F. M. GUICHARD
prov.
* A. M.-E., vol. 549% p. 218. Salle des Martyrs, vol. 1, p. 158.
' La copie : Salle des Martyrs, vol. 1, p. 158 porte Duo.
' Voir pour cette date les observations de Faurie. Tom. I, p, 503.
APPENDICE
Souvenirs d'Agathe Lin*.
Chapelet. — Ce chapelet a été envoyé par M""" Faurie, Vicaire apostolique du Kouy-tcheou à M. Rousseille, directeur au Séminaire des Missions- Etrangères! Reçu le 3 juin 1869 en ce même Séminaire, il a été déposé en la Salle des Martyrs, dans le compartiment de gauche du placard placé au nord, auprès des reliques de la même vierge, le 11 du même mois.
Ce chapelet est disposé en forme de cœur, sur un carton recouvert d'une étoffe de soie également en forme de cœur, dont le fond est rouge et orné de guirlandes de fleurs.
L'authentique est fixé sur le revers du carton. En voici la teneur :
« Chapelet de la vierge Agathe Lin, décapitée pour la foi le 28 janvier 1858 à Mao-keou, dans la province du Kouy-tcheou (Chine;.
Ce chapelet se compose de cinq dizaines de grains noirs appelés en chinois hoan-tse (l'arbre qui produit ces grains croît, dit-on, dans la province de Canton). Les dizaines sont séparées par quatre grains en agate rougeâtre servant de Pater. Ces grains sont de forme oblongue et à quatre facettes saillantes. L'extrémité du chapelet est terminée par quatre grains aussi en agate, savoir : deux grains plats en agate rougeâtre, un grain rond de même matière et d'une couleur un peu plus foncée, et un grain plat en agate blanchâtre. Le tout est enfilé sur un gros fil de soie bleue tordue, à deux brins. Aux extrémités du fil, sont attachés un petit crucifix en cuivre et une médaille miraculeuse aussi en cuivre, avec inscription en caractères chinois.
Déclaration de M. Mihière '.
Je, soussigné, provicaire de la mission du Kouy-tcheou, déclare que le chapelet ci-dessus décrit m'a été remis après la mort de la vierge Agathe Lin, avec beaucoup d'autres objets lui ayant appartenu, par le fils aîné de Jérôme Lou décapité pour la foi le même jour et au même lieu que la susdite vierge. Agathe Lin habitait alors dans la famille de Jérôme Lou, où elle avait ouvert une école. Le fils de Jérôme Lou ne pouvait avoir aucun doute sur la provenance de ce chapelet et des autres objets, et il a attesté que ces objets avaient appartenu à la susdite vierge Depuis cette époque, j'ai gardé à mon usage le chapelet par vénération pour Agathe Lin ; mais, craignant de le perdre, je le dépose entre les mains de Mb'' Faurie. Pendant les dix années que je me suis servi de ce chapelet, j'ai changé plusieurs fois le fil, mais sans changer jamais l'ordre des grains ; j'en ai retenu seulement quatre grains en agate rougeâtre, semblables à l'avant-dernier grain de l'extrémité du présent chapelet; ces quatre grains étaient superflus, et leur soustraction ne nuit pas à l'intégrité du présent chapelet. J'ai inséré ces quatre grains, pour servir de Pater, dans un autre chapelet dont je me servirai désormais. J'atteste donc que le chapelet ci-joint est bien le chapelet d'Agathe Lin
* Salle des Martyrs, vol. .3, p. 222.
^ Oa trouve le nom de M. Mihières écrit tantôt avec un s final, tantôt sans s.
|Pi#W!|iiiPPli
APPEiNDIGE
En foi de quoi, j'ai écrit de ma propre main la présente déclaration et j'ai signé à Kouy-yang fou, capitale de la province du Kouy-tcheou, le 25 du mois de juin 1868.
S. MiuiÈRE, missionnaii^e apostolique, provicaire du Kouy-tcheou
Attestation de M. Lions.
Moi, soussigné, missionnaire du Kouy-tcheou depuis 20 ans, atteste avoir vu entre les mains d'Agathe Lin et à son usage le chapelet ci-dessus décrit et que j'ai sous les yeux en ce moment. Cette vierge ayant fait l'école et instruit les néophytes dans mon district de llin-y fou pendant plus de 8 ans, j'ai vu assez souvent ce chapelet entre ses mains pour pouvoir attester qu'il lui a appartenu et je l'atteste.
En foi de quoi, j'ai écrit de ma propre main la présente déclaration et signé à Lourtsoung-koang le 26 juin 1868.
