FIN
EXTRAITS DU GARTCLAIHE DE UDON.
Hœc carta indicat atque conservât qualiter Heremîta» quidam moDachus, nomine Gundienius , requisivit quemdam locum desertum à donuDis et posBessoribus hujus loci, scilicet à Brientio et Herreo atque Bove necDon et matre eoram Guermo nomioe et Moïseo, nt sibi traderent ad aBdificandum ; quod ità factum est. Reoepit ergè supra dictus monachus ità ab ipsis jàm dictum locum tali tenore ut cuicumque monastorio se vellet sodari , cum ipso luco favereot ; et ipsi placuit ergè ei ut ad monasterium Rotonense veniret et ab abbato Almaodo et fratribus se suacipi rogaret, quod et impetravit et stabilitatom suam in eodem monasterio concesso supradicto loco firmavit. Erat et alius quidam miles, Albericus nomine, qui medietatem ejusdem loci possidebat quem monachi ezpetienint ut partem suamcontradereti qui, a&cepto ab eis uno equo et viginti solidis, non solùm partem suam, sicuti alii fecerant, donavit, sed etiam tantumdem terrsB ubicumque monachi eligerint, de suo promisit traditurum coram multis nobilibus quorum ista sunt nomina : Judica , testis , Riwallonus, fiiius Alani comitis, Normant, Moi^etben, Guithenoc ; Oliver abbas verè, et monachi , eligentes duos monachos Jungoneum et Isaac direzerunt cum suprà dicto monacho ad recipiendum locum à supradictis dominis; quo roceplo, simul expetierunt Goffridum filium Brientii , sub quo ipsi tenebant locum , ut ipse faveret donationi eorum ; quod ipse , date sibi uno equo , annult non solum quod ipsi dederant, sed etiam quod ipsi jure ex eo loco competebat; et quœcumque ipsis monachis sub ejus dictione possent acquirere Sancto Salvatori contradidit et suis monachis in eleemosynâ perpétua , cum terris et sylvis, pratis , aquis , aquarum decursibuSy mobilibus et immobiiibus, sine censu et sine tributo ulli homini sub cœlo nisi Sancto Salvatori et suis monachis.
Evoluto autem tempore , ipse abbas adiit ipsum Goffridum , et locum suscepit iterùm de manu ipsius coram multis nobilibus qui prffisentes adorant, quorum ista sunt nomina * Goffndus, testis, Eudo, Riwallonus, testis, etc. . • .
Defuncto nobili et sapiente proconsule Guethenoco, et in capitulo Rotonensi sepulto, successit ei nobiiior sapientiorque fîlius ejud Gosselinus qui videos , ob donum quod pater suus Salvatori Deo dederat , regaum ejus fuisse mulliplicatum, disposuit donum muUiplicando et suum multiplicare. Jussit igitur venire ad se Perenesium venerabilcm Rotonensem abbalem vota patris sui, qu8B quondam pro ampliatione castelli voverat, Deo auctore, solvere volens. Videbat quidem non solûm castellam sed elîam omne regnum suum , ut ipsi fideliter credebat, pro ipsis undique esse ampli6catum , et ide6 dédit sanctâs ecclesiœ Rotonensi , juxtà Gastellum Cellam , monachorum babitatione dignam , id est, monasterium Sanctœ Cruels et sanctonim martyrum Gornelii et Cypriani^ cum veteri suburbio usque ad medielatem Ulti fluminis, cum omnibus redditibus et cum omni dominatione suâ , liberô sicuti ipse castellum suum possidebat. Sed ut semper consilium monachorum secum haberet, dédit eadem auctoritate sparsim per parrochias suas bas villas, Crannan et Liruedio, in quibus ecclesia Sanctae Cruels sedet, PlucgaduCy in Rbminbt, quartam partem feslivitatis sancti Michaeli, Fossat, Criât, in Lannois, Kerkernam in Giiiac, Treu* bien in Loiat, Corrinbuhucan in Quilirs, Kerloem in Muthon, Keridlerm in Miniac , Kermoil in Pluroiac , Kermelennan in Locdivac, Tresmes in Nival , Coidan in Pluhuduc , Choilmesun in Nuiliac. Abbas verè et monachi devotionem venerabilis prooonsulis cémentes, dedemnt praedictse ecctesiae Sancts Crucis licentiam ac dignitatem corpora sepeliendi sicut habet à domino papa sancta ecclesia Rotonensis. Dederunt etiam terras omnes quas sub dominio praedicti castelli habebant et quas, ut in carlis suis scriptum est, habere debebant , eo videlicet tenore ut vicecomiles eas ^^e facerent, Horum testes sunt ipse proconsul pater beneficii , filius ejus llaenginis episcopus , et Rogerius , et Eudo , et alii filii ejus Donv^allanus, Judicalis, Gramaticus testis, Herveus presbyter, Robertus filius Rogerii , Robertus filius Guencalon testis, Ttfëholus, Guamerius testis, Stephanus filius Raledani testis, Wilhelmus et alii plures de gente Sancti Salvatoris, Perenisius abbas, Âlmodus prier, Joannes monachus, Hervi presb., Helorius presb., Helogonus de Clu, Hugolinus de Ploiarmel. Morwethenus.
OBBDIENTIA DE BNES-MUR.
Âd ulilitatem tàm prœsentium quàm posterorum titteris mandare placuit , ut memoratiter possit teneri, qualiter Juhel Berenger, consul nutu Domini , à quo cuncta bona procedunt , correptus pro salute animas suœ suorumque filiorum , necnon ut sibi cuncta prospéré succédèrent, tradidit Sancto Salvatori suisque monachis in perpetuum insulam quamdam in Britanniâ quae nuncupatur Enes*Mur, liberam et sine âlicujus viventis calumniâ , nichil sibi nec alicui mortalium reservans , sicuti
ipse eam libéré possidebat. Quâdam die dùm ex more supradiclus cornes cum optimatibus tolius Brilanniae in plèbe quœ vocatur Lan-Mur-Meler , curiam suam teoeret, et de communi utiliiate sui regni cum ipsis Iractaret, legati comitis Ande* gavorum, vîri illustrissimi , à suo comité publicâ legalione transmissi , plurima donaria secum déférentes ad eum venerunt ; in quorum adventu nobilissîmus comes plurimùm gavisus accuratissimè eos recepit, et ad bospitium duci praecepit. Tristabatur tamen admodùm quod in adventu tantorum virorum vinum non babebat , quanquam medonem et cervisam abundantissimè baberet, nec in totâ terra reperiri poterat ; quid faceret, quô se verteret, nesciebat. Tandem in se reversas, ad salubre refugium confugit, nomen Salvatoris toto corde invocans, ut sut misereretur oravit , et de suo illius locum honorare spopondit , cùmque hœc sœpè et sspiùs repeteret et nomen Salvatoris acclamaret , divinâ providentiâ nuntiatum est sibi à quodam nistico in portu illius supradictœ insulm quoddam vas mirœ magnitudinis vini meri plénum esse inventum , quod vulgô tonna nuncupatur. Quod comes audiens , admodùm gaudens simulque Dei clementiam tacite considerans , equos sibi praeparari jussit; sed priusquàm ascenderet, cujus esset illa insula ubi Dominus tanlum beneBoium sibi prsestiterat, requisivit; cui dictum est à quodam suo dapirero quod sui juris esset propria, ut ille cirotecam dextr® manûs extrabens dédit illam insulam sicut eam possidebal , Sancto Salvatori suisque servientibus in perpetuum, sîcuti superiùs dictum est , coram nobilibus et ipsius terrœ episcopo qui donum Ormavit, et basilicam in ipsâ insulâ sine alicujus viventis calumniâ fabricari jussit ; et cimiterium ipse baculo faventibus laïcis et clericis mensuravit.
Hoc factum est in plèbe quœ vocatur Lan-Mur-M eler , coram multis nobilibus, anno ab incarnatione Domini octingenlesimo quarto y lunâ XIV , indictione III , epacta XI; cujus rei testes sunt ipse comes qui donum dédit et episcopus prœfatus qui donum conBrmavit, Mencbi vicecomes , Alfredus Blucb teslis, Haledrus testis, Hili vicecomes , Uerveus crassâ vaccâ et plures alii , Ritkandus abbas , qui donum accepit y etc. (Toutes ces dates sont fausses.)
