N" IV

Celsitudini tue premissum sit senoper noslrum bumile, beneuolum et paralissiraum obsequium.

Illustris princeps, dux graliose, celsitudini lue significamus, illustrissimum principera, charissimura D. noslrum, D. Christiernum , Dei gratia, Noruegie , Danie , Suetie , etc. Regem , lue celsitudiuis amanlissimum patrem, féliciter in hoc snum rcgnum Noruegie cum non contemnenda militum manu et potentia applicuisse. Exhibuitque se erga nos omnes et singulos quosque regni incolas tam fauorabilis et graliosus. ut propenso animo ilium omnes exc:peremus, fidelitalemque et homagium, atque noslrum Gdcle obsequium ilii vnanimiler rursum addiceremus. Quo peiacto, regia ipsius serenilas postulavit, vt consideratione multorum commodornm diu sperate pacis et tranquillitatis in regno Noruegie, nobisque incolis omnibus ad meliorem slatum refugium et protectionem , nos luam celsitudinem in futurum verum heredem et regem vnanimitereligereraus et assumerernus post mortem ipsius Sere"” nostri regis, vel quandoquidem ipsi etiam superstiti ita placuerit, huic regno et nobis dominaturum.

Quod nos omnes et singuli vnanimiler concludiraus, tuam celsitudineih assumimus et eligimns in verum fulurum regem Noruegie et nostrum gmnium regem , alque hanc nostram assumptionern et electionem fuluro regni hujus conuenin, ubi regni consiliarü primores et ex omnium staluum ordiuis roeliores convenire possunt , juxta predicti sere"1 regis et patris tui pelitionem, literis et sigillis débité confirmare et stabilire voluraus, assumendo et declarando ibidem celsitudinem tuam verum regni Noruegie heredem et regem nostrum futurum , alque inde lue celsitudini hujusmodi clectionis iileras recte missuri sumus, humillime roganles et sperantes tuacelsitudo Seremi regis et patris sui beneuolentiam et palernam affectionem in hac regni successione et aliis rebus benigne exhibilam, filiali etiam obseruantia, considerarc velit, el casa quo Sermu*

PIÈCES JUSTIFICATIVES

fex noster etiam ea quam nunc habel potentia sue Sereli’, tue Celsi"is et nostroruro omnium liostes atque inimicos superare et ad obedientiam debitam etiam redigere non possit, ut etiam majores copias et auxilia a tua Celsitudine sperare omnino possit, quibus fretus, régna, principatus et dominia sua recuperare et quiete rursus possit possidere ad majorem tue Celsi°u ho'norem gloriamque proreclam; ad quam rem omnes nos, noslrum omnium conatum, fidera et vires quam fidelissime pollicemur. Preterea si Sero""’ Rex , interea temporis , aut vita excesserit aut aliquo magno incommodo ( quod Deus auertat ) affectus fuerit , instantissime precamur, ne nos, qui nunc Serenitalis ejus verum noslrum regem et ducem beneuole recepimus et luam Celsiludinem vnanimiler in noslrum regem et ducem elegimus, tune oporluno auxilio et assislentia deslituti, hostium tue Celsiludinis et nostrorum injuriis atque libidini obnoxii, in perpetuum (quod nobis et huic regno minantur) exitum prolrabamus. Id nos omnes et singuli lotis viribus corporis et fortunarum, et nostro fideli atque paralissimo seruilio perpetuo volumus promoveri. Datum Osloie, vigiüa trium Regum.

Tue celsiludinis salutem atque felicissima glorie incrementa benignissimo creatori et sanclo Olauo , regni patrono , intime commendantes. Datum Osloie vigilia trium regum, sub sigillo Domini Arcbiepiscopi Nidroscensis, ad nostrorum ordinom petilionem et assensum, annoetc. MDXXXII.

Tue celsitudinis ,

Humiles et fideles Capellani atque Senalores , Regni Noruegie Consiliarii, uunc Osloie congregati.