F. E. Lioi^s, missio7inaire apostolique.
Je certifie que les deux attestations ci-dessus sont écrites et signées de la main de MM. Mihière et Lions. En foi de quoi j'ai signé à Kouy-yang fou le 28 juin 1868.
7 Louis S. Faijrie, évêque d'Apollonie, Vicaire apostolique du Kouy-tcheou.
Nota. — L'encadrement du présent chapelet a été brodé par la vierge Philomène Han, fille de la Sainte-Enfance, élevée par la vierge Agathe Lin. En foi de quoi j'ai signé à Kouy-yang fou le 1" septembre 1868.
j Louis S. Faurie, évêque d'Apollonie, Vicaire apostolique du Kouxj-tcheou.
Ce chapelet est maintenant dans le casier n° 3.
Juin 1869.
Mai 1818.
Bandelette des pieds. '
C'est une bandelette qui sert à entourer d'ordinaire les pieds des femmes chinoises ; elle a en longueur l^Ol, en largeur 7 centimètres. Elle est en toile blanche, de couleur grise, sale et tachée en de nombreux endroits. Un billet a été fixé à la bandelette, il porte écrit de la main.de Ms"" Faurie : « d'Agathe Lin, bandelette des pieds. »
Cet objet est dans le casier no 3.
Mai i 87 8.
Morceau d'habit '^.
C'est une pièce de soie grise qui entrait dans le vêtement de la martyre et forme à peu près un rectangle long, mais irrégnlier. La longueur est de
* Salle des Martyrs vol. 3, p. 243.
- Salle des Martyrs, vol. 3, p. 243.
APPENDICE
74 centimètres. Sa plus grande largeur est de 20 centimètres. Les bords de ce morceau d'habit sont frangés, irrégulièrement coupés et déchirés surtout dans le sens de la longueur, oii il y a une plus grande déchirure. Ce morceau est couvert de taches, mais on remarque surtout à l'une des extrémités une tache rouge longue de 6 centimètres qui paraît évidemment du sang.
Sur le billet cité plus haut, Ms"" Faurie a ajouté : « Morceau d'habit portant une tache rouge qui paraît être de son sang. t>
Maintenant dans le casier n° 3.
3fai 1878.
Ouverture des Tombeaux, et reconnaissance des Ossements de J. Lou, L. Ouang, A. Lin, J.-P. Néel, J. Tchen, M. Ou, J. Tchang, L. Y^
Anno a salutiferâ Domini Nostri Jesu Christi Nativitate 1868, die vero mensis junii 4^ , Illustrissimus ac Reverendissimus D. Ludovicus Faurie, Episcopus Apolloniensis et Vicarius apostolicus provinciae Kouy-tcheou in prsesentià R. D. Mihières, provicarii ; Lions, seminarii Sancti-Pauli superioris ; Largeteau, missionarii apostolici ; Ghemier item missionarii apostolici, et Bazin, missionarii provinciœ Kouang-sy ; meique secretarii partes agentis, jussit aperiri sepulchrum Illustrissimi ac Reverendissimi B. M. Episcopi de Sura, quod jacet ante domum seminarii Sancti-Pauli, loco dicto Lou-tchong-kouan, ad effectum visitandi corpora octo servorum Dei pro fide obtruncatorum, scilicet : Hyeronimi Lou ; Laurenlii Ouang ; et Agathse Lin, qui f uerunt pro fide obtruncali in Mao-keou, die 28^ januarii 1858 ; et Joannis Pétri Néel, missionarii apostolici ; Joannis Tchen, catechistae ; Martini Ou, item catechistae ; Joannis Tchang, neophyti, qui fuerunt obtruncati in civitate Kay-tcheou, die 18^ februarii 1862 ; et Luciae Y virginis, quœ die sequenti IQ'""^ februarii cervicemgladio praîbuit; qua? in crypta dicti sepulchri recondebantur. Cum autem caps» lignese corpora continentes jàm putrefieri inciperent, Dominatio Sua lilustrissima ac Reverendissima jussit ut retraherentur et in domum seminarii transferrentur. Deinde Dominatio Sua mandavit ut singula^ capsœ segregatim et distincte aperirentur ; inventée sunt omnes vivà calce refecta^ ; et ossa rétracta et mundata fuerunt ad tempus, distincteque in arcis obseratis intra domum seminarii asservata. Porro die 10'"' currentis annis martii hujusce anni 1869, Illustrissimus ac Reverendissimus Vicarius apostolicus, coram R. D. Lions, provicario et dicti seminarii Superiore, meque parles secretarii agente, jussit dictorum servorum Dei ossa enumerari et in novis capsis ad hoc praeparatis distincte recondi, quod statim factum est. Qua? autem inventas sunt singulorum servorum Dei ossa sunt ut sequitur :
i° Hieronymi Lou.