Quidam eques quaesivit ab abbate Sancti Salvatoris Perenesii videlicet à monacbis ejusdem loci tentionem Tetguitbel in Prin filiorumque ejus, videlicet Gatwalloni , Arnulfi , Hedromenoci , Catguetboni , Gauslini , Ârthueu , filii Gaufridi , et item Tethguilhel et David, quod illi noientes recipere, petierunt à prœdicto abbate ut de suo L solides acciperet, et sic eos in libertale pristinâ teneret, scilicet ut sibi abbatibus monachisque Sancti Salvatoris libéré in perpetuum servire liceret; quae MTvitus vittanica erat, reddens quicquid villani reddere consuérunt; quod et impetrârunt; et post modum id litteris mandari petierunt, et hoc quoque impetraverunt , sub testimonio horum Perenesii abbatis à quo boc obtinuerunt : Rodachi monacbi, Almodi monacbi, Gurdeveni monachi, Rodaldi monacbi , Hervi presbyteris, Hugolini laïci , Ledevini laïci, Rogerii laïci, Rimbaldi laïci , et Judicalis monacbi , qui boc scripsit :
XRE (Christe), tuam famulam coaserra nanc et in semm , Et tibi nunc istum doua perscribere libnim.
Kotum sit omnibus nostris successoribus , qualilcr ego Junkeneus arcbiepiscopus , cum consilio fratrum meorum, postulante Galwallone , venerabili abbate , qaamdam plebiculam Guernyidel nomine, cum syivis, terris, aquis, aquarumve decursibus atque exclusis, in eleemosynam perpetuam Sancto Salvatori, hoc est nostro Redempton, pro redemptione animœ meae , vel patris atque matris, fratrum quoque meorum animabus, dedi , sed eâ conventione ut medietas illius terrœ quae fuerat Karadociy cujusdam mei vassali , si eam ipse vellet tenere , de abbate recipere ^ et ei ex ipsa deserviret ; medietas ver6 alia in dominio sancti loci et in usu monachorum qui quotidiè Deum deprecantur, pro nobis permaneret; et istud donum per consilîum et auctoritatem fratrum meorum feci, Haimoni videlicet vicecomitis et Gozzelini atque Riwalloni; quod etiam in convmtu publico Redonis in prœsentia domini nostri Alani totius Britanniœ principis, ipso annuente, confinnavi, et bis testibus roboravi : Ego Junkeneus, qui hoc donum dedi cum fratnbus meis Haimonio , Gozlino atque RiwallonOt hujus rei testes sumus. Quam eleemosynam si quis nostrorum seu quislibet extraneorum invadere praBsumpserit, ex Salvatoris mundi , oui donata est, et Sanctorum omnium et ex meâ auctoritate , sit ille excommunicatus. Alanus comes cum fratre Eudone testis, Warinus Redonensis episcopus testis , Riwallonus vicarius testis, Riwaldus buteliarius testis, et de nostris hominibus Hato et Willelmus butellarius testis, Catwallonus abbas, Rogonanus prier testis, Jonsolamus nK)Dacbus testis.
CONTBNTIO CAPELLANI COKITIS ET KOMACHI.
Hsc car ta indicat atque ad memoriam reducit qualiter Robertus abbas Sanctiqne Salvatoris monachus contra capellanos Alani comitis comitissœque Gonstantise, videlicet Girardum atque Robertum super offerenda de Natali Domini die,
sive de ceteris totius anni festivitatibus placitaverunt, illosque coram muUis nobilibus convicerunt ; fuerant namque in hoc natali Domini inter monachos et capellanos de offerenda non minima contentio exorta. Capellani verô très missas celebrare monachisque offerendam injuste auferre voluerunt ; sed famuli Domini illos citissimè cum Dei auxilio repulerunt , ipsimetque missas decantaverunt ; quapropter ab ip«s capellanis, in placitum missi sunt. Capellani verè sœpè dictos monachos in pladto publico calumniavenint, sui juris esse dicentes quotiescumque comes vel comitissa in villa Rotonis curiam tenerent , ipsimet in suprà dicta ecclesià ipsis suisque militibus missas celebrare debere et offerendam ex integro babere. Insuper hoc eliam addiderunt quôd in contentione superiùs dicta quidam monachorum illorum vestimentum desuper altare turpiter projecerat. Contre quos abbas suique monachi sic responderunt : quorum responsio edidit Justinus, âancti Gwengualloci abbas, Sanc* tique Salvatoris monachus : Hludovicus Fins Francorum Britannorumquê imperalor
APPEl«DiCE. 375
qui hune Saocti Salvatoris locum à fundamento constnixit; sic Sancto Salvatori suisque monachis ex toto in perpetuum quicquid sui juris non solum in supradicto cenobio , verum etiam in totâ abbatià et pro remedio suaB animse suorumqae filiorum ac conjugis, necnon pro incolomitate tolius regni conlulit, quod nibil sibi neque alicui mortalium post se existentium retinuit. Quod filius ejus Carolus Calvus confirmavit suique patris donationem non minuit sed adauxit. Hoc etiam Salomon loti us^Briianni» rex corroboravit et interdixit ne quis in snpradictos monachos querelam, quae tempore Conwoioni abbatis, véiitilata monstrataque non fuit de abbatià suâ de ecclesise consuetudinibus, deinceps audeat movere neque ventilare. Sic a primordiis hujus loci tenuimus, sic in nostris libris scriptum habemos, et nunquam de hâc re placitum nisi tempore Alani comitis Bertissœque comitîss» habuimus , quod m plenarià curiâ œnvicimus ac definivimus. Tune missi sunt judices qui super duabus rationibusjudiciumdicerent, videlicet Silvester Rodonensis episcopus, Morvannus Yeoetensis presul , Grervasusque Sancti Melanii abbas et Mainfinit dopi/er, et caeteri complures, qui adjudicaverunt monacbos coram cartas debere déferre et in omnium audientiam légère; de monacho verè abbas saus secundùm reguiam judicium in capitule faciat. Mox monachi scripta sua adduxerunt et coram comitissà multisque nobillbus legerunt, in quibus sicuti monachi anteà protulerant sicut esse inventum est.
Tune episoopi, simul cum abbatibus qui illic adorant, et optimates, milites, ruricolœ necmm et burgmse» et etiam ipsi judices , unâ voce conclamavenint menachorum causam esse justam, clericorum verô injustam. Cujus rei testes sunt Alanus cornes , comitissaque Gonstantia , Mathiâs comes testis ; testes etiam sunt ipsimet judices superiùs nominati , Benedictus Nannetis episcopus testis , Eudo vicecomes testis , Radulfus Ânglieus comes testis , Radulfus de Fulgeris testis , Bernardus de Rupe testis, Grosceliuus de Reus , Daniel Jarnogoni filius testis , Riocus de Loheiac et frater ejus Guaiterius testis , Riocus Fedorii filius testis , Bernard de Musillac testis, Paganus de Frozai testis , Paganus Arluinus , Budicus frater Uoelli comitis testis , Budicus Danieli filius testis , Radulphus phihsùphus de Guadel testis , ex nostris Daniel Rogerii filius, Radulfus Paganus, filius Gonnisii, et Paganus Radulphi filius , et Gafridus Ricardi filius, Gledennus testes, Daniel presbyter et alter Daniel testis, Tutgual presbyter testis, Robertos Sancti Salvatoris abbas , qui hoc placitavit testis ; Justinus Sancti Wingualoci abbas testis, Judicaelis prier, Walterius monachus, ego Walterius qui hoc vidi et scriptum hoc indè feci testis, et ego {Guegon qui hoc scripsi in hoc volumine) testis , Eudonius , G4eudennus, Odolricus, et totus Sancti Salvatoris conventus testis. Hoc factum est in cimiterio Sancti Salvatoris, in deminicâ die, in bebdomadâ Natalis Domini, coram multis nobilibus , anno ab incarnatione Domini MLXXXYIIII, lunâ XXUII, Alano totius Britanniœ regnum obtinente, Morvanno Yeoetensiom episcopo existente , Roberto Sancti Salvatoris abbatiam strenue gubernante. Si quis hoc scriptum adnihilare quovismodo tentaverit, gladio excommunicationis feriatur, et à oorpore et sanguini Domini nostri J. G. separetur.
