Louis VI REVENDIQUE COMME SON SERF UN CLERC DE
Saint-Corneille de Compiègne. (T. II, p. 129.)
La charte qui suit a été copiée par dom Grenier pour la collection des Chartes et Diplômes (t. XLIX, fol. 9), d'après l'original scellé qui existait aux archives de l'abbaye de Saiîit-Corneille (layette des chartes des rois, liasse 4). Elle présente, au début et à la fin, plusieurs irrégularités. Cf. Louis le Gros, Annales, n" 240.
In non.ine Dei omnipotcntis Patris et Filii et Spiritus Sancti, amen. Lndoi'icus, dii'ina propitiante misericordia, Francorum impcrator augustus. Quia inconsultis rcgibus, de familiis eorum nonnullos ad clericatum susceptos esse multorum relationibus audivimns, in ecclesia compendiensi diligenter hoc esse requirendum dccrevimus. Tcmporibus igitur Odonis decani, Stcphani thesaurarii, Johannis cantoris, cum de canonicis quendam Ivonem , Morardi clerici compendiensis canonici filium, super lioc impetitum traxissemus in causam, illeque adjurando denegans ante decanum suum, qui justiciam faciebat in capitulo sua, contra nostrum respondisset clamorcm, ex amborum rationibus collectum est et coram nobis omnibusque circumstantibus domni Suessionis episcopi Lisiardi judicio promulgatum. Sed et de canonibus prolata sententia confirmatum eundem clericum omnino liberum esse et liberum debere permanere, preterea etiam i'eritate rci subtilius indagata, non solum cum, verum etiam ejusdem ecclcsie canonicos, a minimo usque ad ma.timum , omnes liberos esse reperimus atque ad clericatus apicetn légitime conscendisse. Sed ne super Itoc inquictarentur in postcrum a nobis, unanimiter petierunt ut, ad fulurorum notitiam, contra calumpniatorcs hujusmodi munimenlum aliquod cis firmaremus. Vohimus itaquc et indevulse firmamus ut
quicunque, in ecclesia compendiensi, per quique annos canonicus manserit liber, et absquc calumpia in ctcrniun perinaneat. Et ne super aliqua seri'itute a nobis vel a successoribus nostris ultcrius inquictari debeant, hoc eis rnunimcntum feciinus quod majcstatis nostrc sigillo robora/nus. Si quis autein hcc infregerit, anatliemate fvriatur. Si quis ctiam queinpiain illoruni nonduin quinquc annos in canonicatu vixissc calumpniuK'crit, quicquid accusalas illc pcr quatuor canonicos solo juramenlo inde probare potuerit , inretractabilitcr stare precipinius.
Actum Compendii , anno incarnali Verbi MCXVIII, rcgni nostri X, Adelaidis regine IIII. Astantibus in palatio nostro quorum noinina subinsignata sunt. S. Willelmi dapiferi. S. Gilberti buticularii. S. Hugonis stabularii. S. Widonis camerarii.
Data per manum Stephani cancellarii.
19. — Procès intenté a Hi.nri le Lorrain, conseiller royal, qu'on accusait d'appartenir a la classe sehvile. (T. II, p. 129.)
L'acte de Louis le Gros qui relate ce procès est daté de Paris, 1112. Nous le reproduisons d'après la copie des Chartes et Diplômes t. XLVI, fol. 120), extraite elle-même d'un cartulaire de Saint- Magloire. Cf. Louis le Gros, Annales, n° 142.
In nomine sancte et individue Trinitatis, amen. Ego Ludovicus, Dei gratia Francorum rex. Notum volo fieri omnibus tani posteris quam prescntibus, quorumdani invida relatione, auribus nostre sublimitatis intimatum fuisse quemdam scilicet Henricum, cognomine Lotharingum, scri'uin nostrum debere esse, et matre quideni illius libéra existente, ex paterna tantum origine servitutis maculam contraxisse. Sed quia lionor régis judicium diligit, querelam et causant istam in judicium posuimus et diem inde statuimus. Die igitur statuta, convenientibus in unum in palatio nostro amicis et fidelibus nostris, predictum Henricum monuimus ut, tanquam noster servus et ex nostro serve natus, sicut nobis dictum fuerat, servitutis obsequium nobis impenderet. Henricus vero et se et patrem suum servant nostrum vel fuisse vel esse debere omnino negavit, et ab omni servitute judicio nostro se et eu/n defendere paratus fuit. Quoniam vero objecte servitutis aberat teslis, accusator defecerat, communi consilio diffinitum est ut ipse Henricus sue libertatis jurator et coniprobator existcret, et juramenlo suo nos super hoc certes et omnino quietos redderet. Quod et factuni est. Juravit enim in
presentia nostra se non soluniniodo, sed et patrem et avum suum lihero fuisse et ex Uberis Iwminibus natos et in libertate, quandiu vixerunt, per?iiansissc. Facto auteni juraincnto ut Henricus et filii vcl filie illius nullum de cetera servitutis incurrerent calumpniani^ prcsentem cartam, cartam quidem non de libertatis donatione, sed de Ubertatis comprobatione, fieri precepimus et sigillo nostre majestatis illam signavimus. Presentibus ex palacio nostro quorum noniina subtitulaia sunt et signa (monogramme). Signum Anselli tune tcmporis dapiferi. S. Gisleberti buticularii. S. Hugonis constabularii. S. Guidonis camerarii.
Actum Parisius in palacio publiée; anno incarnati Verbi MCXII, anno cero consecrationis nostre IV.
Testimonium perhibent : WiUelnius de Garlanda, Frogerius Cata^ launensis, Paganis de Turota., Petrus Orp/ianus, Cornes de Bello^ monte Matlteus, Burchardus de Montemorenciaco, Herluinus magister^ Nivardus de Pissiaco, Bernerius, Sancle Marie parisiensis decanus, Girbertus arcbidiaconus, Rainaudus are/iidiaconus, Thebaldus de Villariis, Durandus.
Stephanus cancellarius relegendo subscripsit.
20. — Le roi échange une serve avec l'abbaye de Saint- Germain-des-Prés. (T. II, p. 131.)
La charte suivante, extraite du cartulaire de Saint-Germain-des- Prés (Arch. Nat., LL. 1024, fol. 44), est datée de Paris, 1156. Catalogue des actes de Louis VU, n° 372.
In nomine sancte et individue Trinitaiis, amen. Ego Ludovicus, Dei gracia Francorum re.r, notum facimus universis presentibus et futuris quod, pro contractu conj'ugiorum, ecclesie Sancti Germani parisiensis quamdam feminam nostram, Guillelmi de Causiaco flliam., donavimus quiète habendam et, pro ea que videlicet Hildealdis dicitur, aliam, Avelinam nomine, Aimardi filiam, Sancti Germani parisiensis feminam, in ancillatu nostro habendam accepimus. Hoc e.rcambium concessit abbas Theobaldus et ecclesie conventus, et, ut res firma sit in perpetuum et omnis amoveatur deinceps calumpnia, sigillo nostro confirniari precepimus.
Actum. Parisius, anno ab incarnatione Domini millesimo centesimo LVI°, astantibus in palatio nostro quorum subscripta sunt nomina et signa. S. comitis Theobaldi, dapiferi nostri. S. Guidonis buticularii. S. Mat/ici camerarii. S. Mathei constabularii.
Data per manum Hugonis cancellarii.