Caput constans solo cranio, deficiunt maxilla et omnes dentés — crurium sex ossa longiora — brachiorum quinque tantum ex longioribus ossibus, déficit unus cubitus — os sacrum etviginti et unavertebraefilo argen-
* A. M..E.,ToL 549%p. 180.
''im^i^m
ijpppp^Pi^
APPENDICE
teo inserlae et eidem ossi sacro religatse — costae viginli dues — coxendices duse — ossa varia quinquaginta - parum barbœ confuse permixtae. Ista ossa, papyro sinico albo dicto py-tche involuta, deposita sunt in unâ capsula ligni cupressini longitudinis unius cubitus cum 17 unciis 1/2, latitudinis 18 unciis, altitudinis 12 unciis ; operculum capsulée fuit sex clavis cochleatis (gallice vis) obfirmatnm et ne unquam furtim possit aperiri, Illustrissimus ac Reverendissimus Vicarius Apostolicus fila sericâ rubri coloris inseruit quae operculum cum capsula religant et cujus extremitates sigillo Vicariatûsapostolici Kouy-tcheou cerâ rubrâ impresso conglutinavit et obfîrmavit. Duse sunt ligaturée et duo sigilla.
•• 2° Laurentii Ouang.
Caput constans cranio, maxilla et tredecim denlibus. Cranium a latere sinistro videtur quasi yalido ictu confractum et habet forman triangulare digito majus ; ex utrâque parte dicli foraminisest una fissura quse incipit a posteriore parte capilis, transit per basim prsedicti foraminis, circuit per latus sinistrum et frontem et ad oculum dextrum desinit. Infra cranium in eodem latere sinistro est etiam foramen minus et fere rotundum quod videtur quasi abrasione gladii factum. — Crurium sex ossa longiora — brachiorum sex ossa longiora — os sacrum et 16 vertébrée funiculo rubro insertee et eidem ossi sacro religatse — costse viginti — omoplatse duse coxeùdices duse — ossa varia 33. Ista ossa Laurentii Ouang eodem modo et in capsâ ejudem materise et magnitudinis recondita sunt et sigiilata, ut dictum est supra pro Hieronymo Lou.
3° Agathse Lin.
Caput, constans cranio, duobus maxillse fragmentis, inferiori, a latere dextro, rétro juncturam maxillse exhibet aperturam, quse videtur acie gladii facta ; ista sectio circiter habet digiti longitudinem ; maxilla fuit confracta, sed non videtur acie gladii secta ; déficit summitas lateris sinistri — crurium sex ossa longiora — brachiorum sex ossa longiora — os sacrum et 18 vertebrse funiculo rubro insertee et eidem ossi sacro religatse — costse 17 — omoplata3 duse — coxendices duse — sex ossa varia. Ista ossa papyro sinico albo involuta deposita sunt in unâ capsula ligni cupressini longitudinis unius cubitus cum tredecim unciis, latitudinis 18 unciis, altitudinis 12 unciis ; operculum fuit obfirmatum et filo serico rubro cum capsâ religatum et sigillatum, ut dictum est supra pro Hieronymo Lou.
4° Joannis Pétri Néel.
Caput constans cranio, maxilla et 26 dentibus — quinque vertébrée colli integrse — quatuor parva fragmenta ossium — et parum capillorum et barbse confuse commixtorum.
Illustrissimus ac Reverendissimus Vicarius apostolicus declaravit se retinere particulam vertebrse coUi quse fuit gladio prsecisa et cincinnus capillorum, cum intentione illâ deponendi in cubiculo Martyrum Seminarii Parisiensis Missionum ad Exteros ; ideoque illa separatim involvit et obsignavit, confecto speciali de eorum authenlicitate instrumente. Quo facto, superius enumerata ossa papyro sinico albo, dicto py-tche, involuta de-
ri
'■iiÇiilfiii^^yi^fef^^
,;,. -r.-:.:vn
APPENDICE
posuit in unâ capsula ligni cupressini magnitudinis quse caput humanum commode capere pbssit. Operculum capsulée fuit quatuor clavis cochleatis obfirmatum et ne unquam possit furtim aperiri, Dominalio Sua Illustrissima ac Reverendissima fîlâsericâ rubri coloris inseruit, quse operculum cum capsula religant et cujus extremitates sigillo Vicariatûs apostolici Kouy-tcheou cerâ rubrà impresso conglutinavit et obfirmavit ; duae sunt ligaturas et duo sigilia.
5° Joannis T^hen.