Notum 8it tain pnesenlibus quam futuris Ecclesiœ Dei fidelibus quod Waalteioâ Judicaelis filius de Loheac , quidam miles nobilissimus et illius castri princeps et dominus, illius igné succensus qui suis fidelibus dixit : Date eleemosynam et onmia munda vobis erant pro salute suae animœ et pro remedio animarum sui patris ac matris atque fratrùm necnon ut sibi in hâc vitâ cuncta per divinam misericordiam prospéré succédèrent , Sancto Salvalori suisque monachis quoddam venerandum et honorabile sanctuarium quod frater ejus videlicet Riocus dùm iret Hierosolymam adquisierat, et postmortem suam, nam in itinere ipso obiit, per manum Simoais de Ludron sibi transmiserat , scilicet quamdam particulam dominicae crucis et de sépulcre Domini et de cseteris dominî signaturiis cum maximis donariis quae subter scribentur honorificè dédit et in perpetuum babere concessit ; quod postquam donavit ipse supradictus miles cum episcopo Sancti Madovii Judichaei scilicet et cum 8U0 archidiacono Riwallono necnon cum Willelmo abbate Sancti Mevenni et cum abbate Sancti Salvatoris Justino, cum minimâ turbâ ejusdem ecclesiœ monachorum, cum quibus interfuit Robertus de Arhresselt quidam sanctissimus homo cum grege sttorum confratrum, necnon cum maximo concursu populorum, in quâdam ecdesià quœ in illius castro erat y quam pater ejus in honore Sancti Salvatoris construere inceperat et monachis dederat cum hymnis et laudibus collocari fecit, qui etiam ab abbate humiliter et a monachis requisivit ut monachos ibi constituèrent qui tam pro sua quam omnium salute Deum exorarent et scumario honorificè servirent, ad quorum opus , id est victum et ad vestimentum, necnon ad aedificia construenda duas mediiarias id est duas domos quas prope castrum suum super nominatmn habebat cum vinea quam optima necnon duas parles decimae de plèbe quae dicitor Guischen , et quicquid redditos habebat de portu qui vocitatur Glanret, et partem suam de molendino quod illic est; undè in natale apostolorum Pétri et Pauli, per manus Arsandi monachi, pro recognitione , duos solides super altare ejusdem ecclesiae misit, sine censu et sine calumnia alicui viventi, sicuti ipse libère possidebat, ita libère in perpetuum abbati Sancti Salvatoris et monachis cum quodam costeUo curvaio concessit et tradidit; concessit etiam et cum omni libertate oonsuetudinem corroboravit quaedam donaria quas pater suus et patres sui antea dederant , sdlioet Goven quod pater suus liberam et imttiunem ab omni consuetudine dédit , et terram Inisani , et terram Gerardi , . necnon terram Ralvetheni , quas Guethenocus , pater ejus, dédit et concessit, et quod Riocus frater ejus dédit, videlicet quicquid habebat in ecclesia Sanct® Marias de Guipri et hortum quem Gleuden habuit, et quamdam terram quae in Guipri est, sicuti incolas sciunt, et decimam de tribus molendinis, de annona et de piscibus, id est de molendino de Gravot quod concessit, et jam Gaufridus filius et uxor ejus Gonnor concessit, etiam et firmiter dédit forum quod in quadragesima ob revcrenliam summi Sancti Suarii congregatur , absque alico retinaculo monachis in perpetuum hoc etiam instituit , et omnino vetuit ne quis suorum sequacium audeat in perpetuum de bac supradlcta eleemosyna aliqoid auferre vel minuere, aut aliquas in missiones praeter quod nuac missum est im-
APPKNDICE. 377
mitlere, aut aiiqaam donationem super abbatem ibidem exeroere neque de modo ibi retiaendo ultra ville abbatis neque de censu obedientîae, sed omnia in aii>itrio abbatis et judido pendeant.
Àbbas yer6 Sancti Salvatoris per ammonitionem illius supradicti priacipis ad
illius loci constru in primis quingenta dédit solidos necnon quamdam
plebiculam, qu» nnncupatur Aiarac, quœ eral dedila yiclui congregationis ditioni illius prions qui pneesset ilU looo, in perpetuum contulit. Hujus rei testes sunt Yaultenus ipse qui hoc donum dédit, Willelmus frater ejus testis , Gaufridus filius Rioci testis, Gronnor Rioci uxor, Macharius Gradeloni 61ius testis , Riwalonus frater ejus testis , Simon de Ludron testis , Tretcandus de Plebelan testis , Mathias ÀWredi filius testis , Derianus et Jagu fratres ejus testes , Yaulterius Rodaldi filius testis, Jobannes presbyter, qui hi^us rei prolocutor fuit, testis, abbas Sancti Salvatoris, qui hoc donum recepit, testis; WiBHilterius prier 4estis, Moyses monachus, Galvus monachus testis, Paganus monachus qui et Hugolinus vocatur testis , Huryodius monachus testis , Bemardus monachus testis, Tangi monachus testis , Harscuidus monachus testis, Eudonus monachus testis, Jarnogonus monachus filius Rodaldi testis , Waulterius Hierosolymilanus , qui hoc scriptum edidit , testis , et Herveus monachus , Bulgerius qui hoc scripsit, testes , et alii plures quorum nomina longum est enarrare. De laïcis verô Paganus, qui cognominatus Merula, testis; Paganus Omnesii filius , Nomenoius testis , Hervi filius Guinebert testis , Rogerlus testis y Âlbericus testis , et Gaufridus Ricardi filius testis , Tetbaldus rex testis , et Berthaldus Thelonarius testis. Hoc factnm est in castello de '.Lobeac , juxta ipsam ecclesiam monachorum, III. kal. julii, in natale apostolorum Pétri et Pauli, anno ab incamatione Domini MCI, lunâXXIX, epacteXYIlI, Âlano comité existente , Judicahele episcopatum Sancti Maclovii obtinente , et hoc donum cum suo archidiacono Rivallono annuente. Data YI. non. jul.
Gleivan Beconensis pnnoeps ecclesiam Santœ Marise cum dimidiâ parte dednuirum ejusdem parrochiœ prœdictœ cum pratis terrisque eidem loco conyenientibus, ooncessit Sausoarno Sancti Salvatoris monacho qui in abbatis sui minus obedientiam tune in eà prœnominati militts yicinitate habitabat. Deindô ejusdem monitu monachi, sed qaod veriusest divino premotus instinctu, ipso veniente festivis diebus natalis Domini in monasterium Sancti Salvatoris sicut mos est gratia orandi ibidemque supplicans in fratrum societate particeps effici quseque prius monacho concesserat; tune ante abbatis totiusque conventus presentiam ea dévote firmavit, quod cum abbate fratribusque denegarUibus voluit consilium sine testibus imbeciile. Autistes Nampnetis Aerardus qui forte in Rotonis monasterio tune presens habebatur ad id firmandum mox ad vocatur; qui, cum hœc sibi ita dicta sunt, bénigne annuit, conlaudans votum benefactoris ; indè in capitulum pariter convenitur ; ergo prœdictus miles coram prssale atque abbate et cunctis fratribus compluribusque insuper optimatibus prœscriptum monasteriolum cum suis et dictum est necessariis super textum Evangelicum suâ propriâ manu in perpétue continuavit Domino Salvatori in suae oonjugisque paren-
tumque videlicet animae redemptione ; indè accepta ab abbate totoque conventu fraternitale nec minus presul ea motus gratia Saocti Pauli apostolî Roms cui loco îpse abbas prœeral itidem ei societatem concessit. His explctis, miles ilie de capitulo prooedens , textum Evangelii quod adhuc manu tenebat super aram Saneti Salvatoris posleris in tilulum posuit dicens : quicumque hujus donationis diutius violator extiterît, pedo Saneti Salvatoris efficietur. Hujus rei testes, idem episcopus Aerardus qui suâ aiictoritate istam rem roboravit seseque testem nominari prœcepit , debinc abbas Perenesius Saneti Salvatoris atque Judicalis abbas Saneti Maguini et Sausoamus per quem ista cepta sunt, et Âlmodus, eompluresque monadii ; laïci verô^ Gleivan isdem possessor qui bœc donavit, Judicalis suus commilito, Bernariusque telonarius Nampnetensis.
DE NANNETI8 ET DE MOLENDINIS ET DE YIKEIS G0N8TANGII.
In nomine Dei patris ego Constancius dono et concède, annuente Jedear uxore meâ, Sancto Salvatori et fratribus meis, pro peccalis meis, partem meam de molen>
dinis Erde (PErdre) aqiise et de annonâ et de qui de molendinis exeunt, et de
clibam dono similiter partem meam Sancto Salvatori et de vineis et de domibus et de omni possessione meâ et de pralo et de toto quod babeo, et hoc donum affirmât
Hoel cornes et Hadui comitissa ; Alanus et Mathias et Eudo ûlii eorum hujus rei
sunttesles Justinus Hurvodius, Albalt filius, Merion, Urvoiduc filius Roalloni, Excomarcus Blius Rodaldi, Guerrivus presb. Gradelonus et Bili filii Bernardi Merhonus filius Gorlo Normant Ferogerii Normant Hospes Juisani Rapidus Durant et filius ejus Judicalis et Bemerius et Gisleine qui erant vicini Gonstancii et Glaricia Soror Conslancii et Bernerius.