Illuslri et potenti principi, Domino Joanni , Iufanti regio,

PIÈCES JUSTIFICATIVES

Daoie vero heredi , Suetie electo, régi Noruegie, duci Sles u ici et Ilolsatie, etc.

( Archives allemandes de Bruxelles .)

Excellenlissime et magnifiée Domine et patrone obseruandissime,

I’remissa semper paratissima seruitiornm meornm oblatione, cum Domino Corne! io Duplicio Sceppero, collegea meo, ac postea, die XVIII novembris, scripsi ea omnia que mei officii esse videbantur. Intérim nihil occurrit scribendnm prêter id qualiler SermI Romanorum, etc. Regia M*a* cum sua serenissima contiiorali, die XXI novembris, a Vienna recessil Pragam versus in Regno Bohemie, quô die XXIX nouembris per Dei gratiam saui et incolumes pervenerunt , a proceribus et aliis subdilis letissime excepti sunt.

M" Regia vehementer dolet quod in negotio Bauarorum nihil penitus receperit, prêter nudas aliquot copias lillerarum, quum ut negotium illud cilius expedialur, plurimum conveniret rebus Sue Ma'i5 , preserlim priusquam cum Ludouico Griti incipialur traclari. Quod si eo usque tardalum fuerit, verendum maxime, De Bauari solum, sed hii etiam cum quibusintellegenliam habent, rem tolam subuertant. Tametsi ego (prêter multorum lamen opinionem) a Griti nihil boni expeclem , quemadmodura prioribus meis litteris salis indicaui, timere me, ne Turcha , pacis preteitu atque velamine , et Cesaream M,c" et Regem hune noslrura decipiat. Neque illi hoc nouum esset,quum lotum suum imperium simili modo et auxit et tuetur.

D. Antonius, perrennis secretarius, nouissime misit ad nie liileras V” Ex1 ad liominem ilium notum in Cyffris descriptas. Triduo ante nostrum a Vienna recessum recepi , neque

PIÈCES JUSTIFICATIVES

illioc eas disponendi modus crat. Mitlam ilaque hinc d e crastino, eundem eliarn meis lilteris adraonebo , quo in rebus omnibusab ipso desideralis exlremam suam diligentiara adliibeat.

Ileri ab ipso codem aiuico recepi lilteras in Cyffris des criptas, quas hac nocte de Cyffris Iranstuli in Germanicam linguam de vcrbo ad verburn. Transtulissem etiam in latinum, nisi postea tam subito fuisse! expedita. Mitto ob id extractum de verbo ad verburn ; poterit statim Gotlscalcus nul quivis alius Germanus faciliter in latinam linguam Iraducere. Intelligat Ex* Veslra quam facillimum esset totum DaDio regnum Cesaree M*‘ submitlere, dummodo seriô res traciarentur. Admonui ego simili modo sepius, niliil tamen de iis milii respondetur. Vereor ne mca garrulitate aul Cesaream M1'" aut vestram Ex*“ offenderira. Dolebit aliquando César, in hoc tam arduo negotio non adhibuisse majorera diligentiara. Quicquid sit, hoc video, dummodo M1*’ sua non velil , alius , s videlicet Francorum Rex, non dormit, quod ego non solum ab homine meo , sed etiam ab aliis amicis et Ode dignissimis habeo. Nam lreri recepi lilteras a nobili et digno viro qui ex Lubeca ad me ita scribit inter cetera , videlicet oralor regis Francorum adhuc est Lubeca cum illis tractans et aliquandiu permansurus.

