et de homine virtute iN& praedito dicetur quod in ilium irrnerit spiritus Domini, vel induerit eum spiritus Domini , aut quiescat super ipsum — et similia alia. Et hic est gradus judicum Israêiis omnium de quibus in génère
PONCTIONS LÉGISLATIVES. 507
dicitur : Cum autem suscîtasset Dominus eis judices, erat Dominus cum judice et servabat eos. Est hic gradus etiam praestantissimorumconsiliariorum Israêlis omnium... {ilore Neboukim, psivs. ii, chap. XLV, p, 317.— Buxtorf, éd. 1679).
5) Jfarc/i (Visio) nomen est verbale deductumaverbo raah (vidii) et signiflcat, quod ad facultatem iroaginatricem tanta perveniat actionis perfectio, ut homini res ita appareat ac videatur ac bi exterius sibi exhiberetur, eamque sensibus externis perciperet {More Neboukim, pars, ii, chap. xxxvi, pag. 293. — Buxtorf).
6} Ecce dominator Dominus exercituum auferet a Jérusalem et a Juda.... fortem et virum bellatorem, judicem et prophetam. et ha-riolum et senem (Isaïe, m, 3).
7) Qui dicunt videntibus, nolite videre, et aspicientibus, nolite aspicere nobis ea qus recta sunt : bquimini nobis placentia, videte nobis errores (Isaïe, xxx/10).
8) Bible de Vence, t. VIIL; Dissertation sur les prophètes^ § 2. — Grotius, ad Sapient.,yiî. — Bàsnage^Hv.y, chap.i.— Voyez les notes suivantes.
9) Si fuerit homo cujus cerebri substantia sit in decenti perfectione respectu materiae, tempérament], proportionis et locationis, et non prohibeant vel impediant eum alia ab alterius alicujus organi temperamento : si postea diligenter studeat et litteris incumbat, ut quod potentiâ ei inest, in actum possit exire... si cogitationes ejus omnes semper tendant ad res iaudabiles et honestas.... nullum dubium est.... nuUius denique rei scientiam habiturum et curaturum, nisi earum quœ vere sunt, et quse ad communem hominum spectant utilitatem.
Bas autem très perfectiones, quas hic complexi su mus, quod attinet? perfectionem vîdelicet facultatis rationalis in studendo; perfectionem facultatis imaginatricis in nativitate, et perfectionem
morum seuqualitatum Et secundum differenliam earum distincti
quotque sunt prophetarum gradus... . Istarum vero, ut nosti, facultatum corporalînm, inter quos imaginativa quoque numeratur, perfectio non sequitur, nisi ex oplimo temperamento, oplimâproportione et mensurâ, optimo denique humore organi, quod facultatis illius subjectum est, hoc est cerebri, et si defectus aliquis hic reperiatur, per regimen et diaetam suppleri nequit. Nam si organi alicujus temperamentum malum sit ab ipsà nativitate, tum summum, quod regimine effici potest, hoc est. ut ad sanitatem et integritatem aliqualem, non vero ad excèllentissimamdispositionom reducatur. Quod si vero morbiis fuerit in proportione, vel in locatione, vel
•108 3(0TES JCSTiriCi^TlVES.
in MibsUotii. hoc e>l ia malnii. ex qui feoentum est, tim Bolloni superest coasîliaB et remediom. Sed ipMmel jampridem noati bac omoia, iieque qDieqaam prodc*t at il lis diu imiiiorefiiar {More Neboukim, pan u, chap. xxxn. paf . 292. — BcxTCNir).
10 Scias anlem quod nollos sit prophela nisi postipmn adepte» faeril OBues Tirtates intdledoalesw et waiiiaam parteai Bwraliiim et priacipilioa reliqaanun, et hoc est qnod sapientes nostri dixeniDt : Prophetia ooo cadet nisi in sapienlem. magnaniman et diritem; iieo ia d'irile describendo qaxsitani qnisnam est dives? Qui
sorte soi eonlentos est Csleniai non reqairetor nt prophetk
omnium Tirtatiun moralium eonditiones possideat, nam scriptura de
Salomone testatnr Sed nobis ciare constat qood in molîeribiu
sibi eligendis omnem mediocritatem ac temperantiaiD exnit Pa-
liler DaTÏd prophela fnit; com tamen de ipso inTenimiis quod
cnidelis erat iPréiace do livre, SenUnce» des Fères; Mischna^
i.nr.pag. 401).
11) Et sefrefavenmt in minialerinm fiiii» Asapb, Heman, et Idnthnn; qui propbetarent in citharis, et psalteriis..... Snb mana Asaph prophetantis joxta recem (1 Chroniq.. xxt, 1, 2, 3). — Com homo in se sentit rem yel facallateji qnampîam exoriri et super se qniescere qo» enm impellit ad loqoendiim : ita ot loqoatar tel de scientiis et artibos . vel psalmos et hymnos, yel ntilia ae salutaria recle tît endi prseepta, vel res polilicas et dvîles, vd de-
niqœ diyinas Et hic est de quo dieetnr, qaod loqaator per spî-
ritnm sanclam (Jfore Seboukim, pars ii, ehap. xly, pag.317\
12) Càm prophetam de gente toi, et de fratribas tais sicat me sQseitabit tibi JeKotah Dens tons, ipsom audies Antem prophela qui arroganler. elc. ^Dentéron., xviu, 15),
13) Unicnmqae prophela nobis surrexerit atque dixerit, Dominom misisse ipsam, non opos babet signam palrare simile alicnî ex signis Mosis, ant miracolis Elis vel Elis»i (De Fundamenlis legiê, chap. x, S i. — Vonsncs, 1688).