Tempore que hœc gerebantur , miles quidam nomine Daniel , filius Budoni , Mat* thiern ex maximis optimatibus praedicts prosapiœ extitit^ qui ad finem vit® venions, societatem et locum sepultur» requirens ab abbate Almodo et à fratribus Rotonensibus, tradidit eis partem sibi divisam atque semotam quœ sibi jure hereditario congruebat à patribus et fratribus, ex eâdem Trephidie nomine Lain Kelkel pro spe salutis et animœ redemptione , petitioni verô ejus fratris annuentes filii donum susceperunt his nominibus Eudon et Jarnogon patremque sepulturœ in Gimiterio Saneti Salvatoris tradiderunt, terramque annuerunt cum omnibus appendiciis sibi pertinentibus, silvis, pratis, aquis, sine censu , sine ullâ rendâ alicui homini nisi Sanclo Salvatori, et sine alicujus viventis calumnlâ. Actum est hoc tempore Hoelii comitis , Almodo abbate , Mangiso episeopo Venediam protegente.
Cum quscumque scribuntur faciiius ad memoriam redueuntur, ad utilitatem tam presentium quam futurorum placuit describere qualiter Alanus , Hoelii Comitis filius, Comes totius Britannise et princeps, reminiscens malorum etpenitens quae in ecclesiam
Sancli Salvatoris mulloti perpetravit, nutu Dei et ammonitione Hervei abbaUs
Sancti Salvatoris, coin apud Rotonum in domo Barbotini graviter infirmabatur, quà tameo convaluit, sed de Gomitatu poatea nulle modo se intromisit, cum consensu et voluntate suorum filiorum, Gonani scilicet et Gaufridi, nec non et uzoris sua Hermengjrdis et uxoris filii soi Gonani Mahalt, ooram multis nobilibus qui ibi présentes aderant, nomina quorum subter scribentur, dédit et concessit Sancto Salvatori suisque monachis in perpetuum, pro sainte snœ animœ ac filiorum et conjugis, necnon pro stabilitate et prosperitate sui regni, libère sicuti ipse possidebat, quandam consuetudinem quam super homines Sancti Salvatoris qui morantur in plèbe quœ vocatur Penkerac et in Guerran habebat , quam vulgo Tattia nuncupatur nos incisionem nominamus , tali modo ut nuUus suorum heredum nec aliquis suorum si quatinus ulterios audeat illam repetere vel aliquo modo sibi vindicare , insuper etiam concessit et firmiter imperavit ne aliquis villicus nec etiam aliquis suorum clientelum illo modo ait autem super hac re aliquid querere nec incisionem quando est facta colligere, sed in arbitrio et potestale abbatis sit ut quotiescumque cornes sues homines incident hoc est oetuum alius exigent^ abbas sues secundum velle suum incidat et potestative ut concessum est coliigat et habeat. Hujos rei testes sunt ipse Alanus qui donum dédit et duo filii ejus Gonanus et Gaufridus qui dedenint et concesserunt, mater eorum Hermangardis testis Mabalt uxor Gonani comitis testis, Briccius episcopus Namnetensis tcstis, Olive* rius Gaufridi filius testis, Simon Bemardi fitius testis, Galterius Judicalis Glius testis, Paganus Bastardus et Ârmael etMengui Omnesii filius testes, Willesmus dapifer^ Macharius de Mota testis etmulti alii qui aderant testes, ÂbbasHerveus qui donum accepit et totus Sancli Salvatoris conventus testes, Barbotini in cujus domo hoc facfum fuit et omnes burgenses ejusdem villas testes, Guethenocus qui et malus vicinus nuncupatur de Reus fere cum omnibus suis militibus testes. Factum est hoc apud Rothonum, in domo Barbotini , ubi prefatus comes jacebat, anno ab incarnatione Domini millesimo MGXII, lunâ VU, indictione Y, Gonani, Âlani filio, imperium tolius Britanniae gubernante , Briccione Namneticœ urbis episcopo existcnte , Herveo abbatiam Sancti Salvatoris prudenter administrante.
ITEir DE GUEBBANDIA.
Se3 et hoc quoque describere censuimus quod in eâdem parrochiâ Guerran nobis datum est à quodam milite ut memoriter possit teneri. Âccidit quod quidam nobiliasimus miles, Gaufridus nomine, de Guerran, graviter infirmari cepitetfere ad exitum propinquari ; sed antequam moreretur vocavit ad se Sancti Salvatoris monachum, scilicet Budic, qui in eàdem parrochiâ morabatur, cum quo habuit salubre cousilium, nam humiliter ab eo requisivit ut eum monachum faceret; quod monachus audiens libenter quod petebat prefatus miles annuit, et sanctis veslibus honorifice, ut decebaf, itlum induit et insuper ad domum suam secum adduxit. Ipse vero miles, ut erat vir strenuus^ noluit vacua manu ad habitum venire, sed XXX modios salis Sancto Salvatori dédit et duos hijmines cum terris eorum quos immunes habebat et liberos ab omni
consuetudine, Eumonoe teilicet et Bemart Boêtiutn, ita quod nibil nec comiti altcui mortalium redderent, nisi sibi soli quia ipse dum sospes et in prosperitate erat à comité Âlano emerat et octo libros pro immunicione eorum^ ut notum est omnibus habitantibus in terra ipsâ, dederit. Uujus rei testes sant uxor ejus nomine Barza, et filius ejus Judicalis, qui annuerunt et dederunt, Gaufridus villicus testis, Âlanus viliicus testis, Arscuidus filius Merian testis, Willelmus filius Tangi, Gonano comité in Britannia, Briccio episcopo in Namnedà, Herveo in hâc Rotbonensi ecdesiâ abbate.
DE 8ANGT0 GCTVALO EPISCOPO.
Sapientes viri et mazimi doctores ecclesianim banc utiiem consuetudinem semper observaverunt, super bis qu» utilia et necessaria erant, ut ad mcmoriam in futurum
reducerentur, litteris describere curabant sapienti consiiio , quia quic-
quid scribetur meliùs et leviùs retinentur; nos verè consuetudinem illorum , quia bonœ sunt, sequentes, quicquid in posterorum scire et retinere voluimus , litteris describere decrevimus, ut iiquidiùs clarescat et faciliùs ad memoriam deducatur, ad ulilitatem tam praesentium quam futuronim, auziliante Deo, describere curavimus qualiter vir Deo plenus, Catwallonus abbad ecclesiœ Sancti Salvatoris Rothonensis , cum consiiio suorum monacborum , perrezit ad quemdam probum virum , Gurki nomine, qui in insulâ quœ vocatur insula Sancti Gutvali morabatur, quam ipse post destructionem Britanniœ sdificaverat , quœ à Normannis destnicta fuerat, ex jussu et voluntate Alani totius BritanniaB ducis , Gaufridi filii , qui etiam rcx à nonnullis vocabatur , quem bumiliter et cum omni mansuetudine, ut potè vir prudens et in cunctis providus , ammonuit , quatinùs prefatam insulam pro salute su» animse Sancto Salvatori suisque monachis in eleemosynâ sempiterna concederet ; quod ille audiens primo quidem exhorruit, erat enim vir férus , génère Nonnannus, qui et induebatur semper àUns vestibus et pura lana contentis; sed posteà nutu Dei et ammonitione Sancti Viri compunctus, quod ipse abbas et monacbi pelebant, scilicet prœfatam insulam cum omnibus terris ad eam pertinentibus, sicuti ipse libéré possidebat, ex toto corde et cum magnà devotione , in manu prœfali abbatis, Sancto Salvatori suisque servientibus in perpetuum dédit et concessit; et ut hoc libentiùs concederet, ab ipso abbate etfratribus qui cum eo erant, in benefidum et in fralernitatem supradictœ ecclesiœ sicuti unus ex monachis receptus est. Nec hoc praetereundem est, quod ipse praefatiis vir quamdam partem insulœ , quam vallo et fossato ab alià parte divisit , quamdiù viveret retinuit , post mortem yerè monachis prœfatis , sicuti et alia parte , remaneret. Tune prœfatus abbas et aœpè dictus vir unanimes ad curiam comitis supradicti perrexerunt; in illis namque diebus erat venerabilis cornes in Insulâ quœ vocatur Keberœn (Quiberon) , ubi sadpissimè veniebat et frequentissimô exeroebat; qui cum ante comitem venissent illumque salutàssent, cornes honorifice eos salutavit et accuratissimè suscepiL Deindè venerabilis abbas et sœpe fatus vir engentes se, cum magoâ maosuetudine