Caput constans cranio, maxilla et triginta dentibus — quinquae vertebrae colli — ossium fragmenta sex — cincinnus capillorum coloris nigri in duas partes paecisus. Quae omnia eodem modo et in capsâ ejusdem materiae et magnitudinis recondita sunt et obfirmata iisdem ligaturis ac sigillis, ut dictum est supra pro J. P. Néel.
6° Martini Ou.
Caput constans cranio, maxilla et 27, dentibus — sex vertebrae colli intégras — dimidia verte bra gladio secla — duo fragmenta ossium — capilli nigri coloris permixti et in unum volucrum congregati. Quae omnia eodem modo et in capsâ ejusdem materiae et magnitudinis recondita sunt et obfirmata iisdem ligaturis ac sigillis, ut dictum est supra pro J. P. Néel.
7° Joannis Tchang.
Caput constans cranio, maxilla et 28 dentibus — très vertebrae colli intégrée — fragmentum vertebrae gladia sectae — unum fragmentum ossis — parvus cincinnus capillorum semicanorum. Quae omnia eodem modo et in capsâ ejusdem materiae et magnitudinis recondita sunt et obfirmata iisdem ligaturis ac sigillis, ut dictum est supra pro J. P- Néel.
^° Lucise Y.
Caput constans cranio, maxilla et 29 dentibus — una colli vertebra intégra — duo fragmenta alterius vertebrae duplici ictu gladii praecisae, et violenti nisu in duas partes confractae — supersunt aliquot tantum capilli cum funiculis sericis nigri et fulvi coloris quibus revinciebantur. Quae omnia eodem modo et in capsâ ejusdem materiae et magnitudinis recondita sunt et obfirmata iisdem ligaturis, et sigillis, ut dictum est supra pro J. P. Néel.
Quo facto, dictae octo capsae fuerunt plumbeis laminibus circumtectae et deinde depositae in eodem Ulustrissimi bonae memoriee Episcopi Surensis sepulchro, quod est in formam cryptae subterraneae. Nomina singulorum Dei servorum fuerunt in operculis ligneis capsarum et etiam in exteriori plumbeo tegumine insculpta.
In quorum omnium fidem Illustrissimus ac Reverendissimus Vicarius apostolicus se subscripsit et sigillum Vicariatûs Kouy-tcheou apposuit.
^.i^mu. iii^, unii^ , jiiii mim^gnsffmfsiff^
APPENDICE
In seminario Sancti-Pauli ejusdem Vicarialùs, die decimâ mensis marti anni 1869.
-j- LuDOVicus s Faurie, Fpiscopus Apolloniensis, Vicarius apostolicus Kouy-icheou.
Locus -f sigilli Vicariatùs apostolici Rouy-tcheou.
Deinde R. D. Lions se subscripsit :
F. E. Lions, provicarius apostolicus, superior seminarii S. Pauli. Tandem ego secretarii vices agens me subscripsi et sigillum secretarii Vicariatùs apostolici Kouy-tcheou apposui. Locus -J- sigilli.
tEmilius Bodinier, seminarii S. Pauli moderator, agens ut secretarius.
Sepulchrorum W. L. SS. Hieronymi Lou Tiri-mey. Laurentii Ouang et Agathae Lin investigatio et récognition
Anno a sali'tiferâ D. N. J. C. Nativitate 1S90, die vero vigesimâ septimâ
mensis februarii horà meridianâ lUustrissimus ac Reverendissimus D.
Franciscus Mathurinus Guichard, episcopus Toronensis, coadjutor missionis de Kouy-tcheou
Ivit ad visitandatum sepulchrum commune VV. D. SS. Laurentii Ouang et Agahœ Lin quum sepulchrum Yen. Hieronymi Lou-tin-mey. Umnes ex sedibus parvi oratorii sub vocabulo SS. Cordis Jesu exstructi in loco ubi antea sita erat domus Yen. Hieronymi Lou-tin-mey, id est in parte pagi ubi habitant incolœ Tchong-kia-tse seu Y kia vocati ; ingressi parvam viam quse juxta pute jm Siao-chouy-tsin transit, pervenimus in magnam viam quœ ex metropoli Kouy-yang per civitates Tsin-tchen bien, Gan chouen fou, Lang-tay tin et alias ad metropolim de Yun-lan ducit et ubi ex utrâque parte Sinenses incoiae suas domos exstruxerunt, sedificata fuerunt diversoria et habentur nundina?.lstam quum sequeremur viam, Josephus Lou tin-lou manu indicavit nobis diversorium familiœ Tchang apud quam mandarinus Tay Lou-tche suum tribunal erexit ad judicandos et damnandos Yen. Hieronymum Lou-tin mey, Laurentium Ouanget Âgatham Lin; istud diversorium nunc fere omnino dirutum est. Gressus nostros dirigendo ad fluminis ripam pervenimus usque ad fanum Ho-chen-miao dictum cui contiguusest unusarcusin honorem cujusdam viduœ quae suomarito defuncto, noluit ad secundas nuptias convolare, erectus ; quo fane transacto, in magna viàjam-nulla apparet domus ad forum nundinarium attinens, sed statim flumen videmus juxta cujus ripam pergit via per spatium unius circiter stadii (ly) ; quo peragrato stadio, tune flumen trajicitur. Nos vero relicto fano Ho-chen iniao dicto, eamdem viam pergentes, viginti quinque passibus peragratis, primum venimus in locum ubi juxta viam ad dexteram expositum fuerat, in excelso loco, caput Yen Hieronymi Lou-tin-mey. Statim magnam viam derelinquentes et semper dextram partem tenentes
*A. M.-E., voL 549r, p. 1406 et suiv.