Hoc ego jamdudum preuidi ac Cesaream M,cm et Vestram Ex*1” per diuersas lilteras premonui; homo il le notus et mihi amicus lamenlatur similiter. Qualiter de multis admonuerit Ser°**'“ Danl Reginam Mariam, etc., verburn illi nonredditur. Neque etiam in îniuimo sua opéra utuntur, imino aliorum quorumdam hominum opéra utuntur, qui,quales sinl, ego penitus ignoro. Utinam res ad vota Cesaris succédant. Homo ille meus (optimo zelo ut existimo) erga Cesaream M1'" affeclos, dolet ex animo , quod in Flandria tam frigide ncgotia tractanlur : ob id , si quid immodestius scripserit de consilio Flandrie in suis litteris. Ex* Vestia, pro sua bonitate et modeslia, ilium excusatum habeat. Hic etiam scribit de Oratore

PIECES JUSTIFICATIVES

regis Francie, siculi ex iilius Iitteris plenius ioteiligere potcrit. Oqoam facillime poluisset hoc regnum totum ditioni Ce' saree Ma,is subslituil Neque adhuc dubilandum, duimuodo in lempore et cum auctoritate res iociperetur, nempe ex Iitteris mei amici et aliorura amicorum similiter habeo , proceres ltegni esse diaisos et discordes, episcopos regoi nihil magis timere quam tumullum in populo. Eo pacto ipsos primum perituros noverunl oplime. Deiude si unum ex Gliis ducis Holsatie defuncli eligerent, luthcranisrnum vereolur ; quid tandem facturi sial, miseri ? Nam a Cesare non sollicilantur, a contrario, Rex Francie non dormit omnibus ; in me stalui amplius in hoc negotio me non scriplurom, quum nnnqaam responsum sit de iis que prius scripseram , ob id fortassis, quia minus considerate scripserim, aut quia existimatio talis est de me, quod polius ex passione scripserim, et mea priuala commoda polius quam Cesaree Mli* exquiro. Deus, omnium cordium scrulator, mihi lestis est rem ila se non habere, immo quo Cesarea Mt,s lotura illud regnum poliatur, sum conlenlus dimittere archiepiscopalum meum Lundensem , et episcopatura meum Roschildensem in manibus illorum qui se in itlis intruserunt , qui ambarum diguitatum habent iu eiectione noui regis primarias voces, et poliores non sunt in loto regno; quæ res lioc efficiel sine dubio, quod episcopi omnes assenliant voluntati Cesaree Mal's. Hii duo intrusi episcopi sunt se sine litulo et absque jure possessores, et timent si Cesarea M1** ant iilius Domine aliquis eligatur inregem, ipsos episcopalibus priuandos fore, non quod episcopi sunl, sed mere intrusi.

Ex"10 domine et palrone unice colendissime, non exislimet hcc me ex leuilate aliqua désignasse, neque maluriore consi lio mecum prohabito délibérasse, ad effectum ut liée tria subsequanlur. Primum esl ut heresis lutherana ex toto illo regno funditus eradicc lur , etsimplissimus ille populus a pessimis nebulonibus scduclu sad veram Chrisli religiooem reducatur Secundum, ut Cesarea Mlas regno illo ferliiissimo et rerum omnium abuudantissmo ulatur pro propugnaculo suorum do*