petitionem quam querebant oomiti duîsque baronîbus notificaverunt ; petienint Damque quatinùs cornes, pro sainte suse animae suorumque parentum, necnon pro incolumitate et prosperilate lotius regni y prsfatam insulam Sancti Epistoali cum omnibus terris ad eam pertineotibus , videlicet tolam terram de Minihi et totam terram de PI. . . . et septem villas in Plobedinec , id est, Raer in Tretb , Kaer Guiscoiarn, Kaer Glenberian, Kaer Kerveniac, Kaer in Mostoer, Kaer Even, Kaer Caradoc, Sancto Salvalori suisque monacbis in eleemosynâ sempitema tribueret et concederet; quod cornes audiens , super hoc consilium cum suis accepit, quo accepto noluit diffenre petitionem quam querebant, diligebat enim abbatem Catwallonum nimium sicuti fratrem suum et Sancti Salvatoris locum sed libentissime cum consensu et Yoluntate illius supradicli viri qui cum abbate venerat , cum consensu etiam Judicalis, Yenetensis episcopi , qui rogatu nobilissimi comitis , quioquid sibi et ecclesiœ Sancti Pétri, in ipsâ insulâ et in terris quœ ad ipsam pertinent , episcopalisdignitatiscompetebat, prêter consecrationes ecclesiarum et ordinationes clericorum, in perpetuum Sancto Salvatori suisque servientibus tribuit et concessit ; cum consensu etiam baronum qui cum ipso erant , libéré sicuti ipso et sui antecessores tenuerant , sine censu et sine tributo nec sibi nec posteris nec alicui morlalium , suis monachis predictis sic in manu supradicli abbatis , ad opus et ad utilitatem Sancti Salvatoris Rothonensis monachorum , dédit et firmiter usque ad finem seculi concessit; concessit etiam quod nullus prepositus, nullus villicus, nullùs alicujus dignitate preditus, unquam homines monachorum aliquà occasione audeat distringere vel ad seculare judicium ante se vocare, sed abbas sancti Salvatoris et monachi si foris fecerint ubi locus et tempus fuerit ante se judicium , secundum quod sibi visum fuerit, faciant; volumus enim el omnino inspiramus ut semper monachi in quiète sint suis que hominibus eis in pace servire liceat; insuper hoc etiam ipsis concessit quatenus quidquid lucrari et adquirere poterunt ab omnibus hominibus qui in confînio et in vicinio prefat® insulœ habitant, concessione et dono ipsius libéré habeant et in perpetuum in summâ quiète possideant. Factum est hoc Dominicâ die, in prefotœ insula Keberoen (Quiberon), coram muitis nobilibus nomina quorum sabter scribentur, anno ab incamatione Domini MXXVII circulus lunœ II indictione epaclo XXn concurr.... lunn. VU, alano totius Britanniœ monarchiam strenue gubemante, Henrico regnum Franciœ obtinente , Judicaeli episcopatum Yenetiœ urbis amministronte, Ifaino in episcopatu Redonensis eoclesiae ezistente; hujus conventionis hic testes sunt : Alanus cornes qui donum dédit et firmavit testis, Eudo frater ejus testis, Judicael Yenetensis episcopus testis qui hanc donationem corroboravit et quod superius dictum est dédit, Rotbertus Yitriacensis testis, Àlanus de Rez (Rieui) testis, Her* veuB Lohoiacensis Guethenocus de Poubels Rodaldus Cufatus testis Alver.... Duvredi pater testis, Guitallus et Daniel duo Apli testis, Hugolinus de Henbont testis, Glehoiarnus frater testis, Rivodus qui ecclesiam sancti Gustuali cum prefato Gurki fecit testis Yitalis de Minihi testis, David de Ploihinoc testis, Aldroinus et Melon duo capellani su-* pradicti comitis qui ex jussu ipsius hanc cartulam composuerunt testis Bili archidiaconus ecclesiœ sancti Pétri Yenetensis et Berkaldus gramaticus et Morvanus et Hu«
golinus ejusdem ecclesiœ decani testis Gatwallonus abbas qui hoc donom recepii
testis Hogonnanus prior testis, Perenesius, Ahnodus, Evenus, Sausoiarnus, Rodericus monachi tesUs, Alvi presbiter, Corehan presbiter, Guinemerus presbiter testis, Gurki
382 APPElfDtCS.
qui donum ex parte dédit et concessit testis ; de laïcis Leran de Reus, Durocus, Maenid Hoiarnus Blenlivet et alit quamplures testes. Signom Alani ducis ÀL signum Judicaelis episcopi f .
Mundi termino adpropinquante, ruînis crebrescentibus, jàm certa signa manifestant tur; idcircà, in Dei nomine, Gonwal , considerans gravitudinem peccatorum meorum, et reminiscens bonitatem Dei dicentis : eleemosinam et omnia munda 6ant vobis, si aliquid de rébus nostris, locis sanctorum vel substantiae pauperum conferimus, hoc nobis procùl dubia in œternâ bealitudine retribuere confidimus, ego quidem de lantâ misericordiâ et pietate Domini confisus , per banc epistolam donationis donatumque in perpetuum esse volo ad ipsos monachos in Rotooo habitantes et regulam Sancli Benedicti exercenles; id est ego ConwaI dedi eis monachis Bachon cum manentibus, cum terris, silvis, pratis, pascuis, aquis, aquarumve decursibus, mobilibus et immobilibus, et cum omnibus adpenditiis suis; ità trado atque transfundo in elcmosinâ pro anima meâ terram supradictam , id est Bachon. X ConwaI X Maelhoc X Euhoiarn X. Fomos X anogen presbyter X Guethenoc X Tribodu X Arthuin X Guormhowen X Guethengar. Data est eleemosina ista ad supradictos monachos in Rotono, sine censu, sine tributo alicui homini , nisi ad supradictos monachos. Faclum est hoc in die Dominicâ, V kal. Januarii , XX anno regni imperatoris Hlodiwici , Reginario episcopo in Ye- ''nediâ.
Mundi termino adpropinqnante, niinis crebrescentibus , jàm certa signa manifes^ tantur; idcirc6, in Dei noroine , Portitoë et Gonwal , reminiscentes bonitatem Dei di^ oentis : date eleemosinam et omnia munda fiant vobis; si aliquid de rébus nostria lods sanctorum vel substanti» pauperum conferimus, hoc nobis procùl dubio in œternam beatitudinem retribuere confidimus ; nos quidem de tantà miserioordià et (netate Domine confidimus in Domino , per hanc epistolam donationis donatumque ease in perpetuum volumus ad illos monachos habitantes in monasterio quod vocatur. Roton, locum uomine Botgarth, quod constnixit Guorwelet, situm in pago Yenedias, super ripam fiuminis Ult, cum terris, œdificiis, silvis, cultis et incultis, et cum omnibus adpenditiis suis, sicut à me vel à nobis prsdsenti tempore videtur esse possessum, totum et integnim tradimus atque transfundimus in eleemosina ad supradictos monachos et ad illos qui habitabunt in Botgardi propter regnum Dei. Signum Portitoë X. Gonwal X. Jarnhitin X. Maenvili X. Driwobri X. Broin X. HaewobriX. Bertwalt X. Haelvili X. Fomus X. Goedwal X. Riworgou X. Worgou X. WoedanauX. Loiesoc X. Doethwal X. Haelmsni X. Biscan X. Eusurgit X. Joann Anaugen X. Datum est istud monasleriolum II. ferià YI kal. februarii , sedentibus Portitoë et ConwaI et Jamhitin, cum monachis et cum aliis popularibus antè scriptis, in mansionem Bicbowen, régnante Domino Hlodowioo, reginario episcopo Yenedià, Nominoë dominante Brittaniam
et Francis iterùm inlrantibus in eam ; et si fuerit , aut ego ipse eut ullus de hœredibus meis vel aliqua persona qusd contra banc donationem eleemosînam que aliquid répétera vei cahimniam generare praBSumpserit, illud quod repetit non yindicet, et inBuper qui contra litem iutulerit solidos CCX! componat, et hœc donatio stipulatione subnixa inlibata permaneat sine angabolo.