APPENDICE
^PPi^pj«4^^f
ascendimus per quiiiquaginta quinque passuum spatium etpérvenimus ad sepulchrum in quo immédiate post passionem humata fuerant cadavera VV. D. SS. Laurentii Ouang et Agalhse Lin.
Prope sepulchrum circumjacentia loca sunt inarata pluviisque defossa ; aliquot christiani, qui nos comitabantur, dicebant multa cadavera olim in his locis fuisse sepulta ; attamen nullus tumulus nunc apparet, excepto sepulchro communi VV. Laurentii Ouang et Agathœ Lin quod lapidibus.non elaboratis constructum fuit in formam turriculse non bene rotundœ sed tantis per oblongœ, in anteriore parte quatuor pedibusaltum, in posteriore parte una tantum palma quia jacet in loco acclivo, habet circiter trigintaet duospedes; pars interior est terra repleta super quamet inter foramina lapidumsponte creverunt arbuscula qua? videntur pertinere ad genus mori spinosse herbœ et etiam vêpres.
Tumulus iste altitudine sua valde prœeminet et clarissime apparet transeuntibus per magnam viam viatoribus. Nullus est supra tumulum titulus aut inscriptio. sed ex dictis idoneorum testium nullum potestesse dubium circa identitatem ; siquidem :
1° Josephus Lou-tin-lou qui, quamvis tempore sepulturse VV. D. SS. non fuerit prsesens, attamen secundo anno post passionem, cadaveribus exhumatiset translatis aRmoD. Patrespir. VictoreMuller miss, apostolicoadseminarium Lou tsong-koan prope metropolim Kouy-yang fou situm, vidit. lUmum àc Rmum DD. Lyons Episcopum Basilopolitanum Vie. apostolicum missionis de Kouy-tcheou tune hujus deMao-keou districtus miss, apostolicum curantem sedifîcationem prœfati tumuli, asserit hune tumulum rêvera esse sepulchrum commune in quo humata fuere immédiate post supplicium sine tamen capitibus corpora VV. Laurentii Ouang et Agathse Lin, et viros christianos qui prœfata cadavera sepelierant illo tempore adhuc esse superstites et omnes fuisse pressentes et etiam adlaborasse a^dificationi tumuli et ipsos indicasse Illmo etRmo. D. E. Lyons locum sepulturçe. Hi virijuxta Josephum Lou-tin-lou sunt Pe-yao ye, Lou lao-pa, duo Pe-san-ye qui omnes nunc suntdefuncti et tandem Laurentius Lou-tin-chen qui adhuc superstes est;
2° Laurentius Lou-tin-chen 62 annos natus, qui ipse cum aliis christianis supra citatis nuncque defunctis sepelivit corpora VV. Laurentii Ouang et Agathse Lin, quamvis non potuerit nobiscum facere visitationem sepulchrorum, impeditus infirmitate, quam, redeundo ex Mou-youse loco quo vocatus à Rmis Judicibus subdelegatis iverat ad deponendum in hoc processu canonico, contraxit, hâc eâdem die nostrae visitationis, clarissimâ locorum descriptione Rmos Judices certos fecit de identitate hujus, sepulchri communi s ; — insuper ipsius prœfati Laurentii Lou-tin-chen, uxor Lucia Lou-ouy-che et ejus fîlia virgo Agatha Lou-sin mey, quae, sicut et alise istius loci mulieres christianse, quamvis apprime cognoscant locum sepulchri, nobiscum, peragendi visitationem causa, adduci non potuerunt ob metum paganorum et ob scandalum quod inde evenire posset, si pagani vidèrent mulieres nobiscum déambulantes, praesertim in istis regionibus ubi sunt nomini christiano et Europœis infensi, nobis sepulchrum et loca circumjacentia ila clare nobis descripserunt ut minimo dubio aut errori locus dari nequeat ; ipsse ambœ Lucia Lou-ouy-che et ejus filia Lou-sinmey, virgo nunc 36 annos nata, nobis declararunt se paucosante diesivisse ad istud sepulchrum commune ut desuper crescentes evellerent herbas médicinales ut Laurentio Lou-tin-chen sumendas in ejus infirmitate praebe-
KOUY-TCHÉOU ■ 31
rent, juxta earutn et ipsius infirmi declarationem habebant intentionem et implorandi opem VV. D. SS. Laurentii OuaagetÂgathse Lin et potione medicinali utendi ; nam plantae a tumulo evulsse juxta corum verba virtutem medicinalem habent.