PIECES JUSTIFICATIVES

miniorum, et illorum subuenlione, alque in terrorem regurn circumjacenlium , ut Francie , Anglie et Polonie. Neque eliam huic Serm0 Roraanorum, etc. régi res isla modice prodesset. Tertiurn, ut miser ille Sermu“ Dous Chrisliernos Rex, malorum heminum consiliodeceplus.a durissimiscarceris vinculis relaxetur, alque a Cesarea Ma'® majore libertate condouatus, residuos dies vite sue perficere posset ; nam rex est et Cesaris sororius. liée sont ilia que me maxime mouent, neque vetim pro maxiraa re (si quouis pacto seens fieri poterit) resignare meas ecclesias iu alienins fauorem, quoniam de parte mei honoris agilor. Ob cam causam Ex'm Vestram denuo rogo , dignabitur apudCesaream 81““ agere, ne contractus in Flandria nouissime faclus conflrmetur, nisi Dani prius me ad meas ecclesias restituerinl. Nihilominus, ne res infecta remaneat ob causas predictas, sum facturus ea omfcia que a me desiderabuntur, et utinam Cesarea MU! animi mei affec. tum erga illarn aguoscerel, procul dubio non sineret me in suo seruitio, in sua legatione, tantam miseriam perpati. De re ipsa loties jam admonui ; quod Vestre Exe et aliis nauseaiu mouerim,qua auitui raoleslia , quo studio, et amicorum implorato auxilio Vienna exiuerim et lolidem pecuniarum vnde in dies viuo, mutuo acceperim, Deus ipse nouit.Viuo maximis impenses, nec minoribus viuere possum in hac aula, neque quinque A in singulo die sufficiunt propter nobilium aditum maxime , nunc de nouo in regno isto. Quod si non prouidebitur mihi ut crcditoribus satisfaciam breui, deinde ut pro futuris diebus provideatur, erit non raea solum, sed inprimis Cesare MliI iguominia maxiraa. Ea propter ilerum Ex,m Vestram exoro, apud Cesaream 51"“ instars dignabitur, pecuuia talis mittatur ut viuere possim, et non m aul un ducali, quuni, ut scripsi, debeo multum, neque modum habeo aliunde mihi providendi.

Quod Cesaree M1' loties non scribo in causa est, quia non dubito Ex. Vestram M!is Sue omnia cedentem que ad ipsam nuper perscripseram; itaque Excellenliam Vestram exanimo

PIECES JUSTIFICATIVES

rogo, velitapud M'era illius etiam expressis verbis me excusatum reddere, ac me et fidelia mea seruilia, fideliter commendare et excusando me dicere, ex mera necessitale esse qtiod pro miltenda pecunia nimis sim tanto principi molestas, quum nihil in mando babeam unde me sastinere possim. Sanclissimus dominas nosler papa dederat mihi mandatum de prouidendo in Germania ad mille (lorenos, quod triduo post meam a Bononia recessom reuocavil ; itaque ego semper permanco Joannes in eodera.

De Duce Gelrie, qui cooduclis duobus miilibus peditibus comités Frisie iuuasit, et victoriam non parnam obtinuil, quemadmodum Exa Vesira ex Flandria inteliexisse debuit, augebilur numéros militum suarum iu dies , videlur mihi non esse extra proposilum, Cesareara M,cm adraonere, ut bene, et valde beu% prospicial rebus sois, ne sit practica aliqua que tendat versas Daniam et Lubecara primo, deindc in Sue Mli* dorainia, et ne frater qui I.ubece est, sit cum duce in fabrica. Nam dux Gelrie, auteaqaam essetCesari addictus, studuilsemper ut cum illis circa mare ballicum inteliigeiUiam possit habere; hoc cerlo scio.

Episcopi et proceres regni Danie prorogauerunl coouentum futurum pro eleclione noui regis usque ad feslum diui Joannis Baptiste proximum futurum de anuo 1534; intérim cogitaudum quid magisconueniat rebus Cesaree M,is,neque expectandum foret donec ab alio quoquam preuenli fuerimus- In Augusta Yindelicoruiu designatus est conuentus ad tractandum pro rcnoualione siue conlinualione ligue sueuice , et hodie debout incipere negotium , cum primuro intellexero finem, euenlum rei Ex" Veslresigniûcabo.

Ignoscal, queso, Exa Vesira mee importunitali siue temeritali polius quod eandetn ausus lam longis litteris obruere et turbarc; sed nescio quo spiritu ego impellor et vix subsislere possum. Pro illius innata clementia, precor, det veniam h.uic qui ab ipsa lotus dependet , quique se fortunasque omnes Exc. Vestre deuotissime submitiit alque commendat. Ex Praga, die

PIÈCES JUSTIFICATIVES

prima decembris, anno doraini 1588. Excellente Vestre obsequentissimus seruitor, Joannes, E. Ârcliiepiscopus Lundensis, etc.

(Archives allemandes de Br., doc. relatifs àj/a réforme, Jt. III , f. 7».)