M andi termiuo adpropinquante, ruinis crescentibus, jàm certa signa manifestantur ; idcirco ego , Dei nomine , Rihowen presbyter, considerans gravitudinem peccatorum meorum et reminiscens bonitatem Dei dicentis : date elemosinam et omnia munda fiant vobis ; si aliquid de rébus nostris locis sanctorum vel substantisB pauperum conferimus, hoc nobis procùl dubio in œternam beatitudinem retribuere confidimus; ego quidem, Rihowen, de tantâ misericordiâ et pietate Domini confisus, per banc épistolam donationis donatum que esse volo ad illos monachos laborantes et regulam sancti Benedicti «opérantes in monasterio quod dicitur Roton, quos petens ut mihi locum darent habitandi, quod et fecerunt per misericordiam et caritatem; deinde donavi eis de jure nostro Loutinoc quse mihi per cartes et vendilionem evenit, id est terram, pratum, aquam, totum atque integrum, circumcinctam de uno latere flumine quod vocatur Jenwor^ et de fronte terra Riaulcar, de alio latere Yernetâ, de quarto verô fronte pratum sic conclaudit; omnia trado eis in die presenti, itâ ut exindè quidquid facere yoluerint liberam ac firmissimam in omnibus habeant potestatem post hune diem, et si fuerit, aut ego ipse, aut unus de propinquis heredibus meis, vel quaslibet persona , qui contra banc donationem aliquid refringere vel calumniam generare presumpserit, illud quod repetit non vindicet et insuper cui contra litem intulerit solidos L componat ; multum et donatio ista per omnia tempera firma permaneat. Âctum est hoc in Browerec condita Rufiac. Signum Rihowen qui donavit et firmari rogavit X. Âuawiu presbiler X. Joan presbiter X. Gomalcar presbiter X. Howori X. Maenvili X. Lowi X. Haelowiri X. Drewobri X. Anausan X. Datboiam X. Sagu X. Bertwalt X. Riwalart X. Matwethen X. Maenwobri X. Fomus X. Miot X. Artiwi. Factum est hoc sub XV die kal. febr. in die Dominicà in ecdesiâ Rufiac, régnante Domino Hlodowico, Regenario episcopo, Portitoe et Guorvili duo machtiem,
Mundi termine adpropinquante , ruinis crebrescentibus , jàm certa signa manifestantur; idcircô, in Dei nomine, Portitoe, considerans gravitudinem peccatorum meorum et reminiscens bonitatem Dei dicentis : date elemosinam , et omnia munda fiant vobis ; si aliquid de rébus nostris locis sanctorum vel substantiœ pauperum conferimus, hoc nobis procul dubio in œternâ beatitudine retribuere confidimus, ego quidem de tantâ misericordiâ et pietate Domini confisus, per banc epistolam donationis donatumque esse volo ad illos monachos habitantes et exercentes regulam sancti Benedicti in monasterio quod vocatur Roton ; quod ità et feci , id est donavi eis partem terrsB, quse vocatur Ranwinac, cum duobus hominibus nomine Judlowen, Run, cum
384 ÀPPBlfDIGB.
terris etseminibus suis, pratis, aquia, pascuis, culUs et iDCuHis, cutn omnibus adpcnditiis suis , sicut à me videtur hodiè possessum, ità trado atque transfundo eîs monacbis in elemosina propter regnum Dei, sine oensu et sine tributo alicui homini niai ipsis monacbis, ita dedi els ut ab hodiernâ die quidquid exindô voluerint facere, liberam ac firmissimam in omnibus babeant potestatem, et si fuerit, aut ego ipse, vel aliquis propriis hereditariis meis, vel qusUbet persona , qui contra banc donationem aliquam calumniam vel litem generare presumpserit, CC solidos componat et illud quod repetit non vindicet. Signum Portitoë qui donavit et firmari rogavit. X. Catworet X. Ninau X. GuoletecX. Loiesoc X. Edelfrit X. JunetwhautX. Maenworet X. HaelinX. Yenitoe X. Guoretan X. Nodent X. Brient X. Gatloient X. Roenwalion X. Hidran X. Privinet X. Taetal X. Ratwili X. Risboiarn X. Haelvili X. Sulbael.
Mundi termine adpropinquante, minis crebrescentibus, jàm oerta signa manife»tantur; idcircô ego, in Dei nomine, Artbwi, considerans gravitudînem peccatorum meom et reminiscens bonitatem Dei dicentis : date elemosinam, et omnia munda fiant Tobis ; si aliquid de rébus nostris locis sanctorum vel substantise panpenim conferimus, hoc nobis procul dubio in œtemâ beatitudine retribuere confidimus, ego quidem de tantft misericordiâ et pietate Domini confisus, per banc epistolam donationis donatumque in perpetuum esse volo ad ipsos monachos in Rotono babitantes et regulam sancti Benedicti exercentes in monasterio quod vocatur Roton; quod ità et feci, id est donavi ego Artbwi eis dinûdiam partis quœ dicitur Ran Riwbant, et dimidium prati quod dicitur Nonn, arbores pirinou usque ad passim superiore quod dicitur Gou, et unam exclusam inferiorem juxta portùm Gastelli ; ità boc feci , id est supradictam terram , sicut à me videtur hodiè possessam ità do atque transfundo eis monachis ità ut quidquid exindè facere voluerint iiberam ac firmissimam in omnibus habeant potestatem , et si fuerit , aut ego ipse , aut aliqua persona, qui contra hanc donationem aliquam calumniam generare presumpserit, XL solides componat et hoc quod repolit non vindicet ; et ista donatio per omnia tempera fixa permaneat. Signum Artbwi. qui donavi et firmare rogavit. X. Morwet X. Roenwallon X. Gatwetben X. Tribudu X. Maenworon X. Jambebet X. Guorweten X. Rivoret X. Haelvili X» Loiesoc X. Gueten X. Haeldetuid.
Mundi termine ad propinquante, ruinis crd>re8centibus, jàm certa signa manife»tantur ; idcircô ego, in Dei nomine, Ck>ndeloc, considerans gravitudinem peccatorum meorum, et reminiscens bonitatum Dei dicentis : Date elemosinam et omnia munda fiant vobis; si aliquid de rébus nostris locis sanctorum vel substantis pauperum conferimus, hoc nobis procul dubio inaeteruam beatitudinem retribuere confidimus; ego quidem, de tantà misericordiâ et pietate Domini confisus, per hanc epistolam donationis donatumque esse volo ad illos monachos in Rotono laborantes et regulam sancti Benedicti opérantes, quos ego Gondeloc petens in locum mihi habitandi secum dona-
'^ rent, quod et feceninl per misericordiam; deindè donavi ego Gondeloc eis campum
^- in Tigran Mellac jaceotem inter fossam Gatwalloa et viam publicam, quem campum
^ meus pater Groeoon comparaverat in alode , sine censu alicui homini ; idcircô ego
^' Gondeloc donc atque transfundo istum supradictum campum supradiclis monachis in
^ eiemoaÎDâ, pro anima patris mei Groecon, sine censu, sine tributo alicui homini nisi
^ ad supradictos monachos ; et quicquid eiindè facere voluerint, liberam ac firmissimam
in omnibus habeant potestatem. Sigoum Gondeloc qui dédit. X. Hirtworet X. Taetal ^ presbitcrX. GalbudX. filaenworet X. Guinhael X. Haelvili X. Hoeswethen X. Guér-
ît thoiarn X. Meranhael X. Rethoiarn X. Edelfrit X. Drwunet X. Judhocar. Facta est
X isia elemosina II. Idus octobris, ante ecclesiam Garantoer, III feriâ, XX anno imperii
Hlodowici, Raginario episcopo in Vednedié, Guonrili et Portitoe duo machtiern.
^ Haec carta indicat atque conservât qualiter dédit GoM^alcar, qui et Urvoid, totam
^ hereditatem suam in Alarac, excepte medietatem unius Tigran Torithien, Sancto Sal-
' vatori in Botono et monachis ibi Deo servienlibus. Gonwoion Âbbas (estis, Leuhemel
^ monachus et presbiter testis, Worgouan presbiter testis, Wrmunoc presbiter testîs,
Beatus testis, Ratuili testis, Àrrthioid testts, Worwoion testis, Ururiern testis, Wetenoc testis, Jargun testis, Worasaut testis, Jarnwere testis, Loiasou testis, Haelvili testis, Catweten testis. Factum esthocVUl. Id. febr. III feriâ, lunâ I, in secundo anno principatûs Saiomonis ia Britannià.
c XX.