3° Vidua Monica Lou-lou-che, soror natu minor Laurentii Lou-tin-chen, annos 34 nata, qua? in oratorio moratur et a missionario istius loci missionem et munusbaptisandi moribundos infidelium infantes accepit, affirmât se modo certissimo cognoscere locum sepulturse et sepulchrum commune Yen. Laurentii Ouang et Agathse Lin, a nobis interrogata clarissimo modo nobis indicavit et loca et sepulchrum prsefatum ; ipsa déclarât se sœpe ssepius in aerumnis et difficultatibus vitee contulisse ad idem sepulchrum ibique VV. D. SS. implorasse auxilium et insuper multoties e sepulchro evulsisse herbas médicinales in sui vel aliorum usum, persuasum habensistas plantas effîcaciorem virtutem habere quam alias ejusdem generis, sed et alioloco evulsas ; a nobis interrogata quis supra sepulchrum has herbas plantaverit, Monica respondit : « Credo Deum illas fecisse ad glorificationem VV. D. SS. »
Peractà istius sepulchri communis visitatione, Rmi Judices, christiani supra citati et ego Motarius actuarius infra scriptus reversi sumus transeuntes juxta fanum Ho-chen-miao dictum et arcum de quibus supra, magnam viam relinquentes et per dexteram ad oram fluminis descendentes secuti sumus parvam viam quœ aquœ tluentes littus legit et peragratis centum passibus et amplius pervenimus ad locum Siao-tou-keou dictum id est plagam et qua pagi incolse trajici.unt llumen. dum mandarini et alii extranei viatores, magnam 'viam sequentes in locoTa-tou-keou dicto flumen trajiciunt ; ibi nempe in loco Sia-tou-keou dicto vidimus locum ubi expositum fuerat caput V. Agathse Lin ; postea adhuc per spatium aliquot passuum progredientes venimus ad terream elevationem quae oram fluminis subjectam prospectât : dimidia istius elevalionis pars et una arbor magna quse ibi creverat aquis fluminis circumdantibus raptœ cprruerunt, et praecise in isto loco postea coUapso supplicium VV. D. SS. qui in i^to Maokeou loco pro fide occubuerunt locum habuit.
Istis locis cum interna veneratione peragpatis et visitatis, ingressi sumus in partem pagi quam habitant indigenae Tchong-kia-tse seu Y-kia dicti ex quâ profecti eramus, et denuo juxta pute'um Siao-chouy-tsin dictum transeuntes oratorium ad dexteram relinquentes recta magnam viam quae ducit ad urbem Lang tay petimus ; quumque illam viam sequendo pervenissemus ad parvam elevationem Pao-lao dictam quse a pago nundinario Maokeou centum et amplius passibus distat, Josephus Lou-lou-ye seu Lou-tinlou secreto Rmis Judicibus subdelegatis et mihi infra scripto Notario actuario tantum quin nos comitantes christiani animadverterent, indicavit locum ubi expositum fuit in hâc eàdem elevatione caput V. D. S. Laurentii Ouang, tune Josephum se signo crucis dévote signantem vidimus ; postea descendentes per aliquod spatium transiimus parvum pontem, denuo adscendentes et magnam viam, in loco ubi prostant quatuor magna et bene a'dificata cujusdam familise paganse cognominatae Tchang sepulchra, relinquentes dextram tenuitnus partèm et quatuor vel quinqueagris transgressis pervenimus in locum spatiosum, planum et inaratum «bi Josephus Lou-tinlou nobis indicat duas fossas vacnas dicens : « Hoc in loco pri- « mum sepulta fuerunt corpora fratris mei Hieronymi Lou-tin-mey et ejus prioris uxoris Lou-pe che, qu», baptisata defuncta, fuerat ; attamen de-
'-ë^^gt^W
APPENDICE
