‹ Histoire des institutions monarchiques de la France sous les premiers Capétiens (987-1180)Chapitre 157 sur 172 · Le roi accorde a certains serfs de l'abbaye de Fleuri · texte numérisé non relu

Le roi accorde a certains serfs de l'abbaye de Fleuri

le droit de temoigner en justice. (t. ii, p. 126.)

Cet acte royal que nous reproduisons d'après le cartulaire de Fleuri conservé aux Archives népartementales du Loiret (fol. 380), est daté de Paris, 1153. Il ne concerne que les serfs abbatiaux d'Yèvre, de Bouilli et de Bouzonville. Voir notre Catal. des actes de Louis VII, n° 295.

In nomine sancte et individue Trinitatis, amen. Ego Ludovicus, Dei gratia rex Francorum et dux Aquitanorum. Quoniam rcgia benignitas ecclcsiis Dei ampliorem débet diligentiam, notum fieri volumus tam presentibus quam futuris, nostros ministeriales cupiditatc succensos in terra Sancti Benedicti fîoriacensis, scilicet E\>re, Bulliaci-bolonis et Bosonisville, super Iiomines ccclesie malas consuetudines levasse a singulis liospitibus, annuatim exigentes XII denarios et minam annone. Sed cum impium sit impietati asscnsum prchere, prccipuc illis quibus datum est passe proliibere, regia pictate et intcrventu ejusdem ecclcsie venerandi abbatis Macarii, dictas exactiones ministrorum de cetera perdonavimus, precipientes ne exigantur vel reddantur, nostris sane legitimis consuetudinibus, quas in eisdem illis Itabcmus, servatis et

NOTES ET APPENM)ICES 339

retentis. Insuper lioinines ecclesic in prcdiclis <,'illis niorantcs usque ad hec tempora testiinoniuin ferre non potuerant et ignobilcs crant in hac parte. Sed nos, a/nore Dei et predicti ahbatis, Ecclcsiain lionorare et illos nobilitarc regia auctoritaie voluirnus, precipicntoi ut de cclcro passent ferre testiinoniuin et recipiantur. Quod ut ratuni sit in posteruni et onini firmilntc subnixnni, niemorie littcraruni tradi et nostro sigillo muniri noslrique noniinis caractère confirniari precepiinus.

Actum Parisius anno ab incarnatione Doinini MCLIH, rc<mi i<ero nostri XVI. Astantibus in palatio nostro quorum subscripta sunt noniina et signa. Domus nostra vacabat dapifero. Signu/n Guidonis buticularii. S. Matliei constabularii. Sig. Matthci canierarii.

Data per per manum Hugonis cancellarii.

17. — Procès intenté par le roi a l'abbaye de Saint-Mesmin, AU sujet d'une revendication de serfs. (T, II, p. 129.)

La charte de Louis le Gros qui nous fait connaître ce procès ne nous est pas parvenue sous une forme régulière. La copie des Chartes et Diplômes (t. LIV, fof. 142), défectueuse, comme la plupart de celles qu'envoyait dom Gérou, contient plusieurs singularités. L'acte est dressé à la fois au nom de Louis le Gros et de Louis le Jeune ; 1130 est mis par erreur pour 1131 ; les formules relatives aux grands officiers et l'indication du monogramme font défaut. Néanmoins il n'y a pas de raisons suffisantes pour nier l'authcnlicité du document. Cf. Louis le Gros, Annales, n" 480.

In noininc sancte et individue Trinitatis. Ludovicus paler et Ludovicus fîlius, gratia Dei Francoruin reges. Scienter intelligiinus et neino est qui nesciat quod nos, quos Dominus per gratiani et inisericordiarn suani régie dignitati preesse voluit, non solu/nmodo seculariuni rerurn curam habere, sed precipue res ecclesiasticas tueri, auginentare et conservare debemus. Volumus igitur notum fieri fidelibus nostris, tant prescntibus quain futuris, quod, in sexto regni nostri anno, quidam hoinines de familia nostra nobis placere cupientes, aures noslras inquietarc non sunt reveriti, asseverantes quod Radulphus tliclonearius, liomo Sancti Maximini, de familia nostra erat, descendens a generatione Constnnciiavi sui cognomine Clavclli, qucni Constantium de familia nostra fuisse dicebant. Que res, présente Johanne , aurelianensi episcopo, et Alberto, Sancti Maximini abbate , in curia nostra ventilata, nullam efficaciam secunduni rei veritatem obtinuit. Sed predictus Radulphus in presentia nostra juravit quod ipse Constantius, de quo

agc/jatiir, homo Saiicti Ma.viiniin erat, et niil/iiis scrvituti nisi scnùtiiii Sancti Maximini ohnoxius. Et quia juramentiiin oinnis controi'ersie finalis causa est, ipsum Radulfum et oinncs illos utriusque conditionis inasculos et feniinas qui a predicto Constantio, per generationcs, dcsccndei'enl, et quos ecclesia Sancti Maximini liahebat vel hahitura erat, nos in pace, omni calumpnia remota, ecclcsie Saucti Maxiinini in pace obtincrc concessimus. Ut hoc preccptum nostrum firmum habeatur, sigilli nostri caractère firmare curai'i/inis.

Data Aurelianis pub/ice, anno incarnationis Dominiez 1130, regni i'cro nostri 33, Ludovici fî/ii nostri primo.

Page 1