^ Hœc carta indicat atque conservât quod dédit Àifrit mactiern Ranmacoer Aurilian
^ et Ranbutwere in elemosina pro anima et regno Dei Sancto Saivatori et suis mena-
^ chis in Rotono habitantibus totum atque inlegrum , sicut ab iilo videtur esse posses*
^f * sum, id est cum massis suis et manentibus, cum pratis et pascuis, aquis, aquarumv^
^ decursibus, mobilibus et immobilibus, cum omnibus apendiciis suis , ità tradidit pro
animé suâ Sancto Saivatori et monachis suis, ità ut ab iilo die quicquid exindè facere
voluerint, liberam ac firmissimam in omnibus habeant potestatem. Facta est ista do*
natio in monasterio Roton, ante altare Sancti Salvatoris, in natale Sancti Mathei
apostoli, m ferià, coràm mullis nobilibusque viris quorum ista sunt nomina. Signum
Àlfrid qui dédit et firmare rogavit X. Pascwelen X. Ritguoret X. Hocunan X. Jacu
X. Liver X. Heucar, Gatwotal, Brewal, Ritworet, Loiesworet presbiter, Roiantwallon
clericus X. lii X. Ghrtstian X. Gatwallon X. Ailimar X. Dalam X. Eden X. Riworet
presbiter. Actum est hoc anno nono régnante Hlotario imperatore, Erispoe duce in
Britanniam, Gourantgeno episcopo in YeneUs.
Kotitia in quoram presentiâ qualiter interpeilavit Ritcandus Abbas et suum mena* chum, Alfret Machtiern, filium Jostin , propter monachiam Sancti Saivatoris quam
injuste per vim tenebat quasi sub censu, id est tolam hereditatem BitweteD, sitam in plèbe Ifoloriac et somodîum de Bracce, id est Ranbisthlin, quem dederat ei Joumonoc presbiter suus consobrious pro Dei amore et pro hereditate sempiteroa, in dicombito, et ipse Ritweten promisit pro animA supradicti Joumonoc G psalteria et missas spéciales CGC, ante Salomonem regem ut redderet supradictam monacbîam, quod et fecit quia victus Uge et cartis et testibus, mutare non pateraty id est reddidît supradictam monachiam cum omnibus apendiciis suis, cum terris, silvis, pratis, pasquis, aquis, aquanimye decursibus mobilibus et immobilibus , ità reddidit in manu Ritcanti abbâti, cum sué virgâ corilinâ, ante Salomonem regem totius Britanniœ, presentibos ejus nobilibus ducibus el optimatibus qui banc viderunt et audierunt, et indè testes fuerunt, quorum ista suntnomina -. Salomon rex, in cujus presentiâ monachia reddita est, Alfred qui reddidit testis, Ritcandus abbas qui accepit testis, Rivilin cornes lestis, Paacweten cornes testis , Bran comes testis, Morweten comes Berlwal testis, Sabioc testis, Vincon 6Iius Salomon, Wincbon filius Riwelen Alan testis, Tatnecbrid tesUs, Urscant testis, Wrwiant testis, Arthur testis, Incant Anbudiat testis, Eudon testis, Colitoc Hoelwalarth testis, Omnis testis, Urbien testis , Hocan testis, Ratfred teslis, Drilowen testis, Bertnart testis, Feinoes abbas testis, Feiius abbas testis, Morweten abbas testis, Cenmunoc abbas testis, Huervi presbiter testis, Rietoc presbiter testis. Factum est in aulA R... Ster in pago Redonico XVIII kal. oclob., III ferià, id est die esaltationis sanctœ cnids et natale sanctorumGoroeiii et Cipriani DGCCLXVIUindictio prima.
Hœc carta indicat atque conservât quod petierunt Gonwoion abbas et Leuhemel prepositus et omnes monachi Rotonenses Bronaril totum à Pascweteno, in quo et ipse donaverat anteà locum unius salinœ Sancto Salvatori et suis monachis, et ipse Pascweten tune eis donavit in suâ elemosinâ, pro anima suâ et pro regno Dei, quod petierunt, id est totum Bronaril cum prato et cum omnibus fossts et omnibus apendiciis suis et locis ad mansiones faciendas et tertiam partem landœ et pascuœ quaesuntin drcumcuitu, pro anima suâ et pro regno Dei, Sancto Salvatori et monachis in Rotono senrientibus, sine censu, sine tributo, sine opère alicui homini nisi supradictis monachis. Facta est h»c donatioin aulâ Cliê secundo anno principatûs Salomonis in Brittaniâ, Gourantgeno episcopo in YenediA, VI ferià, II Idus, kal. Julii, lunâ XXII, oorAm multis nobilibus viris quorum nomina subter scripta habentur : Pascweten qui hanc donationem dédit et manu suâ firmavit, et alios bonos viros et firroarent rogarit, testis, Leuhemel mon. et presbiter, Winweten mon. et presbiter, Wetenoc testis, Eumonoc testis, Haelwocon testisi Judhael testis, Galion Gleumaroc testis, Maenfinit testis, Duil testis, lamw testis, Haelwocon testis.
HsBC carta indicat quod dédit Gatweten filius Drelowen partem terrœ qu» vocatar Botalaoc, sitam in plèbe Arthmael, pro anima suâ et pro regno Dei Sancto Salvatori et suis monachis in Rotono servieiitibus cum terris, pascuis, et cum omnibus appen-
dîciifl suis, aiae censu et tributo et sine quolibet alicui homini niai gupradictis mona* chis. Facta est b»c doaatîo monasterio io ecclesiâ Sancti Salvatoris die Àscensionis Domioi V» Idus Bfaii, lunA Y, Il anno principatûs Saiomoois in Briltanniâ, Redwalatro episcopo in Pùutreooet, coram moltis nobilibus viris quorum ista suut nomina : Catweten qui banc donationem dédit testis, Deurboiarn Macbtiern testis, Jarnwocoo testifl, Worlowen testis, Festwore tesUs, Wincalon testis, Leison Tanetwin testis, Lioeac testis.
Hsec caria indicat atque conservât qualiter tradidit Catloiant suum filium nomine Ratuili Sancto Salvatori in monasterio Rotonensi ad serviendum Deo in babitum monacbi et dédit cum eo Virgadam terrœ quaB appellatur Cbenciniac, guœ alto rumine nuncupatur Ranconmorin^ et aliam poriiunculam quœ dicitur RanbinwaI ità tradidit Sancto Salvatori et suis monacbis in Rotono Deo servientibus, cum massis et manentibus, cum terris, silvis, pratis, pascuis, sine censu, sine tributo alicui bomini sub cœlo niai Sando Salvatori et suis monacbis. Factum est hoc Y kal. Novemb. in festivitate sanctorum Simonis et Jude , coram Conwoiono abbate et suis monacbis Leubemel mon. et presbiter Triboud testis, Âdganus presbiter et mon. testis, Liver presbiter et mon. testis, Li^erit presbiter mon. testis, Fuicrî testis, Otto testis, Adalun testis, Liosic testis, Benedic testis.
HflBC carta indicat qualiter quœdam venit religiosa fœmina Qeroc ad Gonwoionem abbatem, ad monachos qui sunt in monasterio Rotonensi, deprecans eos ut suscipe* rent hereditatem suam in elemosinâ œtemâ pro anima suà et parentum suorum, quod ita et fecerunt; tune supradicta fœmina intravit unà cum populo et cum monacbis in ecclesiâ majore quœ appellatur Sancti Salvatoris, YIII kal. Augustus, in n feriâ, et tune tradidit totam bereditatem, coram testibus, Sancto Salvatori et suis monacbis in Rotone non habitantibus, id est Ranliosoc et Ranpenpont et Ranvinet Mael^ cum terris, silvis, pascuis, aquis, aquarumve decursibus, mobilibus et inunobilibus, cum omnibus apendiciis, ità tradidit Sancto Salvatori et suis monacbis. Factum est mense Julio in Rotono monasterio, YIII kal. Augustus , II feriâ, anno primo gubemante Salomone Brittaniamppst obitum Erispoe. Isti sunt testes qui viderunt et audierunt : Ancboiam presbiter testis, Worgouan testis, Rami testis, Wiaworet presbiter testis, Simon abbas testis, Cunan clericus testis, Worwoion testis, Jamcant testis, Wrmbaelon testis , Omnis testis, Jarcun testis, coram monacbis Rotonensibus numéro.