14) H«c est enim yeslra sapientia et ÎDleHecIns coram populis... Nec est alia nalio tam grandis, qos habeat deos appropinqaantes sibi, sicnt Dens nosler adest ennctis obsecrationibos nostris ^Deot., IV, 7).
15) Mâimoribb, Manus fortie (Abrégé dn Talmad.) De Stfnedriiê, cap. I.
16) PropheUe tui videraot tibi blsa et stolta ; nec aperiebant iniquitaiem toam (Lament., ii, 14). .
17 JkimCkîMWT, Dissertation sur lesécoles des Hébreux, %Uj m.
PONCTIONS LÉGISLATIVES. 509
18) Et dices ad eos : terra cam induxero super eam gladium, et tolerit populus terne virum unum de novissimis suis, et constituent eum super se speculatorem : et iiie viderit gladiuoi yenientem super terrain et cecinerit buccina et annuntiaverit populo... Et tu, filî hominis, speculatorem dedi te domui Israël : audiens ergo
ex ore meum sermonem, annuntiabis eis ex me (Ezéchiel,
chap. xxxiii, 2, 7).
19) Principes tui infidèles, socii fumm : omnes diligunt munera, sequuntur retributiones... Et propter boc ait Jehovah Deus exercituum fortis, Israël... Et restituam judices tuos ut fuerunt prius, et consiliarios tuos sicut antii^uitùs (Isaïe, i, 23, 26).
20) Stupor et mirabilia facta sunt in terra : propbet» propbetabant mendaciuin; sacerdotes applatidebant manibus suis; et populus meus dilexit talia?... Le texte dit : dominabantur super tnanus (par leur moyen)... Verumtamen ego repletus sum fortitudine, judicio et virtute;... Audite boc principes domûs Jacob, et judices domûs Israël : qui abominamini judicium et omnia recta peryertitis; qui «sdificatis Sion in sanguinibus, et Jérusalem in iniqnitate. Principes ejus in muneribus judicabant, et sacordotes ejus in mercede docebant, et propbetse ejus in pecuniâ prophetabant : et super Dominnm requiescebant dicentes : Numquid Jehovah in medio nostrûm?... Principes ejus in medio illius quasi lupi rapientes pnedam... (Jérémie, v, 30, 31. — Michée, m, 8, 12. ■— Ézéchiel, XXII, 27. — Sopbonie, m, 3).
Le lecteur remarquera la distinctioD répétée des fonctions publiques. Les anciens jugent, et ce mot est pris dans une yaste acception ; ils développent la loi ; la magistrature sacerdotale enseigne la loi fondamentale; les orateurs-prophètes publient ce qu'ils croient la yérité.
21) Exod... chap. xviii.
22) Propheta autem qui arrogantiâ deprayatus yoluerit loqui in nomine meo, quœ ego non prœcepi illi ut diceret aut ex nomine alienorum Deorum, morietur.Quod.si tacità cogitatione responderis : Quomodô possum intelligere yerbum quod Jehovah non est locutus? boc babebis signum : Quod in nomine Jehovah propheta ille prœdixerit, et non evenerit; hoc Dominus non est locutus, sed per tumorem animi sui propheta confixit : et idcirco non timebis eum (Deutéron., xviii, 20, ^). Cum dixeris in tuo corde : Quomodo sciemus yerbum quod non locutus est Jehovah ? Quod
loquetar propbeU is nomiAe iebovah, ei non erii verbiiiii, ei non vmiet. ^ (Ne sera pas ou D^anÎTera pas).
23) Jérémie, xxvi.
94) Jérémie, xxxtii, xxxviu, ixxix.
25] Si fturrexentio medio tuî prophètes, aat qoi somnium vidisse se dicat, et pnedixerit sigaum aut portenlum, et evenerit qaod locutus est et dixerit tibi : Eamos... non aadies verba prophétie istius (DeotéroD., xiii, 1, 3).
Remarquez que le mot portentum est le même qui sert à indiquer les miracles d*Ëgyple. Le te^^te oe dît pas seulement : Ei prœdixerit signum aùt portenlum, mais dederUad te.
26) Israélit» non credideront Mosi magistro^^nostro, propter miracula quae patrayit : quia animo credeotis propter signa ioesse potest suscipio, fieri posse ut quis miraculuiQ feeerit per incantationem aut praestigias. Sed omnia miracula qu» in deserto fecit Moses propter necessitatem patravit, non ut probationem de prophetiâ suâ adferret... Potest etiam quis patrare miraculum aut signum, et tamen non esse propheta (De PundamentU legU^ chap. viii, S 1, et les Commentaires, chap. vu, § 13).
27) Ita dico, in negotio Bileami totum iUud quod in via ei contigisse dicitur, et quomodo asina loquuia fuerit in visione prophets factum esse {More Neboukim, pag. 310),
28) Commentaires sur ce passade,— More Neboukim, p. 292. — Grotics et Calmbt sur ce verset de Josqé.
29) Numquid est taie jejunium quod elegi, per diem affligere hominera animam suam... Nonne hoc est magis jejunium quod elegi? Dissolve colUgationes impietatis (fnaUciœ) solve fasciculos deprimentes; dimitte eos qui confracti sunt Hberos, et omne onus {jugwn) dirumpe (Isaib, lviii, 5).
30) Isaïe.v.
31) Jérémie, LamenL^ i, ii.
32) Éxéebiel, xxvi, xxyu, xxviii.
88) Malachia, ii. 9.
RICRE88R8. 514