ACTE DE VASSfitAGK DE JE AN- S ANS-TERRE ENVERS LE SAINT-SIÈGE
, Des ^ut^ura très recommandables ont nié la ces* ^ion intégrale des royaumes d'Angleterre et d'Irlande am Saint-Siège, par Jean-Sans-Teri^e. Il parait quUls n'ont pas eu connaissance de l'acte original qui constatait le yasselage consenti par ce monarque y et qu'ayant adopté la fable de l'incendie des bulles où cet acte était inséré , sous le pape Innocent III , en 1245 , ils ne se sont pas mis en peine de le rechercher. Les chroniqueurs anglais appelaient ces bulles les lettres détestables de leur esclavage.
£n Yoici le texte :
a JoanneSy Dei gratiâ, rex Angliœ et Hiberniae, « universitati vestrse per hanc chartam sigillo nos- « tro munitam volumus esse notum, quod cum « Deum et matrem nostram Ecclesiam offenderi- « mus in multis et proinde divina misericordia « plurimum indigeamus, nec quid digne offerre a possimus pro satisfactione Deo et Ëcclesise débite « facienda, nisi nosmetipsos humiliemus, et régna u nostra volentes nos ipsos humiliare pro illo qui « se pro nobis humiliavit usque ad mortem^gratia
ACTF DE VASSELAGK.' 4^1
« Çancti-Spirïtm inspii*a)ite non vi inlerdicti, nec « timoré coacti , $ed no&traVbona spontaneaque M voluntate, ac communi consilio baronum nos- M trorum conferimas> et Uberè concedimus Deo » et sanctis ejus Petro et Paulo^ et sanctœ romanse « Ecclesise matri no&trae ac domino papselnnocen- » tio ejusque catholtcîs sucçessoribus totum re- X gnùm AngflisB et torumregnum Hibemiss, cum I omni jure et pertinentiis suis pro remissione > omnium peecatorum nostrorum et totius generis ti nostri tam pro vivis quam pro defunctis , et 9 amodo iliud tanquam feadatarii recipientes et u tenenles in presentia prudentis viri Pandulphi X domini papeB subdiaconi et familiaris, exinde « domino papae Innoceniio ejusque catholicis suc- « cessoribus et Ecclesise romansB secundum sub- X scriptam formam fecimuset juravimus homma- » giumrligium in presentia Pandulphi, et si coram « domino papa esse poterimus , eidem faciemus , a nosftros et hseredes de uxore nostra iti perpe- » tuum. oUigantes, ut simili modo summo ponti- « fici) qui pro tempore fuerit et Ëcclesiœ romanœ « sine contradictione debeant fidelitatemprœstare R et hommagium recognoscere* Ad indicium au- « tem hujus nostrœ perpetuse obligationis ^ volu- ■ mus et stabilimus, ut de propriis et specialibns « redditibus nos tris prsedictorum regnorum pro K omni servitio et consuetudine ^ qudp. pro ipsis f acere debemus saWis per omnia denariis beati
432 • ACTE DE VASSEJLAGE.
a Pétri , Ecclcsia romana mille marcas esterlinguo- « rum percipiat annuatim; in festo scilicet sancti « Michaelis quingentas marcas et in pasclia quintt gentas; septingentas scilicet pro regno A.ngliœ a et trecentas pro regno Hibernise salvis nobis « et bœredibus no$tris justitiis, libertatibus , et « regalibus nostris, quœ omnia ut suprà scripta a sunt rata esse Yolentes atque firma , obligamos « nos et successores nostros contra non veiiire : et « si nos Tel aliquis saccessorum nostrorum contra « heec attentare prœsumpserit , quiconque iUe a fuerit, nisi communitus resipuerit^ cadat à jure « regni, et hsec cbarta obligationis et concessionis « nostrae semper firma permaneat, teste me ipso « apud domum militam Templi juxta Doweram a coram H. Dublinensi arcbiepiscopo , Jeanne « Norvîcensi episcopo, Galfrido, filio Pétri, W., « comité Saresberiœ, W. comité Pembroch , R. coo mite BononiaB, W. comité Waronne, S. comité o Win ton, W. comité Arundel, W. comité de « Ferrariis, W. B. Riveré filio Heriberti, Warino o filio Geroldi , XV die maii , regni nostri décime « quarto. »
Cette concession , et la soumission qu'elle constatait , furent portées a Rome , et insérées dans une bulle, sous le sceau d'or. L'hommage avait la forme suivante :
c< Ego, Joannes, Dei gratiâ, rex Angliœ et domi- « nus Hiberniœ , ex hac hora et posteà fidelis ero