Notitia qualiter venit Convoion abbas de Rotono monasterio et soi monadii cum eo in Ltt-itatioc ante Bran prînotpem, et interpeilavit ibi Torithien filium Howen de heredilate Dorgen quam dederat Ûlia ejus Deo servieotibus, id est dédit eis totam hereditatem Dorgen avnnculi bovem quem posteà ipse Howen et sous filius Torithien
conlendebant; banc de causa interpellatus est à Conwoiono abbate et suh monachis ante Bran principem. Deindô Torithien, consilio inito cum amiciâ suis, et reddidit Sancto Salvatori et Conwoiono abbali et suis monacbis medietatem Randremes Àlarac, excepto Rangof, pro pace; et bœc nomina partium quas reddidit : Rangradon, Ranmesaut, Ranwicor, Camplath, Henterran, Worweten, Ranlroblegran, Torithien, Rananaugen, Ranwiiiror, Ranhaelocar, Ranbarbatil, Tegran Bronsican, Tigranwrlowen ; et dédit Toritbien fidejussores sex in securitate istius pacis et reddilionls pro se et suo semine et omnibus suis ingeniis , ut nunquàm inquietaret monachos Santo Sal • vatori de medietate Rantrimes Àlarac, quod si inquietasset totam hereditatem Dorien, redderet cum lege; et haec sunt nomina fidejussorum : Àrthueu, Worwoîon, Wetenoc, Hinweten, Notolic, Abraham, Simili ter et Conwoion abbas, Leuhemei prepositus teslis, Àdganus presbiler et monachus testis,Priwere monachus t^stis, Drelowen testis, Glenvili testis , Hocunnan teslis, Aioire testis, Haelworint testis, Gai vin testis, Arthuen testis, Indret testis, Jamworet testis.
Hœc carta indicat quod dédit Cunatan, 61ius Tiaman, unum hominem Sancto Salvatori, nomine Martin, tradens eum in manu Gonwoioni'abbatis, pro' pace, ut non inquirentur cum lege omnes malitiae ejus quas fecerat hominibus Sancti Salvatoris et monacbis Rotonensibus; et bœc sunt allquse malitiœ ejus : unum hominem , nomine Rithoiarn, depredavit, et vacas et porcos illius abstulit, et caballum et equam de alio loco abstulit, et alios bomines flagellavit, et multas alias malitias fecit, quas enumerare longum est; ità autem tradidit supradictum hominem ut habeant eum roonachi Rotonenses et ipsum et semen ejus post eum in sempilernum in monachiâ sempitemâ, sine censu, sine tributo ulli homini^ub cœlo, nisi supradicto Salvatori et supradiclis monachis, et dedil fidejussores duos, Wetenoc et Abraham, in securitate supradicti hominis , et post hoc juravit ut nusquam uUa malitiam faceret supradiclis monachis nec hominibus illorum. Factum est hoc in ecclesiâ Bain, diesabbato, II Idus kal. Jun., dominante Salomon Brittaniam, Gourantgeno episc. in Venedià civitate, coram multis nobilibus viris, quorum ista sunt nomina : Werguan presbiler testis, Ninan presbiler testis, Hinvalart testis, Gonan testis, Ralfred testis, Ratuili teslis, Gosbert testis, Arthueu teslis, Wrgoion teslis. Jamcant testis, Catlowen testis, Judre testis, Ranawart testis, Liosoc teslis.
Notitîa in quorum presentia qualiter venions quidam vir nomine Merthin Hoiam , in loco nuncupanle Lisnowid, antè venerabilem virum nomine Worbili, vei reliques vires qui ibi adorant vel subterfirmaverunt, ibique pignoravil partem terr», quas vocatur partem Maeltiem , sitam in pago Yenedi», in conditâ plèbe Garantoer, in loco Duncupante eompot Rohenhoiam, hoc est dimidium villœ bihan, finem habens de uno latere et fronte ripam et villœ Breoc, et de altero latere et fronte finem habens manu factam cum lapidibus confixis et ripam supradiclam ; et ità pignoravit Merlin Hoiam
tirram supradtctam in manu Riwalalri clerici super solidos XX et XII modk» de siclo usque ad caput alioram VII annorum, et tune non poterit redemi iterùm, maneat ter* ram; alioquin si tune poterit, redimat suam terram, et iterùm si tune non poterit, simili modo Gat, ipsa terra ipsa in manus Riwalatri usque ad caput aliorum trium septem annorum, et nunc si non poterit Mertinhoiamus reddere sues solidos ad Riwalatrum, permanent ipsam terram supradictam (stc) ad Riwalatrum et cui voluerit post se in alode et comparato, stabilis et incommutabilis, sine fine in Dicombito, sine rende ullâ et sine opère vel censu ulU homini sub cœlo, et firmavit Mertinhoiam fidejussores lU bis nominibus : Budworet, Judweten, Roeuwallon, in securitate iilius lerr» ad Riwalatrum. Hi sunt qui subterfirmaverunt : signum Gondeloc presbiter, Winhoiarn presbiter, X. Doethwal presbiter, Noli X. Catwotal X. Ninan X. Davi X. Fomus X. Loiesweten X. Haelboiarn. Factum est in loco Lisnowid sub die YI ferià III Idus Jullas, régnante Lodowico imperatore, anno XIII regni ejus. Haeldetwidus clericus scripsit et suscripsit.
Ego^ in Dei nomine, Gustin, diaconus, non imagtnario jure , nec uUo cogente imperio , sed accepto pretio et propriâ voluntate , constat me ^endere , et ità vendidi ad magnificum virum nomine Fredebertum et ad conjugem suam Lantildem , hoc est vendidi vobis mansum meum quod est in viliâ Martio in rem proprietatis cum cassis et domibus et sedificiis g4 vineâ et terra cum pomariis , et ad integrum vende vobis, cum ipsà terra quse ad ipsum mansum perlinet, id est plus minùsve satio modios VI quem date meo pretio comparavi , sicut circumcingitur duabus partibus viis publicis, et primo et de tertiâ parte terra Hilde Prantelle , IIII parte lerrâ Reste , undè accepi pretium in quo mihi benè complacuit, vel aptificium fuit, vel in re convalescente, aut in argento solidos CXX tantum in presenti in manus meas accepi , et carlam venditione perpétua vobis tradidi ad possidendum, ità ut ab hâc die habeatis, teneatis, possedeatis et faciatis exindô in omnibus quicquid volueritis, nemine contradicente ; si quis verè fuerit post hune diem, aut ego ipse, aut uUus de propinquis meis, seu quœlibet opposita persona qui contra banc donationem venire aut inquietare presumpserit, duplicet, quod repetit non vindicet, sed hœc venditio omni tempore firme ac stabilis permanent cum slipulatione suboixâ. Factum est hoc Gramcanpo vico , in anno vicesimo régnante domino notre Hlodowico, in mense Mart. Signum Gustone, qui banc venditionem fieri rogavit, Hildebran Adalbaldo testis signum item Hildebrand , Raninardo Tellefredo X. Incommarco X. Telfrado X. Abremare X. Arme-
dran X. W berto X. Madaldrigo X. Uarigo X. Aganfredo X. Aldebram Ebroinus
clericos Rodaldo X. Filimare X. Rainono X.
HaBC carta indicat atque conservât qualiter dédit Wetenoc alodum suum qui vocatar Foubleth in elemosinâ pro omnîà suâ sancto Salvatori et monacbis suis in Rotono monasterio degentibus , ità tamen ut quamdiù ille vizerit teneat supradictum alodum et reddatcensum singulis annis ad monachos in Roton, et post mortem ejus, si quis
ex progenie ejus superfùerit, reddat supradictam oensum sancto Saivatori ; si autem non înmi ex cjus progenie qui tenuerit eam , maneat incolvulsom usqoe in finem seculî. Facta est Imbc donatio in Rotono monasterio, coram his tesUbus : Wetenoc qui dédit testis Gomaltcar presb. signum Ifaenweten presb. ooràm omnibus monacbis qui ibi aderant, quorum ista sunt nomina : Gonivoion Àbbas testis, Leuhemel presb. et mon. testis ; Tribod presb. testis,. gubemante Salomone Brittaniam, Courantgeno episcopo in Yenetis civitate, et posteà hoc manifestavit die Dominico in eoclesiâ Rufiac post missem , coràm populis qui erant in eoclesiâ et coram his tesUbus : Gonnatan presb. testis, Gomalcar presb. testis, M aeni^veten presb. testis, Àdaiwin presb. testis, Loiesbritou deric. testis; Ifiot testis, Moeni testis, lacu testis, Drewrobri testis, Wordantal testis, Nominœ testis, Worooet testis.
Hœc carta indicat atque conservât quod fuit malum inter monachos Rotonenses et Catwobri et Breselwobri et Wetenic de fine terrœ Prisbiriac et Lançon , et facta via finis inter illos, et dédit Catwobri et Wenetic Rihoen et Suloe in securitate supradicti finis, Factum est hoc antè Alan principem, super ipsam terram, YlUI kal. mart. fer. niL Atoere presb. test. Drewoion presb. test. Anauboiam presb. test. Ratfred test. Ratuili test. Liosoc test. Arthuou test. Roenvolon test. Datlin test. Worfaocar test. Warmarz test Wetenoc test. ludrid test. Abraham test. Arthwiu test. lamcant test.
■PtO^q