« fancto sepultoque jam pâtre nostro Francisco Loa-ouen-fou, Antonius « Lou-lao-kao patris sui Ven. Hieronymi et matris suae cadavera cum san- « dipalis in quibus inclusa erant transtulit juxta sepulchrum patris nostri « Francisci Lou-ouen-fou ad inferiorem et proclivem locum versum ad pa- « gum Sin-tchay dictum a quo sepulchrum per campos et parvum rivulum (( separatur : huic translationi ego ipse preesens fui. « Quum in hune ultimœ sepulturse locum pervenissemus. ibi vidimus depressionem esse territorii in cujus parte posteriore terra in modum aggeris acuati erigitur. In istâ depressione invenimus très terreos parvos tumulos, quorum médius est tumiulus Ven. Hieronymi, ad dextram spectantium est tumiilus ejus patris Francisci Lou ouen-fou et, ad sinistram ejus prioris uxoris Lou-pe-che. Quum interrogassemus Josephum Lou-tin-lou cur tumuli tam parvi essent, ipse respondit : « Gorpora patris, fratris et fratriae meae non sub istis tumu- « lis fuerunt sepulta sed rétro; nam, tempore humationis, terram et transit verso extraximus ex aggere qui post très parvulos tumulos prostat et « sandipalas introduximus (in ordine de quo supra id est sandipalam Ven. « Hieronymi in medio etc.) et terram extractam ante orifîcium in formam « parvi tumuli coacervavimus- » De identitate istias sepulchri alia testimonia habere non potuimus. Visitatione peractà, Josephus Lou-tin-lou nobis declaravit ossa VV. D. SS. Hieronymi Lou-tin-mey, Lahrefitii Ouang et Âgathae Lin fuisse exhumata et translata ad seminarium Lou-tsong-koan prope metropolim Kouy-yang fou et tantum remanere in sepulchris sandipalas.
lUmusacRmus EpiscopusToronensis, Coadjutor missionisde Kouy-tcheou, sciens ossa rêvera fuisse exhumata et translata quum inopportunum, periculosum et quasi impossibile judicarit, obstantibus locorum et temporum difficultatibus ^epulchra aperire et ipsasmet sandipalas invisere, utendo privilegiis et facultatibus in S. R. G. instruclione concessis, statuit sepulchrorum aperturam ad opportunius tempus esse difFerendam. Intérim providebit uttituli lapidei ante tumulos erigantur, in quibus describentur nominaVV. D. Servorum cum necessariis adjunctis, in quibus etiam commemorabitur hodierna sepulchrorum visitatio.
In quorum omnium fidem, lUmus ac Rmus Coadjutor propriâ manu se subscripsit.
M. GuiCHARD Epus Tor. Coadj.
Jud. Subdelegatus.
fF.
Ganonicavisitatio capsarum continentium exuvias VV. D. SS. Hieronymi Loutin-mey, Laurentii Ouang, Agathae Lin, qui in loco Mao-keou dicto in odium fideiab idololatris necati sunt et VV. D. SS. Joannis Pétri Nèel, Joannis Tphen Martini Ou, Joannis Tchang seu Tchan et Luciae Y qui in urbe Kay-tcheou ab idololatris interfecti sunt, quœ capsae a cl : me : Ludovico S. Faurie, episcopo ApoUoniensi in crypta subterraneâ sepulchri cl. me Stephani Albrànd Surensis reconditae fuerunt".
Anno a salutiferâ Domini Nostri Jesu Christi Nativitate 1893, die vero vigesimà sextâ currentis mensis januarii, Pontificatus item SS. in Christo Patris ac D. N. Leonis divinâ Providentiâ Papa XIII anno 15, Illustrissimus
A. M.-E., vol. 549% p. 2206,
->:| tl
■',V^uif«W-.hif»»'-W|ffff^
APPENDICE
ac Reverendissimus DD. Franciscus Malhurinus Guichard, Episcopus Toronensis, coadjutor Vicarii apostolici missionis Kouy-tcheou, judex subdelegatus, comitantibus RR. DD. Felice Seraphino Gréa, provicario apostolico, Francisco Chasseur, missionario apostolico districtus sancti Ludovic! de Lan-tang hujus metropolis Kouy yang fou, Francisco Seguin, missionario apostolico, sese contulit ad seminarium Sancti-Pauli de Lou-tchongkouan ab hoc metropoli decem circiter stadiis sinicis distans, ibique sibi adjunctis RR. DD. Joanne Rollino ChafFanjon, Joanne Laborde Débat, Francisco-Xaverio Diirr, missionariis apostolicis, meque tandem Notario actuario infra scripto,^^ad canonicain visitationem capsarum conlinentium exuviasVenefabiliun#t)ei servorum Hieronymi Lou-tin-mey, LaurentiiOuang, AgathfB Lin, Joannis Pétri Néel, Joannis Tchen, Martini Ou, Joannis Tchang seu Tchan etLuciœ Y processit.
Ex œdibus seminarii Sancti Pauli profecti transivimus hortum ejusdem et statim ascendimusin monticulum super cujus vertice exstat mausoleum Illustrissimi Stephani Albrand, Episcopi Surensis ; quo facto, Dominatio sua Illustrissima ac Reverendissima jussit anioveri magnas tabuleas lapideas quae cooperiunt scalas lapideas quibus descendilur ad cryptam subterraneam, solutâ sera cryptœ, intravimus, vidimus sandapilam cL m. Stephani Albrand in mediâ crypta posilam, in parte anteriore et dextrâ intrando sandapilas bonse mémorise Pétri Payan et Henrici Gilbert, in parte autem sinistrâ, bonse mémorisa Francisci Cliemieret Leonis Thieulan {sic), in eàdem parte sed rétro très capsas ligneas laminibus plumbeis circumtectas continentes : primam nempe exuvias V. Laurentii Ouang, cum cognomine et nomine ; secundam, Agathai Lin cum cognomine: lertiam, Hieronymi Lou-tin-mey cum cognomine et nomine ; super tabulea lapidea in linea rectâ dispositas ; vidimus tandem in parte dextrâ et rétro sandapilas bonae mémorise Pétri Payan et Henrici Gilbert, missionariorum apostolicorum a viginti et ampiius annis defunctorum, sex capsas minores et eliam super tabula lapidea in lineà rectâ bene dispositas, alque laminibus plumbeis circumtectas continentes : primam scilicet brachium V. Joachimi Ho cum ejus cognomine et nomine ; secundam caput V. Joannis Tchen cum ejus cognomine et nomine ; quartam V. Joannis Pétri Néel caput cum ejus cognomine et nomine ; quintam V. Luciee Y caput cum ejus cognomine et nomine ; sextam tandem V. Martini Ou caput cum cognomine et nomine.
Novem prsefatse capsee nullo modo corruptee visse sunt, utomnes animadvertere potuimus ; itaque Dominatio sua Illustrissima ac Reverendissima, utendo privilegiis et facullatibns in S. R. G. instructione concessis, non judicavit opportunum illas aperire. lilustcissimus ac Reverendissimus Judex subdelegatus infra scriptis testibus, meque Notario actuario, totam perlustravit cryptam, singulasque ejus parles inspexit et diligenter observayit et recognovit, neque circa capsas Servorum Dei, neque in crypta extare statuas et pjcturas dictorum Servorum Dei quse aliquid prse se ferant oultûs aut venerationis signum, neque tabellas votivas, donaria, lampades, cereos, inscriptiones, epitaphia, quae cultumredoleant excepta inscriptione uniuscujusque capsse referente tantum nomen etcognomen uniuscujusque ex VV. Dei servis : nec quidquam reperiri quod cultum publicum et venerati onem erga dictos Dei servos quolibet modo prœ se ferat, neque ullum indicium esse quod anteacto tempore cultûs publici et ecclesiastici argumentumexstitisse demonstret.
Tandem Illuslrissimus ac Reverendissimus DD. Coadjutor, Judex subde-
;5î:i;p-~^iSt;a',':ï'
PPIPP-'
APPENDICE
legatus, mihi Notario actuario infra scripto injunxit ut de omnibus in visitatione geslis publicum instrumentum conficiam et una cum testibus vocatis propriâ manu sese subscripsit ut infra :
■f F. Mat. Guicuard, Episcopus Toronensis, Coadjuior,
Judex subdeleyalus.
F. Chasseur missionarius apostolicus.
F. S. Gréa missionarius apostolicus.
provicarius.
J. B. M. Laborde-Debat. F. Seguin E. X. Durr
missionarius apostolicus. missionnarius apostolicus. missionarius apostolicus.
Super quibus et singulis sic ut supra gestis ego, Notarius actuarius infra scriptus hoc praesens publicum instrumentum confeci etstipulavi in forma requisitus ; in quorum fidem mei tabellionatûs signum apposui.
Actum die, mense. anno, Pontificatu quibus supra, in aedibus lUustrissimi ac Reverendissimi DD. Francisci Mathurini Giiichard, Episcopi Toronensis, Coadjutoris Vicarii aposlolici missionis de Kouy-tcheou, juxta ecclesiam Sancti Josephi de Pe-tang sitis. Locus 7 sigilli.
Ita est.
Thibault J. missionarius apostolicus Notarius actuarius deputatus.
APPENDICE
État de la Mission du Kouy-tcheou en 1861 (Tome I, p. 531.)